Çocuğunuzun istismara veya tacize uğradığını öğrendiğinizde önceliğiniz çocuğun güvenliğidir: onu sakin biçimde dinleyin, suçlamayın ve derhâl yetkili makamlara bildirin. Çocukların cinsel istismarı resen soruşturulan ağır bir suçtur; temel hâlinin cezası sekiz yıldan on beş yıla kadar hapistir. Suç, yakın akraba, üvey ebeveyn, eğitici, bakıcı veya bakım yükümlülüğü olan biri tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.103). Bu suçlarda uzlaştırma yoktur (CMK m.253/3). Çocuk mağdura, avukatı yoksa istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir (CMK m.234/2). Çocuğun ifadesi mümkün olduğunca bir kez, uzman eşliğinde ve gerekli görülürse özel ortamda alınır; bazı hâllerde beyanlar kayda alınır (m.236). Korunma ihtiyacı olan çocuk için çocuk hâkimi koruyucu ve destekleyici tedbir kararı verebilir (5395 s.K. m.5-7). İşlenmekte olan bir suçu, özellikle mağdur on beş yaşından küçükse, bildirmemek de ayrıca suçtur (TCK m.278). Üstsoy veya çocuk üzerinde nüfuzu olan kişilerce işlenen suçlarda zamanaşımı çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden başlar (TCK m.66/6).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Çocuğunuzla ilgili böyle bir durumla mı karşılaştınız?
Bildirim ve çocuğun korunması sürecinde yanınızdayız; gizlilik içinde görüşelim: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: İlk adım: çocuğun güvenliği; sakin dinleme; suçlamama. Bildirim: acil durumda 112; Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk; destek için ALO 183. Suçlar: çocukların cinsel istismarı (TCK m.103; 8–15 yıl, sarkıntılıkta 3–8 yıl; 12 yaş altında alt sınırlar yükselir; yakın akraba, üvey ebeveyn, eğitici, bakıcı vb. tarafından işlenirse yarı artırım); reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104); çocuğa karşı cinsel taciz 6 ay–3 yıl, şikâyet üzerine (m.105). İstismar resen soruşturulur; uzlaştırma yok (CMK m.253/3). Çocuk mağdura zorunlu vekil (CMK m.234/2); katılan olarak baro avukatı istenebilir (m.239). İfade: mümkünse bir kez, uzman eşliğinde, gerekirse özel ortamda; bazı suçlarda merkezlerde ve kayıt altında (m.236/2-5). Beden muayenesi: sağlığı tehlikeye atmadan, kural olarak karar veya rıza ile (m.76). Koruyucu tedbir: çocuk hâkimi (5395 m.5-7). Bildirmeme: TCK m.278 (15 yaş altı mağdurda yarı artırım), sağlık personeli için m.280. Zamanaşımı: üstsoy veya nüfuz sahibi failde çocuğun 18 yaşından (TCK m.66/6).
CMK m.236/3: Mağdur çocukların veya işlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş olan diğer mağdurun tanık olarak dinlenmesi sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulur.
İlk Anlar: Çocuğun Güvenliği ve Sakinlik
- Çocuğu güvenli bir ortama alın: Şüpheli kişiyle temasını derhâl kesin.
- Sakin kalın ve dinleyin: Sözünü kesmeden, yönlendirmeden, suçlamadan dinleyin.
- Ona inandığınızı söyleyin: Suçun kendisinde olmadığını ve onu koruyacağınızı hissettirin.
- Ayrıntı için sorgulamayın: Çocuğa tekrar tekrar soru sormak, sonraki adli görüşmeyi zorlaştırabilir; ayrıntıları uzmanlara bırakın.
- Anlattıklarını not edin: Çocuğun kendi kelimeleriyle söylediklerini, tarih ve saatini yazın.
- Derhâl bildirin: Acil durumda 112; ayrıca Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk.
- Tıbbi destek alın: Gerekirse yetkililerle koordineli olarak hastaneye başvurun.
