Çocuğum Suç İşledi: Çocukların Ceza Sorumluluğu ve Yaş Grupları (TCK 31) — 7593 Sayılı Kanunla Yeni Ceza Sınırları, Ağır Suç İstisnası, Adli Süreçteki Çocuk ve Yönlendirme Tedbirleri
27 Haziran 2026

Çocuğum Suç İşledi: Çocukların Ceza Sorumluluğu ve Yaş Grupları (TCK 31) — 7593 Sayılı Kanunla Yeni Ceza Sınırları, Ağır Suç İstisnası, Adli Süreçteki Çocuk ve Yönlendirme Tedbirleri

Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur ve haklarında ceza kovuşturması yapılamaz; yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (TCK m.31/1). On iki ile on beş yaş arasındaki çocuk, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa veya davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemişse cezalandırılmaz; algılama yeteneği varsa cezası indirilir (m.31/2). On beş ile on sekiz yaş arasındaki çocuklar ceza sorumluluğuna sahiptir, ancak cezaları indirilir (m.31/3). 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla bu indirimler değiştirilmiştir: 12-15 yaş grubunda diğer cezaların yarısı indirilir ve her fiil için hapis cezası dokuz yılı, 15-18 yaş grubunda diğer cezaların üçte biri indirilir ve her fiil için hapis cezası on beş yılı geçemez. Aynı Kanunla eklenen fıkraya göre kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında, kusurun ağırlığı, saik, işleniş şekli veya önceki kasıtlı mahkûmiyet gibi hususlar dikkate alınarak 15-18 yaş indirimi uygulanmayabilir; 12-15 yaşındaki sorumlu çocuklar hakkında ise 15-18 yaş hükümleri uygulanabilir (m.31/4). Çocuk Koruma Kanununda “suça sürüklenen çocuk” kavramı da “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirilmiştir.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

📌 Ana rehber: Yaş Küçüklüğü ve Çocukların Ceza Sorumluluğu (TCK 31). Bu sayfa, çocukların ceza sorumluluğunu 7593 sayılı Kanunla değişen TCK m.31 ile TCK m.38, 50, 51, 66, 220 ve 233, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve CMK m.150 ve 253 metinleri üzerinden ele alır. Üç yaş grubu, yeni ceza sınırları, ağır suçlarda indirimin uygulanmaması imkânı, adli süreçteki çocuk kavramı, güvenlik tedbirleri ve yeni yönlendirme tedbirleri, sosyal inceleme, müdafi, gözaltı ve tutuklama yasağı, çocuk mahkemeleri, uzlaştırma, KDAE ve HAGB’de çocuklara özgü süreler, zamanaşımı, erteleme ve seçenek yaptırımlar, çocuğu suça sürükleyen yetişkinlerin sorumluluğu ve ailelerin yapması gerekenler anlatılır.

Çocuğunuz hakkında soruşturma mı başlatıldı?
İlk ifadeden itibaren çocuğunuzun haklarını birlikte koruyalım: Hukukçular Evi Ankara.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

⚡ Net Cevap: Güncel metin: TCK m.31, 8/8/2026 tarihli 7593 sayılı Kanunla değiştirilmiştir (yürürlük 18/8/2026). 0–12 yaş (m.31/1): ceza sorumluluğu yok; kovuşturma yok; çocuklara özgü güvenlik tedbiri. 12–15 yaş (m.31/2): algılama ve yönlendirme yeteneği yoksa sorumluluk yok (güvenlik tedbiri); varsa ağırlaştırılmış müebbet yerine 13–18, müebbet yerine 10–12 yıl; diğerlerinde yarı indirim; her fiil için en fazla 9 yıl. 15–18 yaş (m.31/3): ağırlaştırılmış müebbet yerine 19–27, müebbet yerine 15–18 yıl; diğerlerinde üçte bir indirim; her fiil için en fazla 15 yıl. İstisna (m.31/4): kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada 15–18 yaş indirimi uygulanmayabilir; 12–15 yaşa 15–18 yaş hükmü uygulanabilir. Kavram: “adli süreçteki çocuk” (5395 m.3). Usul: sosyal inceleme 15 yaş altı zorunlu; istemsiz müdafi (CMK m.150/2); 15 yaş altında üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlarda tutuklama yasağı (5395 m.21); KDAE ve HAGB’de 3 yıl; zamanaşımı 12–15 yaşta yarı, 15–18 yaşta üçte iki.

