Çocukla Kişisel İlişki Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 323-326, ADM Başvurusu ve 5395 m.41/F Disiplin Hapsi

Velayeti kendisinde olmayan ebeveyn, çocuğuyla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m.323). ⚠️ 2021’de köklü değişiklik: Kişisel ilişki kararı uygulanmıyorsa artık icra dairesine değil, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü’ne (ADM) başvurulur.

Kişisel İlişki: Mevzuat Haritası

Kişisel ilişki kurulması mahkemede, kararın yerine getirilmesi ise 2021’den bu yana adli destek müdürlüklerinde yürür. Aşağıdaki tablo, her aşamanın dayandığı hükmü gösterir.

Yeni sistemin uygulama esasları, 4 Ağustos 2022 tarihli ve 31913 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının çocuk teslimi rehberine göre uygulamaya 4 Nisan 2022’de 11 il merkezinde başlanmış, 8 Mayıs 2023 itibarıyla ülke geneline geçilmiştir.

Çocuğunuzu Göremiyorsanız: Doğru 4 Adım

En büyük hata: Mahkeme kararına rağmen hiçbir resmî başvuru yapmadan, sadece mesajlaşmayla süreci çözmeye çalışmak. Her ihlal kayıt altına alınmalıdır.

Adım 1 — ADM’ye başvurun. Elinizdeki mahkeme kararına dayanarak Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü’ne başvurun. Önemli: Süreç hak sahibinin (avukatının veya vesayet altındaysa vasisinin) başvurusuyla başlar ve başvuru çocuğun yerleşim yerindeki müdürlüğe yapılır (5395 s.K. m.41/A, m.41/C).

Gerekli belgeler: Mahkeme kararı/ara karar, kişisel ilişki günlerini gösteren ilam, kimlik ve iletişim bilgileriniz, diğer ebeveynin adres ve iletişim bilgileri, ihlali gösteren belgeler.

Adım 2 — Teslim emri süreci işletilsin. ADM uzmanları taraflarla iletişime geçer, karara uyma gerekliliğini açıklar ve çocuğun belirlenen gün ve saatte çocuk görüşme merkezine getirilmesini ister. Tüm işlemler tutanağa bağlanır.

Adım 3 — İhlal sürerse Aile Mahkemesi’ne şikâyet. Kişisel ilişkiye dair teslim emrine aykırı hareket eden veya emrin yerine getirilmesini engelleyen yükümlü, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 s.K. m.41/F/2). Şikâyet, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine yapılır (m.41/F/4).

Adım 4 — Sistematik engelleme varsa velayet davası. Kişisel ilişkinin sürekli ve kasıtlı olarak engellenmesi, velayetin değiştirilmesi davasında dikkate alınır. TMK m.324/3’e göre velayeti kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da sürekli engellemeyi velayet hakkının kötüye kullanılması saymıştır (YHGK, 01.04.2015, E.2013/1926, K.2015/1139).

💡 ADM tutanakları çok değerlidir. Bu tutanaklar, ileride açacağınız velayet davasında en güçlü delilinizdir. Her ihlali ADM üzerinden belgeleyin.

Karar Uygulanmıyorsa: Adli Destek Müdürlüğünde Süreç (5395 m.41/A-41/H)

Kişisel ilişki kararının yerine getirilmesi artık bir icra işlemi değil, uzmanlar eliyle yürütülen bir çocuk koruma işlemidir. Başvuru, çocuğun yerleşim yerindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne yapılır; hak sahibi bizzat, vekâletnamesi bulunan avukatı aracılığıyla veya vesayet altındaysa vasisi aracılığıyla başvurabilir. Başka bir müdürlüğe başvurulursa ilam alınır ve dosya yetkili müdürlüğe gönderilir. Müdürlük bulunmayan yerlerde aynı görevler, Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüklerince yerine getirilir.

Uygulamada kişisel ilişki yalnızca yüz yüze görüşmeyle sınırlı değildir. Adalet Bakanlığı, iletişim vasıtasıyla görüntülü görüşme şeklinde kurulan kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesine ve refakatçi eşliğinde yapılan görüşmelere ilişkin uygulama görüşleri de yayımlamıştır. Ancak Bakanlığın 17.03.2023 tarihli görüşüne göre görüntülü görüşme kararları tarafların rızasıyla yerine getirilir; rıza yoksa müdürlüklerce zorla yerine getirilmeleri mümkün değildir ve Yargıtay da telefon ve benzeri iletişim yollarının zorla yerine getirilecek kişisel ilişki kapsamına alınmasını doğru bulmamıştır (Y. 2. HD 12.07.2017, E.2017/3598, K.2017/9005). Bu nedenle dilekçede görüntülü görüşme yüz yüze görüşmenin yerine değil, onu tamamlayan bir düzenleme olarak istenmelidir. Sürecin günlük işleyişi için eşim çocuğu görme günlerinde geri getirmiyor rehberimize de bakabilirsiniz.

