Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur ve haklarında ceza kovuşturması yapılamaz; yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (TCK m.31/1). On iki ile on beş yaş arasındaki çocuk, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa veya davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemişse cezalandırılmaz; algılama yeteneği varsa cezası indirilir (m.31/2). On beş ile on sekiz yaş arasındaki çocuklar ceza sorumluluğuna sahiptir, ancak cezaları indirilir (m.31/3). 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla bu indirimler değiştirilmiştir: 12-15 yaş grubunda diğer cezaların yarısı indirilir ve her fiil için hapis cezası dokuz yılı, 15-18 yaş grubunda diğer cezaların üçte biri indirilir ve her fiil için hapis cezası on beş yılı geçemez. Aynı Kanunla eklenen fıkraya göre kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında, kusurun ağırlığı, saik, işleniş şekli veya önceki kasıtlı mahkûmiyet gibi hususlar dikkate alınarak 15-18 yaş indirimi uygulanmayabilir; 12-15 yaşındaki sorumlu çocuklar hakkında ise 15-18 yaş hükümleri uygulanabilir (m.31/4). Çocuk Koruma Kanununda “suça sürüklenen çocuk” kavramı da “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirilmiştir.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Çocuğunuz hakkında soruşturma mı başlatıldı?
İlk ifadeden itibaren çocuğunuzun haklarını birlikte koruyalım: Hukukçular Evi Ankara.
⚡ Net Cevap: Güncel metin: TCK m.31, 8/8/2026 tarihli 7593 sayılı Kanunla değiştirilmiştir (yürürlük 18/8/2026). 0–12 yaş (m.31/1): ceza sorumluluğu yok; kovuşturma yok; çocuklara özgü güvenlik tedbiri. 12–15 yaş (m.31/2): algılama ve yönlendirme yeteneği yoksa sorumluluk yok (güvenlik tedbiri); varsa ağırlaştırılmış müebbet yerine 13–18, müebbet yerine 10–12 yıl; diğerlerinde yarı indirim; her fiil için en fazla 9 yıl. 15–18 yaş (m.31/3): ağırlaştırılmış müebbet yerine 19–27, müebbet yerine 15–18 yıl; diğerlerinde üçte bir indirim; her fiil için en fazla 15 yıl. İstisna (m.31/4): kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada 15–18 yaş indirimi uygulanmayabilir; 12–15 yaşa 15–18 yaş hükmü uygulanabilir. Kavram: “adli süreçteki çocuk” (5395 m.3). Usul: sosyal inceleme 15 yaş altı zorunlu; istemsiz müdafi (CMK m.150/2); 15 yaş altında üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlarda tutuklama yasağı (5395 m.21); KDAE ve HAGB’de 3 yıl; zamanaşımı 12–15 yaşta yarı, 15–18 yaşta üçte iki.
TCK m.31/1: Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu yoktur. Bu kişiler hakkında, ceza kovuşturması yapılamaz; ancak, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
Önce Güncel Değişiklik: 7593 Sayılı Kanun
| Yaş grubu ve hâl | Eski | Yeni |
|---|---|---|
| 12–15: ağırlaştırılmış müebbet yerine | 12–15 yıl | 13–18 yıl |
| 12–15: müebbet yerine | 9–11 yıl | 10–12 yıl |
| 12–15: her fiil için üst sınır | 7 yıl | 9 yıl |
| 15–18: ağırlaştırılmış müebbet yerine | 18–24 yıl | 19–27 yıl |
| 15–18: müebbet yerine | 12–15 yıl | 15–18 yıl |
| 15–18: her fiil için üst sınır | 12 yıl | 15 yıl |
| Kasten öldürme ve ağır yaralama | İndirim her durumda | İndirim uygulanmayabilir (m.31/4) |
8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla Türk Ceza Kanununun 31. maddesinde önemli değişiklikler yapılmış ve bu değişiklikler 18/8/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 12-15 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine verilecek ceza on iki-on beş yıldan on üç-on sekiz yıla, müebbet hapis yerine verilecek ceza dokuz-on bir yıldan on-on iki yıla çıkarılmış; her fiil için verilecek hapis cezasının üst sınırı yedi yıldan dokuz yıla yükseltilmiştir. 15-18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet yerine verilecek ceza on sekiz-yirmi dört yıldan on dokuz-yirmi yedi yıla, müebbet yerine verilecek ceza on iki-on beş yıldan on beş-on sekiz yıla çıkarılmış; her fiil için üst sınır on iki yıldan on beş yıla yükseltilmiştir. Eski metnimizde yer alan yedi ve on iki yıllık üst sınırlar bu değişiklikle güncelliğini yitirdiğinden düzeltilmiştir. Suç tarihi bu değişiklikten önce olan fiiller bakımından hangi hükmün uygulanacağı, lehe kanunun uygulanmasına ilişkin genel kurallar çerçevesinde her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Yaş küçüklüğünün genel çerçevesi için yaş küçüklüğü rehberine bakabilirsiniz.
