Sözle veya Bakışla Cinsel Taciz Suç mu? Temas Olmadan İşlenen Cinsel Taciz (TCK 105)

Bir kimseyi vücuduna dokunmadan, cinsel amaçlı söz, yazı, mesaj, işaret veya davranışlarla rahatsız etmek Türk Ceza Kanunu’nun 105 inci maddesinde düzenlenen cinsel taciz suçunu oluşturur. Temel hâlde ceza, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Fiil çocuğa karşı işlenmişse altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suç iş yerinin sağladığı kolaylıkla, mesaj ve sosyal medya gibi elektronik haberleşme araçlarıyla, teşhir suretiyle ya da kamu görevi, hizmet veya aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Bedensel temas başladığı anda fiil artık taciz olarak değil, TCK m.102’deki cinsel saldırı olarak değerlendirilir.

Kanun Metni: TCK m.105 Ne Diyor?

Cinsel taciz, Türk Ceza Kanunu’nun “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar” başlıklı altıncı bölümünde yer alır. Maddenin güncel metni şöyledir:

“(1) Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Suçun; a) Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle, b) Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından, c) Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle, d) Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle, e) Teşhir suretiyle, işlenmesi hâlinde yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiil nedeniyle mağdur; işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmış ise verilecek ceza bir yıldan az olamaz.”

Birinci fıkradaki çocuğa ilişkin cümle ile ikinci fıkranın bugünkü hâli, 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunla getirilmiştir. Bu değişiklikten önce çocuğa karşı işlenen taciz için ayrı bir ceza aralığı yoktu; bugün çocuğa karşı işlenen fiilde adli para cezası seçeneği bulunmaz ve doğrudan hapis cezasına hükmolunur.

Maddenin kurgusu dikkat çekicidir. Kanun “taciz” fiilinin nasıl işleneceğini tek tek saymamış, yalnızca fiilin cinsel amaçlı olmasını aramıştır. Bu nedenle bir söz, bir yazı, bir mesaj, bir jest, bir görüntü veya bir davranış, cinsel amaç taşıdığı ve mağdurun vücuduna temas etmediği sürece aynı suç tipinin konusu olabilir. Suçun korunan hukuki değeri, kişinin cinsel özgürlüğü ve cinsel alanda huzur içinde yaşama hakkıdır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçların bütününü cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar rehberinde bir arada ele aldık.

Temas Çizgisi: Taciz Nerede Biter, Cinsel Saldırı Nerede Başlar?

Cinsel taciz ile cinsel saldırıyı ayıran ölçüt, mağdurun vücut dokunulmazlığının ihlal edilip edilmediğidir. TCK m.102/1, cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden kişiyi, mağdurun şikâyeti üzerine beş yıldan on yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Taciz suçunun temel hâlindeki üst sınır iki yıl olduğuna göre, anlık bir dokunma bile nitelendirmeyi ve ceza aralığını tamamen değiştirir.

Bu nedenle uygulamada ilk sorulan soru, fiile herhangi bir bedensel temasın eşlik edip etmediğidir. Kalçaya, bele, omza cinsel amaçla kısa süreli dokunma sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırı tartışmasını başlatırken, aynı kişinin yalnızca sözle, bakışla, işaretle veya mesajla hareket etmesi taciz alanında kalır. Mağdur çocuksa ve temas varsa artık TCK m.103’teki çocukların cinsel istismarı suçu gündeme gelir; bu suçta çok daha ağır ceza aralıkları öngörülmüştür. Ayrıntılar için çocukların cinsel istismarı (TCK 103) ve cinsel saldırı mağdurunun hakları rehberlerine bakabilirsiniz.

Tablodaki ayrım, hem mağdurun hangi hükme dayanarak şikâyetçi olacağını hem de savunmanın hangi noktada yoğunlaşacağını belirler. Mağdurun anlatımında temasın varlığı ya da yokluğu net değilse, olay yeri, tanık ve kamera kayıtlarıyla bu hususun erkenden netleştirilmesi gerekir.

Temas Olmadan Taciz: Söz, Bakış, Mesaj, Görüntü ve Teşhir

Temas içermeyen taciz, günlük hayatta çok farklı biçimlerde karşımıza çıkar. Kanun bu biçimleri saymadığından her olay, davranışın içeriği, tekrarı, bağlamı ve tarafların konumu birlikte değerlendirilerek nitelendirilir. Aşağıdaki tablo, en sık görülen durumları ve bunların hangi hükümle birlikte değerlendirildiğini gösterir.