Disiplin Hapsi: 5395 m.41/F’nin Fıkra Fıkra Okunması

Eski İİK m.341’in yerini alan 5395 sayılı Kanun m.41/F, ihlalin türüne göre farklı yaptırımlar öngörür. Kişisel ilişki dosyalarında en sık uygulanan hüküm ikinci fıkradır; çocuğun teslimine ilişkin birinci fıkra ise velayetin kendisine ait olduğu çocuğun tesliminde devreye girer.

Birinci ve üçüncü fıkralardaki “fiil suç teşkil etse dahi” ibareleri Anayasa Mahkemesi önüne getirilmiş; Mahkeme bu ibarelerin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir (AYM, 25.12.2024, E.2022/6, K.2024/225; RG 24.03.2025, S.32851). Ceza yönünden ise TCK m.234, velayet yetkisi elinden alınmış ana veya babanın on altı yaşını bitirmemiş çocuğu velayet sahibinin yanından kaçırmasını veya alıkoymasını suç olarak düzenler. Yargıtay, kişisel ilişki kapsamında aldığı çocuğu zamanında teslim etmeyen babanın eylemini bu madde kapsamında değerlendirmiştir (Yargıtay 14. CD, 24.04.2018, E.2015/1222, K.2018/3101). Velayet sahibinin çocuğu göstermemesi ise bu suçun değil, m.41/F/2’deki disiplin hapsi ile TMK m.324/3’teki velayet yaptırımının konusudur.

Disiplin hapsi kararının gerçek işlevi, ihlalin kayda geçmesidir. Ancak süre kısadır: şikâyet bir ay içinde yapılmazsa bu yol kapanır. Her ihlal ayrı bir tutanak ve ayrı bir şikâyet konusu olabilir.

Disiplin Hapsi Talepli Şikâyet Dilekçesi Örneği (5395 m.41/F/2)

Kişisel İlişki Nasıl Düzenlenir?

Kişisel ilişkinin kapsamı, çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına göre belirlenir. Uygulamada sık görülen düzenleme örnekleri:

Dilekçenizde somut olun. “Uygun kişisel ilişki kurulmasına” demek yetersizdir. Gün, saat ve süreleri açıkça yazın — aksi hâlde uygulamada belirsizlik doğar ve her görüşmede yeni tartışma çıkar.

Uzaklık faktörü: Ebeveynler farklı şehirlerdeyse, hafta sonu görüşmeleri yerine daha uzun ama daha seyrek görüşmeler (yarıyıl, yaz tatili) düzenlenmesi talep edilebilir. Yol masrafı ve teslim yeri de kararda belirtilmelidir.

Kişisel İlişki Davası: Görev, Yetki ve Yargılama

Kişisel ilişki talebi, boşanma davasının içinde (TMK m.182) ya da boşanmadan sonra ayrı bir davayla (TMK m.183, m.323) ileri sürülebilir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir. TMK m.326/1’e göre kişisel ilişki kurulmasıyla ilgili bütün düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir; boşanmaya ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin yetki kuralları saklıdır (m.326/2). Maddenin üçüncü fıkrası ise sık gözden kaçan bir kuralı koyar: kişisel ilişkiye yönelik bir düzenleme yapılıncaya kadar, velayet hakkına sahip veya çocuk kendisine bırakılmış kişinin rızası dışında kişisel ilişki kurulamaz. Bu nedenle karar yokken çocuğu zorla görmeye çalışmak yerine, gerekiyorsa dava içinde tedbiren kişisel ilişki kurulması istenmelidir.

Mahkeme kişisel ilişkinin kapsamını çocuğun menfaatine ve tarafların durumuna göre kendisi belirler. Yargıtay, kişisel ilişkinin re’sen düzenlendiğini, bu nedenle talepten daha dar bir düzenleme yapılmasının davalı lehine vekâlet ücretini gerektirmediğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 21.02.2013, E.2012/10865, K.2013/4482). Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki hiç kurulmaması ise bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 19.09.2017, E.2016/4360, K.2017/9676).

Yetki ve rıza kuralının ayrıntıları boşanma sonrası kişisel ilişki (TMK 323), çocuğun dinlenmesi ve idrak çağı ise boşanma davasında çocuğun dinlenmesi rehberlerimizde anlatılmıştır. Hazır takvim örnekleri için kişisel ilişki standart takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.

Kişisel İlişki Reddedilebilir mi? (TMK m.324)

TMK m.324/1: Ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür.

TMK m.324/2: Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer veya ana ve baba bu haklarını birinci fıkradaki yükümlülüklerine aykırı olarak kullanırlar ya da çocuk ile ciddî olarak ilgilenmezler veya diğer önemli sebepler varsa; kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kendilerinden alınabilir.

TMK m.324/3: 2021’de 7343 sayılı Kanunla eklenen bu fıkraya göre velayeti kendisine bırakılan ebeveyn, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir ve bu durum kişisel ilişkiye dair kararda taraflara ihtar edilir.

Kişisel ilişkinin sınırlanabildiği hâller:

• Ebeveynin çocuğa şiddet uygulaması veya istismarı
• Ağır bağımlılık (alkol, madde) — bu hâllerde refakatli görüşme düzenlenebilir
• Çocuğu diğer ebeveyne karşı sistematik olarak kışkırtma
• Çocuğun kaçırılması riski

⚠️ Ancak dikkat: Kişisel ilişkinin tamamen kaldırılması istisnai bir tedbirdir. Kural, çocuğun her iki ebeveyniyle de ilişki kurmasıdır. Asılsız iddialarla kişisel ilişkiyi engellemek, velayeti engelleyen ebeveynin aleyhine sonuç doğurabilir.

Büyükanne ve büyükbaba (TMK m.325): Olağanüstü hâllerin varlığı ve çocuğun menfaatine uygun düşmesi koşuluyla, üçüncü kişilerle — özellikle hısımlarla — de kişisel ilişki kurulmasına karar verilebilir.

Engelleme ve Velayet: TMK m.324/3

2021 yılında 7343 sayılı Kanunun 38. maddesiyle TMK m.324’e eklenen üçüncü fıkra, kişisel ilişkinin engellenmesine doğrudan bir velayet yaptırımı bağlamıştır: velayeti kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir ve bu durum kişisel ilişkiye dair kararda taraflara ihtar edilir. Bu nedenle kişisel ilişki dilekçesinde, mahkemeden bu ihtarın karara yazılması da istenmelidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu fıkra eklenmeden önce de velayeti kendisinde olan annenin babanın kişisel ilişkisini sürekli engellemesini velayet hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirmiş ve çocuğun yararı gereği velayetin babaya verilmesi gerektiğine hükmetmiştir (YHGK, 01.04.2015, E.2013/1926, K.2015/1139). Bununla birlikte ölçüt her zaman çocuğun üstün yararıdır; tek bir aksama değil, süreklilik gösteren ve ADM tutanaklarıyla belgelenmiş engelleme bu sonucu doğurur.

Velayetin değiştirilmesi davasının dilekçesi için velayet değişikliği dilekçesi örneğimize, velayetin kötüye kullanılmasının diğer görünümleri için velayetin kötüye kullanılması rehberimize bakabilirsiniz.

Ebeveyn Yabancılaştırması: En Ağır Hata

Çocuğu diğer ebeveyne karşı kışkırtmak, kötülemek veya soğutmak — uygulamada ebeveyn yabancılaştırması olarak anılır — hem çocuğa ağır psikolojik zarar verir hem de hukuken aleyhinize işler.

Belirtileri:

• Çocuğun önünde diğer ebeveyni kötülemek
• Çocuğa “seni sevmiyor”, “seni istemiyor” gibi telkinlerde bulunmak
• Görüşme günlerinde sürekli bahaneler üretmek (çocuk hasta, dersi var, etkinliği var)
• Çocuğu ebeveynler arası çatışmaya alet etmek (haber taşıtmak, taraf tutmaya zorlamak)

Hukuki sonuçları:

• Uzman (pedagog/psikolog) raporlarında tespit edilir ve mahkemeye bildirilir.
• Velayetin değiştirilmesi davasında en güçlü gerekçelerden biridir.
• ADM tutanakları, engellemenin sistematik olduğunu ispatlar.

💡 Velayet sahibi ebeveyne uyarı: “Çocuk gitmek istemiyor” savunması, çocuk küçükse kabul görmez — kararı uygulamak sizin yükümlülüğünüzdür. Çocuğun gerçekten güvenlik riski altında olduğunu düşünüyorsanız, bunu fiilen engelleyerek değil, mahkemeden kişisel ilişkinin sınırlanmasını talep ederek yapmalısınız.

Kişisel İlişki Dosyalarında Sık Yapılan Hatalar

Son satırdaki bağımsızlık ilkesinin ayrıntısı için çocuğu göstermeyen eşe nafaka kesilir mi yazımıza bakabilirsiniz.