Anayasal ve kanuni ilke gereği suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle 18/8/2026 tarihinden önce işlenen fiillerde, daha ağır ceza sınırları getiren yeni hükümler geçmişe etkili olarak uygulanamaz; eski ve yeni hükümler somut olaya göre karşılaştırılarak lehe olanı belirlenir.
Suç tarihi 18 Ağustos 2026’dan önce mi?
Lehe kanun karşılaştırmasını birlikte yapalım: 0554 648 37 15
0–12 Yaş: Ceza Sorumluluğu Yok
Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; bu kişiler hakkında ceza kovuşturması yapılamaz, ancak çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (TCK m.31/1). Bu kural mutlaktır; çocuğun algılama yeteneğinin araştırılmasına veya rapor alınmasına gerek yoktur. Belirleyici olan fiilin işlendiği andaki yaştır. Çocuk Koruma Kanununda düzenlenen koruyucu ve destekleyici tedbirler, hakkında adli süreç yürütülen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklar bakımından çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak anlaşılır (5395 s.K. m.11). Bu tedbirler danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma gibi alanlarda çocuğa ve ailesine destek sağlamayı amaçlar. Dolayısıyla on iki yaşından küçük bir çocuğun fiilinden sonra “hiçbir şey yapılmaz” anlayışı doğru değildir; ceza verilmez, ancak çocuğun korunmasına ve yönlendirilmesine yönelik tedbirler alınabilir.
12–15 Yaş: Algılama ve Yönlendirme Yeteneği
| Suçun cezası | Çocuğa verilecek ceza |
|---|---|
| Algılama veya yönlendirme yeteneği yok | Ceza yok; çocuklara özgü güvenlik tedbiri |
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 13–18 yıl hapis |
| Müebbet hapis | 10–12 yıl hapis |
| Diğer cezalar | Yarısı indirilir |
| Her fiil için üst sınır | 9 yıl hapis |
Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup da on beş yaşını doldurmamış çocukların, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması hâlinde ceza sorumluluğu yoktur; ancak bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (TCK m.31/2). Bu yaş grubunda sorumluluk otomatik değildir; her dosyada çocuğun algılama ve yönlendirme yeteneği araştırılır. On beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunludur (5395 s.K. m.35/3) ve algılama yeteneği konusunda uzman raporu alınır. Algılama ve yönlendirme yeteneğinin varlığı hâlinde ise suç ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiriyorsa on üç yıldan on sekiz yıla, müebbet hapis gerektiriyorsa on yıldan on iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer cezaların yarısı indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası dokuz yıldan fazla olamaz.
15–18 Yaş: Sorumlu Ama İndirimli
| Suçun cezası | Çocuğa verilecek ceza |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 19–27 yıl hapis |
| Müebbet hapis | 15–18 yıl hapis |
| Diğer cezalar | Üçte biri indirilir |
| Her fiil için üst sınır | 15 yıl hapis |
Fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmuş olup da on sekiz yaşını doldurmamış kişiler kural olarak ceza sorumluluğuna sahiptir; ancak cezaları kanun gereği indirilir. Suç ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiriyorsa on dokuz yıldan yirmi yedi yıla, müebbet hapis gerektiriyorsa on beş yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer cezaların üçte biri indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası on beş yıldan fazla olamaz (TCK m.31/3). Bu yaş grubunda algılama yeteneğinin ayrıca araştırılması gerekmez; ancak sosyal inceleme yaptırılmaması hâlinde bunun gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilir (5395 s.K. m.35/3). Yaş küçüklüğü indirimi, ceza hesabında teşebbüs, iştirak, zincirleme suç ve haksız tahrikten sonra uygulanır (TCK m.61/5). Ceza hesabının sırası için azmettirme, yardım etme ve ceza hesabı rehberine bakabilirsiniz.
