Sabıka kaydı velayeti ve çocukla görüşme hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kanunun doğrudan bağladığı tek sonuç şudur: kasten işlenen bir suçtan hapis cezasına mahkûm olan kişi, cezanın infazı tamamlanıncaya kadar velayet hakkını kullanamaz (TCK m.53/1-c, 53/2). Ancak hapis cezası ertelenmiş, denetimli serbestlikle infaz ediliyor veya hükümlü koşullu salıverilmişse bu yoksunluk kendi çocukları bakımından uygulanmaz (TCK m.53/3). Kısa süreli ertelenen cezada, taksirli suçta, adli para cezasında ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında velayete ilişkin hak yoksunluğu doğmaz. Bunun dışında aile mahkemesi kayda değil, çocuğun üstün yararına bakar: suç çocuğa veya diğer ebeveyne yönelikse velayetin değiştirilmesi veya kaldırılması ve kişisel ilişkinin sınırlanması gündeme gelir (TMK m.183, 324/2, 348). Cezaevindeki ebeveyn ile çocuk arasında da kural olarak kişisel ilişki kurulabilir. Adli sicil bilgileri gizlidir ve karşı tarafın kaydı ancak mahkeme aracılığıyla dosyaya getirtilebilir (5352 s.K. m.7, 11).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Güncel durum (25 Ekim 2026). Ceza infaz kurumundaki hükümlünün kısıtlanması 12.03.2024’ten beri otomatik değildir: 7499 sayılı Kanunla değişen TMK m.407’ye göre hükümlü isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır; isteği olmadan kısıtlama ancak toplam beş yıl ve üzeri hapis cezasında ve koruma ihtiyacı varsa mümkündür. Eski otomatik kısıtlama kuralı Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (E.2022/105, K.2023/54).
TCK m.53/3’teki kendi çocukları üzerindeki velayete ilişkin istisna, 7242 sayılı Kanunla (RG 15.04.2020, 31100) denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen hükümlüleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Sabıka kaydı velayet dosyanızı nasıl etkiler, birlikte değerlendirelim
Ceza ilamının TCK 53 bakımından sonucunu, velayet ve görüşme talebinizi ve delil stratejisini dosyanıza göre belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Sabıka kaydı nedir?
- TCK 53: kanuni velayet yoksunluğu
- Ebeveyn cezaevindeyken velayet
- Velayet davasında sabıka nasıl değerlendirilir?
- Karşı tarafın kaydı nasıl ispatlanır?
- Görüşme hakkı ve cezaevi
- Ceza davası, beraat ve HAGB
- Tahliyeden ve silinmeden sonra
- Kararlar
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Sabıka kaydı, velayet ve görüşme hakkı hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Sabıka kaydı velayeti kendiliğinden kaybettirir mi? | Hayır; yalnız kasten suçtan hapis cezasının infazı süresince yoksunluk | TCK m.53/1-c, 53/2 |
| Hangi hâllerde kendi çocuğu üzerindeki velayet etkilenmez? | Erteleme, denetimli serbestlik, koşullu salıverilme | TCK m.53/3 |
| Hangi hâllerde TCK 53 hiç uygulanmaz? | Kısa süreli ertelenen ceza, taksirli suç, adli para cezası, HAGB | TCK m.53/1, 53/4; CMK m.231/5 |
| Cezaevindeki ebeveyn çocukla görüşebilir mi? | Kural olarak evet; tarih ve saatleri belirli düzenleme | TMK m.323; 2. HD, E.2022/9298 |
| Velayet davasında sabıka nasıl değerlendirilir? | Suçun çocuğun güvenliği ve bakımıyla ilgisine göre | TMK m.182, 183, 339 |
| Karşı tarafın sabıkasını kendim öğrenebilir miyim? | Hayır; kayıt gizlidir, mahkemeden istenir | 5352 s.K. m.7, 11 |
| Arşiv kaydı velayet davasında istenebilir mi? | Kanun hâkim ve mahkemeler için soruşturma ve kovuşturmayla sınırlar | 5352 s.K. m.10/1-b |
| HAGB velayeti etkiler mi? | Hak yoksunluğu doğmaz; olaylar ayrıca değerlendirilebilir | CMK m.231/5 |
| Beraat eden ebeveyn? | Kaldırma için somut olgu ispatlanmalı | 2. HD, E.2022/437 |
| Tahliyeden sonra velayet geri gelir mi? | Yoksunluk biter; değişiklik için dava gerekir | TCK m.53/2; TMK m.183 |
| Eski eşimin sabıkasını paylaşabilir miyim? | Hayır; gizli ve özel nitelikli veridir | 5352 s.K. m.11; KVKK m.6 |
Velayet davasında mahkemenin baktığı ölçütler için velayet davası nasıl kazanılır, hak yoksunluğunun genel kuralları için belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma (TCK 53) yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sabıka Kaydı Nedir? Adli Sicil, Arşiv Kaydı, HAGB ve GBT
Günlük dilde “sabıka kaydı” denilen şey hukuken adli sicil kaydıdır. Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir; hapis cezası, koşullu salıverilme, ertelemenin denetim süresi ve hak yoksunluklarına ilişkin kararlar bu kayıtta yer alır (5352 s.K. m.4). Disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar ile idari para cezaları ise adli sicile kaydedilmez (m.5). Bu nedenle nafaka borcunu ödememe nedeniyle verilen tazyik hapsi, sabıka kaydında görünmez.
