Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi: 5-15-30 Yıl Kuralı ve Başvuru Yolu

İnfazı tamamlanan mahkûmiyet adli sicilden silinip arşive alınır. Arşiv kaydı; genel kural olarak arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yılda, Anayasa m.76 ve özel kanunlardaki suçlarda ise memnu hakların geri verilmesi kararı varsa 15, yoksa 30 yılda silinir.

Arşiv Kaydı Nedir, Sabıka Kaydından Farkı Ne?

Adli sicil sistemi iki katmanlıdır. Güncel adli sicil kaydı, infazı süren mahkûmiyetleri gösterir; ceza infaz edildiğinde bu kayıt silinir ama yok olmaz, arşiv kaydına taşınır (5352 sayılı Kanun m.9). Arşiv, sınırlı kurumların sınırlı amaçlarla sorgulayabildiği ikinci katmandır. “Sabıka kaydım silindi ama arşivde görünüyor” durumunun sebebi budur. Standart sabıka kaydının silinmesini ayrı rehberimizde anlattık; bu yazının konusu arşiv katmanının tamamen temizlenmesidir.

Arşiv Kaydı Hangi Sürelerde Silinir? (5-15-30 Yıl Kuralı)

5352 sayılı Kanun m.12’ye göre üçlü bir sistem vardır:

• Genel kural — 5 yıl: Anayasa’nın 76. maddesi ile özel kanunlarda sayılan suç ve mahkûmiyetler dışındaki kayıtlar, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle tamamen silinir.

• 15 yıl: Anayasa m.76 ve özel kanunlar kapsamındaki suçlarda (zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma vb.), yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmış olması koşuluyla 15 yıl geçmesiyle silinir.

• 30 yıl: Aynı kapsamdaki suçlarda memnu hakların geri verilmesi kararı alınmamışsa kayıt ancak 30 yıl geçmesiyle silinir.

Ayrıca ilgilinin ölümü hâlinde ve hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilen durumlarda kayıt silinir. Görüldüğü gibi memnu hakların geri verilmesi kararı, süreyi 30 yıldan 15 yıla indiren kilit adımdır.

Süre Ne Zaman İşlemeye Başlar?

Süre, mahkûmiyet tarihinden değil, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten (kural olarak infazın tamamlanmasından) itibaren işler. Örneğin 2018’de infazı biten ve arşive alınan genel nitelikli bir mahkûmiyet, 2023 itibarıyla silinme koşuluna ulaşır. Denetim süreleri, para cezasının ödenme tarihi ve hak yoksunluklarının sona ermesi hesapta gözetilir; bu yüzden başvuru öncesi infaz dosyası üzerinden net tarih tespiti yapılmalıdır.

Silme Kendiliğinden mi Olur, Başvuru mu Gerekir?

Kanunen süresi dolan kayıtların silinmesi gerekir; uygulamada Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü kayıtları resen de siler. Ancak kayıtların güncellenmesinde gecikme yaşanabildiğinden, süresi dolduğu hâlde görünen kayıtlar için yazılı silme başvurusu yapmak en sağlıklı yoldur. Başvuru; Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçeyle veya e-Devlet üzerinden yapılabilir. Talebin reddi hâlinde idari yargı yolu açıktır.

Hangi Kurumlar Arşiv Kaydını Görebilir?

Arşiv bilgileri; ancak kanunda açıkça yetkilendirilmiş kamu kurumlarına, belirli görevlere atama, güvenlik soruşturması ve ruhsat işlemleri gibi sınırlı amaçlarla verilebilir. Sıradan bir iş başvurusunda özel sektör işvereninin arşiv kaydına erişimi yoktur. Bu sınırların aşılarak hukuka aykırı paylaşım yapılması, kişisel verilerin korunması hükümleri kapsamında sorumluluk doğurur.

Başvuruda Sık Yapılan Hatalar

En sık üç hata şudur: sürenin infaz bitiminden değil mahkûmiyet tarihinden hesaplanması, 15 yıllık süreden yararlanmak için gereken memnu hakların geri verilmesi kararının hiç alınmamış olması ve HAGB, düşme veya beraat gibi kayıtların mahkûmiyet sanılarak yanlış taleplerde bulunulması. Dosyanın bütünüyle incelenip doğru hukuki zemine oturtulmuş bir başvuru, süreci belirgin biçimde kısaltır.

Sıkça Sorulan Sorular

Arşiv kaydı kaç yılda silinir?

Genel kural 5 yıldır. Anayasa m.76 kapsamındaki suçlarda memnu hakların geri verilmesi kararı varsa 15, yoksa 30 yıl geçmesiyle silinir.

Arşiv kaydı silme süresi ne zaman başlar?

Kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten, yani kural olarak cezanın infazının tamamlanmasından itibaren işler.

Arşiv kaydının silinmesi için nereye başvurulur?

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne yazılı olarak veya e-Devlet üzerinden başvurulur; ret hâlinde yargı yolu açıktır.

Memnu hakların geri verilmesi süreyi kısaltır mı?

Evet. Anayasa m.76 kapsamındaki suçlarda silinme süresini 30 yıldan 15 yıla indirir; bu yüzden kritik bir ara adımdır.

İşverenler arşiv kaydını sorgulayabilir mi?

Hayır. Arşiv bilgileri yalnızca kanunla yetkilendirilmiş kamu kurumlarına sınırlı amaçlarla verilir.