Yeni Kural: Ağır Suçlarda İndirimin Uygulanmaması (m.31/4)
7593 sayılı Kanunla eklenen hükme göre, somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli veya daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilmiş olma hususlarından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak, kasten öldürme (m.81, 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87, fıkra 2 ve 4) suçlarını işleyen on beş-on sekiz yaş arasındaki kişiler hakkında 15-18 yaş grubuna ilişkin indirim hükümleri uygulanmayabilir. Fiili işlediği sırada on iki-on beş yaş arasında olup ceza sorumluluğu bulunan kişiler hakkında ise 12-15 yaş hükümleri yerine 15-18 yaş hükümleri uygulanabilir (TCK m.31/4). Bu hüküm, yaş küçüklüğü indiriminin belirli ağır suçlarda mahkemenin takdirine bırakılması anlamına gelir. Kanun “uygulanmayabilir” ve “uygulanabilir” ifadelerini kullandığından, bu karar zorunlu değildir; mahkeme kanunda sayılan ölçütleri somut olay bakımından gerekçeli olarak değerlendirmelidir. Savunma açısından bu ölçütlerin her birinin somut dosyada bulunmadığının ayrıntılı olarak gösterilmesi büyük önem taşır. Özellikle sosyal inceleme raporu ve çocuğun gelişim öyküsü, bu değerlendirmede önemli bir yer tutar.
Yaşın Tespiti
Yaş küçüklüğüne ilişkin bütün hükümlerde belirleyici olan, çocuğun fiili işlediği sıradaki yaşıdır; yargılama veya karar tarihindeki yaş değil (TCK m.31). Bu nedenle suç tarihinde on beş yaşını doldurmamış bir çocuk, yargılama sırasında on sekiz yaşını geçmiş olsa bile 12-15 yaş grubuna ilişkin hükümlerden yararlanır. Yaş kural olarak nüfus kayıtlarına göre belirlenir ve bu kayıt dosyaya eklenir. Nüfus kaydındaki doğum tarihinin gerçeği yansıtmadığı yönünde ciddi bir iddia bulunması hâlinde, bu durum yargılamada ayrıca ileri sürülmeli ve gerekli belgelerle desteklenmelidir. Suç tarihinin de kesin olarak belirlenmesi önemlidir; özellikle çocuğun doğum gününe yakın tarihlerde işlenen fiillerde, fiilin hangi gün işlendiği uygulanacak yaş grubunu doğrudan değiştirebilir. Aynı durum, 7593 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 18/8/2026 tarihine yakın fiiller bakımından da geçerlidir.
Sağır ve Dilsizler ile Akıl Hastalığı
Kanun, çocuklara ilişkin hükümlerin sağır ve dilsizler hakkında belirli yaş kaydırmalarıyla uygulanacağını öngörmüştür. Buna göre on iki yaşını doldurmamış çocuklara ilişkin hükümler on beş yaşını doldurmamış sağır ve dilsizler hakkında, 12-15 yaşa ilişkin hükümler 15-18 yaşındaki sağır ve dilsizler hakkında uygulanır; 15-18 yaşa ilişkin hükümler ise kanunda belirtilen daha ileri yaş grubundaki sağır ve dilsizler hakkında uygulanır (TCK m.33). Adli süreçteki çocuğun aynı zamanda akıl hastası olması hâlinde ise, on iki yaşından küçük ve algılama yeteneği bulunmayan on iki-on beş yaş grubundaki çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır (5395 s.K. m.12). Bu durumlarda sağlık raporları ve uzman değerlendirmeleri, uygulanacak hükümlerin belirlenmesinde belirleyicidir.
Tedbirlere Uymayan Aileler: Tazyik Hapsi
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbirlerin başarısı büyük ölçüde ailenin desteğine bağlıdır. 7593 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, fiil suç teşkil etse dahi, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre çocuk hâkimi kararıyla üç günden on güne kadar tazyik hapsi ile cezalandırılır (5395 s.K. m.45). Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir. Bu düzenleme, ailelerin çocuk hakkında verilen tedbirlerin uygulanmasında aktif sorumluluk üstlenmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Tedbirin uygulanmasında güçlük yaşayan ailelerin, durumu ilgili kuruma ve çocuk hâkimine bildirmesi önerilir.
