Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali Suçu (TCK 233)

Aile, hukukun özel olarak koruduğu bir kurumdur. Eşlerin ve ebeveynlerin aileye karşı bazı temel yükümlülükleri vardır; bunların ihlali, koşulları varsa suç oluşturabilir. Bu yazıda aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçunu, 7593 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler dâhil olmak üzere kanun metni ve Medeni Kanundaki yükümlülükler üzerinden açıklıyoruz.

Suç Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 233. maddesi, aile düzenine karşı suçlar arasında yer alır. Bu suç; aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi temeline dayanır. Kanunun amacı, aile bireylerinin (özellikle çocukların ve eşlerin) korunmasıdır.

Özgü Bir Suçtur

Bu suçun faili herkes olamaz; yalnızca aile hukukundan doğan bir yükümlülüğü bulunan kişiler bu suçu işleyebilir. Kimlerin böyle bir yükümlülüğü olduğu Türk Medeni Kanunu’na göre belirlenir. Örneğin mağdur çocuk olduğunda fail anne veya baba; mağdur eş olduğunda ise diğer eştir. Eşler bakımından bu yükümlülüğün doğması için, taraflar arasında geçerli bir evlilik birliğinin bulunması gerekir.

Suçu Oluşturan Başlıca Davranışlar

Madde, birkaç farklı durumu kapsar. Başlıca hâller şunlardır:

• Bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünün ihlali: Aile hukukundan doğan bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi.
• Hamile eşi/birlikte yaşadığı kişiyi terk: Hamile olduğunu bildiği eşini ya da birlikte yaşadığı kişiyi, çaresiz durumda terk etmek.
• Çocuğu ağır tehlikeye sokma: Ana veya babanın, velâyet hakları kaldırılmış olsa da, itiyadî sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı ya da onur kırıcı tavır ve hareketlerin sonucu maddî ve manevî özen noksanlığı nedeniyle çocuklarının ahlâk, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokması.
• Ağırlaştırıcı hâl (7593 ile eklendi): Birinci veya üçüncü fıkradaki fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi.

Cezası ve Takibi

Cezalar 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla artırılmıştır: birinci fıkrada üç aydan iki yıla, ikinci fıkrada altı aydan iki yıla, üçüncü fıkrada bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Takip bakımından fıkralar arasında önemli bir fark vardır: birinci fıkradaki bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünün ihlali şikâyete bağlıdır; ikinci ve üçüncü fıkralarda şikâyet şartı yoktur ve soruşturma re’sen yürütülür. Yeni eklenen dördüncü fıkradaki ağırlaştırılmış hâlde ise kanun açıkça “şikâyet aranmaksızın” demektedir. Temel şekillerde üst sınır iki veya üç yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Nafaka Ödememe ile Farkı

Sık karıştırılan bir konu, nafaka ödememe ile bu suçun ilişkisidir. Mahkemece hükmedilen nafakayı ödememe, kendine özgü bir yaptırıma (icra hukuku kapsamında tazyik hapsine) tabidir ve ayrı bir süreçtir. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu ise daha geniş bir çerçeveyi (bakım, eğitim, destek ve çocuğun korunması) kapsar. Somut olayın hangi kapsamda değerlendirileceği, olayın özelliklerine göre belirlenir.

Çocuğun Yüksek Yararı

Bu suç düzenlemesinin merkezinde çocuğun ve aile bireylerinin korunması yer alır. Özellikle velayet altındaki çocuğun ihmal edilmesi, ağır sonuçlar doğurabileceğinden ciddiyetle ele alınır. Aile içi yükümlülüklerin ihlaliyle karşılaşan kişiler, çocuğun yüksek yararını koruyacak hukuki yollara (gerekirse koruma tedbirleri dâhil) başvurabilir.