TCK m.31/1: Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu yoktur. Bu kişiler hakkında, ceza kovuşturması yapılamaz; ancak, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.

Önce Güncel Değişiklik: 7593 Sayılı Kanun

TCK m.31’de 7593 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler
Yaş grubu ve hâlEskiYeni
12–15: ağırlaştırılmış müebbet yerine12–15 yıl13–18 yıl
12–15: müebbet yerine9–11 yıl10–12 yıl
12–15: her fiil için üst sınır7 yıl9 yıl
15–18: ağırlaştırılmış müebbet yerine18–24 yıl19–27 yıl
15–18: müebbet yerine12–15 yıl15–18 yıl
15–18: her fiil için üst sınır12 yıl15 yıl
Kasten öldürme ve ağır yaralamaİndirim her durumdaİndirim uygulanmayabilir (m.31/4)

8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla Türk Ceza Kanununun 31. maddesinde önemli değişiklikler yapılmış ve bu değişiklikler 18/8/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 12-15 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine verilecek ceza on iki-on beş yıldan on üç-on sekiz yıla, müebbet hapis yerine verilecek ceza dokuz-on bir yıldan on-on iki yıla çıkarılmış; her fiil için verilecek hapis cezasının üst sınırı yedi yıldan dokuz yıla yükseltilmiştir. 15-18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet yerine verilecek ceza on sekiz-yirmi dört yıldan on dokuz-yirmi yedi yıla, müebbet yerine verilecek ceza on iki-on beş yıldan on beş-on sekiz yıla çıkarılmış; her fiil için üst sınır on iki yıldan on beş yıla yükseltilmiştir. Eski metnimizde yer alan yedi ve on iki yıllık üst sınırlar bu değişiklikle güncelliğini yitirdiğinden düzeltilmiştir. Suç tarihi bu değişiklikten önce olan fiiller bakımından hangi hükmün uygulanacağı, lehe kanunun uygulanmasına ilişkin genel kurallar çerçevesinde her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Yaş küçüklüğünün genel çerçevesi için yaş küçüklüğü rehberine bakabilirsiniz.

Anayasal ve kanuni ilke gereği suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle 18/8/2026 tarihinden önce işlenen fiillerde, daha ağır ceza sınırları getiren yeni hükümler geçmişe etkili olarak uygulanamaz; eski ve yeni hükümler somut olaya göre karşılaştırılarak lehe olanı belirlenir.

Suç tarihi 18 Ağustos 2026’dan önce mi?
Lehe kanun karşılaştırmasını birlikte yapalım: 0554 648 37 15

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

0–12 Yaş: Ceza Sorumluluğu Yok

Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; bu kişiler hakkında ceza kovuşturması yapılamaz, ancak çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (TCK m.31/1). Bu kural mutlaktır; çocuğun algılama yeteneğinin araştırılmasına veya rapor alınmasına gerek yoktur. Belirleyici olan fiilin işlendiği andaki yaştır. Çocuk Koruma Kanununda düzenlenen koruyucu ve destekleyici tedbirler, hakkında adli süreç yürütülen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklar bakımından çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak anlaşılır (5395 s.K. m.11). Bu tedbirler danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma gibi alanlarda çocuğa ve ailesine destek sağlamayı amaçlar. Dolayısıyla on iki yaşından küçük bir çocuğun fiilinden sonra “hiçbir şey yapılmaz” anlayışı doğru değildir; ceza verilmez, ancak çocuğun korunmasına ve yönlendirilmesine yönelik tedbirler alınabilir.

