Israrlı Takip (Stalking) Suçu ve Cezası (TCK 123/A)

Ayrılık sonrası ısrarlı aramalar, sürekli mesajlar, sosyal medyadan takip ya da fiziken peşine düşme… Bu davranışlar artık yalnızca “rahatsız edici” değil, belirli şartlarda suçtur. 2022’de Türk Ceza Kanunu’na eklenen ısrarlı takip suçunu bu yazıda yalın biçimde açıklıyoruz.

Israrlı Takip Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesine göre ısrarlı takip; bir kimseyi ısrarlı bir şekilde fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle, o kişi üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarının güvenliğinden endişe duymasına neden olmaktır.

2022’de Eklenen Yeni Bir Suç

Israrlı takip (uygulamada “stalking” olarak da bilinir), 2022 yılında 7406 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu’na eklenmiştir. Öncesinde bu tür eylemler büyük ölçüde kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu veya cinsel taciz suçunun geniş yorumu üzerinden değerlendiriliyordu. Yeni düzenleme, özellikle kadına yönelik şiddet henüz fiziksel boyuta ulaşmadan önlenmesini amaçlar; ancak suç, cinsiyetten bağımsız olarak herkesin herkese karşı işleyebileceği biçimde düzenlenmiştir.

Israr Şartı: Tek Eylem Yetmez

Suçun adındaki “ısrar” kelimesi belirleyicidir. Tek seferlik bir davranış (örneğin bir kez mesaj atmak) ısrarlı takip suçunu oluşturmaz; eylemlerin tekrarlanması ve belli bir süreklilik göstermesi gerekir. Ayrıca bu eylemlerin mağdurda ciddi bir huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratmış olması aranır.

Cezası Nedir?

Israrlı takip suçunun temel hâlinin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir. Nitelikli hâllerde ise ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar. Temel hâlde verilen ceza bir yıl veya altındaysa adli para cezasına çevrilebilir; ancak nitelikli hâllerde alt sınırın bir yıl olması bu imkânı sınırlar.

Nitelikli Hâller

Cezanın artırıldığı (bir yıldan üç yıla kadar) nitelikli hâller şunlardır:

• Suçun çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşanılan eşe karşı işlenmesi,
• Mağdurun okulunu, işyerini veya konutunu değiştirmesine ya da okulunu/işini bırakmasına neden olunması,
• Hakkında uzaklaştırma ya da konuta/okula/işyerine yaklaşmama tedbiri olan fail tarafından işlenmesi.

Şikâyete Bağlıdır

Israrlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, hem temel hem de nitelikli hâlde şikâyete bağlıdır. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır; bu süre hak düşürücüdür. Şikâyet; karakola, savcılığa veya mahkemeye yapılabilir. Ayrıca bu suç, 7406 sayılı Kanunla CMK m.253/3’e eklendiği 2022’den beri uzlaştırma kapsamında değildir.

Huzur Bozma Suçundan Farkı ve Koruma

Israrlı takip, kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunun (TCK 123) özel bir hâlidir; ısrarlı takip oluştuğunda daha genel olan huzur bozma suçundan değil, bu suçtan hüküm verilir. Ayrıca mağdur, ceza süreciyle birlikte 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma/uzaklaştırma tedbiri talep edebilir ve uğradığı zararlar için manevi tazminat davası açabilir.

Suçun Dayanağı ve Kapsamı

Israrlı takip, 7406 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu’na eklenen 123/A maddesiyle bağımsız bir suç olarak düzenlenmiştir. Düzenleme 27 Mayıs 2022 tarihli Resmî Gazete ile yürürlüğe girmiştir.

Amacı, takip eylemlerinin fiziksel bir şiddete dönüşmeden önlenmesidir. Buna karşılık madde, failin ve mağdurun cinsiyetinden bağımsızdır: herkes herkese karşı bu suçu işleyebilir.

Suçun oluşması için aranan sonuç şudur: mağdurun ciddi bir huzursuzluk yaşaması ya da kendisinin veya yakınlarının güvenliğinden endişe duyması.

TCK 123 ile TCK 123/A Aynı Şey Değil

Bu iki madde uygulamada sürekli karıştırılır; oysa hem cezaları hem usul sonuçları farklıdır.

Cezası ve Nitelikli Hâller

• Temel hâl: altı aydan iki yıla kadar hapis
• Nitelikli hâl: bir yıldan üç yıla kadar hapis

TCK m. 123/A’nın ikinci fıkrasında sayılan nitelikli hâller, boşanma dosyalarıyla doğrudan ilgilidir:

• Suçun çocuğa karşı işlenmesi — on sekiz yaşını doldurmamış herkes
• Suçun, hakkında ayrılık kararı verilmiş olan eşe ya da boşanılan eşe karşı işlenmesi
• Suçun, hakkında uzaklaştırma veya konuta, okula ya da işyerine yaklaşmama tedbiri kararı verilen fail tarafından işlenmesi

Üçüncü bent özellikle önemlidir: 6284 kapsamında tedbir kararı bulunan kişinin takip fiili, hem tedbir ihlali sebebiyle zorlama hapsi hem ısrarlı takip suçunun nitelikli hâli olarak sonuç doğurabilir.

Uygulamada boşanma sonrası eski eşin sürekli araması, mesaj atması, işyerine gitmesi ya da evinin çevresinde dolaşması bu kapsamda değerlendirilmektedir. Nitelikli hâlin varlığında temel ceza belirlenirken alt sınırdan uzaklaşılır ve tutuklama, uzaklaştırma ile iletişim yasağı gibi koruma tedbirlerine başvurma ihtimali güçlenir.

Israr Şartı: Tek Bir Eylem Yeterli mi?

Suçun adı “ısrarlı” takiptir; bu nedenle kural olarak tek seferlik bir davranış yeterli görülmez. Aranan şey, davranışın süreklilik göstermesi ve mağdurda ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi doğurmasıdır.

Buna karşılık tekrarın sayısı için kanunda bir eşik yoktur; değerlendirme somut olaya göre yapılır. Kısa aralıklarla yoğunlaşan davranışlar, uzun aralıklı tek tük temaslardan daha kolay ısrar olarak kabul edilir.

Bir husus daha: takip kapsamındaki hareketlerden biri veya birkaçı ayrıca hakaret veya tehdit suçunu oluşturuyorsa, fail bu suçlardan da ayrıca cezalandırılabilir.

Şikâyet: Süre ve Usul

TCK m. 123/A’nın üçüncü fıkrası uyarınca suçun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Hem temel hâl hem nitelikli hâller şikâyete bağlıdır; mağdur şikâyetçi olmadıkça savcılık re’sen soruşturma başlatamaz.

• Şikâyet süresi: Fiili ve faili öğrenmeden başlayarak altı ay. Bu süre hak düşürücüdür.
• Dava zamanaşımı: Sekiz yıl. Fail sonradan öğrenilse dahi bu süre içinde şikâyet edilmelidir.
• Nereye: Karakola, Cumhuriyet savcılığına ya da mahkemeye yapılabilir.

Şikâyet Dilekçesinde Ne Olmalı?

Israr unsuru belgelendirilmedikçe dosya zayıf kalır. Dilekçede şunlar somut biçimde gösterilmelidir:

• Kronoloji: Tarih ve saat sırasıyla olaylar
• Arama ve mesaj kayıtları: Ekran görüntüleri, arama dökümü
• Sosyal medya temasları: Yeni hesaplardan gelen mesajlar dâhil
• Üçüncü kişiler üzerinden temas: Akraba veya arkadaş aracılığıyla kurulan iletişim de madde kapsamındadır
• Fiziken takip: Ev, işyeri veya okul çevresinde görülme; varsa güvenlik kamerası kaydı ve tanıklar
• Yaşadığınız etki: Güvenlik endişesi ve huzursuzluk somut olarak anlatılmalıdır

Paralel Yol: 6284 Koruma Kararı

Ceza şikâyeti tek başına yeterli değildir; koruma ayrıca istenmelidir. 6284 sayılı Kanun kapsamında talep edilebilecek tedbirler:

• Korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama
• İletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmeme
• Gerekli görülmesi hâlinde yakınlara, tanıklara ve çocuklara yaklaşmama

Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi önleyici tedbir kararları ise geciktirilmeksizin verilir (6284 s.K. m.8/3). Tedbir kararının ihlali hâlinde zorlama hapsi uygulanır ve her ihlal ayrı talebe konu edilebilir.

İki yolun birlikte yürütülmesi avantajlıdır: koruma dosyasındaki kolluk ve ihlal tutanakları, ceza dosyasında ısrar unsurunu güçlendirir.

Yargılama Usulü ve Tutuklama

• Basit yargılama usulü: Temel hâlde uygulanabilir; bu usulde taraflar iddianameye karşı beyanlarını iki hafta içinde yazılı bildirir (CMK m.251/2; 7499 sayılı Kanun ile değişik) ve duruşma yapılmadan karar verilir. Bu karara karşı itiraz yoluna gidilir.
• Nitelikli hâllerde basit yargılama usulü uygulanamaz; duruşma yapılır ve karara karşı istinaf ile temyiz yolu açıktır.
• Tutuklama: Üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren kasıtlı suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/4). Temel hâlin üst sınırı iki yıl olduğundan tutuklama ancak üst sınırı üç yıl olan nitelikli hâllerde, kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeni bulunması şartıyla gündeme gelir (CMK m.100/1-2); temel hâlde başvurulacak araç adlî kontroldür (CMK m.109).
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya adli para cezasına çevirme somut olaya göre değerlendirilebilir; ancak nitelikli hâllerde daha ağır yaptırım uygulanması söz konusu olabilmektedir.

HAGB, erteleme ve seçenek yaptırımlar: hangi hâlde ne mümkün?

Ceza aralığı, failin karşılaşacağı yaptırımın türünü de belirler. Temel hâlde hükmedilen ceza bir yıl veya altında kalırsa kısa süreli hapis sayılır ve adlî para cezasına çevrilebilir. Nitelikli hâllerde alt sınır bir yıl olduğundan bu imkân yalnızca alt sınırdan verilen cezada kalır. Erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ise iki yıl sınırına bağlıdır ve iki hâlde de gündeme gelebilir; HAGB için ayrıca mağdurun uğradığı zararın giderilmesi aranır. Mağdur bakımından önemli olan, HAGB veya erteleme kararının 6284 kapsamındaki koruma tedbirlerini kendiliğinden sona erdirmemesidir; tedbirler kendi süreleriyle devam eder.

Israrlı takipte yaptırım ve usul seçenekleri

Tazminat Yolu

Ceza süreci, zararı karşılamaz. Kişilik hakkı saldırıya uğrayan mağdur, ayrıca asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açabilir.

Bu dava ceza davasından bağımsızdır; ancak ceza dosyasındaki maddi tespitler tazminat davasında delil olarak kullanılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Altı aylık şikâyet süresini kaçırmak: Süre fiili ve faili öğrenmeden işler ve hak düşürücüdür.
• Uzlaşma bekleyerek şikâyeti geciktirmek: Israrlı takip suçu uzlaştırmaya tabi değildir.
• Kayıtları silmek: Mesaj, arama ve sosyal medya kayıtları ısrar unsurunun temel delilidir.
• Üçüncü kişi üzerinden temasları yazmamak: Akraba veya arkadaş aracılığıyla kurulan iletişim de madde kapsamındadır.
• Yalnızca ceza şikâyetiyle yetinmek: 6284 koruma kararı ayrıca istenmelidir; ihlal hâlinde zorlama hapsi gündeme gelir.
• Nitelikli hâli belirtmemek: Boşanılan eş, ayrılık kararı bulunan eş, çocuk mağdur veya mevcut uzaklaştırma kararı dilekçede açıkça gösterilmelidir.

Maddenin Kaynağı ve Birinci Fıkra

Suçun kanuna giriş tarihi ve kanundaki konumu, unsurlarının nasıl yorumlanacağını da belirler.

Kaynağı. Israrlı takip suçu, 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı “Türk Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 8. maddesiyle Türk Ceza Kanunu’na eklenmiştir.

Kanundaki yeri. Madde; Türk Ceza Kanunu’nun Özel Hükümler kitabının “Kişilere Karşı Suçlar” başlıklı ikinci kısmının “Hürriyete Karşı Suçlar” başlıklı yedinci bölümünde yer alır.

Bu konum önemlidir. Korunan hukukî değer, yalnız huzur değil; kişinin hürriyeti ve güvenlik duygusudur.

Gerekçedeki amaç. Madde gerekçesinde, ısrarlı takip olarak nitelendirilen fiillerin müstakil bir suç hâline getirildiği belirtilmiştir. Yani bu fiiller artık başka suç tiplerine sığdırılmaya çalışılmaz.

Birinci fıkra: ısrarlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.

İki hareket biçimi. Fıkra iki alternatif sayar: fiziken takip ve temas kurmaya çalışmak. İkincisi üç araçla gerçekleşebilir: haberleşme ve iletişim araçları, bilişim sistemleri ve üçüncü kişiler.

Üçüncü kişi kullanımı kritiktir. Fail, mağdurun hiç tanımadığı kişileri dahi bu amaçla kullanabilir. Bu hâlde de suç oluşur; aracı kişiler üzerinden kurulan temas da kapsamdadır.

İki alternatif sonuç. Netice bakımından da iki seçenek vardır: mağdur üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşması ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duyması. Birinin gerçekleşmesi yeterlidir.

“Yakınlarından biri” ifadesi. Endişenin yalnız mağdurun kendisine yönelik olması gerekmez; yakınlarının güvenliğine ilişkin endişe de neticeyi oluşturur.

Nitelikli Hâller: İkinci Fıkranın Üç Bendi

Kanun, üç hâlde cezayı bir yıldan üç yıla kadar hapse yükseltmiştir.

(a) Bendi — mağdurun sıfatı. Suçun çocuğa ya da hakkında ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi.

Bu bent aile hukuku dosyalarında doğrudan işler. Boşanma sonrası devam eden takip, kanunda ayrıca ağırlaştırılmış bir hâldir. Ayrılık kararı verilmiş olması da yeterlidir; boşanmanın kesinleşmesi beklenmez.

(b) Bendi — mağdurun hayatındaki değişiklik. Fiilin, mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması.

Bu bent ispat bakımından önemlidir. Okuldan kayıt sildirme, işten ayrılma ya da adres değişikliği, belgeyle ortaya konabilen bir sonuçtur. Şikâyet dilekçesinde bu değişikliklerin tarihleri ve sebebi açıkça gösterilmelidir.

(c) Bendi — tedbir kararına rağmen işleme. Suçun, hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi.

Bu bent 6284 ile köprü kurar. Daha önce alınmış bir tedbir kararı varsa ve fail buna rağmen takibi sürdürüyorsa, ceza nitelikli hâlden belirlenir. Bu nedenle önce koruma kararı almak, sonraki ceza sürecini de güçlendirir.

Ayrıca ihlâlin kendisi de yaptırıma tâbidir. Tedbir kararına aykırılık, 6284 sayılı Kanun uyarınca ayrıca zorlama hapsi gerektirir; ilk ihlâlde üç günden on güne kadar, tekrarında onbeş günden otuz güne kadar ve toplam altı ayı geçmemek üzere.

Üçüncü fıkra — şikâyet: bu maddede düzenlenen suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.

Şikâyet Süresi ve Uzlaştırma

Suç şikâyete bağlı olduğundan, süre ve usul belirleyici hâle gelir.

Süre — TCK m.73/1. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç hakkında, yetkili kimse fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlamak üzere altı ay içinde şikâyette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Süre ne zaman başlar? Ölçüt, hem fiilin hem de failin kim olduğunun öğrenilmesidir. Failin kimliği bilinmiyorsa süre işlemeye başlamaz.

Süreklilik gösteren fiillerde. Israrlı takip, tekrarlanan eylemlerden oluşur. Bu nedenle her yeni eylem bakımından süre yeniden değerlendirilir; ancak beklememek esastır.

Şikâyetten vazgeçme — TCK m.73. Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Ayrıca vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.

Uzlaştırma — CMK m.253. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamındadır; ancak ısrarlı takip bu kuralın açık istisnasıdır. Dosya bu nedenle uzlaştırma bürosuna gönderilmez; şikâyete bağlılık yalnızca şikâyetten vazgeçmenin davayı düşürmesi sonucunu doğurur.

Kapsam dışı suçlar — CMK m.253/3. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Israrlı takip bu listeye, suçu ihdas eden 7406 sayılı Kanunun 12. maddesiyle 2022’de eklenmiştir. Ayrıca uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Bu ikinci kural uygulamada işler. Israrlı takiple birlikte aynı mağdura karşı basit yaralama gibi uzlaştırma kapsamındaki bir suç da işlenmişse, ısrarlı takip kapsam dışı olduğundan o suç da uzlaştırmaya gönderilmez. 7571 sayılı Kanunla eklenen istisna ise yalnızca önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suçun birlikte işlendiği hâlde uzlaştırmaya imkân tanır; ısrarlı takip önödeme kapsamında olmadığından bu istisnadan yararlanamaz.

Şikâyet nereye yapılır? Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir. Kolluğa yapılan şikâyet, evrakla birlikte başsavcılığa gönderilir.

Zaman çizelgesi: 7406, 7531 ve 7571 sayılı Kanunlar

Israrlı takipte uzlaştırma konusundaki karışıklığın kaynağı, CMK m.253/3’ün son dört yılda üç kez değiştirilmiş olmasıdır. Israrlı takip bakımından tablo baştan beri aynıdır: suç, 7406 sayılı Kanunla ihdas edildiği gün uzlaştırma yasağı listesine de alınmıştır. Sonraki değişiklikler hakaret suçunu ve birlikte işlenen suçlara ilişkin kuralı etkilemiştir; aşağıdaki tablo bu farkı gösterir.

Uzlaştırma yasağının gelişimi

Paralel Yol: 6284 Sayılı Kanun

Ceza şikâyeti tek başına koruma sağlamaz. Bunun için ayrı ve daha hızlı bir mekanizma vardır.

Kapsam — 6284 m.1. Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunmasıdır.

Bu ibare doğrudan konumuzu kapsar. Kanun, ısrarlı takip mağdurlarını açıkça saymıştır. Aralarında evlilik, akrabalık ya da herhangi bir yakınlık bağı bulunmayan kişiler bakımından da tedbir istenebilir.

Delil ve ivedilik — 6284 m.8/3: koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı, geciktirilmeksizin verilir. Bu kararın verilmesi, bu Kanunun amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez.

Ceza şikâyetinden farkı budur. Ceza soruşturmasında delil gerekir ve süreç uzun sürer; 6284 tedbirinde ise beyan yeterlidir ve karar ivedilikle verilir.

Hangi tedbirler istenebilir — 6284 m.5? Konumuzla doğrudan ilgili olanlar şunlardır: şiddet mağduruna yönelik tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmama; korunan kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmama; yakınlara ve tanıklara yaklaşmama; ve iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmeme.

Gizlilik. Korunan kişinin kimlik bilgileri ve adresleri ile korumanın etkinliği bakımından önem taşıyan bilgiler tüm resmî kayıtlarda gizli tutulur; tebligatlara ilişkin ayrı bir adres tespit edilir.

Nereye başvurulur? Tedbir talebi aile mahkemesine, mülkî amire ya da kolluğa yapılabilir. Kanun kapsamındaki başvurulardan hiçbir ad altında masraf alınmaz.

İhlâlin sonucu. Tedbir kararına aykırılık hâlinde, fiil bir suç oluştursa bile, zorlama hapsi uygulanır. Ayrıca bu ihlâl, ısrarlı takip suçu bakımından nitelikli hâli oluşturur.

Tutuklama, Görev ve Tazminat

Sürecin son halkaları; koruma tedbirleri, yargılama yeri ve hukuk davası imkânıdır.

Tutuklama — CMK m.100/1. Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması hâlinde tutuklama kararı verilemez.

Tutuklama nedenleri — m.100/2. Şüphelinin kaçma şüphesini uyandıran somut olgular varsa ya da delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme yahut tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma hususlarında kuvvetli şüphe oluşturan olgular varsa tutuklama nedeni sayılabilir.

Ölçülülük sınırı — CMK m.100/4. Kanun, sadece adlî para cezasını gerektiren suçlarda ve üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren kasıtlı suçlarda tutuklama kararı verilemeyeceğini öngörmüştür. Israrlı takibin temel hâli (altı aydan iki yıla kadar) bu sınırın içinde kaldığından temel hâlde tutuklama yoktur; nitelikli hâllerde (bir yıldan üç yıla kadar) ise tutuklama şartları ayrıca değerlendirilir.

Adlî kontrol — CMK m.109. Tutuklama yerine adlî kontrol kararı verilebilir; bunlar arasında belirli yerlere gitmemek ve belirli kişilerle ilişki kurmamak gibi yükümlülükler bulunur ve bu suç bakımından işlevseldir.

Görev. Israrlı takip suçunun yargılaması asliye ceza mahkemesinde yapılır.

Yetki — CMK m.12/1: davaya bakmak yetkisi, suçun işlendiği yer mahkemesine aittir.

Hukuk davası yolu — TMK m.24. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.

Dava türleri — TMK m.25. Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir. Ayrıca maddî ve manevî tazminat istemlerinde bulunulabilir.

Manevî tazminat — TBK m.58. Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevî zarara karşılık manevî tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir.

Koruma kararı için 6284 koruma kararı yazımıza, ceza ve boşanmanın birlikte yürümesi için ceza davası ve boşanma yazımıza, ispat için delil toplama yazımıza, kayıt ve delil sınırı için izinsiz kayıt yazımıza, tehdit boyutu için tehdit şikâyet dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Israrlı takip suçunun cezası nedir?

Temel hâlin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK 123/A). Nitelikli hâllerde (örneğin eski eşe veya çocuğa karşı) ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar.

Bir kez mesaj atmak ısrarlı takip mi?

Hayır. Tek seferlik bir davranış suçu oluşturmaz; eylemlerin tekrarlanması, süreklilik göstermesi ve mağdurda ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratması gerekir.

Israrlı takip şikâyete bağlı mı?

Evet. Hem temel hem nitelikli hâlde şikâyete bağlıdır; mağdur fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet etmelidir. Bu suç uzlaştırma kapsamında değildir.

Sosyal medyadan takip suç olur mu?

Olağan sınırları aşan, mağduru huzursuz eden ve güvende hissetmemesine yol açan ısrarlı sosyal medya takibi/temas çabası ısrarlı takip suçunu oluşturabilir. Dijital takip de kapsam içindedir.

Israrlı takip ile huzur bozma suçu farkı nedir?

Israrlı takip (TCK 123/A), huzur ve sükunu bozma suçunun (TCK 123) özel bir hâlidir. Israrlı takip oluştuğunda daha genel olan huzur bozma suçundan değil, bu suçtan hüküm verilir.

Israrlı takip suçu nedir?

7406 sayılı Kanunla TCK’ya eklenen ve 27 Mayıs 2022’de yürürlüğe giren 123/A maddesinde düzenlenen bağımsız bir suçtur. Fiziken takip ile haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak ısrarla temas kurmaya çalışmayı kapsar; mağdurun ciddi huzursuzluk yaşaması ya da kendisinin veya yakınlarının güvenliğinden endişe duyması aranır.

Hangi hâller nitelikli sayılır?

TCK m.123/A-2’ye göre suçun çocuğa ya da hakkında ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olunması ve hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbiri kararı verilen fail tarafından işlenmesi nitelikli hâllerdir; ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir.

Israrlı takip uzlaşmaya tabi mi?

Hayır. Israrlı takip, 7406 sayılı Kanunla 2022’de CMK m.253/3’teki uzlaştırma yasağına eklenmiştir; şikâyete bağlı olsa da uzlaştırmaya gönderilmez. Aynı mağdura karşı birlikte işlenen uzlaştırmalık bir suç da bu nedenle uzlaştırmaya gitmez; 7571 sayılı Kanunla getirilen istisna yalnızca önödeme kapsamındaki suçlarla ilgilidir.

Şikâyet süresi ne kadar?

Soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.123/A-3). Şikâyet, fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden başlayarak altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1). Dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Ceza şikâyeti dışında ne yapabilirim?

6284 sayılı Kanun ısrarlı takip mağdurlarını açıkça korur (m.1/1). Yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme ve yakınlara yaklaşmama gibi tedbirler istenebilir; önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir, koruyucu tedbirde ise delil veya belge aranmaz (m.8/3) ve ihlali zorlama hapsi gerektirir (m.13). Ayrıca kişilik hakkının korunması için TMK m.24-25 ve TBK m.58 uyarınca dava açılabilir.

Fail tutuklanabilir mi?

Temel hâlde hayır: üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren kasıtlı suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/4). Nitelikli hâllerde üst sınır üç yıl olduğundan, kuvvetli suç şüphesi ve kaçma veya mağdura baskı gibi bir tutuklama nedeni varsa tutuklama mümkündür (CMK m.100/1-2). Her iki hâlde de adlî kontrol uygulanabilir (CMK m.109).

Uzaklaştırma kararına rağmen takip sürerse ne olur?

İki ayrı sonuç doğar. Tedbir kararına aykırılık 6284 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca zorlama hapsi gerektirir; ayrıca hakkında uzaklaştırma ya da yaklaşmama tedbiri bulunan failin takibi sürdürmesi, ısrarlı takibin nitelikli hâlini oluşturur ve ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar (TCK m.123/A-2-c).

Israrlı takipte HAGB veya erteleme mümkün mü?

Mümkündür. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (CMK m.231/5) veya cezanın ertelenmesine (TCK m.51/1) karar verilebilir; HAGB için mağdurun zararının giderilmesi de aranır (m.231/6). Bu kararlar 6284 kapsamındaki koruma tedbirlerini kendiliğinden kaldırmaz.

Israrlı takiple birlikte hakaret de edilirse ne olur?

Her suç ayrı değerlendirilir. Hakaret, 7571 sayılı Kanundan sonra uzlaştırma dışındadır ve kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl hariç önödeme kapsamındadır (CMK m.253/3; TCK m.75/6-a-2). Israrlı takip ise uzlaştırma dışında olup önödeme kapsamında değildir; iki suçtan ayrı ayrı şikâyette bulunulmalıdır.