Böyle bir durumla karşılaşmak, bir ebeveyn için son derece sarsıcıdır. Ancak ilk anlarda gösterilen tutum hem çocuğun iyileşmesi hem de adli süreç bakımından belirleyicidir. Çocuk, anlattıklarına inanıldığını ve korunacağını hissetmelidir. Öfke, panik veya çocuğa yönelik sorgulayıcı bir tavır, çocuğun kendini suçlu hissetmesine ve anlatmaktan vazgeçmesine yol açabilir. Çocuğa ayrıntılı ve yönlendirici sorular sormak da önerilmez; çünkü adli süreçte çocuğun beyanının, başkalarının etkisinden uzak ve uzmanlar eşliğinde alınması önemlidir. Çocuğun kendiliğinden anlattıklarını olduğu gibi not etmek ve derhâl yetkililere başvurmak en doğru yaklaşımdır. Mağdurun hakları ve adli destek hizmetleri için mağdur hakları ve adli görüşme odaları rehberine bakabilirsiniz.
Bildirimi nasıl ve nereye yapacağınızdan emin değil misiniz?
Süreci birlikte planlayalım: 0554 648 37 15
Uyarı İşaretleri: Nelere Dikkat Edilmeli?
Çocuklar yaşadıklarını her zaman sözle anlatamaz. Bu nedenle davranışlarındaki ani ve açıklanamayan değişiklikler dikkat gerektirir. Uyku düzeninde bozulma, gece korkuları, yaşına uygun olmayan bir şekilde altını ıslatma gibi geriye dönük davranışlar, belirli bir kişiden veya yerden belirgin biçimde kaçınma, okul başarısında ani düşüş, içe kapanma, öfke patlamaları veya yaşına uygun olmayan cinsel bilgi ve davranışlar bu değişikliklere örnek olarak gösterilebilir. Bir yetişkinin çocuğa ailesinden gizli hediyeler vermesi, onunla gizli iletişim kurmaya çalışması veya çocuğu diğer yetişkinlerden yalıtmaya yönelik davranışları da dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Bu belirtilerin tek başına istismarı kanıtlamadığı unutulmamalıdır; farklı nedenlerden de kaynaklanabilirler. Ancak birden fazla işaretin bir arada görülmesi hâlinde bir çocuk ruh sağlığı uzmanından destek alınmalı ve gerektiğinde yetkililere başvurulmalıdır.
Çocukla Nasıl Konuşulmalı?
Çocuk bir şey anlatmaya başladığında, sakin bir ortam sağlanmalı ve çocuk kendi hızında anlatmaya bırakılmalıdır. Açık uçlu, yönlendirmeyen bir yaklaşım benimsenmeli; çocuğa “o kişi sana şunu mu yaptı” gibi cevabı içinde barındıran sorular sorulmamalıdır. Çocuğun anlattıkları abartılmamalı veya küçümsenmemelidir. Çocuğa, anlattığı için teşekkür edilmeli, cesur davrandığı ve suçun kendisinde olmadığı açıkça söylenmelidir. Çocuğa, olayı “kimseye söylememe” sözü verilmemelidir; bunun yerine onu korumak için güvenilir kişilerden yardım alınacağı açıklanmalıdır. Konuşmanın ardından çocuğun kullandığı kelimeler olduğu gibi not edilmeli, ayrıntıların sorulması ise adli süreçteki uzmanlara bırakılmalıdır. Bu yaklaşım hem çocuğun iyileşmesine hem de beyanının adli süreçte güvenilir kabul edilmesine katkı sağlar.
Bildirim: Kim, Nereye, Hangi Yükümlülükle?