12–15 Yaş: Algılama ve Yönlendirme Yeteneği

12–15 yaş grubunda ceza (TCK m.31/2)
Suçun cezasıÇocuğa verilecek ceza
Algılama veya yönlendirme yeteneği yokCeza yok; çocuklara özgü güvenlik tedbiri
Ağırlaştırılmış müebbet hapis13–18 yıl hapis
Müebbet hapis10–12 yıl hapis
Diğer cezalarYarısı indirilir
Her fiil için üst sınır9 yıl hapis

Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup da on beş yaşını doldurmamış çocukların, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması hâlinde ceza sorumluluğu yoktur; ancak bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (TCK m.31/2). Bu yaş grubunda sorumluluk otomatik değildir; her dosyada çocuğun algılama ve yönlendirme yeteneği araştırılır. On beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunludur (5395 s.K. m.35/3) ve algılama yeteneği konusunda uzman raporu alınır. Algılama ve yönlendirme yeteneğinin varlığı hâlinde ise suç ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiriyorsa on üç yıldan on sekiz yıla, müebbet hapis gerektiriyorsa on yıldan on iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer cezaların yarısı indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası dokuz yıldan fazla olamaz.

15–18 Yaş: Sorumlu Ama İndirimli

15–18 yaş grubunda ceza (TCK m.31/3)
Suçun cezasıÇocuğa verilecek ceza
Ağırlaştırılmış müebbet hapis19–27 yıl hapis
Müebbet hapis15–18 yıl hapis
Diğer cezalarÜçte biri indirilir
Her fiil için üst sınır15 yıl hapis

Fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmuş olup da on sekiz yaşını doldurmamış kişiler kural olarak ceza sorumluluğuna sahiptir; ancak cezaları kanun gereği indirilir. Suç ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiriyorsa on dokuz yıldan yirmi yedi yıla, müebbet hapis gerektiriyorsa on beş yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer cezaların üçte biri indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası on beş yıldan fazla olamaz (TCK m.31/3). Bu yaş grubunda algılama yeteneğinin ayrıca araştırılması gerekmez; ancak sosyal inceleme yaptırılmaması hâlinde bunun gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilir (5395 s.K. m.35/3). Yaş küçüklüğü indirimi, ceza hesabında teşebbüs, iştirak, zincirleme suç ve haksız tahrikten sonra uygulanır (TCK m.61/5). Ceza hesabının sırası için azmettirme, yardım etme ve ceza hesabı rehberine bakabilirsiniz.

Yeni Kural: Ağır Suçlarda İndirimin Uygulanmaması (m.31/4)

7593 sayılı Kanunla eklenen hükme göre, somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli veya daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilmiş olma hususlarından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak, kasten öldürme (m.81, 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87, fıkra 2 ve 4) suçlarını işleyen on beş-on sekiz yaş arasındaki kişiler hakkında 15-18 yaş grubuna ilişkin indirim hükümleri uygulanmayabilir. Fiili işlediği sırada on iki-on beş yaş arasında olup ceza sorumluluğu bulunan kişiler hakkında ise 12-15 yaş hükümleri yerine 15-18 yaş hükümleri uygulanabilir (TCK m.31/4). Bu hüküm, yaş küçüklüğü indiriminin belirli ağır suçlarda mahkemenin takdirine bırakılması anlamına gelir. Kanun “uygulanmayabilir” ve “uygulanabilir” ifadelerini kullandığından, bu karar zorunlu değildir; mahkeme kanunda sayılan ölçütleri somut olay bakımından gerekçeli olarak değerlendirmelidir. Savunma açısından bu ölçütlerin her birinin somut dosyada bulunmadığının ayrıntılı olarak gösterilmesi büyük önem taşır. Özellikle sosyal inceleme raporu ve çocuğun gelişim öyküsü, bu değerlendirmede önemli bir yer tutar.