“Suça Sürüklenen Çocuk” Yerine “Adli Süreçteki Çocuk”
7593 sayılı Kanunla Çocuk Koruma Kanununda kullanılan “suça sürüklenen çocuk” kavramı “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirilmiştir. Kanuna göre çocuk, daha erken yaşta ergin olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış kişidir; adli süreçteki çocuk ise kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen çocuktur (5395 s.K. m.3/1-a). Bu değişiklik, çocuk hakkında yürütülen sürecin niteliğini daha tarafsız bir ifadeyle tanımlamaktadır. Çocuk hakkında kamu davası açılması hâlinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilir (m.15/4). Bu bildirim, çocuğun eğitim ve sosyal destek süreçlerinin de takip edilmesini sağlamaya yöneliktir.
Güvenlik Tedbirleri ve Yeni Yönlendirme Tedbirleri
| Tedbir | İçerik |
|---|---|
| Sosyal ve toplumsal hizmetler | Spor kulüpleri, gençlik merkezleri gibi yerlerde 20–300 saat görev |
| Dijital risklerden korunma | Dijital cihazların ilgili kurum denetimine açılması; riskli platformlara erişimin engellenmesi |
| Kitap ve kütüphane | Kütüphane ve okuma salonlarında 20–300 saat görev veya belirlenen eserleri okuma |
| Diğer tedbirler | Kanunda sayılan diğer yönlendirme tedbirleri |
Ceza sorumluluğu olmayan çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak uygulanır (5395 s.K. m.11). 7593 sayılı Kanunla eklenen hükme göre bu tedbirlerin yanında yönlendirme tedbirleri de ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar bakımından çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak anlaşılır (m.5/A). Bu tedbirler arasında spor kulüpleri, gençlik merkezleri ve benzeri yerlerde yirmi saatten üç yüz saate kadar çocuğun psikososyal gelişimine katkı sağlayacak görev alması; kullandığı dijital cihazların belirli bir süre ilgili kurumların denetimine açılması ve riskli dijital platformlara erişiminin engellenmesi; kütüphane ve okuma salonlarında görev alması veya belirlenen eserleri okuması gibi tedbirler yer alır. Adli süreçteki çocuklar hakkında HAGB kararı verilmesi hâlinde de bu yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır (m.23/2). Bu tedbirler cezalandırıcı değil, çocuğun gelişimini destekleyici niteliktedir. Tedbirlerin hangi kurum tarafından ve nasıl uygulanacağı, kararda açıkça belirtilir; ailenin bu süreci takip etmesi ve çocuğa destek olması, tedbirin amacına ulaşması bakımından önemlidir.
Soruşturma Aşamasında Çocuğun Hakları
| Güvence | Dayanak |
|---|---|
| İstem aranmaksızın müdafi görevlendirilir | CMK m.150/2 |
| Gözaltında kolluğun çocuk biriminde, yetişkinlerden ayrı tutulma | 5395 m.16 |
| 15 yaş altında, üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlarda tutuklama yasağı | 5395 m.21 |
| 15 yaş altında sosyal inceleme zorunlu | 5395 m.35/3 |
| Yetişkinlerle birlikte işlenen suçlarda ayrı soruşturma ve kovuşturma | 5395 m.17/1 |
| Çocuğa özgü adli kontrol tedbirleri | 5395 m.20 |
Çocuk hakkında yürütülen soruşturmada yetişkinlerden farklı güvenceler uygulanır. Müdafii bulunmayan şüpheli çocuğa istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2). Gözaltına alınan çocuklar kolluğun çocuk biriminde, bu birimin bulunmadığı yerlerde ise yetişkinlerden ayrı bir yerde tutulur (5395 s.K. m.16). On beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiillerinden dolayı tutuklama kararı verilemez (m.21). Çocukların yetişkinlerle birlikte suç işlemesi hâlinde soruşturma ve kovuşturma ayrı yürütülür (m.17/1). Çocuklar hakkında Ceza Muhakemesi Kanunundaki adli kontrol tedbirlerinin yanında belirlenen çevre sınırları dışına çıkmama, belirlenen yerlere gidememe ve belirlenen kişi ve kuruluşlarla ilişki kurmama gibi özel tedbirler de uygulanabilir (m.20). Gözaltı için gözaltı ve gözaltı süreleri, adli kontrol için adli kontrol tedbirleri rehberlerine bakabilirsiniz.