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Acil durum | 112 Acil Çağrı | — |
| Suç duyurusu | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk | CMK m.158/1 |
| Korunma başvurusu | Çocuk ve bakımından sorumlular koruma amacıyla ilgili kuruma başvurabilir | 5395 s.K. m.6/1 |
| Kurumların bildirim yükümlülüğü | Adli ve idari merciler, kolluk, sağlık ve eğitim kuruluşları, STK’lar korunma ihtiyacı olan çocuğu bildirmekle yükümlü | 5395 s.K. m.6/1 |
| Herkes için | İşlenmekte olan suçu bildirmemek suç; mağdur 15 yaşından küçükse ceza yarı artırılır | TCK m.278/1, 3 |
| İstisna | Tanıklıktan çekinebilecek kişilere ceza verilmez | TCK m.278/4 |
| Sağlık personeli | Suç belirtisini bildirmeyen veya geciktiren sağlık mesleği mensubu cezalandırılır | TCK m.280 |
Bir çocuğun istismara uğradığını öğrenen veya bundan şüphelenen kişinin durumu gecikmeden yetkili makamlara bildirmesi gerekir. Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158/1). Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Çocuk Koruma Kanunu, adli ve idari mercileri, kolluk görevlilerini, sağlık ve eğitim kuruluşlarını ve sivil toplum kuruluşlarını korunma ihtiyacı olan çocuğu ilgili kuruma bildirmekle yükümlü kılar; çocuk ve bakımından sorumlu kişiler de korunma amacıyla başvurabilir (5395 s.K. m.6/1). Kanun metninde bu kurum Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu olarak geçer; bugün bu görev aile ve sosyal hizmetler alanındaki bakanlık teşkilatı tarafından yürütülür. Türk Ceza Kanunu da işlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmemeyi suç olarak düzenler; mağdur on beş yaşını bitirmemiş bir çocuksa ceza yarı oranında artırılır (TCK m.278). Görevi sırasında bir suç belirtisiyle karşılaşan sağlık mesleği mensubunun bunu bildirmemesi de ayrıca suçtur (m.280). Aile içinde çocuğa yönelik şiddet ve ihmal için aile içinde çocuğa şiddet ve ihmal rehberine bakabilirsiniz.
Hukuki Çerçeve: Hangi Suçlar Söz Konusu?
| Suç | Ceza | Soruşturma | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Çocukların cinsel istismarı | 8–15 yıl; sarkıntılıkta 3–8 yıl; 12 yaş altında alt sınır 10 ve 5 yıl | Resen (fail çocuk ve sarkıntılıksa şikâyet) | TCK m.103/1 |
| Nitelikli istismar | Yakın akraba, üvey ebeveyn, eğitici, bakıcı, bakım yükümlüsü, kamu görevi veya birden fazla kişi: yarı artırım | Resen | TCK m.103/3 |
| Reşit olmayanla cinsel ilişki | 15 yaşını bitirmiş çocukla cebir, tehdit, hile olmadan: 2–5 yıl | Şikâyet üzerine; evlenme yasağı olan kişide şikâyet aranmaz | TCK m.104 |
| Cinsel taciz | Çocuğa karşı 6 ay–3 yıl; elektronik haberleşme araçlarıyla, eğitici veya bakıcı tarafından işlenirse yarı artırım | Şikâyet üzerine | TCK m.105 |
Çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; istismarın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde ceza üç yıldan sekiz yıla kadardır. Mağdurun on iki yaşını tamamlamamış olması hâlinde cezanın alt sınırları yükselir (TCK m.103/1). Kanun, cinsel istismarı iki grupta tanımlar: on beş yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış ile diğer çocuklara karşı cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı cinsel davranışlar. Birinci grupta çocuğun “rızası” hukuken hiçbir anlam taşımaz. Suç üçüncü derece dahil kan veya kayın hısımı, üvey ebeveyn, üvey kardeş, evlat edinen, vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.103/3). On beş yaşını bitirmiş çocukla cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişki ise ayrıca suçtur (m.104). Cinsel amaçlı taciz, fiil çocuğa karşı işlenmişse altı aydan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir; suç elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılarak veya eğitici, bakıcı gibi kişilerce işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.105). Cinsel taciz ve reşit olmayanla cinsel ilişki kural olarak şikâyete bağlı olduğundan, şikâyetin altı aylık süre içinde yapılması gerekir. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, cinsel taciz için cinsel taciz suçu rehberlerine bakabilirsiniz.