Yaşın Tespiti

Yaş küçüklüğüne ilişkin bütün hükümlerde belirleyici olan, çocuğun fiili işlediği sıradaki yaşıdır; yargılama veya karar tarihindeki yaş değil (TCK m.31). Bu nedenle suç tarihinde on beş yaşını doldurmamış bir çocuk, yargılama sırasında on sekiz yaşını geçmiş olsa bile 12-15 yaş grubuna ilişkin hükümlerden yararlanır. Yaş kural olarak nüfus kayıtlarına göre belirlenir ve bu kayıt dosyaya eklenir. Nüfus kaydındaki doğum tarihinin gerçeği yansıtmadığı yönünde ciddi bir iddia bulunması hâlinde, bu durum yargılamada ayrıca ileri sürülmeli ve gerekli belgelerle desteklenmelidir. Suç tarihinin de kesin olarak belirlenmesi önemlidir; özellikle çocuğun doğum gününe yakın tarihlerde işlenen fiillerde, fiilin hangi gün işlendiği uygulanacak yaş grubunu doğrudan değiştirebilir. Aynı durum, 7593 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 18/8/2026 tarihine yakın fiiller bakımından da geçerlidir.

Sağır ve Dilsizler ile Akıl Hastalığı

Kanun, çocuklara ilişkin hükümlerin sağır ve dilsizler hakkında belirli yaş kaydırmalarıyla uygulanacağını öngörmüştür. Buna göre on iki yaşını doldurmamış çocuklara ilişkin hükümler on beş yaşını doldurmamış sağır ve dilsizler hakkında, 12-15 yaşa ilişkin hükümler 15-18 yaşındaki sağır ve dilsizler hakkında uygulanır; 15-18 yaşa ilişkin hükümler ise kanunda belirtilen daha ileri yaş grubundaki sağır ve dilsizler hakkında uygulanır (TCK m.33). Adli süreçteki çocuğun aynı zamanda akıl hastası olması hâlinde ise, on iki yaşından küçük ve algılama yeteneği bulunmayan on iki-on beş yaş grubundaki çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır (5395 s.K. m.12). Bu durumlarda sağlık raporları ve uzman değerlendirmeleri, uygulanacak hükümlerin belirlenmesinde belirleyicidir.

Tedbirlere Uymayan Aileler: Tazyik Hapsi

Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbirlerin başarısı büyük ölçüde ailenin desteğine bağlıdır. 7593 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, fiil suç teşkil etse dahi, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre çocuk hâkimi kararıyla üç günden on güne kadar tazyik hapsi ile cezalandırılır (5395 s.K. m.45). Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir. Bu düzenleme, ailelerin çocuk hakkında verilen tedbirlerin uygulanmasında aktif sorumluluk üstlenmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Tedbirin uygulanmasında güçlük yaşayan ailelerin, durumu ilgili kuruma ve çocuk hâkimine bildirmesi önerilir.

“Suça Sürüklenen Çocuk” Yerine “Adli Süreçteki Çocuk”

7593 sayılı Kanunla Çocuk Koruma Kanununda kullanılan “suça sürüklenen çocuk” kavramı “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirilmiştir. Kanuna göre çocuk, daha erken yaşta ergin olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış kişidir; adli süreçteki çocuk ise kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen çocuktur (5395 s.K. m.3/1-a). Bu değişiklik, çocuk hakkında yürütülen sürecin niteliğini daha tarafsız bir ifadeyle tanımlamaktadır. Çocuk hakkında kamu davası açılması hâlinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilir (m.15/4). Bu bildirim, çocuğun eğitim ve sosyal destek süreçlerinin de takip edilmesini sağlamaya yöneliktir.

Güvenlik Tedbirleri ve Yeni Yönlendirme Tedbirleri

Yönlendirme tedbirlerinden örnekler (5395 s.K. m.5/A)
Tedbirİçerik
Sosyal ve toplumsal hizmetlerSpor kulüpleri, gençlik merkezleri gibi yerlerde 20–300 saat görev
Dijital risklerden korunmaDijital cihazların ilgili kurum denetimine açılması; riskli platformlara erişimin engellenmesi
Kitap ve kütüphaneKütüphane ve okuma salonlarında 20–300 saat görev veya belirlenen eserleri okuma
Diğer tedbirlerKanunda sayılan diğer yönlendirme tedbirleri