Tek Madde, Üç Ayrı Suç ve Bir Ağırlaştırıcı Hâl

Madde başlığına bakıldığında tek bir suç düzenlendiği izlenimi doğar. Oysa bu maddede birbirinden farklı üç fiil ayrı ayrı suç olarak tanımlanmıştır:

Son sütun dikkatle okunmalıdır: kanun metninde «şikâyet üzerine» ibaresi yalnızca birinci fıkrada yer almaktadır. İkinci ve üçüncü fıkralarda böyle bir kayıt bulunmaz; dördüncü fıkra ise şikâyetin aranmayacağını açıkça belirtir. Bu, somut dosyada hangi fıkranın uygulandığının usul bakımından da belirleyici olduğu anlamına gelir. Birinci fıkradaki suçta şikâyet, fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1); ayrıntılar için şikâyete bağlı suçlar ve şikâyet süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Vazgeçmenin hangi suçlarda sonuç doğurduğu için şikâyetten vazgeçme ve düşme yazımıza bakabilirsiniz.

7593 Sayılı Kanunla Ne Değişti? (18.08.2026)

8 Ağustos 2026 tarihinde kabul edilen ve 18 Ağustos 2026 tarihli, 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesi, TCK m.233’ün üç fıkrasındaki cezaları artırmış ve maddeye dördüncü fıkrayı eklemiştir. Kanunun yürürlük maddesine göre bu hüküm yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (7593 m.16/b).

Hangi fiillere uygulanır? Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle 18.08.2026’dan önce tamamlanmış fiillerde, daha hafif olan önceki cezalar esas alınır; yeni eklenen dördüncü fıkradaki artırım da bu tarihten önce işlenmiş fiillere uygulanamaz. Yükümlülüğün yerine getirilmemesinin bu tarihten önce başlayıp sonra da devam ettiği dosyalarda, uygulanacak kanun fiilin süresi ve sona erdiği tarih dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir. Lehe kanunun belirlenmesi için lehe kanun uygulaması (TCK 7) yazımıza bakabilirsiniz.

Dördüncü Fıkra: Çocuğun Ağır Bir Suç İşlemesi Hâlinde Artırım

Yeni dördüncü fıkranın metni şöyledir: “Birinci ve üçüncü fıkralarda tanımlanan fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme (madde 81, 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (madde 87, fıkra 2 ve 4) suçunu işlemesi halinde şikayet aranmaksızın, faile bu madde uyarınca verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.”

Hükmün unsurları dikkatle ayrıştırılmalıdır:

• Temel fiil: Ana veya babanın birinci fıkradaki bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü ihlali ya da üçüncü fıkradaki özen noksanlığıyla çocuğu ağır tehlikeye sokması gerekir. İkinci fıkradaki terk fiili bu artırımın kapsamında değildir.
• Çocuğun işlediği suç: Yalnızca kasten öldürme (TCK m.81, 82) ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamanın ikinci ve dördüncü fıkraları (TCK m.87/2, 87/4) sayılmıştır; başka suçlar için artırım uygulanmaz.
• Nedensellik: Kanun “fiiller nedeniyle” ifadesini kullanır; çocuğun suçu işlemesi ile ebeveynin yükümlülük ihlali arasında bağ kurulmalıdır.
• Şikâyet: Bu hâlde şikâyet aranmaz; birinci fıkradaki şikâyet şartı artırım hâlinde uygulanmaz.
• Ceza: Birinci veya üçüncü fıkraya göre belirlenecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır; üçüncü fıkrada üst sınır üç yıl olduğundan artırımla dokuz yıla kadar ceza gündeme gelebilir.

7593 sayılı Kanun aynı zamanda 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununda kapsamlı değişiklikler yapmış ve “suça sürüklenen çocuk” ifadesini “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirmiştir. Çocuğun kendi cezai sorumluluğu ve tedbirler için Çocuk Koruma Kanunu (5395) yazımıza bakabilirsiniz.

7593 sayılı Kanun yalnızca m.233’ü değiştirmemiştir; aynı Kanunla TCK’nın 31, 81, 82, 83, 87, 102, 103, 188 ve 220. maddeleri, CMK’nın 174 ve 253. maddeleri ve 5395 sayılı Kanunun çok sayıda hükmü de değiştirilmiştir. Bunlardan biri, on beş yaşını tamamlamamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılmadan düzenlenen iddianamenin iade sebebi olarak CMK m.174’e eklenmesidir. Değişikliklerin çocuklara ilişkin uyuşturucu dosyalarına etkisi için 5395 rejimi ve 7593 değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Aralıkları ve Artırım Hesabı