Cezanın infazı tamamlandığında, ceza zamanaşımı dolduğunda veya genel af çıktığında kayıt adli sicilden silinerek arşiv kaydına alınır. Adli para cezasına mahkûmiyet ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler ise adli sicile alınmadan doğrudan arşive kaydedilir (m.9). Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak verilir (m.6/1; CMK m.231/13). Emniyetin genel bilgi toplama kayıtları ise mahkûmiyet kaydı değildir; ayrımı adli sicil ile GBT farkı yazımızda anlattık.
Tablo: Kayıt türleri ve velayet davası bakımından anlamı
| Kayıt | Ne içerir? | Kim isteyebilir? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Adli sicil | Kesinleşmiş mahkûmiyetler, koşullu salıverilme, hak yoksunlukları | Kişinin kendisi; amaç belirtilerek kamu kurumları | 5352 s.K. m.4, 7 |
| Arşiv kaydı | İnfazı tamamlanan veya doğrudan arşive alınan kayıtlar | Kişi; soruşturma ve kovuşturmada savcılık ve mahkeme | 5352 s.K. m.9, 10 |
| HAGB ve kamu davasının ertelenmesi sistemi | Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları | Yalnız soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı | 5352 s.K. m.6; CMK m.231/13 |
| Kaydedilmeyenler | Disiplin ve tazyik hapsi, idari para cezası | Kayıt yok | 5352 s.K. m.5 |
| 18 yaş altındakilerin kayıtları | Çocukken işlenen suçlar | Yalnız soruşturma ve kovuşturmada | 5352 s.K. m.10/3 |
Kanun ayrıca, açıkça öngörülmedikçe bir kişi hakkında verilecek karar için onun yakınının adli sicil ve arşiv kayıtlarının istenemeyeceğini ve bu bilgilerin kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için dayanak yapılamayacağını düzenler (m.10/2). Velayet davasında ebeveynin yeni eşinin veya birlikte yaşadığı kişinin kaydı bu nedenle sicil sorgusu yoluyla değil, çocuğun güvenliğini etkileyen somut olgular ve başka delillerle ileri sürülmelidir (bizim değerlendirmemiz).
TCK 53: Mahkûmiyetin Velayete Doğrudan Etkisi
Kişi, kasten işlediği suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak velayet hakkından ve vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan yoksun bırakılır (TCK m.53/1-c). Bu yoksunluk ayrıca bir karar gerektirmez ve hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar sürer (m.53/2). Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen veya koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri bakımından ise bu kurallar uygulanmaz (m.53/3). Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş olanlar ile fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında birinci fıkra hiç uygulanmaz (m.53/4); bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2).
Tablo: Ceza türüne göre kendi çocuğu üzerindeki velayete etkisi
| Durum | Velayet yoksunluğu | Dayanak |
|---|---|---|
| Kasten suç; hapis cezası ceza infaz kurumunda çektiriliyor | Var; infaz tamamlanıncaya veya koşullu salıverilmeye kadar | TCK m.53/1-c, 53/2, 53/3 |
| Hapis cezası ertelendi (bir yıldan uzun) | Kendi çocuğu bakımından yok | TCK m.53/3 |
| Kısa süreli hapis cezası ertelendi | Yok; birinci fıkra hiç uygulanmaz | TCK m.53/4 |
| Denetimli serbestlik tedbiriyle infaz | Kendi çocuğu bakımından yok | TCK m.53/3 (7242 s.K. m.10) |
| Koşullu salıverilme | Kendi çocuğu bakımından yok | TCK m.53/3 |
| Taksirli suç | Yok | TCK m.53/1 (kasıt şartı) |
| Yalnız adli para cezası | Yok | TCK m.53/1 (hapis şartı) |
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Yok; hüküm hukuki sonuç doğurmaz | CMK m.231/5 |
| Fiil sırasında 18 yaşından küçük | Yok | TCK m.53/4 |
| Tutukluluk | Hak yoksunluğu yok; fiilen kullanma güçlüğü | TCK m.53/1 (mahkûmiyet şartı) |
Hak veya yetkinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlarda kanun daha ileri bir sonuç öngörür: bu durumda mahkeme, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar o hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verir ve yasak cezanın infazından sonra işlemeye başlar (TCK m.53/5). Velayet yetkisi kötüye kullanılarak çocuğa karşı işlenen bir suçta yoksunluk bu nedenle infazdan sonra da devam edebilir.
Otomatik yoksunluğun sınırları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadıyla da uyumludur. Mahkeme, hapis cezası çeken herkese suçun niteliğine ve çocuğun yararına bakılmaksızın kendiliğinden uygulanan bir velayet yasağını, çocuğu koruma amacından çok cezalandırma amacı taşıyan bir önlem olarak görmüş ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir (Sabou ve Pircalab/Romanya, B. No: 46572/99, 28.09.2004). Türk hukukunda kendi çocuğu bakımından yoksunluğun cezaevinde geçen süreyle sınırlı tutulması bu yaklaşımla uyumludur (bizim değerlendirmemiz). Hak yoksunluğunun diğer kalemleri için TCK 53 rehberimize, ertelemenin sonuçları için cezanın ertelenmesi (TCK 51) yazımıza bakabilirsiniz.
Ebeveyn Cezaevindeyken Velayeti Kim Kullanır?