Ceza sorumluluğu olmayan çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak uygulanır (5395 s.K. m.11). 7593 sayılı Kanunla eklenen hükme göre bu tedbirlerin yanında yönlendirme tedbirleri de ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar bakımından çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak anlaşılır (m.5/A). Bu tedbirler arasında spor kulüpleri, gençlik merkezleri ve benzeri yerlerde yirmi saatten üç yüz saate kadar çocuğun psikososyal gelişimine katkı sağlayacak görev alması; kullandığı dijital cihazların belirli bir süre ilgili kurumların denetimine açılması ve riskli dijital platformlara erişiminin engellenmesi; kütüphane ve okuma salonlarında görev alması veya belirlenen eserleri okuması gibi tedbirler yer alır. Adli süreçteki çocuklar hakkında HAGB kararı verilmesi hâlinde de bu yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır (m.23/2). Bu tedbirler cezalandırıcı değil, çocuğun gelişimini destekleyici niteliktedir. Tedbirlerin hangi kurum tarafından ve nasıl uygulanacağı, kararda açıkça belirtilir; ailenin bu süreci takip etmesi ve çocuğa destek olması, tedbirin amacına ulaşması bakımından önemlidir.

Soruşturma Aşamasında Çocuğun Hakları

Soruşturmada çocuklara özgü güvenceler
GüvenceDayanak
İstem aranmaksızın müdafi görevlendirilirCMK m.150/2
Gözaltında kolluğun çocuk biriminde, yetişkinlerden ayrı tutulma5395 m.16
15 yaş altında, üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlarda tutuklama yasağı5395 m.21
15 yaş altında sosyal inceleme zorunlu5395 m.35/3
Yetişkinlerle birlikte işlenen suçlarda ayrı soruşturma ve kovuşturma5395 m.17/1
Çocuğa özgü adli kontrol tedbirleri5395 m.20

Çocuk hakkında yürütülen soruşturmada yetişkinlerden farklı güvenceler uygulanır. Müdafii bulunmayan şüpheli çocuğa istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2). Gözaltına alınan çocuklar kolluğun çocuk biriminde, bu birimin bulunmadığı yerlerde ise yetişkinlerden ayrı bir yerde tutulur (5395 s.K. m.16). On beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiillerinden dolayı tutuklama kararı verilemez (m.21). Çocukların yetişkinlerle birlikte suç işlemesi hâlinde soruşturma ve kovuşturma ayrı yürütülür (m.17/1). Çocuklar hakkında Ceza Muhakemesi Kanunundaki adli kontrol tedbirlerinin yanında belirlenen çevre sınırları dışına çıkmama, belirlenen yerlere gidememe ve belirlenen kişi ve kuruluşlarla ilişki kurmama gibi özel tedbirler de uygulanabilir (m.20). Gözaltı için gözaltı ve gözaltı süreleri, adli kontrol için adli kontrol tedbirleri rehberlerine bakabilirsiniz.

Çocuk Mahkemeleri ve Duruşma

Çocuklar, yetişkinlerle aynı mahkemelerde değil, çocuk mahkemeleri ve çocuk ağır ceza mahkemelerinde yargılanır. Çocuk mahkemesi tek hâkimden oluşur (5395 s.K. m.25/1). Duruşmada çocuk, velisi, vasisi, mahkemece görevlendirilmiş sosyal çalışma görevlisi, çocuğun bakımını üstlenen aile ve kurumda bakılıyorsa kurumun temsilcisi hazır bulunabilir (m.22/1). Mahkeme, çocuğun sorgusu veya diğer işlemler sırasında çocuğun yanında sosyal çalışma görevlisi bulundurabilir; duruşmada hazır bulunan çocuk, yararı gerektirdiği takdirde duruşma salonundan çıkarılabilir ve sorgusu yapılmış çocuğun duruşmada hazır bulundurulmasına gerek görülmeyebilir (m.22/2-3). Bütün süreç, çocuğun üstün yararı gözetilerek yürütülür; bu ilke, çocuğun ifadesinin alınmasından tedbirlerin seçimine kadar her aşamada yol göstericidir. Çocuk mahkemelerindeki yargılama için çocuk mahkemesi ve çocuk ağır ceza mahkemesi rehberine bakabilirsiniz.

