Velayet Davasında Psikolojik Değerlendirme ve Ebeveyn Testleri: Psikiyatri Raporu, İtiraz, 4787 m.5, HMK 266

Velayet davasında psikolojik değerlendirme, çoğu zaman aile mahkemesinde görevli psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacının görüşme ve sosyal ortam incelemesiyle hazırladığı raporla yapılır (4787 s.K. m.5). Ebeveynin ruh sağlığı, çocuğa yönelik risk veya yatılı kişisel ilişkinin çocuğa etkisi gibi daha özel bir uzmanlık gerektiğinde mahkeme hastanelerden, örneğin çocuk psikiyatrisinden rapor alabilir; Yargıtay bazı dosyalarda bunu zorunlu görmüştür. Hiçbir rapor hâkimi bağlamaz; hâkim raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK m.282). Taraflar rapora iki hafta içinde itiraz edebilir (HMK m.281) ve kendi seçtikleri bir uzmandan bilimsel görüş alabilir (HMK m.293). Kanunda velayet davası için belirli bir psikolojik testi zorunlu kılan bir hüküm yoktur.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Hukuki çerçeve: çocuğun üstün yararı
• Değerlendirmeyi kim yapar?
• Psikiyatri veya psikoloji raporu ne zaman gerekir?
• Ebeveyn testleri: ne yapılır, ne yapılmaz?
• Çocuğun psikolojik değerlendirmesi ve dinlenmesi
• Teste katılmak zorunlu mu?
• Raporun hukuki değeri
• Uzmanın reddi, itiraz ve yeni rapor
• Kendi uzmanınızın görüşü: HMK 293
• Süreler ve takvim
• Sağlık verisi ve gizlilik
• Yargıtay ve AYM kararları
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Sosyal inceleme raporunun genel kuralları için sosyal inceleme raporu (SİR), raporun bağlayıcılığı için pedagog ve uzman raporunun bağlayıcılığı yazılarımıza bakabilirsiniz. Bu yazı, özellikle ebeveyn ve çocuğun psikolojik değerlendirmesine, hastane raporlarına ve testlere odaklanır.

Hukuki Çerçeve: Çocuğun Üstün Yararı

Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinleyerek velayeti ve çocukla kişisel ilişkiyi düzenler (TMK m.182). Ölçüt çocuğun üstün yararıdır: Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocuklara ilişkin bütün işlemlerde çocuğun yüksek yararının öncelikle dikkate alınmasını ister (m.3/1); Anayasa da her çocuğun, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkını güvenceye alır (m.41/2).

Yargıtay, velayete ilişkin davaların kamu düzeniyle doğrudan ilgili olduğunu, bu nedenle re’sen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu ve velayet düzenlemelerinin maddi anlamda kesin hüküm oluşturmadığını vurgular; karar vermeden önce 4787 sayılı Kanunun 5. maddesine göre uzman incelemesi yaptırılmasını ve tüm delillerin birlikte değerlendirilmesini ister (2. HD, 15.04.2015, E.2014/25031, K.2015/7645). Psikolojik değerlendirme, mahkemenin bu araştırma yükümlülüğünü yerine getirmek için başvurduğu en önemli araçlardan biridir.

Ebeveynin bir hastalığı tek başına velayeti kaybettirmez. Kanun, velayetin kaldırılmasını ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerden biriyle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesine bağlar (TMK m.348/1-a). Belirleyici olan tanı değil, hastalığın çocuğun bakımına ve güvenliğine etkisidir. Psikolojik ve psikiyatrik değerlendirmenin asıl sorusu da budur.

Velayet kararında mahkemenin baktığı ölçütlerin tamamı için velayet davası nasıl kazanılır, velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi için velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Değerlendirmeyi Kim Yapar?

Aile mahkemesi, davanın esasına girilmeden önce veya dava sırasında mahkemece istenen konularda araştırma ve inceleme yapmak, sonucunu bildirmek ve gerektiğinde duruşmada görüş bildirmek üzere Adalet Bakanlığınca adliyelerde görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır (4787 s.K. m.5/1). Bu uzmanlar bugün adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerinde adli destek görevlisi olarak çalışır (ADM Yön. m.4/1-c). Rapor, ilgili kişilerle görüşmelerin yanında sosyal ortam incelemesiyle hazırlanır; uzman Bakanlıkça belirlenen standart, esas ve rehber ilkelere uyar (ADM Yön. m.58/2-3).