Evlilik devam ederken ana ve baba velayeti birlikte kullanır (TMK m.336/1). Ebeveynlerden biri TCK m.53 nedeniyle velayet hakkını kullanamıyorsa, çocuğa ilişkin işlemler velayeti kullanabilen diğer ebeveyn tarafından yürütülür (bizim değerlendirmemiz). Boşanmadan sonra velayet çocuğun kendisine bırakıldığı taraftadır (TMK m.336/3). Velayet sahibi ebeveyn kasten işlenen suçtan cezaevine girerse çocuk, infaz süresince yasal temsilcisiz kalır; bu durumda diğer ebeveyn velayetin değiştirilmesini isteyebilir (TMK m.183) ve velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınacağından (TMK m.404/1) gerekirse vesayet makamı da önlem alır.
Hükümlünün kendisinin kısıtlanması ayrı bir konudur. 12.03.2024’ten beri ceza infaz kurumundaki hükümlü kural olarak ancak isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır; toplam beş yıl veya daha fazla hapis cezasında kişiliğinin veya malvarlığının korunması gerekiyorsa isteği olmadan da kısıtlanabilir ve vesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinler (TMK m.407). Evli olmayan anne bakımından kanun, annenin küçük, kısıtlı veya ölmüş olması ya da velayetin kendisinden alınmış olması hâlinde hâkimin çocuğun menfaatine göre vasi atayacağını veya velayeti babaya vereceğini öngörür (TMK m.337/2).
Tablo: Cezaevine giren ebeveyne göre çocuğun temsili
| Durum | Sonuç | Yapılacak işlem | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Evli ebeveynlerden biri hükümlü | Diğer ebeveyn velayeti kullanır | Okul ve sağlık işlemlerinde ilam ve infaz belgesi | TCK m.53/1-c; TMK m.336 |
| Boşanmış; velayet sahibi hükümlü | Çocuk yasal temsilcisiz kalır | Velayetin değiştirilmesi davası; geçici önlem | TMK m.183, 346 |
| Boşanmış; velayeti olmayan hükümlü | Velayet değişmez | Kişisel ilişkinin cezaevine göre düzenlenmesi | TMK m.323 |
| İki ebeveyn de velayeti kullanamıyor | Çocuk vesayet altına alınır | Vesayet makamına bildirim | TMK m.404/1 |
| Hükümlünün kendi işleri | Otomatik kısıtlama yok | İsteğe bağlı kısıtlama veya kayyım | TMK m.407 |
Okul kaydı, pasaport ve sağlık işlemleri gibi işlerde kurumlar velayet belgesi isteyebilir. Diğer ebeveynin ceza ilamını ve kesinleşme şerhini, infaz kurumundan alınacak yazıyla birlikte saklaması pratik sorunları azaltır. Hükümlünün kısıtlanmasına ilişkin ayrıntılar için TMK 407 kısıtlama rehberimize bakabilirsiniz.
Velayet Davasında Sabıka Kaydı Nasıl Değerlendirilir?
TCK m.53 dışındaki hâllerde sabıka kaydı velayet hakkını kendiliğinden etkilemez; aile mahkemesi bütün deliller gibi bu kaydı da çocuğun üstün yararı ölçüsünde değerlendirir. Velayete ilişkin davalar kamu düzeniyle ilgilidir, re’sen araştırma ilkesi uygulanır ve karar vermeden önce uzman incelemesi yaptırılır (2. HD, 15.04.2015, E.2014/25031, K.2015/7645). Velayetin değiştirilmesi için yeni olguların değişikliği zorunlu kılması (TMK m.183), velayetin kaldırılması için ise ebeveynin velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi veya çocuğa karşı yükümlülüklerini ağır biçimde ihmal etmesi gerekir (TMK m.348). Ebeveynin başka bir yerde bulunması da kanunda sayılan sebepler arasındadır (m.348/1-a).
Yargıtay, velayetin kaldırılmasının ağır şartlara bağlı olduğunu ve bu şartlar ispatlanmadığında kaldırma yerine değiştirmenin gündeme geleceğini belirtmiştir (2. HD, 24.02.2016, E.2016/1902, K.2016/3287). Buna karşılık babanın çocuğa fiziksel şiddet uyguladığının, hakkında ceza davası açıldığının ve 6284 sayılı Kanun uyarınca koruma tedbiri verildiğinin anlaşıldığı bir dosyada velayetin değiştirilmesini yerinde bulmuştur (2. HD, 07.03.2013, E.2013/1181, K.2013/6019). Bu karar, belirleyici olanın kesinleşmiş bir sabıka kaydı değil, çocuğun güvenliğini etkileyen olgu olduğunu gösterir.
Tablo: Suçun niteliğine göre velayet ve görüşmeye olası etkisi
| Suçun niteliği | Olası etki | Dayanak |
|---|---|---|
| Çocuğa karşı şiddet, istismar veya ihmal | Velayetin değiştirilmesi veya kaldırılması; kişisel ilişkinin sınırlanması | TMK m.183, 324/2, 346, 348 |
| Velayet yetkisinin kötüye kullanılmasıyla işlenen suç | İnfazdan sonra da sürebilen yasak | TCK m.53/5 |
| Diğer ebeveyne karşı aile içi şiddet | Koruma tedbirleri; refakatli görüşme | 6284 s.K. m.5/1-ç |
| Uyuşturucu suçları | Çocuğun güvenliği bakımından test ve uzman raporu | TMK m.183, 346 |
| Çocuğun kaçırılması veya alıkonulması | Kişisel ilişki ve velayette ağır değerlendirme | TCK m.234; TMK m.324/2 |
| Çocukla ilgisi olmayan malvarlığı suçları | Tek başına belirleyici değil | TMK m.339/1 (bizim değerlendirmemiz) |
| Taksirli suçlar | Velayete etkisi beklenmez | TCK m.53/1 (bizim değerlendirmemiz) |
Suçun çocukla bağlantısı arttıkça kaydın ağırlığı da artar. Uyuşturucu kullanımı iddiasının velayete etkisini eski eşim uyuşturucu kullanıyor, velayetin kaldırılma sebeplerini velayetin kaldırılması hangi hâllerde gündeme gelir yazılarımızda ayrıca anlattık.