Dördüncü fıkra, cezayı “yarısından iki katına kadar” artırır. Bu, önce ilgili fıkraya göre temel cezanın belirlenmesi, sonra bu cezanın en az yarısı, en fazla iki katı oranında artırılması anlamına gelir. Aşağıdaki tablo, kanundaki alt ve üst sınırlar üzerinden yapılmış hesabı gösterir; somut ceza, TCK m.61’deki ölçütlere göre hâkim tarafından belirlenir:

Artırım sonucunda cezanın iki yılı aşması hâlinde hapis cezasının ertelenmesi mümkün olmaz; bir yılı aşması hâlinde de kısa süreli hapis cezasına özgü seçenek yaptırımlar uygulanamaz (TCK m.49/2, m.50/1). Bu nedenle dördüncü fıkranın uygulanıp uygulanmayacağı, yani çocuğun işlediği suç ile ebeveynin yükümlülük ihlali arasındaki bağın kurulup kurulamadığı, savunmanın merkezinde yer alır.

Usul Tablosu: Şikâyet, Uzlaştırma, Görev, Zamanaşımı

Bu suçta usul kuralları fıkraya göre değişir. Aşağıdaki tablo, 7593 sayılı Kanun sonrası durumu kanun hükümleriyle birlikte gösterir:

Uzlaştırmanın işleyişi için uzlaştırma (CMK 253), zamanaşımı hesabı için dava ve ceza zamanaşımı (TCK 66–72), ertelemenin şartları için hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51) yazılarımıza bakabilirsiniz.

En Çok Karıştırılan Ayrım: Nafaka Ödememe Değil

Bu bölüm, yanlış mahkemede yanlış dilekçe verilmesini önler.

Mahkeme kararına dayanan nafakanın ödenmemesi, İcra ve İflas Kanununa göre ayrı bir yaptırıma tabidir: “Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir.” (İİK m.344). Bu, ceza mahkemesinin değil, icra ceza mahkemesinin işidir:

Kritik fark: Bu maddenin uygulanabilmesi için ortada kesinleşmiş bir nafaka kararı veya icra takibi bulunmasına gerek yoktur. Aile birliği devam ederken ya da fiilî ayrılık sürecinde, eşin veya çocuğun temel bakım ve gıda ihtiyaçlarının karşılanmaması tek başına bu suçu oluşturabilir.

İkisi birlikte yürüyebilir: Nafaka kararı varsa hem icra yolu hem de bu suçtan şikâyet gündeme gelebilir; biri diğerini kapatmaz. Nafaka tarafındaki işleyiş için nafaka borcunu ödememe ve tazyik hapsi (İİK m.344), nafaka ödememe şikâyet dilekçesi ve tedbir nafakası ve itiraz yazılarımıza bakınız.

İkinci Ayrım: Terk Suçu Değil

Terk suçu (TCK m.97) ile bu suç sık karıştırılır. Madde gerekçesi ayrımı şöyle koyar: birinci fıkradaki suçun oluşması için terk olgusunun gerçekleşmemesi gerekir; aksi takdirde terk suçu oluşur. Ayrım mağdurun içinde bulunduğu durumdadır:

• Terk suçunda mağdur tamamen kendi başına, kimsesiz ve tehlikeyle baş başa bırakılır. Korunan değer doğrudan yaşam ve vücut bütünlüğüdür.
• Bu maddede ise mağdur güvenli bir alanda — örneğin diğer eşin veya bir akrabanın yanında — bulunsa bile bakım ve destekten mahrum kalmaktadır.

Yani çocuk annesinin yanında güvende olsa dahi, babanın bakım ve gözetim yükümlülüğünü hiç yerine getirmemesi bu suçu oluşturabilir. Terk suçunun kendi çerçevesi için terk ve yardım/bildirim yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.