Uzlaştırma, KDAE, HAGB ve Diğer Kurumlar

Çocuklara özgü usul kuralları
KurumÇocuklar için kuralDayanak
UzlaştırmaMağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisiyse, üst sınırı 3 yılı geçmeyen suçlar da kapsamdaCMK m.253/1-c
KDAEErteleme süresi 3 yıl; 15 yaş altında üst sınır 5 yıl5395 m.19
HAGBDenetim süresi 3 yıl; yönlendirme tedbirleri; zarar azsa giderim şartı aranmayabilir5395 m.23
Dava zamanaşımı12–15 yaşta yarısı; 15–18 yaşta üçte ikisiTCK m.66/2
Erteleme2 yıl yerine 3 yıla kadar hapis ertelenebilirTCK m.51/1
Seçenek yaptırımDaha önce hapse mahkûm olmamışsa 1 yıl veya daha az hapis seçenek yaptırıma çevrilirTCK m.50/3

Çocuklar bakımından alternatif çözüm yolları daha geniş uygulanır. Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-c). Kamu davasının açılmasının ertelenmesinde erteleme süresi çocuklar bakımından üç yıldır ve on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından uygulanacak üst sınır beş yıldır (5395 s.K. m.19). Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında çocuklar için denetim süresi üç yıldır; zararın az olması hâlinde zararın giderilmesi şartı aranmayabilir ve HAGB kararıyla birlikte yönlendirme tedbirleri uygulanır (m.23). Dava zamanaşımı süreleri de on iki-on beş yaş grubunda yarısı, on beş-on sekiz yaş grubunda üçte ikisi olarak uygulanır (TCK m.66/2). Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin iki yıl yerine üç yıla kadar hapis cezaları ertelenebilir (m.51/1) ve daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (m.50/3). KDAE için kamu davasının açılmasının ertelenmesi, HAGB için HAGB denetim süresi, erteleme için cezanın ertelenmesi, seçenek yaptırımlar için seçenek yaptırımlar rehberlerine bakabilirsiniz.

Çocuğu Suça Sürükleyen Yetişkinlerin Sorumluluğu

Yetişkinlerin sorumluluğuna ilişkin hükümler
HâlSonuçDayanak
Çocuğu suça azmettirmeAkrabalık aranmaksızın 1/3–1/2 artırımTCK m.38/2
Kusur yeteneği olmayan çocuğu araç olarak kullanmaDolaylı fail; 1/3–1/2 artırımTCK m.37/2
Örgütün çocukları araç olarak kullanmasıYöneticilere yarısından bir katına kadar artırımTCK m.220/5
Aile yükümlülüklerinin ihlali sonucu çocuğun öldürme veya ağır yaralama suçu işlemesiŞikâyet aranmaksızın ceza yarısından iki katına kadar artırımTCK m.233/4

Çocuklara ilişkin düzenlemelerin önemli bir ayağı, çocukları suça sürükleyen yetişkinlerin daha ağır cezalandırılmasıdır. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde, üstsoy ve altsoy ilişkisi aranmaksızın azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.38/2). Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde araç olarak kullanan kişinin cezası da üçte birden yarısına kadar artırılır (m.37/2). Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması hâlinde örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır (m.220/5). 7593 sayılı Kanunla eklenen hükme göre ise aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlali niteliğindeki fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın faile bu madde uyarınca verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır (m.233/4). Azmettirme için azmettirme ve yardım etme rehberine bakabilirsiniz.

Aileler Ne Yapmalı?

  1. Hemen avukata ulaşın: Çocuğa istem aranmaksızın müdafi atanır; ancak ailenin seçtiği avukat da görev alabilir.
  2. Yaşı doğru belirleyin: Fiil tarihindeki yaş, uygulanacak rejimi belirler.
  3. Sosyal incelemeye katılın: Aile ortamı ve çocuğun gelişimi hakkında bilgi verin.
  4. Okul ve sağlık belgelerini hazırlayın: Algılama yeteneği ve kişilik değerlendirmesinde önemlidir.
  5. Zararı gidermeyi değerlendirin: Uzlaştırma, KDAE ve HAGB için önemlidir.
  6. Tedbirlere uyumu takip edin: Yönlendirme ve denetim tedbirleri düzenli takip gerektirir.