Adliyede uzman bulunmaması, hukuki veya fiili bir engel ya da başka bir uzmanlık dalına ihtiyaç duyulması hâlinde diğer kamu kurumlarında çalışanlardan veya serbest meslek sahiplerinden yararlanılır (4787 s.K. m.5/2). Ebeveynin ruh sağlığına veya çocuğun psikiyatrik durumuna ilişkin bir soru, sosyal inceleme raporunun sınırlarını aşabilir. Bu durumda mahkeme, uzmanlık gerektiren konu olarak hastanenin çocuk ve ergen ruh sağlığı veya erişkin psikiyatri bölümünden rapor isteyebilir (HMK m.266). Anayasa Mahkemesinin incelediği bir dosyada da hem çocuk hem de baba hakkında üniversite hastanesinden raporlar alınmıştır (B.E., B. No: 2022/6873, 24.10.2024).

Sosyal inceleme raporunun hazırlanış biçimi için sosyal inceleme raporu yazımıza bakabilirsiniz.

Psikiyatri veya Psikoloji Raporu Ne Zaman Gerekir?

Her velayet dosyasında hastane raporu alınmaz. Kural olarak aile mahkemesi uzmanının raporu yeterlidir. Ancak Yargıtay, sosyal inceleme raporlarının sorulan soruyu cevaplamadığı dosyalarda daha özel bir inceleme istemiştir. Bir kararda, birden fazla sosyal inceleme raporunun babayla yatılı kişisel ilişkinin çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığını değerlendirmediğini, çocuk psikiyatristi tarafından inceleme yapılmadığını ve raporların yeterli olmadığını belirterek çocuk psikiyatrisi tarafından geniş kapsamlı inceleme yaptırılmasını istemiştir (2. HD, 23.06.2022, E.2022/4222, K.2022/6217).

Ebeveynin ruh sağlığı tartışıldığında da araştırmanın derinliği önem kazanır. Akıl hastalığı nedeniyle kısıtlı olan babanın vasisi aracılığıyla açtığı davada, velayeti anneye veren kararı bozan Yargıtay; annenin velayet görevini gereği gibi yerine getirip getiremeyeceğinin, velayetin anneye verilmesi hâlinde çocuk için risk oluşup oluşmayacağının ve çocuğun anne ve baba yanındaki barınma ve yaşama koşullarının araştırılmasını; bunun için psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı niteliğindeki uzmanlardan heyet raporu alınmasını istemiştir (2. HD, 25.01.2018, E.2016/9920, K.2018/1105). Karar, bir ebeveynin hastalığının diğer ebeveynin kapasitesini araştırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığını da gösterir. Başka bir kararda da uzmanların her iki ebeveyn ve çocukla görüşerek barınma, gelir, sosyal ve psikolojik durumları raporlaması gerektiği belirtilmiştir (2. HD, 21.04.2025, E.2024/5917, K.2025/4008).

Yönlendirme iddiaları için ebeveyne yabancılaştırma, madde kullanımı iddiaları için eski eşim uyuşturucu kullanıyor yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ebeveyn Testleri: Ne Yapılır, Ne Yapılmaz?

Türk mevzuatında velayet davası için uygulanacak psikolojik testleri sayan bir hüküm bulunmamaktadır. 4787 sayılı Kanun uzman incelemesini, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliği ise raporun görüşme ve sosyal ortam incelemesiyle hazırlanmasını düzenler (ADM Yön. m.58/3). Bu nedenle hangi yöntemin kullanılacağı, uzmanın mesleki standartlarına ve mahkemenin sorduğu soruya bağlıdır (bizim değerlendirmemiz).