Çocuk Mahkemeleri ve Duruşma
Çocuklar, yetişkinlerle aynı mahkemelerde değil, çocuk mahkemeleri ve çocuk ağır ceza mahkemelerinde yargılanır. Çocuk mahkemesi tek hâkimden oluşur (5395 s.K. m.25/1). Duruşmada çocuk, velisi, vasisi, mahkemece görevlendirilmiş sosyal çalışma görevlisi, çocuğun bakımını üstlenen aile ve kurumda bakılıyorsa kurumun temsilcisi hazır bulunabilir (m.22/1). Mahkeme, çocuğun sorgusu veya diğer işlemler sırasında çocuğun yanında sosyal çalışma görevlisi bulundurabilir; duruşmada hazır bulunan çocuk, yararı gerektirdiği takdirde duruşma salonundan çıkarılabilir ve sorgusu yapılmış çocuğun duruşmada hazır bulundurulmasına gerek görülmeyebilir (m.22/2-3). Bütün süreç, çocuğun üstün yararı gözetilerek yürütülür; bu ilke, çocuğun ifadesinin alınmasından tedbirlerin seçimine kadar her aşamada yol göstericidir. Çocuk mahkemelerindeki yargılama için çocuk mahkemesi ve çocuk ağır ceza mahkemesi rehberine bakabilirsiniz.
Uzlaştırma, KDAE, HAGB ve Diğer Kurumlar
| Kurum | Çocuklar için kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Uzlaştırma | Mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisiyse, üst sınırı 3 yılı geçmeyen suçlar da kapsamda | CMK m.253/1-c |
| KDAE | Erteleme süresi 3 yıl; 15 yaş altında üst sınır 5 yıl | 5395 m.19 |
| HAGB | Denetim süresi 3 yıl; yönlendirme tedbirleri; zarar azsa giderim şartı aranmayabilir | 5395 m.23 |
| Dava zamanaşımı | 12–15 yaşta yarısı; 15–18 yaşta üçte ikisi | TCK m.66/2 |
| Erteleme | 2 yıl yerine 3 yıla kadar hapis ertelenebilir | TCK m.51/1 |
| Seçenek yaptırım | Daha önce hapse mahkûm olmamışsa 1 yıl veya daha az hapis seçenek yaptırıma çevrilir | TCK m.50/3 |
Çocuklar bakımından alternatif çözüm yolları daha geniş uygulanır. Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-c). Kamu davasının açılmasının ertelenmesinde erteleme süresi çocuklar bakımından üç yıldır ve on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından uygulanacak üst sınır beş yıldır (5395 s.K. m.19). Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında çocuklar için denetim süresi üç yıldır; zararın az olması hâlinde zararın giderilmesi şartı aranmayabilir ve HAGB kararıyla birlikte yönlendirme tedbirleri uygulanır (m.23). Dava zamanaşımı süreleri de on iki-on beş yaş grubunda yarısı, on beş-on sekiz yaş grubunda üçte ikisi olarak uygulanır (TCK m.66/2). Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin iki yıl yerine üç yıla kadar hapis cezaları ertelenebilir (m.51/1) ve daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları seçenek yaptırımlardan birine çevrilir (m.50/3). KDAE için kamu davasının açılmasının ertelenmesi, HAGB için HAGB denetim süresi, erteleme için cezanın ertelenmesi, seçenek yaptırımlar için seçenek yaptırımlar rehberlerine bakabilirsiniz.
Çocuğu Suça Sürükleyen Yetişkinlerin Sorumluluğu
| Hâl | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Çocuğu suça azmettirme | Akrabalık aranmaksızın 1/3–1/2 artırım | TCK m.38/2 |
| Kusur yeteneği olmayan çocuğu araç olarak kullanma | Dolaylı fail; 1/3–1/2 artırım | TCK m.37/2 |
| Örgütün çocukları araç olarak kullanması | Yöneticilere yarısından bir katına kadar artırım | TCK m.220/5 |
| Aile yükümlülüklerinin ihlali sonucu çocuğun öldürme veya ağır yaralama suçu işlemesi | Şikâyet aranmaksızın ceza yarısından iki katına kadar artırım | TCK m.233/4 |
Çocuklara ilişkin düzenlemelerin önemli bir ayağı, çocukları suça sürükleyen yetişkinlerin daha ağır cezalandırılmasıdır. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde, üstsoy ve altsoy ilişkisi aranmaksızın azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.38/2). Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde araç olarak kullanan kişinin cezası da üçte birden yarısına kadar artırılır (m.37/2). Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması hâlinde örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır (m.220/5). 7593 sayılı Kanunla eklenen hükme göre ise aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlali niteliğindeki fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın faile bu madde uyarınca verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır (m.233/4). Azmettirme için azmettirme ve yardım etme rehberine bakabilirsiniz.