Örnek Durumlar

Yaş gruplarına göre örnekler
DurumDeğerlendirmeDayanak
11 yaşında çocuk mağazadan hırsızlıkKovuşturma yok; güvenlik tedbiriTCK m.31/1
13 yaşında, algılama yeteneği yokCeza yok; güvenlik ve yönlendirme tedbiriTCK m.31/2; 5395 m.5/A
13 yaşında, algılama yeteneği var, suç cezası 6 yılYarı indirim → 3 yılTCK m.31/2
14 yaşında, 5 yıllık suç şüphesiTutuklama yasağı5395 m.21
16 yaşında, cezası 30 yıl olan suçÜçte bir indirim → 20 yıl, ancak üst sınır 15 yılTCK m.31/3
17 yaşında kasten öldürmeİndirim mahkemenin takdiriyle uygulanmayabilirTCK m.31/4
16 yaşında, 10 ay hapis, ilk suçSeçenek yaptırıma çevrilirTCK m.50/3
Yetişkin çocuğu hırsızlığa azmettirdiYetişkine 1/3–1/2 artırımTCK m.38/2

Sık Yapılan Hatalar

  • Eski ceza sınırlarını esas almak: 7593 ile 12–15 yaşta üst sınır 9, 15–18 yaşta 15 yıldır.
  • Yaşı karar tarihine göre hesaplamak: Belirleyici olan fiil tarihindeki yaştır.
  • 12 yaş altında “hiçbir şey olmaz” sanmak: Güvenlik ve yönlendirme tedbirleri uygulanabilir.
  • 12–15 yaşta sorumluluğu otomatik sanmak: Algılama yeteneği araştırılmalıdır.
  • Lehe kanunu karşılaştırmamak: 18/8/2026 öncesi fiillerde eski hükümler lehe olabilir.
  • Sosyal incelemeyi önemsememek: 15 yaş altında zorunludur ve kararı etkiler.

⚠️ Çocuklara ilişkin kurallar 2026’da değişti: 7593 sayılı Kanunla yaş küçüklüğü indirimleri değiştirildi, ağır suçlarda indirimin uygulanmaması imkânı getirildi ve yeni yönlendirme tedbirleri kabul edildi. Çocuğunuz hakkında bir soruşturma varsa, fiil tarihine göre hangi hükümlerin uygulanacağını bir avukatla birlikte değerlendirin.

Çocuğun ceza sorumluluğu, algılama yeteneği raporu, sosyal inceleme, tutuklama yasağı, uzlaştırma, KDAE, HAGB ve 7593 sayılı Kanunla gelen değişikliklerin dosyanıza etkisi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Yaş Küçüklüğü İndirimine İlişkin Savunma Dilekçesi Örneği