Uluslararası mesleki standartlar da testleri tek başına sonuç doğuran bir araç olarak görmez. Amerikan Psikoloji Derneğinin Şubat 2022’de kabul ettiği velayet değerlendirmesi rehberi, psikolojik testlerin genellikle tek başına değil daha geniş bir değerlendirmenin parçası olarak kullanıldığını (ilke 9), birden fazla yöntem ve özelliğe dayanan bir değerlendirme yapılmasını (ilke 10), testlerin ebeveynlik kapasitesi ve çocuğun yararıyla ilgisine göre seçilmesini ve bilgisayarla üretilen yorumların uzman değerlendirmesinin yerini almamasını (ilke 17) öngörür. Aynı derneğin önceki rehberi, velayet uyuşmazlığındaki tarafların kişilik testlerinde bazı ölçeklerde yükselmeler gösterebildiğine ve sonuçların bu bağlamda yorumlanması gerektiğine dikkat çekmiştir.

Bu standartların hukuki sonucu şudur: bir test puanı, ebeveynin çocuğa nasıl baktığını gösteren somut olgularla desteklenmedikçe velayet kararının dayanağı olmamalıdır. Hâkim raporu diğer delillerle birlikte değerlendirir (HMK m.282) ve test sonucundan hukuki bir sonuç çıkarmak uzmana değil hâkime aittir (HMK m.279/4).

Çocuğun Psikolojik Değerlendirmesi ve Dinlenmesi

Görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuk, kendisini etkileyen her konuda görüşünü serbestçe ifade etme hakkına sahiptir ve bu görüşe yaşı ve olgunluğu ölçüsünde ağırlık verilir (ÇHS m.12/1). Çocuğa, kendisini etkileyen adli kovuşturmalarda doğrudan veya bir temsilci ya da uygun bir makam aracılığıyla dinlenme fırsatı tanınır (m.12/2). Hukuk Genel Kurulu, idrak çağındaki çocuğun görüşü alınmadan verilen velayet kararını bu Sözleşmeye ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’nin 3. ve 6. maddelerine aykırı bularak bozmuştur (YHGK, 27.06.2018, E.2017/2-3117, K.2018/1278).

Çocuğun psikolojik değerlendirmesi, onu yeniden yıpratmadan yapılmalıdır. Hukuk Genel Kurulu, çocuğun görüşünü alabilecek kişiler arasında psikolog, pedagog, doktor, çocuğu temsil edebilecek bir avukat ve sosyal çalışmacıyı saymış; çocuğu olay hakkında tekrar tekrar konuşmaya zorlamanın onu psikolojik olarak baskı altına almak anlamına geleceğini belirtmiştir (YHGK, 21.02.2019, E.2018/2-1072, K.2019/185). Mahkeme çocuğun beyanına başvurmak isterse beyan adli görüşme odasında, adli destek görevlisi hazır bulunarak alınabilir; çocuğun duruşmada dinlenmesine karar verilirse uzman çocuğu duruşmaya hazırlar (ADM Yön. m.36/1-b, c).

Uzman yalnızca çocuğun ne söylediğini aktarmaz; bu görüşlerin çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığını da değerlendirir (ADM Yön. m.58/7). Bir ebeveynin yönlendirmesiyle oluşmuş bir tercih, çocuğun kendi gelişiminden doğan bir istekle aynı ağırlıkta değildir. APA rehberi de çocuğa test uygulanmasının, çocuğun yararını açıklığa kavuşturmaya yardım etmiyorsa gereksiz olabileceğini belirtir (ilke 13).

Çocuğun hangi yaşta dinlendiği için çocuğun dinlenmesi ve idrak çağı ve velayet davalarında çocuğun görüşü yazılarımıza bakabilirsiniz.

Teste Katılmak Zorunlu mu?

Hukuk yargılamasında kişinin vücudundan örnek alınmasına katlanma yükümlülüğü yalnız soybağı için düzenlenmiştir: uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak, ayrıca sağlık yönünden tehlike oluşturmamak şartıyla herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı bir sebep olmaksızın uyulmazsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir (HMK m.292/1). Velayet davasında ebeveynin psikolojik teste veya psikiyatrik muayeneye zorla götürülmesini öngören benzer bir hüküm bulunmamaktadır. Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı da (Anayasa m.17/1) bu tür bir zorlamanın ancak kanunla öngörülebileceğini düşündürür (bizim değerlendirmemiz).

Bu, değerlendirmeye katılmamanın sonuçsuz kalacağı anlamına gelmez. Boşanma yargılamasında hâkim kanıtları serbestçe takdir eder (TMK m.184/4) ve bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte değerlendirir (HMK m.282). Uzman, görüşmeye veya muayeneye gelmeyen ebeveyni raporunda belirtir; mahkeme de bu tutumu çocuğun yararını araştırırken dikkate alabilir. Uygulamada gerekçesiz katılmama, ebeveynin kendi lehine delillerin toplanmasını da engeller (bizim değerlendirmemiz).

Raporun Hukuki Değeri

Mahkeme, çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin görüşünü alır; hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenebilecek konularda ise bilirkişiye başvurulamaz (HMK m.266). 7589 sayılı Kanunla bu kurala aykırılık hâkimler için disiplin hükümleri arasına da alınmıştır (2802 s.K. m.63/2-f). Bilirkişi, raporunda hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz (HMK m.279/4). Velayetin hangi ebeveyne verileceği bu anlamda hukuki bir değerlendirmedir; psikolog veya psikiyatrist bu soruyu değil, çocuğun ve ebeveynlerin psikolojik durumunu cevaplar.

Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK m.282) ve kararını gerekçelendirmek zorundadır (Anayasa m.141/3). Anayasa Mahkemesi de aile hayatına saygı hakkı yönünden, bu tür kararların konusunda uzman bilirkişiler tarafından hazırlanmış yeterli açıklıktaki bilimsel görüş ve raporlara dayanması ve çocuğun beyanlarının alınması gerektiğini vurgulamıştır (B.E., B. No: 2022/6873, 24.10.2024). Bu nedenle rapordan ayrılan bir kararın, ayrılma nedenini somut delillerle göstermesi gerekir.

Raporun bağlayıcılığına ilişkin ayrıntılar için pedagog ve uzman raporunun bağlayıcılığı yazımıza bakabilirsiniz.

Uzmanın Reddi, Rapora İtiraz ve Yeni Rapor

Aile mahkemesi uzmanları, hâkimin reddine ilişkin sebeplere göre reddedilebilir (4787 s.K. m.5/3). Uzmanın tarafsızlığından şüphe varsa ret talebi inceleme başlamadan ileri sürülmelidir; rapor aleyhe çıktıktan sonra yapılan ret talepleri zayıf görünür (bizim değerlendirmemiz).

Taraflar raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsiz hususlarda açıklama yapılmasını veya yeni bir bilirkişi görevlendirilmesini isteyebilir; talebin hazırlanması özel bir çalışma gerektiriyorsa bir defaya mahsus en çok iki haftalık ek süre verilebilir (HMK m.281/1). Mahkeme ek rapor alabilir, bilirkişiyi dinleyebilir veya yeni bir bilirkişiye inceleme yaptırabilir (m.281/2-3). Yargıtay, iki sosyal inceleme raporu arasında farklı değerlendirmeler bulunduğunda yeni rapor alınmasını (2. HD, 27.11.2018, E.2018/5593, K.2018/13599), yalnız bir tarafla görüşülerek hazırlanan raporun yetersiz olduğunu ve diğer ebeveynle de görüşülüp yaşadığı ortam görülerek yeniden rapor alınmasını istemiştir (2. HD, 19.02.2014, E.2013/20745, K.2014/3215).

Bilirkişi raporuna itirazın genel usulü için bilirkişi raporuna itiraz (HMK 281) yazımıza bakabilirsiniz.

Kendi Uzmanınızın Görüşü: HMK 293

Taraflar, dava konusu hakkında kendi seçtikleri bir uzmandan bilimsel mütalaa alabilir; hâkim bu uzmanın duruşmada dinlenmesine karar verebilir (HMK m.293). Velayet dosyasında bu imkân iki biçimde kullanılır: mahkemenin raporunun yöntem bakımından eleştirilmesi ve ebeveynin kendi ruh sağlığına ilişkin güncel bir değerlendirmenin dosyaya sunulması.

Taraf uzmanının görüşü, mahkemenin görevlendirdiği uzmanın raporu gibi değildir. Uzman çoğu zaman diğer ebeveynle ve çocukla görüşmemiştir; bu nedenle görüşün ağırlığı, dayandığı verilerin açıkça gösterilmesine bağlıdır. En etkili kullanım, mahkeme raporundaki eksik yöntemi, örneğin tek taraflı görüşmeyi, ev ziyaretinin yapılmamasını veya test sonucunun bağlamından koparılarak yorumlanmasını göstermektir (bizim değerlendirmemiz).

Süreler ve Takvim

Bilirkişi raporunun hazırlanması için verilecek süre üç ayı geçemez ve gerekçe gösterilerek en fazla üç ay uzatılabilir; basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde bu süreler iki aydır (HMK m.274/1). Velayete ilişkin dava ve işler basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316/1-ç); boşanma davası içinde düzenlenen velayet ise boşanma davasının usulüne bağlıdır. Rapor duruşmadan önce taraflara tebliğ edilir (HMK m.280) ve itiraz süresi tebliğden başlar (HMK m.281/1).

7589 sayılı Kanunla HMK m.147’ye eklenen fıkraya göre duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz; ancak bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini göstererek daha uzun süre verebilir. Hastaneden alınacak raporlar randevu ve kurul süreleri nedeniyle uzayabileceğinden, talep eden taraf hastanenin ve incelemenin konusunun ara kararda açıkça belirtilmesini istemelidir (bizim değerlendirmemiz).

Yargı paketinin aile davalarına diğer etkileri için 7589 sayılı Kanunun aile davalarına etkisi yazımıza bakabilirsiniz.

Sağlık Verisi ve Gizlilik

Ebeveynin ve çocuğun sağlığına ilişkin bilgiler özel nitelikli kişisel veridir (KVKK m.6/1). Ancak kişisel verilerin yargı makamlarınca yargılama faaliyetleri kapsamında işlenmesi Kanunun istisnaları arasındadır (KVKK m.28/1-d). Bu nedenle mahkemenin hastane raporu istemesi veya tarafın tedavi kayıtlarını delil olarak sunması, kural olarak veri koruma hükümlerine aykırılık oluşturmaz (bizim değerlendirmemiz).

Psikiyatrik bilgilerin duruşmada konuşulması ebeveyn ve çocuk için ağır sonuçlar doğurabilir. Duruşmaların bir kısmının veya tamamının gizli yapılmasına, yargılama ile ilgili kişilerin korunmaya değer üstün bir menfaatinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde ilgilinin talebi üzerine veya re’sen karar verilebilir (HMK m.28/2). Gizli yargılamada hazır bulunanlar, öğrendikleri bilgileri açıklamamaları konusunda uyarılır (HMK m.28/4).

Yargıtay ve AYM Kararları

Dilekçe Örnekleri

1. Çocuk psikiyatrisinden geniş kapsamlı rapor alınması talebi

2. Psikolojik değerlendirme raporuna itiraz ve yeni rapor talebi

3. Ruhsal hastalık iddiasına karşı beyan ve uzman görüşü sunulması

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Yatılı görüşmeden sonra kaygılı dönen çocuk. Ankara’da görülen boşanma davasında baba, beş yaşındaki çocukla yatılı kişisel ilişki istemektedir. Anne, çocuğun görüşmelerden sonra uyku sorunları yaşadığını ve bir hastanede takip edildiğini belirtmektedir. Dosyadaki sosyal inceleme raporu yatılı ilişkinin çocuğa etkisine değinmemiştir.

Senaryo 2: Tedavi gören anne. Baba, annenin birkaç yıldır psikiyatrik tedavi gördüğünü ileri sürerek on yaşındaki çocuğun velayetini istemektedir. Anne tedavisini düzenli sürdürmekte, çocuğun okul ve sağlık işlerini yürütmektedir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Sorunun ne olduğunu belirleyin. Olağan bir velayet uyuşmazlığı mı, ruh sağlığı veya çocuğa etki sorusu mu?
2. Uzmanın tarafsızlığını baştan kontrol edin. Ret sebebi varsa inceleme başlamadan bildirin.
3. Kayıtları hazırlayın. Okul, sağlık ve varsa tedavi kayıtlarını dosyaya sunun.
4. Görüşmeye hazırlanın. Somut, tarihli olgular anlatın; çocuğu yönlendirmeyin.
5. Gerekiyorsa hastane raporu isteyin. Soruları açıkça yazın.
6. Raporu iki hafta içinde inceleyin. Eksiklik, çelişki ve hukuki sonuç yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
7. Gerekirse uzman görüşü alın. Mahkeme raporunun yöntemini değerlendirtin.
8. Gizlilik talep edin. Sağlık bilgileri konuşulacaksa duruşmanın o kısmı için.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet davasında psikolojik test yapılır mı?

Zorunlu bir test yoktur. Değerlendirme çoğunlukla aile mahkemesi uzmanının görüşme ve sosyal ortam incelemesiyle yapılır; özel bir uzmanlık gerekiyorsa hastanede psikiyatrik değerlendirme ve testler uygulanabilir.

Psikolojik değerlendirmeyi kim yapar?

Kural olarak adliyede görevli psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı yapar (4787 s.K. m.5/1). Başka bir uzmanlık dalı gerekiyorsa diğer kamu kurumlarından yararlanılır (m.5/2).

Mahkeme hastaneden rapor ister mi?

Gerektiğinde ister. Yargıtay, sosyal inceleme raporlarının yatılı ilişkinin çocuğa etkisini cevaplamadığı bir dosyada çocuk psikiyatrisinden geniş kapsamlı rapor alınmasını istemiştir (2. HD, E.2022/4222, K.2022/6217).

Psikiyatrik tedavi görmek velayeti kaybettirir mi?

Tek başına hayır. Velayetin kaldırılması, hastalık nedeniyle velayet görevinin gereği gibi yerine getirilememesine bağlıdır (TMK m.348/1-a).

Psikolojik teste girmeyi reddedebilir miyim?

Velayet davasında zorla test uygulanmasını öngören bir hüküm yoktur; zor kullanma soybağı incelemesine özgüdür (HMK m.292). Ancak katılmamanız raporda belirtilir ve hâkim tarafından değerlendirilir.

Test sonucu velayeti belirler mi?

Hayır. Rapor diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirilir (HMK m.282); mesleki standartlar da testlerin tek başına kullanılmamasını öngörür.

Uzman raporunda velayetin kime verileceği yazabilir mi?

Bu hukuki bir değerlendirmedir ve hâkime aittir; bilirkişi hukuki nitelendirme yapamaz (HMK m.279/4).

Rapora ne zaman itiraz edilir?

Tebliğden itibaren iki hafta içinde; özel çalışma gerektiriyorsa bir defaya mahsus iki haftalık ek süre istenebilir (HMK m.281/1).

Kendi psikoloğumdan rapor alıp sunabilir miyim?

Evet. Uzman görüşü olarak sunulur ve hâkim uzmanın dinlenmesine karar verebilir (HMK m.293).

Uzmanı reddedebilir miyim?

Evet; hâkimin reddi sebeplerine göre (4787 s.K. m.5/3). Talep inceleme başlamadan yapılmalıdır.

Çocuğum kaç kez dinlenir?

Mümkün olduğunca az. Hukuk Genel Kurulu, çocuğu tekrar tekrar konuşturmanın psikolojik baskı olacağını belirtmiş ve pedagog beyanını yeterli görmüştür (YHGK, E.2018/2-1072, K.2019/185).

Çocuğun görüşü alınmazsa ne olur?

İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınmadan verilen velayet kararı bozulur (YHGK, E.2017/2-3117, K.2018/1278).

Rapor ne kadar sürede hazırlanır?

Bilirkişi süresi en çok üç aydır; ayrı açılan velayet davası gibi basit yargılama usulüne tabi işlerde iki aydır (HMK m.274/1, 316/1-ç).

Sağlık bilgilerim duruşmada herkesin önünde konuşulur mu?

Korunmaya değer üstün bir menfaat varsa duruşmanın o kısmının gizli yapılması istenebilir (HMK m.28/2).

İki rapor birbiriyle çelişirse ne olur?

Yargıtay çelişkinin giderilmesi için yeni rapor alınmasını istemiştir (2. HD, E.2018/5593, K.2018/13599).

Velayet kararı verildikten sonra yeni rapor alınabilir mi?

Velayet kararları maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değişirse velayetin değiştirilmesi davasında yeni inceleme yapılır (TMK m.183).