Karşı Tarafın Sabıkası Nasıl İspatlanır? 5352 Sayılı Kanunun Sınırları
Adli sicil bilgileri, kullanılış amacı belirtilmek suretiyle ilgili kişiye veya vekâletnamede açıkça belirtilmek koşuluyla vekiline ve kamu kurum ve kuruluşlarına verilebilir (5352 s.K. m.7/1). Gerçek kişiler kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla sorgulayabilir (m.13/2). Bu nedenle bir ebeveyn diğer ebeveynin sabıka kaydını kendisi alamaz; velayet davasında yapılacak doğru işlem, mahkemeden karşı tarafın adli sicil kaydının getirtilmesini istemektir.
Arşiv bilgileri bakımından kanun daha sınırlayıcıdır: hâkim veya mahkemeler arşiv bilgilerini bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında isteyebilir (m.10/1-b). Velayet davası bir soruşturma veya kovuşturma olmadığından, infazı tamamlanmış ve arşive alınmış eski bir mahkûmiyetin sicil sorgusu yoluyla aile mahkemesine getirtilmesi kanun metniyle sınırlıdır (bizim değerlendirmemiz). Bu durumda ileri sürülecek olan sicil kaydı değil, olayın kendisidir: kesinleşmiş ceza ilamı veya ilgili ceza dosyası delil olarak gösterilip getirtilmesi istenebilir.
Tablo: Velayet davasında ceza geçmişini ispat yolları
| Yol | Ne sağlar? | Sınır | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Mahkemeden adli sicil kaydının getirtilmesi | Güncel mahkûmiyetleri gösterir | Amaç belirtilir; amaç dışında kullanılamaz | 5352 s.K. m.7/1-b, 11 |
| Ceza dosyasının getirtilmesi | Olayın ayrıntısı, tanık ve raporlar | Dosya numarasının bilinmesi | HMK m.194; TMK m.339 |
| Kesinleşmiş ceza ilamı | Maddi vakıalar hukuk hâkimini bağlar | Kusur ve zarar değerlendirmesi bağlamaz | TBK m.74; 3. HD, E.2021/5050 |
| 6284 tedbir kararları | Şiddet iddiasının ciddiyeti | Mahkûmiyet değildir | 6284 s.K. m.5, 8 |
| Arşiv kaydının sorgulanması | Eski mahkûmiyetler | Soruşturma ve kovuşturmayla sınırlı | 5352 s.K. m.10/1-b |
| Yeni eşin kaydı | — | Yakının kaydı kural olarak istenemez | 5352 s.K. m.10/2 |
Adli sicil ve arşiv bilgileri gizlidir; görevlilerce açıklanamaz ve verildiği kişi ve kurumlarca veriliş amacı dışında kullanılamaz (5352 s.K. m.11). Ceza mahkûmiyetine ilişkin veriler özel nitelikli kişisel verilerdendir (KVKK m.6) ve kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren veya yayan kişi hakkında ceza yaptırımı öngörülmüştür (TCK m.136). Eski eşin sabıka kaydını sosyal medyada veya okul çevresinde paylaşmak, velayet davasında yarar sağlamak bir yana, paylaşan ebeveyn aleyhine değerlendirilebilecek yeni bir uyuşmazlık doğurur.
Görüşme Hakkı: Sabıka ve Cezaevi Kişisel İlişkiyi Ortadan Kaldırır mı?
Ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.323). TCK m.53 velayet yetkisini sınırlar; kişisel ilişki hakkını sınırlamaz. Kişisel ilişki ancak çocuğun huzuru tehlikeye girerse, ebeveyn hakkını kaçınma yükümlülüğüne aykırı kullanırsa, çocukla ciddi olarak ilgilenmezse ya da başka önemli sebepler bulunursa reddedilebilir veya kaldırılabilir (TMK m.324/2). Sabıka kaydı bu sebeplerden biri değildir; ancak suçun çocuğa yönelik olması bu sebeplerin varlığını gösterebilir.
Yargıtay, cezaevindeki baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulabileceğini kabul etmiş; ancak düzenlemenin uygulamada tereddüt doğurmayacak şekilde başlangıç ve bitiş tarih ve saatleri belirtilerek yapılması gerektiğini vurgulamıştır (2. HD, 08.02.2023, E.2022/9298, K.2023/483). Hükümlüyü eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı ziyaret edebilir; görüşler kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yapılır (5275 s.K. m.83). Kişisel ilişki düzenlenirken kurumun görüş günleri ve açık görüş imkânı esas alınmalıdır.