Çocuğun Adli Süreçte Korunması
| Güvence | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Zorunlu vekil | Çocuk mağdurun vekili yoksa istemi aranmaksızın görevlendirilir | CMK m.234/2 |
| Baro avukatı | Katılan olarak çocukların cinsel istismarı gibi suçlarda baro avukatı istenebilir | CMK m.239/1 |
| Bir defa dinlenme | Psikolojisi bozulmuş çocuk mağdur kural olarak bir defa dinlenir | CMK m.236/2 |
| Uzman bulundurma | Dinleme sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim uzmanı | CMK m.236/3 |
| Özel ortam | Gerekli görülürse ifade özel ortamda uzmanlar aracılığıyla; sanıkla yüz yüze gelmeden | CMK m.236/4 |
| Merkezde ve kayıt altında | Ağır istismar suçlarında soruşturma beyanı merkezlerde, savcı nezaretinde, kayda alınarak | CMK m.236/5 |
| Kayıtların korunması | Beyan ve görüntü kayıtları dosyada saklanır | CMK m.236/7 |
Hukuk, çocuk mağdurların adli süreçte yeniden örselenmemesi için özel güvenceler öngörür. Mağdur on sekiz yaşını doldurmamışsa ve bir vekili yoksa, istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir (CMK m.234/2). Katılma hâlinde çocukların cinsel istismarı gibi suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesi de istenebilir (m.239/1). İşlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk, bu suça ilişkin soruşturma veya kovuşturmada kural olarak bir defa dinlenir; maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından zorunlu hâller saklıdır (m.236/2). Çocuğun dinlenmesi sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulur (m.236/3). Savcı veya hâkim, çocuğun ifadesinin özel ortamda alınması gerektiğini ya da şüpheli veya sanıkla yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğunu değerlendirirse, beyan özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınır (m.236/4). Ağır cinsel istismar suçlarında çocuğun soruşturma evresindeki beyanı, bu suçların mağdurlarına hizmet veren merkezlerde Cumhuriyet savcısının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır ve kayda alınır; kovuşturma evresinde çocuğun yeniden dinlenmesi ancak zorunluluk hâlinde ve yine bu merkezlerde yapılır (m.236/5). Ailenin bu güvencelerin uygulanmasını talep etme hakkı vardır. Mağdur ve katılan hakları için mağdur ve katılan hakları rehberine bakabilirsiniz.
Tıbbi Muayene ve Delillerin Korunması
Yakın zamanda gerçekleşmiş bir olayda çocuğun sağlığı her şeyden önce gelir; gerekiyorsa derhâl sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Aynı zamanda delillerin korunması da önemlidir. Bir suça ilişkin delil elde etmek amacıyla mağdurun beden muayenesi veya vücudundan örnek alınması, sağlığını tehlikeye düşürmemek ve cerrahi bir müdahalede bulunmamak koşuluyla hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla yapılabilir (CMK m.76/1). Mağdurun rızası varsa bu işlemler için ayrıca karar alınması gerekmez (m.76/2). Bu nedenle muayenenin yetkililerle koordineli olarak yapılması, çocuğun birden fazla kez muayeneye maruz kalmasını önler. Yakın zamanlı bir olayda çocuğun kıyafetlerinin ayrı bir torbada saklanması ve mümkünse yetkililere danışılmadan yıkanmaması önerilir. Beden muayenesi kuralları için beden muayenesi ve DNA rehberine bakabilirsiniz.
Dijital İçerik Varsa Ne Yapmalı?
Olay bir mesajlaşma uygulaması, sosyal medya veya oyun platformu üzerinden gerçekleşmişse, çocuğun cihazındaki yazışmalar ve kayıtlar önemli delillerdir. Ancak bu tür içeriklerle ilgili son derece dikkatli olunmalıdır. İçerikleri silmeyin, ancak çocuğa ait uygunsuz görüntüleri hiçbir koşulda kendi cihazınıza kaydetmeyin, çoğaltmayın, başkalarına göstermeyin veya iletmeyin. Cihazı olduğu gibi, kapatmadan veya sıfırlamadan yetkililere teslim edin ve içeriklerin incelenmesini onlara bırakın. Mesajlaşan hesabın kullanıcı adı, profil bağlantısı ve yazışma tarihleri gibi bilgiler, görüntü içermeyecek şekilde not edilebilir. Elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlenen cinsel taciz, cezayı artıran bir hâldir (TCK m.105/2-d).
Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler
Çocuk Koruma Kanunu, korunma ihtiyacı olan çocuklar için koruyucu ve destekleyici tedbirler öngörür. Bu tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma konularında alınır (5395 s.K. m.5/1). Sağlık tedbiri, çocuğun fiziksel ve ruhsal sağlığının korunması ve tedavisi için gerekli tıbbi bakım ve rehabilitasyonu kapsar. Bu tedbirlere çocuğun annesi, babası, vasisi, bakım ve gözetiminden sorumlu kişi, ilgili kurum veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine ya da re’sen çocuk hâkimi karar verebilir (m.7/1). Özellikle failin aile içinden olduğu durumlarda, çocuğun güvenli bir ortamda kalmasını sağlamak için bu tedbirler ve ailenin korunmasına ilişkin diğer yollar birlikte değerlendirilmelidir. Aile içi durumlarda velayet düzenlemesinin değiştirilmesi de gündeme gelebilir. Velayet için velayet davası ve çocuğun üstün yararı, aile hukuku süreçleri için aile ve boşanma hukuku rehberi rehberlerine bakabilirsiniz.
Soruşturma ve Kovuşturma Süreci
| Aşama | Ne olur? | Ailenin rolü |
|---|---|---|
| Bildirim | Savcılık veya kolluk soruşturma başlatır | Olayı ve delilleri bildirmek |
| İlk koruma | Çocuğun güvenliği ve gerekirse tedbirler | Şüpheliyle teması kesmek |
| Vekil | Çocuğa vekil görevlendirilir | Vekille iletişimde olmak |
| İfade | Uzman eşliğinde, gerekirse özel ortamda ve kayıt altında | Çocuğa eşlik etmek, onu hazırlamak ama yönlendirmemek |
| Muayene ve inceleme | Koordineli tıbbi ve adli işlemler | Tek seferde yapılmasını talep etmek |
| İddianame | Yeterli şüphe varsa kamu davası | Davaya katılma |
| Kovuşturma | Çocuk kural olarak yeniden dinlenmez | Katılan olarak takip |
| Hüküm ve sonrası | Mahkûmiyet, tazminat ve koruyucu tedbirler | Destek süreçlerini sürdürmek |
Bildirimden sonra soruşturma Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülür. Çocuğun ifadesi, çocuğun yeniden örselenmemesi için özel usullerle alınır. Soruşturma sonunda yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir ve kovuşturma başlar. Kovuşturma evresinde çocuğun yeniden dinlenmesi, ağır istismar suçlarında ancak maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından zorunluluk bulunması hâlinde ve yine uzmanlar aracılığıyla yapılır (CMK m.236/5). Aile, çocuğun vekili aracılığıyla davaya katılarak sürecin her aşamasını takip edebilir ve çocuğun haklarının korunmasını talep edebilir. Süreç boyunca çocuğun psikososyal desteğinin kesintisiz sürdürülmesi önemlidir.
Okulda, Kurumda veya Çevrimiçi Ortamda Gerçekleşen Olaylar
Olay bir okulda, yurtta, spor kulübünde veya başka bir kurumda gerçekleşmişse, kurumun yöneticilerine de bilgi verilmelidir; ancak bu, yetkili makamlara yapılacak bildirimin yerine geçmez. Sağlık ve eğitim kuruluşları, korunma ihtiyacı olan çocuğu ilgili kuruma bildirmekle yükümlüdür (5395 s.K. m.6/1). Eğitici, öğretici veya bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından işlenen istismar ve taciz, cezayı artıran hâllerdir (TCK m.103/3-d, 105/2-b). Toplu olarak bir arada yaşama zorunluluğunda bulunulan ortamların sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenen istismar da cezayı artırır (m.103/3-b). Çevrimiçi ortamlarda ise yetişkinlerin sahte kimliklerle çocuklarla güven ilişkisi kurmaya çalışabildiği unutulmamalıdır. Çocuğun internette kimlerle iletişim kurduğu, yaşına uygun bir şekilde ve güven ilişkisi korunarak takip edilmelidir. Elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlenen cinsel taciz daha ağır cezalandırılır (m.105/2-d).
Fail Aile İçinden Biriyse
Failin aile içinden biri olması, durumu hem duygusal hem hukuki bakımdan daha da güçleştirir. Üçüncü derece dahil kan veya kayın hısımı ya da üvey baba, üvey ana, üvey kardeş veya evlat edinen tarafından işlenen istismarda ceza yarı oranında artırılır (TCK m.103/3-c). Mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından on beş yaşını bitirmiş çocukla cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişkide bulunulması hâlinde de şikâyet aranmaksızın on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası verilir (m.104/2). Bu durumlarda çocuğun failden derhâl ayrılması, gerekirse koruyucu tedbirlere başvurulması ve velayete ilişkin düzenlemelerin gözden geçirilmesi gerekir. Aile içinde çözme düşüncesiyle bildirimin geciktirilmesi, çocuğu risk altında bırakır. Aile içi şiddete karşı koruma yolları için aile içinde çocuğa şiddet ve ihmal rehberine bakabilirsiniz.
Geç Fark Edilen Olaylar ve Zamanaşımı
Çocuğa karşı işlenen suçlar çoğu zaman yıllar sonra ortaya çıkar. Kanun bu gerçeği dikkate alarak, çocuklara karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişiler tarafından işlenen suçlarda dava zamanaşımının çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlayacağını öngörür (TCK m.66/6). Bu nedenle olay yıllar önce gerçekleşmiş olsa bile, hukuki yollar kapanmış olmayabilir. Geç fark edilen olaylarda da derhâl bildirimde bulunulmalı ve bir avukattan destek alınmalıdır. Zamanaşımı için ceza hukukunda zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.
Psikososyal Destek: Çocuk ve Aile İçin
Hukuki süreç kadar, çocuğun psikolojik olarak desteklenmesi de hayati önemdedir. Çocuk psikiyatrisi veya çocuk psikolojisi alanında uzman bir destek, iyileşme sürecinin temelidir. Ailenin de bu süreçte destek alması, çocuğa sağlıklı bir ortam sunabilmek için gereklidir. Adliyelerde bulunan adli destek ve mağdur hizmetleri birimleri, mağdurlara ve ailelerine bilgilendirme, yönlendirme ve psikososyal destek sağlar. Çocuğun ifade süreçlerinde bu birimlerin ve uzmanların desteği istenebilir. Adli destek hizmetleri için adliyede mağdur destek hizmetleri rehberine bakabilirsiniz.
Tazminat ve Tedavi Giderleri
Ceza sürecinin yanında çocuğun uğradığı zararların giderilmesi için hukuk yolu da açıktır. Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir (TBK m.58). Çocuğun tedavisi ve psikolojik destek süreci için yapılan giderler ile ailenin uğradığı diğer maddi zararlar da faile karşı istenebilir. Tazminat davası çocuk adına veli veya vasi tarafından açılır. Tazminat davasının ceza davasının sonucunu beklemesi zorunlu değildir; ancak ceza dosyasındaki deliller ve mahkûmiyet kararı tazminat davasında önemli dayanaklardır. Bu süreçte çocuğun yeniden örselenmemesi için, hukuk davasında da çocuğun doğrudan dinlenmesinden mümkün olduğunca kaçınılmalı ve ceza dosyasındaki kayıtlardan yararlanılması istenmelidir.