Aileler Ne Yapmalı?
- Hemen avukata ulaşın: Çocuğa istem aranmaksızın müdafi atanır; ancak ailenin seçtiği avukat da görev alabilir.
- Yaşı doğru belirleyin: Fiil tarihindeki yaş, uygulanacak rejimi belirler.
- Sosyal incelemeye katılın: Aile ortamı ve çocuğun gelişimi hakkında bilgi verin.
- Okul ve sağlık belgelerini hazırlayın: Algılama yeteneği ve kişilik değerlendirmesinde önemlidir.
- Zararı gidermeyi değerlendirin: Uzlaştırma, KDAE ve HAGB için önemlidir.
- Tedbirlere uyumu takip edin: Yönlendirme ve denetim tedbirleri düzenli takip gerektirir.
Örnek Durumlar
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| 11 yaşında çocuk mağazadan hırsızlık | Kovuşturma yok; güvenlik tedbiri | TCK m.31/1 |
| 13 yaşında, algılama yeteneği yok | Ceza yok; güvenlik ve yönlendirme tedbiri | TCK m.31/2; 5395 m.5/A |
| 13 yaşında, algılama yeteneği var, suç cezası 6 yıl | Yarı indirim → 3 yıl | TCK m.31/2 |
| 14 yaşında, 5 yıllık suç şüphesi | Tutuklama yasağı | 5395 m.21 |
| 16 yaşında, cezası 30 yıl olan suç | Üçte bir indirim → 20 yıl, ancak üst sınır 15 yıl | TCK m.31/3 |
| 17 yaşında kasten öldürme | İndirim mahkemenin takdiriyle uygulanmayabilir | TCK m.31/4 |
| 16 yaşında, 10 ay hapis, ilk suç | Seçenek yaptırıma çevrilir | TCK m.50/3 |
| Yetişkin çocuğu hırsızlığa azmettirdi | Yetişkine 1/3–1/2 artırım | TCK m.38/2 |
Sık Yapılan Hatalar
- Eski ceza sınırlarını esas almak: 7593 ile 12–15 yaşta üst sınır 9, 15–18 yaşta 15 yıldır.
- Yaşı karar tarihine göre hesaplamak: Belirleyici olan fiil tarihindeki yaştır.
- 12 yaş altında “hiçbir şey olmaz” sanmak: Güvenlik ve yönlendirme tedbirleri uygulanabilir.
- 12–15 yaşta sorumluluğu otomatik sanmak: Algılama yeteneği araştırılmalıdır.
- Lehe kanunu karşılaştırmamak: 18/8/2026 öncesi fiillerde eski hükümler lehe olabilir.
- Sosyal incelemeyi önemsememek: 15 yaş altında zorunludur ve kararı etkiler.
⚠️ Çocuklara ilişkin kurallar 2026’da değişti: 7593 sayılı Kanunla yaş küçüklüğü indirimleri değiştirildi, ağır suçlarda indirimin uygulanmaması imkânı getirildi ve yeni yönlendirme tedbirleri kabul edildi. Çocuğunuz hakkında bir soruşturma varsa, fiil tarihine göre hangi hükümlerin uygulanacağını bir avukatla birlikte değerlendirin.
Çocuğun ceza sorumluluğu, algılama yeteneği raporu, sosyal inceleme, tutuklama yasağı, uzlaştırma, KDAE, HAGB ve 7593 sayılı Kanunla gelen değişikliklerin dosyanıza etkisi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Yaş Küçüklüğü İndirimine İlişkin Savunma Dilekçesi Örneği
Sık Sorulan Sorular
Kaç yaşından itibaren ceza sorumluluğu vardır?
12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur (TCK m.31/1).
12–15 yaşta çocuk cezalandırılır mı?
Algılama ve yönlendirme yeteneği varsa indirimli ceza; yoksa güvenlik tedbiri (TCK m.31/2).