Tabloda “bakış” satırına ayrıca dikkat etmek gerekir. Kanun bakışla tacizi dışlamaz; ancak ceza yargılamasında şüphe sanık lehine değerlendirildiğinden, yalnızca bakışa dayanan bir iddianın ispatı güçtür. Uygulamada bakışın cinsel amaç taşıdığı, genellikle ona eşlik eden işaretler, sözler, takip veya aynı kişinin başka davranışlarıyla birlikte ortaya konur. Bu nedenle mağdurun, olayı yalnızca “bana baktı” şeklinde değil, bakışın süresi, tekrarı, eşlik eden hareketler ve kendi tepkisiyle birlikte anlatması önemlidir.

Teşhir bakımından da ince bir ayrım vardır. TCK m.225, alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişiyi altı aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır; bu suç genel ahlakı korur. TCK m.105/2-e ise teşhirin belirli bir kişiye yönelik taciz aracı olarak kullanılmasını cezalandırır. Sokakta belirli bir kadına veya çocuğa yönelerek yapılan teşhir, taciz suçunun nitelikli hâlini oluşturur.

Cinsel Amaç Unsuru: Flört, İltifat ve Evlenme Teklifi Nerede Taciz Olur?

Cinsel taciz ancak kasten ve cinsel amaçla işlenebilir. Kaba, nezaketsiz veya kırıcı bir söz cinsel amaç taşımıyorsa bu suçu oluşturmaz; koşulları varsa hakaret (TCK m.125) veya kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (TCK m.123) gibi başka suçlar gündeme gelebilir. Cinsel amaç, failin iç dünyasına ilişkin olduğundan, çoğu zaman davranışın kendisinden ve çevresel koşullardan çıkarılır.

Tanışma isteği, beğeni ifadesi veya ahlak kurallarına uygun bir evlenme teklifi tek başına taciz değildir. Sınırın aşılıp aşılmadığı değerlendirilirken şu sorulara bakılır:

• Sözün veya davranışın içeriği: Beden, cinsellik veya cinsel ilişkiye doğrudan ya da açık imalarla atıf yapılıyor mu?
• Tekrar ve ısrar: Mağdur açıkça reddettikten veya tepki gösterdikten sonra davranış sürdürülmüş mü?
• Tarafların konumu: Amir ile çalışan, öğretmen ile öğrenci, hekim ile hasta gibi bir güç ilişkisi var mı?
• Ortam ve zaman: Davranış gece saatlerinde, ıssız bir yerde veya mağdurun kaçamayacağı bir ortamda mı gerçekleşmiş?
• Araç: Mesaj, fotoğraf veya video gibi kalıcı bir iz bırakan araç kullanılmış mı?

Bu ölçütler birbirini tamamlar. Tek bir iltifat cümlesi taciz sayılmayabilirken, aynı cümlenin amirden çalışana, gece yarısı ve reddedilmesine rağmen defalarca gönderilmesi tabloyu değiştirir. Taraflardan birinin evli olması, mağdurun yaşının küçüklüğü veya aralarında bir bağımlılık ilişkisi bulunması da davranışın algılanışını doğrudan etkiler.

Ceza Tablosu: Temel Hâl, Çocuğa Karşı İşlenen Taciz ve Nitelikli Hâller

TCK m.105/2’de sayılan beş nitelikli hâlden herhangi biri gerçekleşirse, birinci fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Aşağıdaki hapis cezası aralıkları, kanundaki alt ve üst sınırlara yarı oranında artırım uygulanarak hesaplanmıştır. Hâkim, somut cezayı bu sınırlar arasında TCK m.61’deki ölçütlere göre belirler.

Son cümledeki kural, tacizin mağdurun hayatında yol açtığı ağır sonuçları doğrudan cezaya yansıtır. Bu hükmün uygulanabilmesi için mağdurun işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalması ve bu sonucun taciz fiili nedeniyle doğması gerekir. Bu nedenle istifa dilekçesi, okul kaydının sildirilmesine ilişkin belgeler, taşınma tarihleri ve tacizle bu kararlar arasındaki zamansal bağlantıyı gösteren yazışmalar dosyaya eklenmelidir.