Kardeşler ve Diğer Çocuklar
Bir çocuğun istismara uğradığı ortaya çıktığında, aynı ortamda bulunan kardeşlerin ve diğer çocukların da risk altında olup olmadığı değerlendirilmelidir. Fail aynı çevrede başka çocuklarla da temas hâlinde olabilir. Bu nedenle bildirimde, failin temasta olduğu diğer çocuklar hakkında bilinenler de yetkililere aktarılmalıdır. Kardeşler de olaydan duygusal olarak etkilenebilir; onların da yaşlarına uygun biçimde bilgilendirilmesi ve gerekiyorsa uzman desteği alması önemlidir. Çocuk hâkiminin verebileceği koruyucu ve destekleyici tedbirler, gerekli hâllerde ailedeki diğer çocuklar için de değerlendirilebilir (5395 s.K. m.5-7).
Sık Yapılan Hatalar
- Çocuğu sorgulamak: Tekrar tekrar ve yönlendirici sorular, çocuğu yıpratır ve beyanın değerini etkileyebilir.
- Bildirimi ertelemek: Aile içinde çözme düşüncesi çocuğu risk altında bırakır.
- Şüpheliyle yüzleşmek: Delillerin kaybolmasına ve çocuğun baskı altına alınmasına yol açabilir.
- Uygunsuz görüntüleri kaydetmek veya paylaşmak: Cihazı olduğu gibi yetkililere teslim edin.
- Özel ortam talebinde bulunmamak: Çocuğun şüpheliyle yüz yüze gelmemesi istenebilir.
- Psikolojik desteği ertelemek: Destek, hukuki süreçten bağımsız olarak hemen başlamalıdır.
⚠️ Çocuğa inanın ve yalnız bırakmayın: Çocukların bu tür olayları anlatması çok zordur. Çocuğunuz size bir şey anlattıysa, bu büyük bir güven göstergesidir. Ona inandığınızı söyleyin, suçun kendisinde olmadığını tekrarlayın ve onu koruyacağınızı gösterin. Acil bir tehlike varsa hemen 112’yi arayın.
Çocuğun korunması, suç duyurusu, adli görüşmelerde çocuğun haklarının gözetilmesi, koruyucu tedbirler ve katılan vekilliği için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Görüşmeleriniz gizlilik içinde yürütülür.
Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Çocuğum istismara uğradı, ilk ne yapmalıyım?
Çocuğu güvenli ortama alın, sakince dinleyin, suçlamayın ve derhâl yetkililere bildirin; acil durumda 112.
Nereye bildirebilirim?
Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk (CMK m.158/1); destek için ALO 183.
Çocuklara karşı istismar şikâyete bağlı mı?
Hayır. Resen soruşturulur; yalnızca fail çocuk ve fiil sarkıntılık düzeyindeyse şikâyet aranır (TCK m.103/1).
Cezası nedir?
8–15 yıl; sarkıntılıkta 3–8 yıl; 12 yaş altında alt sınırlar yükselir (TCK m.103/1).
Fail akraba veya öğretmense ne olur?
Ceza yarı oranında artırılır (TCK m.103/3).
Uzlaştırma olur mu?
Hayır (CMK m.253/3).
Çocuğum için avukat atanır mı?
Vekili yoksa istemi aranmaksızın görevlendirilir (CMK m.234/2).
Çocuğum defalarca ifade verecek mi?
Kural olarak bir defa ve uzman eşliğinde dinlenir (CMK m.236/2-3).
Çocuğum şüpheliyle yüz yüze gelir mi?
Sakınca varsa ifade özel ortamda alınır (CMK m.236/4).
İfade kayda alınır mı?
Ağır istismar suçlarında soruşturma beyanı merkezlerde kayda alınır (CMK m.236/5).
Tıbbi muayene zorunlu mu?
Hâkim veya acil hâlde savcı kararıyla ya da rıza ile, sağlığı tehlikeye atmadan yapılır (CMK m.76).
Uygunsuz görüntüleri ne yapmalıyım?
Kaydetmeyin, paylaşmayın; cihazı olduğu gibi yetkililere teslim edin.
Cinsel taciz şikâyete bağlı mı?
Kanun metnine göre evet; çocuğa karşı 6 ay–3 yıl (TCK m.105). Altı aylık süreye dikkat edin.