Yükümlülüğün Kapsamı Medeni Kanuna Göre Belirlenir

Ceza maddesi «bakım, eğitim veya destek olma» der ama bunların içeriğini doldurmaz. Kapsam, Medeni Kanundaki aile hukuku hükümlerine göre belirlenir:

• Bakım: Barınma, beslenme, giyim, sağlık ve temel yaşam ihtiyaçlarının karşılanması (TMK m.327/1).
• Eğitim: Ana ve babanın çocuğu olanaklarına göre eğitmesi ve onun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâkî ve toplumsal gelişimini sağlaması ve koruması (TMK m.340).
• Destek olma: Eşler arasındaki yardım yükümlülüğü ve çocukların bakım, eğitim ve gözetimine birlikte özen gösterme (TMK m.185).

Tablodan çıkan iki sonuç: Birincisi, yükümlülük yalnızca para vermek değildir; eğitim ve gelişimin sağlanması ile gözetim de yükümlülüğün parçasıdır (TMK m.185/2, m.340). İkincisi, yükümlülüğün ölçüsü ödeme gücüyle bağlantılıdır (TMK m.330/1); bu nedenle ceza dosyasında failin gelir durumu ve ihtiyaçların ne ölçüde karşılanmadığı birlikte değerlendirilir. İştirak nafakasının kapsamı için iştirak nafakası neleri kapsar yazımıza bakabilirsiniz.

Resmî Nikâh Şartı Yok

İkinci fıkra bakımından bu, kapsamı genişleten önemli bir ayrıntıdır.

Madde yalnızca «eşini» demez; sürekli birlikte yaşadığı ve kendisinden gebe kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kişiyi de kapsar. Yani resmî nikâh aranmaz.

Suçun oluşması için aranan unsurlar:

• Bilme: Failin, kadının hamile olduğunu bilmesi gerekir.
• Çaresiz durumda terk: Kadının her türlü yardımdan yoksun bırakılması aranır; her ayrılık bu kapsamda değildir.
• Süreklilik: Evli olmayan çiftlerde «sürekli birlikte yaşama» ilişkisi bulunmalıdır.

Resmî nikâhın bulunmadığı ilişkilerde doğan diğer hukukî sonuçlar için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberimiz başvurulabilir.

Velayet Kaldırılsa Bile Sorumluluk Sürer

Üçüncü fıkranın açılış ibaresi çarpıcıdır: «Velayet hakları kaldırılmış olsa da…»

Bunun anlamı nettir: velayetin kaybedilmesi, çocuğu tehlikeye atma özgürlüğü vermez ve cezadan kurtulma mazereti olarak ileri sürülemez. Mahkeme kararıyla velayeti alınmış bir ebeveyn de bu fıkra kapsamında sorumlu tutulabilir. Medeni Kanun da aynı yaklaşımı benimser: velâyetin kaldırılması hâlinde ana ve babanın çocuklarının bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülükleri devam eder (TMK m.350/1). Velayetin kaldırılmasının şartları için velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Fıkranın aradığı unsurlar birlikte değerlendirilir:

• Belirli davranış biçimleri: itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı, onur kırıcı tavır ve hareketler.
• Bunların sonucu olarak maddi ve manevi özen noksanlığı.
• Netice: Çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığının ağır şekilde tehlikeye sokulması. «Ağır şekilde» ifadesi eşiği yükseltir; her ihmal bu kapsama girmez.

Velayet uyuşmazlıklarının hukuk tarafı için velayet anlaşmazlığı ve uzman raporunun bağlayıcılığı yazılarımıza bakınız.

Şikâyet Ederken: Neyi Anlatmalısınız?

Bu dosyalarda en sık görülen eksiklik, şikâyetin «bana bakmıyor» gibi soyut bir ifadeyle kurulmasıdır. Somut anlatım gerekir:

• Hangi yükümlülük: Bakım mı, eğitim mi, destek olma mı? Her biri ayrı ayrı gösterilmelidir.
• Hangi dönem: Yükümlülüğün ne zamandan beri yerine getirilmediği.
• Somut ihtiyaçlar: Karşılanmayan gıda, barınma, okul, sağlık masrafları; kim karşıladı?
• Ödeme gücü: Failin gelir durumu — yükümlülük «imkânlarına göre» belirlendiğinden bu husus tartışılır.
• Belgeler: Okul kayıtları, sağlık giderleri, banka hareketleri, yazışmalar, tanık bilgileri.
• Nafaka kararı varsa belirtin — ancak yokluğu şikâyete engel değildir.