Birden fazla nitelikli hâl aynı olayda bir araya gelebilir. Örneğin aynı işyerinde çalışan bir amirin çalışanına mesajla cinsel içerikli yazılar göndermesi, hem (a) bendindeki hizmet ilişkisi, hem (c) bendindeki aynı işyerinde çalışma, hem de (d) bendindeki elektronik haberleşme aracı kullanımı ile bağlantılıdır. Kanun bu hâllerin her biri için ayrı ayrı artırım öngörmemiş, tek bir yarı oranında artırım kuralı koymuştur; birden fazla hâlin bulunması ise temel cezanın belirlenmesinde ağırlık kazanır.

Komşu Suçlar: Huzur Bozma, Israrlı Takip, Tehdit, Şantaj ve Hakaret

Temas içermeyen taciz olayları çoğu zaman başka suçlarla iç içe geçer. Mesajlar zamanla tehdide, ısrarlı takibe veya özel görüntülerin ifşa edileceği yönünde bir şantaja dönüşebilir. Aşağıdaki tablodaki cezalar Kanun metninden alınmıştır.

TCK m.123 ile taciz arasındaki fark, failin amacındadır: huzur bozma suçu “sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla” yapılan ısrarlı arama ve benzeri davranışları cezalandırır; aramalarda veya mesajlarda cinsel bir amaç varsa taciz suçu öne çıkar. Israrlı takip ise failin fiziken takip etmesi ya da iletişim araçlarıyla ısrarlı biçimde temas kurmaya çalışması sonucunda mağdurda ciddi bir huzursuzluk veya güvenlik endişesi doğmasını arar. Engellenmesine rağmen farklı hesaplar açarak cinsel içerikli mesajlar gönderen kişi hakkında her iki suç birlikte tartışılabilir. Ayrıntılar için ısrarlı takip suçu (TCK 123/A) ve gece arama ve huzur bozma (TCK 123) rehberlerine bakabilirsiniz.

Özel fotoğrafların yayılacağı tehdidiyle cinsel içerikli talepte bulunulması, tacizin yanında şantaj ve tehdit suçlarını da gündeme getirir; görüntüler gerçekten paylaşılmışsa TCK m.134/2 ayrıca uygulanır. Bu tür olaylarda neler yapılabileceğini özel fotoğrafların tehdit aracı yapılması, şantaj suçu (TCK 107) ve özel hayatın gizliliğini ihlal rehberlerinde ele aldık. Tek bir fiil birden fazla suçu oluşturuyorsa fail, en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44); ayrı ayrı fiiller ise ayrı ayrı değerlendirilir.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Yargılama Usulü

TCK m.105/1 açıkça “mağdurun şikâyeti üzerine” ifadesini kullanır. Şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; bu süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar ve zamanaşımı süresini geçemez (TCK m.73/1-2). Şikâyetten vazgeçme, kural olarak davayı düşürür; ancak vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/4 ve 6).

İkinci fıkradaki nitelikli hâller için kanunda şikâyet şartı öngörülmemiştir. Bu nedenle mesaj, sosyal medya, iş yeri, teşhir veya gözetim ilişkisi yoluyla işlenen tacizlerde soruşturma resen yürütülür ve mağdurun sonradan vazgeçmesi davayı düşürmez. Şikâyet süresini ve vazgeçmenin sonuçlarını şikâyete bağlı suçlar rehberinde ayrıntılı olarak ele aldık.

Uzlaştırma yasağı uygulamada sık yapılan bir yanlışı önler: temel hâl şikâyete bağlı olduğu hâlde, CMK m.253/3 cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini açıkça belirtir. Bu nedenle taraflar arasında “anlaşma” yapılarak dosyanın uzlaştırmayla kapatılması mümkün değildir; mağdurun tek başına sonuç doğurabileceği işlem, temel hâlde şikâyetten vazgeçmedir. Uzlaştırma kapsamındaki suçlar için uzlaştırma rehberimize bakabilirsiniz.

Mağdurun ifadesinin alınması bakımından da korumalar vardır. İşlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya mağdur, soruşturma veya kovuşturmada tanık olarak kural olarak bir defa dinlenir ve dinleme sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulur (CMK m.236/2-3). Savcı veya hâkim, şüpheliyle yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğunu değerlendirdiği mağdurun ifadesinin özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınmasına karar verebilir (CMK m.236/4). Adliyelerdeki destek hizmetleri için adli destek ve mağdur hizmetleri rehberine bakabilirsiniz.