Tablo: Sabıka ve cezaevi durumuna göre kişisel ilişki
| Durum | Kişisel ilişki | Dayanak |
|---|---|---|
| Çocukla ilgisi olmayan eski mahkûmiyet | Kural olarak olağan düzenleme | TMK m.323 |
| Ebeveyn cezaevinde | Kurulabilir; görüş günlerine uygun, tarih ve saatleri belli | 2. HD, E.2022/9298; 5275 s.K. m.83 |
| Diğer ebeveyne karşı şiddet | Refakatçi eşliğinde, sınırlı veya kaldırılmış | 6284 s.K. m.5/1-ç |
| Çocuğa karşı suç | Reddedilebilir veya kaldırılabilir | TMK m.324/2 |
| Çocuğun huzuru ciddi tehlikede | Kurulmayabilir | 2. HD, E.2019/5808 |
Yargıtay, görüşme sonrasında travma sonrası stres bozukluğu yaşayan çocuk için kişisel ilişki kurulmasını çocuğun üstün yararına uygun bulmamıştır (2. HD, 13.11.2019, E.2019/5808, K.2019/11366). Buna karşılık kişisel ilişkinin ancak çocuğun yüksek yararı gerektirdiğinde kısıtlanabileceğini de tekrarlamaktadır (2. HD, 01.06.2026, E.2026/270, K.2026/5700). Adalet İstatistikleri 2025’e göre 6284 sayılı Kanun kapsamında kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya kaldırılması tedbiri 2025’te 1.703 kişi hakkında 2.394 kez verilmiştir (Tablo 50). Refakatli görüşmenin şartları için gözetim altında görüşme kararı, cezaevi ziyaret kuralları için cezaevinde görüş hakkı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Ceza Davası Sürerken, Beraat ve HAGB: Aile Mahkemesine Etkisi
Ceza davası ile velayet davası birbirinden bağımsız yürür. Hâkim, kusurun olup olmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Yargıtay ise ceza mahkemesinin kesinleşmiş mahkûmiyet kararıyla saptadığı maddi vakıaların hukuk hâkimini bağladığını kabul eder (3. HD, 22.11.2021, E.2021/5050, K.2021/11807). Velayet davası bakımından bu, kesinleşmiş mahkûmiyete konu olayın aile mahkemesinde yeniden tartışılamayacağı, buna karşılık o olayın çocuğun yararına etkisinin aile mahkemesince ayrıca değerlendirileceği anlamına gelir (bizim değerlendirmemiz).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmamasıdır (CMK m.231/5) ve denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse dava düşer (m.231/10). Bu nedenle HAGB kararıyla TCK m.53’teki velayet yoksunluğu doğmaz. Ancak aile mahkemesi, çocuğun güvenliğiyle ilgili olayları tanık, uzman raporu ve belgelerle ayrıca araştırabilir. Beraat bakımından ise Yargıtay, dokuz yıldır çocukla görüşmeyen ve ceza davasında beraat eden babanın kişisel ilişkisinin kaldırılmasını haklı kılacak somut bir olgunun ispat edilemediğini kabul etmiştir (2. HD, 10.02.2022, E.2022/437, K.2022/1224).
Tablo: Ceza yargılamasının sonucu ve velayet davasına etkisi
| Ceza yargılamasının durumu | TCK 53 yoksunluğu | Aile mahkemesine etkisi | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Soruşturma veya kovuşturma sürüyor | Yok | Olaylar delil olarak değerlendirilir; geçici önlem alınabilir | TMK m.183, 346; HMK m.165 |
| Kesinleşmiş mahkûmiyet (kasten, hapis) | Var; infaz süresince | Maddi vakıalar bağlayıcı | TCK m.53; TBK m.74; 3. HD, E.2021/5050 |
| HAGB | Yok | Hükmün hukuki sonucu yok; olaylar ayrıca araştırılabilir | CMK m.231/5 |
| Beraat | Yok | Bağlayıcı değil; somut olgu ayrıca ispatlanmalı | TBK m.74; 2. HD, E.2022/437 |
| Kovuşturmaya yer olmadığı | Yok | Olaylar ayrıca değerlendirilebilir | TMK m.339 (bizim değerlendirmemiz) |
Ceza davasının sonucu velayet davası bakımından önemliyse mahkeme bunu bekletici mesele yapabilir (HMK m.165). Çocuğun durumu ise beklemeye elverişli olmadığından bu sürede geçici önlem istenmelidir. Ceza ve hukuk yargılamalarının ilişkisini ceza mahkemesi kararının hukuk davasına etkisi, HAGB’nin sonuçlarını HAGB nedir yazılarımızda ayrıntılı bulabilirsiniz.
Tahliyeden ve Kaydın Silinmesinden Sonra Velayet ve Görüşme
TCK m.53 yoksunluğu infazın tamamlanmasıyla, kendi çocuğu bakımından ise koşullu salıverilme veya denetimli serbestlikle birlikte sona erer (TCK m.53/2-3). Ancak yoksunluğun sona ermesi, infaz süresince başka bir mahkeme kararıyla diğer ebeveyne verilen velayeti kendiliğinden geri getirmez. Tahliye olan ebeveynin yeniden velayet istemesi, yeni bir velayetin değiştirilmesi davasını ve çocuğun o günkü üstün yararının yeniden değerlendirilmesini gerektirir (TMK m.183).
Adli sicil kaydı da kalıcı değildir. Kayıt, infazın tamamlanmasıyla arşive alınır; arşiv kaydı ise kural olarak arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle tamamen silinir. Anayasanın 76. maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş, alınmamışsa otuz yıldır (5352 s.K. m.9, 12/1). Fiilin suç olmaktan çıkarılması hâlinde kayıtlar talep aranmaksızın silinir (m.12/2).
Tablo: Tahliye ve silinmeden sonra durum
| Aşama | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Koşullu salıverilme | Kendi çocuğu üzerindeki velayet yoksunluğu sona erer | TCK m.53/3 |
| İnfazın tamamlanması | Tüm TCK 53 yoksunlukları sona erer; kayıt arşive alınır | TCK m.53/2; 5352 s.K. m.9 |
| Velayet infaz süresince diğer ebeveyne verildiyse | Kendiliğinden geri gelmez; yeni dava | TMK m.183 |
| Arşivden silinme (genel kural) | Arşive alınma koşullarından itibaren beş yıl | 5352 s.K. m.12/1-c |
| Özel kanun yoksunluğu | Yasaklanmış hakların geri verilmesi | 5352 s.K. m.13/A |
| Kaldırma kararından sonra kişisel ilişki | Koşullar değişince yeniden düzenlenebilir | TMK m.183, 324 |
Tahliye olan ebeveyn için en sağlam yol, önce kişisel ilişkinin cezaevi dışındaki koşullara göre yeniden düzenlenmesini istemek ve çocukla bağın yeniden kurulmasının ardından velayet talebini değerlendirmektir (bizim değerlendirmemiz). Silinme sürelerini hesaplamak için adli sicil silinme hesaplama aracımızı, yasaklanmış hakların geri verilmesi için memnu hakların iadesi yazımızı kullanabilirsiniz.
Sabıka, Cezaevi ve Velayete İlişkin Kararlar
Aşağıdaki kararlar, ceza geçmişinin velayet ve kişisel ilişki üzerindeki etkisine ilişkin temel ilkeleri gösterir. Her karar kendi dosyasının olgularına göre verildiğinden somut uyuşmazlığa uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Tablo: Sabıka kaydı, cezaevi ve velayet kararları
| Karar | İlke |
|---|---|
| AİHM, Sabou ve Pircalab/Romanya, 46572/99, 28.09.2004 | Suça ve çocuğun yararına bakmayan otomatik velayet yasağı aile hayatını ihlal eder |
| 2. HD, 08.02.2023, E.2022/9298, K.2023/483 | Cezaevindeki babayla kişisel ilişki kurulabilir; tarih ve saatler açık olmalı |
| 2. HD, 07.03.2013, E.2013/1181, K.2013/6019 | Çocuğa şiddet, açılan ceza davası ve 6284 tedbiri velayetin değiştirilmesine yol açar |
| 2. HD, 24.02.2016, E.2016/1902, K.2016/3287 | Kaldırma ağır şartlara bağlıdır; ispatlanmazsa değiştirme gündeme gelir |
| 2. HD, 10.02.2022, E.2022/437, K.2022/1224 | Beraat eden babada kaldırmayı haklı kılan somut olgu aranır |
| 2. HD, 13.11.2019, E.2019/5808, K.2019/11366 | Çocuğun huzuru ciddi tehlikedeyse kişisel ilişki kurulmayabilir |
| 2. HD, 15.04.2015, E.2014/25031, K.2015/7645 | Velayet kamu düzenine ilişkindir; re’sen araştırma ve uzman incelemesi |
| 3. HD, 22.11.2021, E.2021/5050, K.2021/11807 | Kesinleşmiş mahkûmiyetle saptanan maddi vakıalar hukuk hâkimini bağlar |
| AYM, E.2022/105, K.2023/54 | Hükümlünün otomatik kısıtlanması kuralı iptal edildi; yeni TMK m.407 (7499 s.K.) |
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız gerekir. Ceza ilamı ve adli sicil bilgileri yalnız davanın gerektirdiği ölçüde ve mahkemeye sunulmalıdır.
1. Velayet sahibi babanın hapis cezası nedeniyle velayetin anneye verilmesi
2. Cezaevindeki babanın çocukla kişisel ilişki kurulması talebi
3. Velayet davasında karşı tarafın adli sicil kaydının ve ceza dosyasının getirtilmesi talebi
Velayetin değiştirilmesi dilekçesinin genel bir örneği için velayetin değiştirilmesi dava dilekçesi örneği, kişisel ilişki dilekçesi için çocukla kişisel ilişki dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.
Senaryo 1: Eski bir dolandırıcılık mahkûmiyeti. Boşanma davasında baba, annenin on yıl önce dolandırıcılık suçundan aldığı ve infazı tamamlanmış bir mahkûmiyeti ileri sürerek velayetin kendisine verilmesini istemektedir. Anne o tarihten beri yeni bir suç işlememiştir ve çocuğun bakımını düzenli olarak üstlenmektedir.
Senaryo 1: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| TCK 53 yoksunluğu | Yok; infaz tamamlanmış | TCK m.53/2 |
| Kaydın durumu | Arşive alınmış, süreler dolmuşsa silinmiş olabilir | 5352 s.K. m.9, 12 |
| Mahkemenin arşiv kaydını istemesi | Kanun metni soruşturma ve kovuşturmayla sınırlar | 5352 s.K. m.10/1-b |
| Suçun çocukla ilgisi | Yok; tek başına belirleyici değil | TMK m.339/1 (bizim değerlendirmemiz) |
| Belirleyici olan | Çocuğun bakımı, sosyal inceleme raporu, çocuğun görüşü | 4787 m.5; TMK m.182 |
Senaryo 2: Velayet sahibi baba cezaevinde. Velayeti babada olan sekiz yaşındaki çocuğun babası, kasten işlenen bir suçtan dört yıl hapis cezasına mahkûm olmuş ve cezaevine girmiştir. Çocuk anneannesinin yanında kalmakta, anne ise başka bir ilde yaşamaktadır.
Senaryo 2: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Babanın velayet hakkı | İnfaz süresince kullanılamaz | TCK m.53/1-c, 53/2 |
| Koşullu salıverilince | Kendi çocuğu üzerindeki yoksunluk sona erer | TCK m.53/3 |
| Çocuğun temsili | Anne velayetin değiştirilmesini isteyebilir; aksi hâlde vesayet | TMK m.183, 404/1 |
| Anneannenin durumu | Velayet yalnız ana ve babaya verilebilir; vasilik gündeme gelebilir | 2. HD, E.2021/3898, K.2021/5281; TMK m.404 |
| Baba ile çocuk | Açık görüş günlerinde kişisel ilişki kurulabilir | 2. HD, E.2022/9298 |
Adım Adım Yol Haritası
- Ceza kararının niteliğini belirleyin. Kasıt mı taksir mi, hapis mi adli para cezası mı, erteleme veya HAGB var mı?
- TCK 53 sonucunu hesaplayın. Yoksunluk var mı, ne zaman sona erecek?
- Çocuğun temsilini güvenceye alın. Velayet sahibi cezaevindeyse velayetin değiştirilmesini veya geçici önlem isteyin.
- Suçun çocukla bağlantısını ortaya koyun. Belirleyici olan kayıt değil, çocuğun güvenliğidir.
- Kaydı mahkeme aracılığıyla getirtin. Sicil bilgilerini kendiniz paylaşmayın.
- Ceza dosyasını delil olarak gösterin. Esas numarasını ve ilgili belgeleri dilekçede belirtin.
- Kişisel ilişkiyi cezaevi koşullarına göre düzenletin. Açık görüş günleri, tarih ve saat.
- Tahliyeden sonra yeniden değerlendirin. Kişisel ilişkiyi genişletin; velayet için yeni dava gerekir.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Sabıka kaydı ve velayette sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Her sabıkanın velayeti kaybettireceğini sanmak | Gereksiz dava veya yanlış beklenti | TCK 53 yalnız kasten suçta ve infaz süresince |
| Erteleme ve koşullu salıverilmeyi gözden kaçırmak | Yoksunluk sanılıp yanlış işlem | TCK m.53/3 istisnasını kontrol etmek |
| Eski eşin sicil kaydını paylaşmak | Gizlilik ihlali ve aleyhe değerlendirme | Kaydı mahkeme aracılığıyla getirtmek |
| Arşivdeki eski kaydı sicil sorgusuyla istemek | Kanunen sınırlı | Ceza dosyasını veya ilamı delil göstermek |
| Cezaevindeki ebeveynin görüşmesini tümden engellemek | Kişisel ilişki hakkının ihlali | Açık görüşle sınırlı düzenleme |
| Tahliyeyle velayetin kendiliğinden döneceğini sanmak | Hak kaybı | TMK 183 davası |
| HAGB’yi mahkûmiyet gibi ileri sürmek | Hukuki sonucu yoktur | Olayları başka delillerle ispat |
Sıkça Sorulan Sorular
Sabıkalı babaya velayet verilir mi?
Verilebilir. Sabıka kaydı velayete kendiliğinden engel değildir; kasten suçtan hapis cezasının infazı süresince velayet kullanılamaz (TCK m.53/1-c). Bunun dışında mahkeme suçun çocuğun güvenliğiyle ilgisine ve çocuğun üstün yararına bakar.
Cezaevindeki ebeveyn velayet hakkını kullanabilir mi?
Kasten işlenen suçtan hapis cezası çekiyorsa infaz tamamlanıncaya kadar kullanamaz (TCK m.53/2). Koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik hâlinde kendi çocuğu üzerindeki yoksunluk sona erer (m.53/3).
Ertelenen hapis cezası velayeti etkiler mi?
Kendi çocuğu üzerindeki velayeti etkilemez (TCK m.53/3). Kısa süreli hapis cezası ertelenmişse hak yoksunluğu hiç doğmaz (m.53/4).
HAGB kararı velayeti etkiler mi?
HAGB hükmün hukuki sonuç doğurmamasıdır (CMK m.231/5); velayete ilişkin hak yoksunluğu doğmaz. Olayın kendisi ise velayet davasında ayrıca değerlendirilebilir.
Taksirli suç veya trafik kazası velayeti etkiler mi?
TCK m.53’teki yoksunluk kasten işlenen suçlar için öngörülmüştür; taksirli suçlarda uygulanmaz.
Cezaevindeki baba çocuğunu görebilir mi?
Kural olarak evet. Yargıtay cezaevindeki babayla kişisel ilişki kurulabileceğini, ancak tarih ve saatlerin açıkça belirtilmesi gerektiğini kabul etmiştir (2. HD, E.2022/9298, K.2023/483).
Eski eşimin sabıka kaydını nasıl öğrenirim?
Kendiniz öğrenemezsiniz; kayıt gizlidir ve kişiye veya kamu kurumlarına verilir (5352 s.K. m.7, 11). Velayet davasında kaydın getirtilmesini mahkemeden istemelisiniz.
Mahkeme eski ve silinmiş kayıtları görebilir mi?