Dilekçe yapısı için şikâyet dilekçesi örneğimiz, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse KYOK kararına itiraz. Sıfatınızı kurmak için müşteki, katılan ve müdahil farkı ve taraf kavramları.

Şüpheli Tarafında: Savunma Başlıkları

• Ödeme gücünün bulunmaması: Yükümlülüğün ölçüsü ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleriyle bağlantılı olduğundan (TMK m.330/1), işsizlik, hastalık veya gelir kaybı belgelenmelidir.
• Yükümlülüğün fiilen yerine getirildiği: Elden yapılan ödemeler, ayni yardımlar, okul ve sağlık giderlerinin karşılandığını gösteren kayıtlar.
• Kişisel ilişkinin engellendiği: Çocukla kişisel ilişki kurulmasının engellenmesi, özellikle gözetim ve ilgi gösterme yönündeki iddialar bakımından olayın bağlamını açıklamak için ileri sürülebilir; ancak bakım giderlerini karşılama yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz (TMK m.327/1).
• Nitelendirmeye itiraz: Fiilin bu madde yerine nafaka rejimi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği.
• Kastın yokluğu: Suç kasten işlenebilen bir suçtur; yükümlülüğün bilerek ve isteyerek yerine getirilmemesi aranır, objektif imkânsızlık farklıdır.
• Zaman bakımından uygulama: Fiil 18.08.2026’dan önce tamamlanmışsa 7593 sayılı Kanunla artırılan cezalar ve dördüncü fıkra uygulanmaz (TCK m.7/2).
• Şikâyet süresi: Birinci fıkrada şikâyetin altı aylık süre içinde yapılıp yapılmadığı kontrol edilmelidir (TCK m.73/1).

Mahkûmiyet hâlinde koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir.

Paralel Yürüyen Yollar

Bu suç tek başına ele alınmaz; aynı olay birden çok hattı birden açar:

• Nafaka davası ve icra takibi — maddi ihtiyaçların karşılanması bakımından en hızlı yol.
• Koruyucu ve önleyici tedbir — şiddet veya ihmal boyutu varsa; koruyucu tedbirde delil veya belge aranmaz, önleyici tedbir geciktirilmeksizin verilir (6284 m.8/3) — 6284 koruma kararı talebi.
• Velayet ve kişisel ilişki düzenlemesinin değiştirilmesi talebi.
• Boşanma davasında kusur — bakım yükümlülüğünün ihlali kusur tespitinde dikkate alınabilir — aile içi olaylarda ceza davası ve boşanma.

Aile hukukundaki süreler için aile hukukunda süreler tablosu, mağdur destek mekanizmaları için mağdur hakları ve adli destek, süreç takvimi için ceza davası ne kadar sürer. Alanın tamamı için Ceza Hukuku Rehberimiz ve Aile ve Boşanma Hukuku Rehberimiz başlangıç noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu madde kaç ayrı suç düzenliyor?

Üç suç ve bir ağırlaştırıcı hâl. Bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünün ihlali (m.233/1), hamile eşin veya sürekli birlikte yaşanan gebe kadının çaresiz durumda terk edilmesi (m.233/2), çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığının ağır şekilde tehlikeye sokulması (m.233/3); 7593 sayılı Kanunla eklenen dördüncü fıkra ise çocuğun ağır bir suç işlemesi hâlinde cezayı artırır.

TCK 233’ün cezası ne kadar?

7593 sayılı Kanun sonrası birinci fıkrada üç aydan iki yıla, ikinci fıkrada altı aydan iki yıla, üçüncü fıkrada bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Dördüncü fıkra hâlinde ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Cezalar ne zaman değişti?

7593 sayılı Kanun 8 Ağustos 2026’da kabul edildi ve 18 Ağustos 2026 tarihli, 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu tarihten önce tamamlanmış fiillerde lehe olan önceki cezalar uygulanır (TCK m.7/2).

TCK 233 şikâyete bağlı mı?

Yalnızca birinci fıkra şikâyete bağlıdır. İkinci ve üçüncü fıkralarda şikâyet şartı yoktur; dördüncü fıkradaki hâlde de şikâyet aranmaz.

Şikâyet süresi ne kadar?

Birinci fıkradaki suçta şikâyet, fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1).

Bu suç uzlaştırmaya tabi mi?

Birinci fıkradaki suç şikâyete bağlı olduğundan CMK m.253/1-a kapsamında uzlaştırmaya tabidir. Şikâyet aranmayan ikinci ve üçüncü fıkralar ile dördüncü fıkra hâlinde bu ölçüt karşılanmaz.

Nafaka ödememek bu suçu oluşturur mu?

İkisi ayrı rejimlerdir. Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine tabidir ve bu icra ceza mahkemesinin işidir (İİK m.344). TCK m.233/1 ise nafaka kararı aramaz ve doğrudan hapis cezası öngörür.

Nafaka kararı yoksa şikâyet edebilir miyim?

Evet. TCK m.233/1’in uygulanabilmesi için nafaka kararı veya icra takibi bulunması gerekmez; aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi yeterlidir.

Tazyik hapsi ile hapis cezası aynı şey mi?

Hayır. Tazyik hapsi borçluyu ödemeye zorlayan bir araçtır ve yükümlülük yerine getirilince tahliye gerçekleşir. TCK m.233’teki hapis ise doğrudan cezai yaptırımdır.

Terk suçundan farkı nedir?

Madde gerekçesine göre birinci fıkradaki suçun oluşması için terk olgusunun gerçekleşmemesi gerekir; aksi hâlde terk suçu (TCK m.97) oluşur. Bu maddede mağdur güvenli bir ortamda bulunsa bile bakım ve destekten mahrum kalmaktadır.

Resmî nikâh şart mı?

İkinci fıkra bakımından hayır. Madde, sürekli birlikte yaşadığı ve kendisinden gebe kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kişiyi de kapsar.

İkinci fıkradaki terk suçu için hangi unsurlar aranır?

Failin kadının hamile olduğunu bilmesi, kadının eşi olması ya da failin onunla sürekli birlikte yaşaması ve kendisinden gebe kaldığını bilmesi ve kadının çaresiz durumda terk edilmesi gerekir. Suç şikâyete bağlı değildir; cezası 7593 sayılı Kanun sonrası altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK m.233/2).

Velayetim alındı, yine de sorumlu olur muyum?

Evet. Üçüncü fıkra “velâyet hakları kaldırılmış olsa da” ifadesiyle başlar. Medeni Kanuna göre de velâyetin kaldırılması hâlinde ana ve babanın bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülükleri devam eder (TMK m.350/1).

Yükümlülüğün kapsamı nasıl belirlenir?

Medeni Kanuna göre. Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m.327/1); ana ve baba çocuğu olanaklarına göre eğitir ve gelişimini sağlar (m.340); eşler birbirine yardımcı olmak zorundadır (m.185/3).

Çocuk suç işlerse ebeveyn cezalandırılır mı?

Yalnızca kanunda sayılan hâlde. Birinci veya üçüncü fıkradaki fiiller nedeniyle çocuk kasten öldürme (m.81, 82) veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87/2 ve 4) suçunu işlerse, ebeveyne bu madde uyarınca verilecek ceza şikâyet aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılır (m.233/4).

Dördüncü fıkra artırımıyla ceza en fazla ne kadar olabilir?

Artırım, ilgili fıkraya göre belirlenen cezanın yarısından iki katına kadardır. Kanundaki üst sınırlar esas alındığında birinci fıkrada en fazla altı yıl, üçüncü fıkrada en fazla dokuz yıl hapis cezasına ulaşılabilir; ikinci fıkra bu artırımın kapsamında değildir.

TCK 233’te hapis cezası ertelenebilir mi?

Hükmedilen hapis cezası iki yıl veya daha az ise ertelenmesi değerlendirilebilir (TCK m.51/1); bir yıl veya daha az ise seçenek yaptırımlara çevrilebilir (m.49/2, m.50/1). Dördüncü fıkra artırımıyla bu sınırlar aşılabilir.

Hangi mahkeme bakar, zamanaşımı ne kadar?

Dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Temel şekillerde dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); dördüncü fıkra hâlinde artırılmış üst sınır beş yılı aştığından on beş yıldır (m.66/1-d, 66/3).