Baro tarafından avukat görevlendirilmesi bakımından ise bir ayrım yapmak gerekir. CMK m.234/1 ve m.239/1, vekili bulunmayan mağdura istemi hâlinde avukat görevlendirilmesini cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve ısrarlı takip gibi sayılı suçlarla sınırlar; cinsel taciz bu listede yer almaz. Mağdur on sekiz yaşını doldurmamışsa ise CMK m.234/2 uyarınca istem aranmaksızın vekil görevlendirilir.

Mesaj, Sosyal Medya ve Görüntü Gönderme: Dijital Ortamda Taciz

Günümüzde temas olmadan işlenen tacizin en yaygın biçimi mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya üzerinden yapılan tacizdir. TCK m.105/2-d, suçun posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlenmesini nitelikli hâl olarak düzenler. Anlık mesaj, SMS, e-posta, sosyal medya mesajı, yorum ve sesli arama bu kapsamda değerlendirilir.

Dijital tacizde dosyanın gücü, delillerin doğru sırayla ve eksiksiz korunmasına bağlıdır. Mesajları silmeden veya hesabı engellemeden önce yazışmanın tamamı, gönderen hesabın kullanıcı adı ve profil bağlantısı, mesajların tarih ve saatleri kaydedilmelidir. Tek bir mesajın ekran görüntüsü yerine konuşmanın öncesini ve sonrasını gösteren kayıtların sunulması, hem cinsel amacın hem de ısrarın doğru değerlendirilmesini sağlar. Ekran görüntülerinin delil değerini ekran görüntüsü delil olur mu rehberinde açıkladık.

Delil toplarken sınırı aşmamak da önemlidir. Failin hesabına girerek, şifresini kullanarak veya telefonunu karıştırarak delil elde etmeye çalışmak, mağduru bilişim sistemine girme veya özel hayatın gizliliğini ihlal gibi suçlar yönünden şüpheli konumuna düşürebilir. Delillerin hukuka uygun biçimde toplanması için mağdurun kendi cihazındaki kayıtlarla yetinmesi ve gerisini savcılığa bırakması en güvenli yoldur.

İş Yerinde Temas Olmadan Taciz: Ceza ve İş Hukuku Birlikte İşler

İş yerinde yaşanan taciz, ceza hukuku ile iş hukukunun kesiştiği alandır. Ceza yönünden TCK m.105/2-c aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylığı, m.105/2-a ise hizmet ilişkisinin sağladığı kolaylığı nitelikli hâl sayar. İş hukuku yönünden ise İş Kanunu hem işçiye hem işverene haklı nedenle derhâl fesih hakkı tanır.

Bu tablodaki en kritik satır, m.24/II-d’deki bildirim şartıdır. İşçinin haklı fesih hakkı, işverenin durumdan haberdar edilmesine ve buna rağmen önlem almamasına bağlanmıştır. Bu nedenle tacize uğrayan çalışanın durumu insan kaynaklarına veya yönetime yazılı olarak, tarih vererek bildirmesi, hem işverenin önlem alma yükümlülüğünü somutlaştırır hem de ileride fesih hakkının ispatını kolaylaştırır. Fesih için öngörülen altı iş günlük süre çok kısa olduğundan, bildirimden sonra işverenin tutumu yakından izlenmeli ve karar gecikmeden verilmelidir. Konunun iş hukuku boyutunu iş yerinde cinsel taciz ve haklı fesih rehberinde ayrıntılı olarak inceledik.

6284 Sayılı Kanun ile Koruma Tedbiri İstenebilir mi?

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişileri korur (m.1/1). Kanunun m.2/1-d hükmündeki şiddet tanımı fiziksel, psikolojik ve ekonomik şiddetin yanında cinsel ve sözlü her türlü tutum ve davranışı da kapsar. Bu nedenle temas içermeyen cinsel taciz de, Kanunun kapsamına giren bir mağdur bakımından koruma tedbiri talebine dayanak olabilir.

Hâkimin verebileceği önleyici tedbirler arasında; şiddet uygulayanın mağdura yönelik tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması (m.5/1-a), korunan kişinin konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmaması (m.5/1-c) ve korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi (m.5/1-f) yer alır. Tedbir kararı ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir ve en çabuk ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden veya kolluktan istenebilir (m.8/1). Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir (m.8/3).

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir ve gerektiğinde uzatılabilir (m.8/2). Karara aykırı davranan kişi, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur; her tekrarda bu süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez (m.13). Başvuru adımlarını uzaklaştırma kararı nasıl alınır rehberinde anlattık.