ANKARA … ÇOCUK AĞIR CEZA MAHKEMESİNEDOSYA NO: 2026/… Esas SANIK (ADLİ SÜREÇTEKİ ÇOCUK): Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …), Doğum Tarihi: … MÜDAFİİ: Av. … KONU: Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmalarımızın sunulmasıdır.AÇIKLAMALAR1- TCK m.7/2 bakımından: Suç tarihi … olup 7593 sayılı Kanunun TCK m.31’de yaptığı değişikliklerin yürürlüğe girdiği 18/8/2026 tarihinden öncedir. Bu değişiklikler ceza sınırlarını artırdığı ve yeni bir istisna getirdiği için müvekkil aleyhinedir. Suç tarihinde yürürlükte olan hükümlerin uygulanması gerekmektedir.2- TCK m.31/4 bakımından: Mahkemeniz aksi kanaatte olsa dahi, kanunda sayılan ölçütlerin hiçbiri somut olayda gerçekleşmemiştir. Müvekkil daha önce hiçbir suçtan mahkûm olmamıştır. Olay, önceden planlanmamış ani bir kavga sırasında gelişmiştir; tanık … ve … beyanları bunu açıkça göstermektedir. Müvekkilin olayda belirgin bir saik veya amaçla hareket ettiğine dair bir delil yoktur. Bu nedenle TCK m.31/3 indiriminin uygulanması gerekmektedir.3- 5395 sayılı Kanun m.35 bakımından: Dosyadaki sosyal inceleme raporu, müvekkilin aile içinde ağır ihmale maruz kaldığını, okul devamsızlığının ailesel nedenlerden kaynaklandığını ve psikolojik destek ihtiyacı bulunduğunu ortaya koymaktadır. Rapordaki bu tespitler, cezanın belirlenmesinde ve takdiri indirimde dikkate alınmalıdır.4- TCK m.62 bakımından: Müvekkilin yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren tutumu, yaşı ve cezanın geleceği üzerindeki olası etkileri gözetilerek takdiri indirim uygulanmasını talep ediyoruz.HUKUKİ SEBEPLER: 5237 sayılı TCK m.7, 31, 61, 62; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.35 ve ilgili mevzuat.SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle suç tarihinde yürürlükte olan lehe hükümlerin uygulanmasına, TCK m.31 indiriminin tam olarak uygulanmasına ve takdiri indirim yapılmasına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. … /… /2026Sanık Müdafii Av. …

Sık Sorulan Sorular

Kaç yaşından itibaren ceza sorumluluğu vardır?

12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur (TCK m.31/1).

12–15 yaşta çocuk cezalandırılır mı?

Algılama ve yönlendirme yeteneği varsa indirimli ceza; yoksa güvenlik tedbiri (TCK m.31/2).

12–15 yaşta en fazla kaç yıl verilir?

Her fiil için 9 yıl (7593 ile; eskiden 7).

15–18 yaşta en fazla kaç yıl verilir?

Her fiil için 15 yıl (7593 ile; eskiden 12).

15–18 yaşta ağırlaştırılmış müebbet yerine?

19–27 yıl hapis.

12–15 yaşta müebbet yerine?

10–12 yıl hapis.

Kasten öldürmede indirim uygulanır mı?

Mahkeme kanundaki ölçütlere göre uygulamayabilir (TCK m.31/4).

Yeni hükümler eski suçlara uygulanır mı?

Aleyhe ise hayır; lehe kanun uygulanır (TCK m.7/2).

Suça sürüklenen çocuk kavramı değişti mi?

Evet; “adli süreçteki çocuk” oldu (5395 m.3).

Yönlendirme tedbirleri nelerdir?

Sosyal hizmet, dijital risklerden korunma, kitap-kütüphane ve diğerleri (5395 m.5/A).

Çocuğa avukat atanır mı?

Evet; istem aranmaksızın (CMK m.150/2).

Çocuk tutuklanabilir mi?

15 yaş altında, üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlarda hayır (5395 m.21).

Sosyal inceleme zorunlu mu?

15 yaş altında zorunlu (5395 m.35/3).

Çocuklar nerede yargılanır?

Çocuk mahkemeleri ve çocuk ağır ceza mahkemeleri.

Çocuklarda KDAE süresi nedir?

3 yıl (5395 m.19).

Çocuklarda HAGB denetim süresi?

3 yıl (5395 m.23).

Çocuklarda zamanaşımı farklı mı?

12–15 yaşta yarısı, 15–18 yaşta üçte ikisi (TCK m.66/2).

Çocuğun cezası ertelenebilir mi?

3 yıla kadar hapis ertelenebilir (TCK m.51/1).

Çocuğu suça azmettirenin cezası?

1/3–1/2 artırılır (TCK m.38/2).

Yaş hangi tarihe göre belirlenir?

Fiilin işlendiği tarihteki yaşa göre.

Tedbire uymayan aileye ne olur?

Çocuk hâkimi kararıyla 3–10 gün tazyik hapsi (5395 m.45).

Ailenin ihmali cezalandırılır mı?

Çocuk öldürme veya ağır yaralama işlerse aile yükümlülüğü ihlaline ceza artırılır (TCK m.233/4).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Çocukların ceza sorumluluğu: 7593 sonrası güncel kurallar
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK ve 5395 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk