Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçu: Ceza, Şikayet ve Manevi Tazminat (TCK 123)

Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, bir kimseye sırf rahatsız etmek amacıyla ısrarla telefon edilmesi, gürültü yapılması veya benzer hukuka aykırı davranışlarda bulunulmasıdır (TCK 123). Cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir; şikayete tabidir ve şikayet süresi altı aydır. Suç uzlaştırma kapsamındadır.

Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 123. maddesine göre suç, “sırf huzur ve sükununu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla; telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması” şeklinde tanımlanır. Madde, hürriyete karşı suçlar bölümünde yer alır ve bireyin psikolojik dinginliğini, huzur içinde yaşama hakkını korur.

Suçun Unsurları: Israr ve Özel Kast

Suçun oluşması için iki temel unsur birlikte aranır. Birincisi ısrar: failin aynı veya benzer davranışı tekrar tekrar gerçekleştirmesi gerekir; tek seferlik bir arama çoğu durumda yeterli sayılmaz. İkincisi özel kast: failin amacı sırf mağdurun huzurunu bozmak olmalıdır. Amaç iletişim kurmak veya hak aramaksa bu suç oluşmaz.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre “telefon etme” geniş yorumlanır; arayıp konuşmadan kapatmak, cevapsız çağrı bırakmak, hatta hattı açıp sessiz kalmak da bu kapsamda değerlendirilebilir. İçeriği suç teşkil etmese bile ısrarla gönderilen mesajlar da suç oluşturabilir.

Cezası ve Seçenek Yaptırımlar

Suçun cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir. Üst sınır bir yıl olduğu için ceza kısa süreli hapis niteliğindedir; bu da şartları varsa adli para cezasına çevirme veya cezanın ertelenmesi imkanı doğurur. Suçun kanunda ayrıca düzenlenmiş bir nitelikli hali (örneğin gece vakti için otomatik artırım) yoktur.

Güncel not: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumu, Anayasa Mahkemesi kararı gereği belirli bir takvime bağlanmıştır. Bu nedenle HAGB’nin uygulanabilirliği bakımından güncel duruma ve kararın yürürlük tarihine dikkat edilmesi gerekir.

Şikayet, Uzlaşma ve Zamanaşımı

• Şikayet: Suç şikayete tabidir; soruşturma mağdurun şikayetiyle başlar.
• Şikayet süresi: Fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay.
• Uzlaşma: Suç, CMK kapsamında uzlaştırmaya tabidir; taraflar uzlaşırsa dava açılmaz.
• Dava zamanaşımı: 8 yıl.
• Görevli mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesi (çocuk failler için Çocuk Ceza Mahkemesi).

Manevi Tazminat Davası

Huzur bozma eylemi, aynı zamanda kişilik haklarına saldırı oluşturabilir. Bu durumda mağdur, ceza davasından bağımsız olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde manevi tazminat davası açabilir. Ceza yargılamasında verilen mahkumiyet kararı, hukuk davasında güçlü bir delil niteliği taşır.

Israrlı Takip (TCK 123/A) ile Farkı

2022’de eklenen TCK 123/A ısrarlı takip (stalking) suçu, huzur bozmanın özel ve daha ağır bir halidir. İki suç arasındaki temel fark amaç ve sonuçtadır: TCK 123’te mağduru rahatsız etme yeterliyken, TCK 123/A’da mağdurun kendi güvenliğinden ciddi biçimde endişe duyması, korku yaşaması aranır. Israrlı takipte ceza daha yüksektir ve nitelikli haller öngörülmüştür.

Sıkça Sorulan Sorular

Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunun cezası nedir?

Suçun cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir (TCK 123). Üst sınır bir yıl olduğundan ceza, şartları varsa adli para cezasına çevrilebilir veya ertelenebilir. Suçun kanunda ayrıca düzenlenmiş bir nitelikli hali bulunmaz.

Kaç arama veya mesaj ‘ısrar’ sayılır?

Kanunda kesin bir sayı yoktur. Yargıtay, ısrarın oluşup oluşmadığını her olayın somut özelliklerine göre değerlendirir; aramaların sıklığı, zaman aralığı ve mağdurun engelleme girişimlerine rağmen devam edip etmediği dikkate alınır. Tek seferlik bir arama genellikle yeterli sayılmaz.

Şikayet süresi ne kadardır?

Suç şikayete tabidir. Mağdur, faili ve fiili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayet etmelidir. Bu süre geçirilirse şikayet hakkı düşer. Suçun dava zamanaşımı süresi ise sekiz yıldır.

Bu suç nedeniyle manevi tazminat istenebilir mi?

Evet. Ceza davasından bağımsız olarak, kişilik haklarının ihlali nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesinde manevi tazminat davası açılabilir. Ceza yargılamasındaki mahkumiyet, hukuk davasında önemli bir delil oluşturabilir.

Huzur bozma suçu ile ısrarlı takip (TCK 123/A) arasındaki fark nedir?

TCK 123’te eylem mağduru rahatsız etmeye yöneliktir. TCK 123/A ısrarlı takip suçunda ise mağdurun kendi güvenliğinden ciddi biçimde endişe duyması, korku yaşaması aranır ve ceza daha ağırdır. Israrlı takip, huzur bozmanın özel ve daha ağır bir halidir.