Kanun hâkim ve mahkemelerin arşiv bilgilerini soruşturma veya kovuşturma kapsamında isteyebileceğini düzenler (5352 s.K. m.10/1-b). Tamamen silinen kayıtlar ise artık mevcut değildir (m.12).
Yeni eşin sabıkası velayeti etkiler mi?
Yakının kaydı kural olarak istenemez (5352 s.K. m.10/2); ancak yeni eşin çocuğun güvenliğini etkileyen davranışları başka delillerle ileri sürülebilir.
Eşime şiddetten mahkûm olan baba çocukla görüşebilir mi?
Görüşme kendiliğinden kalkmaz; ancak 6284 sayılı Kanun kapsamında refakatçi eşliğinde, sınırlı veya tümüyle kaldırılmış bir düzenleme yapılabilir (m.5/1-ç).
Çocuğa karşı suç işleyen ebeveynin velayeti kaldırılır mı?
Çocuğun menfaati ağır biçimde tehlikedeyse velayetin kaldırılması ve kişisel ilişkinin reddi gündeme gelir (TMK m.324/2, 348). Velayet yetkisinin kötüye kullanılmasıyla işlenen suçta infazdan sonra da sürebilen yasak öngörülür (TCK m.53/5).
Ceza davası sürerken velayet davası beklenir mi?
Mahkeme ceza davasını bekletici mesele yapabilir (HMK m.165); bu sürede çocuğun korunması için geçici önlem istenebilir.
Beraat eden ebeveynin görüşmesi kaldırılabilir mi?
Beraat hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74); ancak kaldırma için somut olgu ispatlanmalıdır (2. HD, E.2022/437, K.2022/1224).
Tahliyeden sonra velayet kendiliğinden geri gelir mi?
TCK 53 yoksunluğu sona erer; ancak infaz süresince velayet diğer ebeveyne verildiyse geri almak için yeni dava gerekir (TMK m.183).
Hapis cezası alan ebeveyne otomatik vasi atanır mı?
Hayır. 12.03.2024’ten beri hükümlü kural olarak isteği üzerine kısıtlanır veya kayyım atanır; beş yıl ve üzeri cezada koruma gerekiyorsa isteği olmadan da kısıtlanabilir (TMK m.407).
Sabıka kaydı ne zaman silinir?
İnfazla arşive alınır; arşiv kaydı kural olarak beş yıl sonra tamamen silinir. Özel kanun yoksunluklarında süre on beş veya otuz yıldır (5352 s.K. m.9, 12).
Bu yazının kaynakları. TMK m.182, 183, 323, 324, 335, 336, 337, 339, 346, 348, 404, 407 (7499 s.K. ile değişik, RG 12.03.2024); TCK m.49, 53, 136, 234 (m.53/3, 7242 s.K. m.10 ile değişik, RG 15.04.2020, 31100); 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.4-13/A (Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü konsolide metni); CMK m.231; TBK m.74; HMK m.165, 194, 316-322; 5275 s.K. m.83; 6284 s.K. m.5, 8; KVKK m.6; 4787 s.K. m.5.
Kararlar: AİHM, Sabou ve Pircalab/Romanya, B. No: 46572/99, 28.09.2004; AYM, E.2022/105, K.2023/54; Yargıtay 2. HD, E.2021/3898, K.2021/5281; 2. HD, E.2022/9298, K.2023/483; 2. HD, E.2013/1181, K.2013/6019; 2. HD, E.2016/1902, K.2016/3287; 2. HD, E.2022/437, K.2022/1224; 2. HD, E.2019/5808, K.2019/11366; 2. HD, E.2026/270, K.2026/5700; 2. HD, E.2014/25031, K.2015/7645; 3. HD, E.2021/5050, K.2021/11807. İstatistik: Adalet İstatistikleri 2025, Tablo 50.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun BırakılmaTCK 53
- Adli Sicil ve Arşiv Kaydının Silinmesi5352 s.K.
- Adli Sicil ile GBT FarkıHangi kayıtta ne görünür
- Hükmün Açıklanmasının Geri BırakılmasıCMK 231
- Cezaevinde Görüş Hakkı5275 s.K.
- TMK 407 Kısıtlama Sebepleri7499 s.K.
- Velayetin Kaldırılması ve Değiştirilmesi FarkıTMK 348
- Velayetin Değiştirilmesi Davası Nasıl Açılır?TMK 183
- Velayet Davası Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadar?2026
Ceza geçmişi olan bir velayet dosyasında doğru stratejiyi kuralım
TCK 53 hesabı, çocuğun temsili, cezaevi görüş düzeni ve delil talepleri için dosyanızı birlikte inceleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppVelayet ve çocuk kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Velayet davası nasıl kazanılır · Refakatli görüşme kararı · Eşim uyuşturucu kullanıyor: velayet · Çocuğun kaçırılması ve velayet · 6284 koruma kararı · Velayet davasında psikolojik değerlendirme
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Boşandıktan Sonra Eski Eşin Hakaret ve İftiraları: Manevi Tazminat (TBK 58, 72; TMK 24-25; TCK 125, 128, 267)
- ▸ Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira (TCK 267; HMK 165; TMK 166)
- ▸ Evlilik İçinde Cinsel Saldırı: Eşe Karşı Suç, Şikâyet ve Boşanma (TCK 102/2, 73; CMK 253; 6284; TMK 162)
- ▸ Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim? Eşe Karşı Yaralamada Şikâyet ve Uzlaşma (TCK 86, 73; CMK 253)
Bu konuda hukuki destek almak için