Bildirmezsem sorumlu olur muyum?
İşlenmekte olan suçu bildirmemek suçtur; mağdur 15 yaş altıysa ceza artar (TCK m.278); çekinme hakkı olanlar hariç.
Doktor bildirmekle yükümlü mü?
Evet. Bildirmeyen sağlık mesleği mensubu cezalandırılır (TCK m.280).
Olay yıllar önce olduysa?
Üstsoy veya nüfuz sahibi failde zamanaşımı çocuğun 18 yaşından başlar (TCK m.66/6).
Çocuğu korumak için mahkeme ne yapabilir?
Çocuk hâkimi koruyucu ve destekleyici tedbirlere karar verebilir (5395 m.5-7).
Çocuğumla nasıl konuşmalıyım?
Sakin, yönlendirmeden ve suçlamadan dinleyin; ayrıntıları uzmanlara bırakın.
Olay okulda olduysa ne yapmalıyım?
Kurumu bilgilendirin ama mutlaka yetkili makamlara da bildirin; kurumların bildirim yükümlülüğü vardır (5395 m.6).
Tazminat isteyebilir miyiz?
Evet. Çocuk adına veli manevi ve maddi tazminat isteyebilir (TBK m.58).
Diğer çocuklarım da risk altında mı?
Değerlendirilmeli; failin temas ettiği diğer çocuklar da yetkililere bildirilmelidir.
Psikolojik destek nereden alınır?
Uzman çocuk ruh sağlığı hizmetleri ve adliyelerdeki mağdur destek birimleri.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Mağdur Hakları ve Adli Görüşme Odaları
- Adliyede Mağdur Destek Hizmetleri
- Aile İçinde Çocuğa Şiddet ve İhmal
- Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar
- Cinsel Taciz Suçu (TCK 105)
- Cinsel Saldırıya Uğradım: Haklarım
- Mağdur ve Katılan Hakları
- Velayet ve Çocuğun Üstün Yararı
- Beden Muayenesi Kuralları
- Ceza Hukukunda Zamanaşımı
- Ceza Hukuku Rehberi
Çocuğun korunması: bildirim, adli süreç ve destek
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK ve Çocuk Koruma Kanunu hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Portföy Yönetim Şirketinin Faaliyet İzni İptal Edildi veya Faaliyeti Durduruldu 2026: Yürütmeyi Durdurma ve İptal Davası — SPKn m.96-97, III-55.1 m.18, Fonların Başka Şirkete Devri, Kurula Başvuru (İYUK m.11), Yürütmenin Durdurulması (İYUK m.27) ve Tam Yargı (İYUK m.12)
- ▸ Fon Soruşturmasında Şirket Ofisinde Arama 2026: Bilgisayar, Sunucu ve Müşteri Verilerine El Koyma (CMK m.134) ve Ticari Sırrın Korunması — Arama Kararının Sınırları (CMK m.116-122), İmaj ve Yedek Kopya, Cihazların İadesi, Müdafi Yazışmaları (CMK m.154), KVKK ve Anayasa Mahkemesinin CMK m.134 İptal Kararı
- ▸ Şüphelinin Eşi, Çocukları ve Şirketlerinin Mallarına Tedbir 2026: Üçüncü Kişinin İtirazı ve Muvazaa İddiası — CMK m.128’deki “Şüpheliye Ait” Şartı, Zilyetlik Cümlesi, CMK m.127/4, 131 ve 268 ile İtiraz, TCK m.54-55 İyiniyetli Üçüncü Kişi, Edinilmiş Mallar (TMK m.222-223) ve İİK m.278 (7571)
- ▸ Fon Varlığının İlişkili Şirketlere Aktarıldığı İddiası 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma Suçlamasına Karşı Savunma — Örtülü Kazanç Aktarımı (m.21), Emsale Uygunluk ve Borsa Fiyatı (III-55.1 m.33), Serbest Fon Sınırları, İade (m.21/4, m.94) ve Etkin Pişmanlık (m.110/3)
Bu konuda hukuki destek almak için