12–15 yaşta en fazla kaç yıl verilir?
Her fiil için 9 yıl (7593 ile; eskiden 7).
15–18 yaşta en fazla kaç yıl verilir?
Her fiil için 15 yıl (7593 ile; eskiden 12).
15–18 yaşta ağırlaştırılmış müebbet yerine?
19–27 yıl hapis.
12–15 yaşta müebbet yerine?
10–12 yıl hapis.
Kasten öldürmede indirim uygulanır mı?
Mahkeme kanundaki ölçütlere göre uygulamayabilir (TCK m.31/4).
Yeni hükümler eski suçlara uygulanır mı?
Aleyhe ise hayır; lehe kanun uygulanır (TCK m.7/2).
Suça sürüklenen çocuk kavramı değişti mi?
Evet; “adli süreçteki çocuk” oldu (5395 m.3).
Yönlendirme tedbirleri nelerdir?
Sosyal hizmet, dijital risklerden korunma, kitap-kütüphane ve diğerleri (5395 m.5/A).
Çocuğa avukat atanır mı?
Evet; istem aranmaksızın (CMK m.150/2).
Çocuk tutuklanabilir mi?
15 yaş altında, üst sınırı 5 yılı aşmayan suçlarda hayır (5395 m.21).
Sosyal inceleme zorunlu mu?
15 yaş altında zorunlu (5395 m.35/3).
Çocuklar nerede yargılanır?
Çocuk mahkemeleri ve çocuk ağır ceza mahkemeleri.
Çocuklarda KDAE süresi nedir?
3 yıl (5395 m.19).
Çocuklarda HAGB denetim süresi?
3 yıl (5395 m.23).
Çocuklarda zamanaşımı farklı mı?
12–15 yaşta yarısı, 15–18 yaşta üçte ikisi (TCK m.66/2).
Çocuğun cezası ertelenebilir mi?
3 yıla kadar hapis ertelenebilir (TCK m.51/1).
Çocuğu suça azmettirenin cezası?
1/3–1/2 artırılır (TCK m.38/2).
Yaş hangi tarihe göre belirlenir?
Fiilin işlendiği tarihteki yaşa göre.
Tedbire uymayan aileye ne olur?
Çocuk hâkimi kararıyla 3–10 gün tazyik hapsi (5395 m.45).
Ailenin ihmali cezalandırılır mı?
Çocuk öldürme veya ağır yaralama işlerse aile yükümlülüğü ihlaline ceza artırılır (TCK m.233/4).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
Çocukların ceza sorumluluğu: 7593 sonrası güncel kurallar
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, CMK ve 5395 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Şüphelinin Eşi, Çocukları ve Şirketlerinin Mallarına Tedbir 2026: Üçüncü Kişinin İtirazı ve Muvazaa İddiası — CMK m.128’deki “Şüpheliye Ait” Şartı, Zilyetlik Cümlesi, CMK m.127/4, 131 ve 268 ile İtiraz, TCK m.54-55 İyiniyetli Üçüncü Kişi, Edinilmiş Mallar (TMK m.222-223) ve İİK m.278 (7571)
- ▸ Fon Varlığının İlişkili Şirketlere Aktarıldığı İddiası 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma Suçlamasına Karşı Savunma — Örtülü Kazanç Aktarımı (m.21), Emsale Uygunluk ve Borsa Fiyatı (III-55.1 m.33), Serbest Fon Sınırları, İade (m.21/4, m.94) ve Etkin Pişmanlık (m.110/3)
- ▸ Savcılığa Tedbirin Devamı ve Suç Gelirlerinin Tespiti Talep Dilekçesi Örneği 2026 (Fon Mağduru): Elkoymanın Sürdürülmesi, Malvarlığı Araştırması, Üçüncü Kişilere Aktarılan Değerler, Kaldırma Kararına İtiraz ve Mağdura İade Önceliği — CMK m.123, 128, 131, 260, 268; TCK m.55
- ▸ Fon Yöneticisine Aklama İsnadı (TCK m.282) 2026: Öncül Suç Olarak Piyasa Dolandırıcılığı ve Güveni Kötüye Kullanma — MASAK İncelemesi, 5549 m.17 Elkoyma, Kayyım ve TMSF, Tüzel Kişi Tedbirleri, Etkin Pişmanlık ve Savunma
Bu konuda hukuki destek almak için