Mağdur İçin Adım Adım Yol Haritası

1. Olayı yazıya dökün. Her olayın tarihini, saatini, yerini, söylenen sözleri veya yapılan davranışı ve orada bulunan kişileri olay tazeyken not edin. Tekrarlanan davranışlarda bu liste, hem ısrarın hem de şikâyet süresinin tespitini kolaylaştırır.
2. Delili koruyun. Mesajları, arama kayıtlarını, sosyal medya yazışmalarını ve gönderilen görüntüleri silmeden kaydedin. Olay bir işyerinde veya kamuya açık bir alanda yaşandıysa kamera kayıtlarının silinmeden istenmesi için vakit kaybetmeyin.
3. Şikâyet süresini takvime işleyin. Temel hâlde şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Nitelikli hâl bulunduğunu düşünseniz bile süreyi beklemeden hareket etmek en güvenli yoldur.
4. Şikâyette bulunun. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa, yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158). Dilekçede failin sizinle ilişkisini (işyeri, okul, aile, bakım ilişkisi) ve kullanılan aracı açıkça belirtin; bunlar nitelikli hâli belirler.
5. Koruma ihtiyacını değerlendirin. Taciz devam ediyorsa veya güvenliğinizden endişe ediyorsanız 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir talep edin.
6. İş yerindeyse işvereni yazılı olarak bilgilendirin. İş Kanunu m.24/II-d’deki haklı fesih hakkı bu bildirime bağlıdır.
7. Kovuşturmada katılan olun. Kamu davası açıldığında davaya katılarak duruşmalardan haberdar olabilir, delil sunabilir ve kararlara karşı kanun yoluna başvurabilirsiniz. Ayrıntılar davaya katılma rehberinde.

Dosyanızın durumunu değerlendirmemiz için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeye yazışmalarınızın kayıtları, olayların tarih listesi ve varsa işverenle yazışmalarınızla gelmeniz süreci hızlandırır. Mağdurun çocuk olduğu durumlarda izlenecek yol farklıdır; bunun için çocuğum tacize uğradı, ne yapmalıyım rehberimize bakabilirsiniz.

Şüpheli veya Sanıksanız: Savunmada Öne Çıkan Noktalar

Cinsel taciz suçlaması, kişinin iş hayatını, aile ilişkilerini ve sosyal çevresini derinden etkiler. Bu nedenle savunmanın ilk ifadeden itibaren dikkatle kurulması gerekir. Dosyanın özelliğine göre öne çıkan noktalar şunlardır:

• Cinsel amacın bulunup bulunmadığı: Söz veya davranış, bağlamı içinde cinsel bir amaç taşıyor mu, yoksa kaba ama cinsel içerikten yoksun bir davranış mı? Cinsel amaç yoksa TCK m.105 uygulanmaz.
• Delilin bütünlüğü: Sunulan mesajlar yazışmanın tamamını mı gösteriyor, yoksa bağlamından koparılmış tek bir parça mı? Yazışmanın öncesi ve sonrası, iddianın değerlendirilmesinde belirleyici olabilir.
• Şikâyet süresi: Temel hâlde şikâyet altı aylık süre içinde yapılmış mı? Süre geçmişse soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
• Nitelikli hâlin koşulları: İddianamede gösterilen bent gerçekten oluşmuş mu? Örneğin aynı işyerinde çalışmanın sağladığı bir kolaylık gerçekten kullanılmış mı, yoksa taraflar yalnızca aynı binada mı bulunuyor?
• Son cümledeki sonuç ve bağ: Mağdurun işten, okuldan veya aileden ayrılması tacizden mi kaynaklanıyor, yoksa başka sebeplere mi dayanıyor?
• Kimlik ve hesap tespiti: Mesajlar gerçekten şüpheliye ait bir hesaptan mı gönderilmiş? Sahte hesap ve kimlik taklidi ihtimali teknik olarak araştırılmış mı?

Mahkûmiyet hâlinde sonuç ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Bu kurum 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Güncel CMK m.231/6 uyarınca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate varılması ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi gerekir; zarar derhâl giderilemiyorsa denetim süresi içinde aylık taksitlerle giderilmesi koşuluyla da karar verilebilir (m.231/9). Denetim süresi beş yıldır (m.231/8) ve karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir (m.231/12). Ayrıntılar için HAGB rehberimize bakabilirsiniz. İki yıl veya daha az süreli hapis cezasının ertelenmesi de koşulları varsa mümkündür (TCK m.51/1).

Şikâyet Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, aynı işyerinde çalışan bir kişinin sözle ve mesajla yaptığı taciz üzerine hazırlanmış genel bir şablondur. Açıklamalar kısmı olayın özelliklerine göre yeniden yazılmalı, dilekçeye yalnızca gerekli bilgiler konulmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• “Dokunmadı, o yüzden suç değil” düşüncesi: Temas olmaması suçun oluşmasını engellemez; tam tersine cinsel tacizin ayırt edici özelliğidir.
• Mesajları silmek veya hesabı hemen engellemek: Önce kayıt, sonra engelleme yapılmalıdır; aksi hâlde delil kaybolur.
• Şikâyet süresini kaçırmak: Temel hâlde altı aylık süre hak düşürücüdür.
• Uzlaştırma beklemek: Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3).
• İşverene sözlü bildirimle yetinmek: İş Kanunu m.24/II-d’deki fesih hakkı bildirime bağlı olduğundan bildirim yazılı ve tarihli yapılmalıdır.
• Failin cihazından delil toplamaya çalışmak: Bu davranış mağduru başka suçlar yönünden şüpheli konumuna getirebilir.
• Olayları tek dilekçede tarihsiz anlatmak: Her olayın ayrı ayrı tarihlendirilmesi ısrarın ve nitelikli hâllerin ispatını kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

Sözle cinsel taciz suç mu?

Evet. Bir kimseyi vücuduna temas etmeden cinsel amaçlı sözlerle rahatsız etmek TCK m.105 kapsamında cinsel taciz suçudur. Temel hâlde ceza, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Bakışla cinsel taciz olur mu?

Kanun tacizin hangi davranışla yapılacağını saymaz; cinsel amaç taşıyan bir davranış bakış veya jest yoluyla da gerçekleşebilir. Ancak yalnızca bakışa dayanan iddiaların ispatı güçtür; bakışa eşlik eden işaret, söz veya takip gibi davranışlar belirleyici olur.

Mesajla cinsel taciz cezası nedir?

Mesaj veya sosyal medya yoluyla işlenen taciz, elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlendiği için TCK m.105/2-d uyarınca ceza yarı oranında artırılır. Yetişkin mağdur bakımından hapis cezası aralığı 4 ay 15 günden 3 yıla kadardır.

Cinsel taciz ile cinsel saldırı arasındaki fark nedir?

Fark bedensel temastadır. Temas yoksa cinsel taciz (TCK m.105), cinsel amaçlı bedensel temas varsa cinsel saldırı (TCK m.102) söz konusu olur. Sarkıntılık düzeyindeki temas bile TCK m.102/1 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir.

Cinsel taciz şikâyete bağlı mı?

Temel hâl şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. İkinci fıkradaki nitelikli hâller için kanunda şikâyet şartı öngörülmemiştir.

Cinsel tacizde uzlaştırma var mı?

Hayır. CMK m.253/3 uyarınca soruşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez.

Çocuğa karşı sözle taciz cezası nedir?

Fiil çocuğa karşı işlenmişse altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur ve adli para cezası seçeneği yoktur. Nitelikli hâl varsa bu ceza yarı oranında artırılır.

İş yerinde cinsel tacize uğrayan işçi ne yapabilir?

Ceza şikâyetinin yanında, işverene yazılı bildirimde bulunup önlem alınmazsa İş Kanunu m.24/II-d uyarınca sözleşmeyi haklı nedenle derhâl feshedebilir. Fesih hakkı öğrenmeden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır; kıdem şartları varsa kıdem tazminatı talep edilebilir.

Cinsel taciz hangi mahkemede görülür?

Dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11).

Cinsel tacizde zamanaşımı kaç yıldır?

Cezanın üst sınırı nitelikli hâllerde bile beş yılı aşmadığından dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Şikâyete bağlı temel hâlde ayrıca altı aylık şikâyet süresine uyulması gerekir.

Taciz nedeniyle işten ayrılmak zorunda kaldım, ceza artar mı?

Evet. Mağdur bu fiil nedeniyle işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmışsa, TCK m.105/2 son cümlesi uyarınca verilecek ceza bir yıldan az olamaz. Ayrılma ile taciz arasındaki bağın belgelerle ortaya konması gerekir.

Taciz eden kişi hakkında uzaklaştırma kararı alınabilir mi?

6284 sayılı Kanun kapsamındaki mağdurlar için hâkim, failin korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmamasına ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesine karar verebilir (m.5/1-c ve f). Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK, 4857 sayılı İş Kanunu, 6284 sayılı Kanun ve 5235 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.