Maaş Haczinde Sıra, Muvafakat ve Nafaka Önceliği (İİK 83)

Maaşınıza birden fazla haciz geldiğinde hepsi aynı anda kesilmez; bir sıra ve sınır vardır. İcra ve İflas Kanunu m.83, maaş ve ücret haczinde kesintinin sınırını ve birden fazla haciz olduğunda nasıl bir sıra izleneceğini belirler. Kural olarak maaşın en fazla dörtte biri haczedilebilir; birden fazla haciz varsa sıraya girer. Nafaka alacakları ise bu sıralamada özel bir önceliğe sahiptir. Bu rehberde maaş haczinde sıra, sınır ve muvafakat konularını açıklıyoruz.

Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir?

İİK m.83 uyarınca, maaş ve ücretlerin en fazla dörtte biri (1/4) haczedilebilir. Yani maaşın dörtte üçü borçluya bırakılır; bu, borçlunun ve ailesinin asgari geçimini korumayı amaçlar. Ancak bu, her zaman tam dörtte bir kesileceği anlamına gelmez; borçlunun ve ailesinin geçinmesi için gereken miktar dörtte birden fazlaysa, icra mahkemesi kesinti oranını düşürebilir.

Birden Fazla Haciz: Sıra Kuralı

Maaşa birden fazla haciz geldiğinde, hepsi aynı anda uygulanmaz. Hacizler geliş sırasına göre sıraya konur: ilk haczin kesintisi tamamlanıp dosya kapanmadan, sıradaki haczin kesintisi başlamaz. Yani ikinci sıradaki alacaklı, birinci haczin bitmesini bekler. Bu, “maaşın dörtte biri” sınırının birden fazla alacaklı arasında bölünmesini değil, sırayla uygulanmasını sağlar.

Nafaka Alacağının Önceliği

Maaş haczinde en önemli istisna nafaka alacaklarıdır. Nafaka alacakları, diğer hacizlerden önce ve onlardan bağımsız olarak kesilir. Yani sırada bekleyen normal bir alacak varken bile, nafaka için kesinti öncelikle yapılır. Dahası, nafaka kesintisi dörtte birlik sınırın dışında değerlendirilebilir; çünkü nafaka, alacaklının (çoğu zaman çocuğun veya eşin) temel geçim hakkıdır.

Borçlunun Muvafakati (Rızası)

Maaşın dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceği kuralı, borçluyu koruyan bir kuraldır. Ancak borçlu, kendi rızasıyla (muvafakatiyle) maaşının dörtte birinden fazlasının kesilmesine onay verebilir. Bu muvafakat, genellikle haciz sırasında veya alacaklıyla anlaşma çerçevesinde verilir. Muvafakat olmadan, icra dairesi dörtte birden fazlasını kesemez.

Hangi Ödemeler Tamamen Haczedilemez?

Bazı ödemeler kısmen veya tamamen haciz dışıdır. Emekli maaşları kural olarak (nafaka borcu hariç ve borçlunun muvafakati yoksa) haczedilemez; SGK mevzuatı bu konuda özel koruma getirir. Ayrıca asgari ücret düzeyindeki gelirlerde ve ailenin geçimi için zorunlu miktarlarda haciz sınırlıdır. Bu istisnalar, borçlunun temel yaşam hakkını korur.

Maaş Haczi Nasıl Uygulanır?

Maaş haczinde icra dairesi, borçlunun çalıştığı işyerine (işverene) bir haciz yazısı (müzekkere) gönderir. İşveren, bu yazı uyarınca maaşın haczedilebilir kısmını keserek icra dosyasına yatırmakla yükümlüdür. İşveren bu yükümlülüğü yerine getirmezse, kesmesi gereken tutardan kendisi sorumlu olabilir. Borçlu işten ayrılırsa, işveren bunu icra dairesine bildirmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular