Nafaka Borcu Yüzünden Yurt Dışına Çıkış Yasağı Konur mu? Anayasa 23, İİK 344, Pasaport Kanunu 22 ve CMK 109

Hayır. Yalnızca nafaka borcu nedeniyle borçluya yurt dışına çıkış yasağı konulamaz. Anayasa’nın 23. maddesine göre vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir. Nafakayı ödememenin kanundaki yaptırımı İİK 344’teki üç aya kadar tazyik hapsidir ve Anayasa Mahkemesi bunun “suç karşılığı uygulanan bir ceza” olmadığını açıkça belirtmiştir (AYM, E.2014/71, K.2014/200). Pasaport Kanunu da pasaport verilmemesini mahkemelerce yurt dışına çıkması yasaklananlarla sınırlar (5682 s.K. m.22). Bununla birlikte borçlu hakkında ayrı bir suç nedeniyle ceza soruşturması varsa ceza hâkimi adli kontrol olarak yurt dışına çıkamama yükümlülüğü koyabilir (CMK m.109/3-a). Nafaka alacaklısının etkili araçları ise tazyik hapsi, maaş ve mal haczi ile yurt dışındaki borçlu için uluslararası tahsil sözleşmeleridir.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Anayasa 23: yurt dışına çıkma hürriyeti
• Pasaport Kanunu 22 ve kamu borcu örneği
• İİK 344: tazyik hapsi
• Kesinleşen tazyik hapsi ve sınır kapısı
• Ceza soruşturması ve CMK 109
• Aile ve icra mahkemesinden yasak istenebilir mi?
• Etkili tahsil yolları
• Borçlu yurt dışına giderse
• Borçlunun hakları ve yükümlülükleri
• Borçlu gitmeye hazırlanıyorsa
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Nafakanın türleri ve tahsiline ilişkin genel çerçeve için nafaka hukuku rehberimize, tazyik hapsinin ayrıntıları için nafaka borcunu ödememe ve tazyik hapsi yazımıza bakabilirsiniz.

Anayasa 23: Yurt Dışına Çıkma Hürriyeti Yalnızca Ceza Yargılamasında Sınırlanır

Sorunun cevabı kanundan önce Anayasa’dadır. Anayasa’nın “Yerleşme ve seyahat hürriyeti” kenar başlıklı 23. maddesi şöyledir: “Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.” Aynı maddeye göre vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

Bu hüküm iki güvence içerir. Birincisi sebep güvencesidir: Sınırlama ancak bir suç soruşturması veya kovuşturması nedeniyle yapılabilir. İkincisi usul güvencesidir: Sınırlama kararını idare değil, hâkim verir. Anayasa’nın 38. maddesi de idarenin kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir müeyyide uygulayamayacağını öngörür. Nafaka ise özel hukuktan doğan bir para borcudur; ödenmemesi kendi başına bir suç soruşturması başlatmaz.

Hükmün bugünkü hâli iki anayasa değişikliğinin ürünüdür. 2001’de 4709 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra yurt dışına çıkma hürriyeti “vatandaşlık ödevi” veya ceza soruşturması ve kovuşturması sebebiyle sınırlanabiliyordu; 2010’da 5982 sayılı Kanunla “vatandaşlık ödevi” ibaresi çıkarılmış ve hâkim kararı şartı eklenmiştir (ikincil kaynaklar). Anayasa Mahkemesi de 2024 tarihli kararında bu değişiklikle idarenin vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetini sınırlandırmasına son verildiğini vurgulamıştır (AYM, 24.09.2024, E.2024/112, K.2024/160).

Pasaport Kanunu 22. Madde ve Kamu Borcu Örneği

Pasaport Kanununun 22. maddesi, yurt dışına çıkmaları mahkemelerce yasaklananlara pasaport veya seyahat vesikası verilmeyeceğini düzenler. Adalet Bakanlığının bu maddenin uygulanmasına ilişkin genelgesi, sınırlamanın bildirilmesinde tahdit sebebi olarak şüpheli veya sanığı zorla getirme kararı, yakalama emri, tutuklama kararı ve hükümlülük gibi ceza yargılamasına ait sebepleri sayar ve ceza soruşturması veya kovuşturması sebebiyle yurt dışına çıkması yasaklanan kişilerin bilgilerinin geciktirilmeksizin polis makamlarına bildirilmesini ister (Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü, 20.02.2015 tarihli 159 sayılı Genelge).

Aynı maddedeki idari sınırlama yolu da daraltılmıştır. Anayasa Mahkemesi, memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere pasaport verilmemesini öngören ibareyi, yurt dışına çıkışı idarenin takdirine bırakarak hâkim kararı güvencesini ihlal ettiği gerekçesiyle iptal etmiştir. Karar 21.11.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde ertelenmiştir (AYM, E.2024/112, K.2024/160).

Kamu alacakları bakımından yaşanan süreç, nafaka için de yol göstericidir. Devletin kendi vergi alacağı için uygulanan çıkış yasağının dayanağı olan Pasaport Kanunundaki “vergiden borçlu” ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM, 18.10.2007, E.2007/4, K.2007/81; RG 08.12.2007). Ardından 6183 sayılı Kanuna eklenen 36/A maddesi de 6111 sayılı Kanunla (RG 25.02.2011) yürürlükten kaldırılmıştır (ikincil kaynaklar). Bugün vergi borcu tek başına çıkış yasağı sebebi değilse, özel bir kişiye olan nafaka borcunun böyle bir sonuç doğurması için hiç dayanak yoktur.

İdari pasaport kısıtlamalarına karşı dava yolunu pasaport talebinin reddi ve idari dava yazımızda anlattık.

İİK 344: Nafakayı Ödememenin Kanuni Yaptırımı Tazyik Hapsidir

Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine “üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir.” Aynı fıkraya göre “Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.” Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, ileri sürdüğü sebepler gözetilerek tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2).

Tazyik hapsinin niteliği, yurt dışına çıkış meselesinde belirleyicidir. Anayasa Mahkemesi İİK 344’ün birinci fıkrasına yönelik itirazı reddederken “Kuralda düzenlenen tazyik hapsi, suç karşılığı uygulanan bir ceza değildir.” demiş; yaptırımın amacının kişiyi yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlamak olduğunu ve yükümlülük yerine getirildiğinde ya da süre dolduğunda uygulamaya derhal son verildiğini belirtmiştir (AYM, 25.12.2014, E.2014/71, K.2014/200; RG 21.05.2015, 29362). Tazyik hapsi bir suç soruşturması değilse, Anayasa’nın 23. maddesindeki şart da gerçekleşmez.

Tazyik hapsi için icra emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edilmiş olması gerekir; Yargıtay, icra emrinin yalnızca vekile tebliğinin yetmediğini, asıl borçluya da tebliğ edilmesi gerektiğini belirtmiştir (12. HD, 27.02.2019, E.2019/1550, K.2019/3077). Birikmiş nafaka ise adi alacak niteliğindedir ve ödenmemesi tazyik hapsine konu olmaz (16. HD, 11.06.2012, E.2012/1999, K.2012/5199; 19. CD, 18.05.2016, E.2015/25048, K.2016/18253). Ceza Genel Kurulu da yaptırım için icra emrinin tebliğini, şikâyetten önce ödenmemiş en az bir aylık işleyen nafaka borcunu ve şikâyetin süresinde yapılmasını aramıştır (YCGK, 19.04.2005, E.2005/17-7, K.2005/37; ikincil kaynak).

Şikâyet süresinin hesaplanması nafaka şikâyetinde 3 aylık süre, birikmiş nafakanın durumu birikmiş nafakada tazyik hapsi yazılarımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Kesinleşen Tazyik Hapsi ve Sınır Kapısında Yakalanma

Çıkış yasağı ile kesinleşmiş bir tazyik hapsinin infazı birbirinden ayrılmalıdır. Tazyik hapsi kesinleştiğinde Cumhuriyet başsavcılığınca infaz edilir. Uygulamaya ilişkin ikincil kaynaklara göre kesinleşmiş tazyik hapsi kararları için kolluk sistemine yakalama kaydı girilmektedir. Bu durumda havalimanında veya sınır kapısında yakalanan borçlu, yurt dışına çıkış yasağı nedeniyle değil, infaz edilmesi gereken bir tazyik hapsi nedeniyle durdurulur.

Bu ayrımın sonucu önemlidir: Borçlu nafaka borcunu öderse tazyik hapsi sona erer (İİK m.344/1) ve alacaklı şikâyetinden vazgeçer ya da borç ödenirse dava ve yaptırım düşer (İİK m.354). İcra mahkemesince verilen disiplin ve tazyik hapsi kararlarının infazı, kesinleşmeden itibaren iki yıl içinde yapılmazsa zamanaşımına uğrar (İİK m.354; ikincil kaynaklar). İkincil kaynaklara göre İİK kapsamındaki tazyik hapsi doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir ve adli sicile işlenmez.

Borçlu Hakkında Ceza Soruşturması Varsa: CMK 109 ve TCK 233

Yurt dışına çıkış yasağının hukuktaki tek genel yolu ceza muhakemesindeki adli kontroldür. Bir suç nedeniyle yürütülen soruşturmada, 100. maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1). Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de adli kontrol hükümleri uygulanabilir (CMK m.109/2). Adli kontrol yükümlülüklerinin ilki “Yurt dışına çıkamamak.” şeklindedir (CMK m.109/3-a).

Nafaka ile bağlantılı bir ceza soruşturması ancak ayrı bir suç tipinin gerçekleşmesi hâlinde gündeme gelir. TCK 233. maddesi, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiyi şikâyet üzerine cezalandırır; 7593 sayılı Kanunla 2026’da bu maddedeki cezalar artırılmıştır (ikincil kaynak). TCK 233 kapsamındaki şikâyet genel ceza yargılamasında, İİK 344 şikâyeti ise icra ceza mahkemesinde görülür.

Bu yol nafaka alacaklısının elinde bir “çıkış yasağı düğmesi” değildir. Adli kontrol kararını Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi veya kovuşturma evresinde mahkeme verir; şartları ceza muhakemesine göre değerlendirilir ve amacı alacağı tahsil etmek değil, ceza yargılamasını güvence altına almaktır. Adli kontrolün kaldırılması için yurt dışı çıkış yasağı nasıl kaldırılır ve adli kontrol tedbirim kalkar mı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Aile Mahkemesinden veya İcra Mahkemesinden Çıkış Yasağı İstenebilir mi?

Nafaka alacaklıları zaman zaman aile mahkemesinden ihtiyati tedbir yoluyla ya da icra mahkemesinden borçlu hakkında yurt dışına çıkış yasağı ister. Bu taleplerin kanuni dayanağı yoktur. İhtiyati tedbir, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâlinde “uyuşmazlık konusu hakkında” verilir (HMK m.389/1). Nafaka uyuşmazlığının konusu bir para alacağıdır; borçlunun kişi hürriyetini sınırlayan bir tedbir, Anayasa’nın 23. maddesindeki ceza yargılaması ve hâkim kararı şartları karşılanmadan konulamaz.

İcra ve İflas Kanunu da para alacaklarının tahsili için kişinin seyahatini kısıtlayan bir araç tanımaz; kanunun öngördüğü araçlar haciz, mal beyanı, tazyik hapsi ve ihtiyati hacizdir. Bu nedenle nafaka borçlusu hakkında hukuk veya icra yargısında verilmiş bir çıkış yasağıyla karşılaşan borçlu, kararın kaldırılmasını Anayasa’nın 23. maddesine ve Anayasa Mahkemesinin yerleşik yaklaşımına dayanarak isteyebilir; bu yazının sonunda bunun için bir dilekçe örneği bulunmaktadır.

Çocuğa yönelik çıkış yasağı ise farklı bir konudur. Ebeveynlerden birinin çocuğu yurt dışına kaçırma riski bulunduğunda alınan tedbir borçluya değil çocuğa yöneliktir ve çocuğun korunması amacı taşır. Bu tedbirin şartlarını eşim çocukla yurt dışına kaçmaya hazırlanıyor yazımızda ele aldık; nafaka borcu bu tedbirin sebebi değildir.

Nafaka Alacaklısının Etkili ve Hukuka Uygun Tahsil Yolları

Çıkış yasağı mümkün olmasa da nafaka alacaklısı güçsüz değildir. Nafaka ilamı ilamlı icra yoluyla takibe konulur; borçluya icra emri tebliğ edilir ve borçlu ancak kanunda sayılan sınırlı sebeplerle itiraz edebilir (İİK m.33). İcra emrine rağmen ödeme yapılmazsa alacaklı haciz isteyebilir (İİK m.78).

Maaş haczinde işleyen nafaka ile birikmiş nafaka ayrı değerlendirilir. Yargıtay, gelecek dönemlere ilişkin aylık nafakanın tamamı üzerinden maaşa haciz konulmasında yasaya aykırılık bulunmadığını; adi alacak niteliğindeki birikmiş nafaka için ise İİK 83. maddedeki genel kuralın uygulanacağını ve haczedilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını belirtmiştir (8. HD, 30.09.2014, E.2014/19264, K.2014/17556). Sosyal Güvenlik Kurumunca bağlanan gelir ve aylıklar kural olarak haczedilemez; nafaka borçları bu kuralın istisnasıdır (5510 s.K. m.93).

Borçlunun bankadaki hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacakları haciz ihbarnamesiyle haczedilebilir (İİK m.89). Mal beyanında bulunmayan borçlu için ayrıca İİK 76 ve devamı hükümleri işletilir. Borçlunun taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlandığı durumlarda vadesi gelmemiş alacaklar için de ihtiyati haciz istenebilir (İİK m.257/2); alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz (İİK m.259).

Takibin nasıl başlatılacağını ödenmeyen nafaka için icra takibi, maaş haczinin sınırlarını maaş ve ücret haczi yazılarımızda anlattık.

Borçlu Yurt Dışına Giderse Nafaka Nasıl Tahsil Edilir?

Borçlunun yurt dışına gitmesi nafaka borcunu sona erdirmez. Türkiye’de bulunan taşınmaz, araç, banka hesabı ve diğer malvarlığı değerleri üzerindeki haciz yolları açık kalır. Borçlu yurt dışında yaşıyor ve Türkiye’de malvarlığı yoksa, nafakanın bulunduğu ülkede tahsili için uluslararası sözleşmelere başvurulur.

Nafaka Alacaklarının Yabancı Ülkelerde Tahsiline İlişkin 1956 tarihli Birleşmiş Milletler Sözleşmesi, bir akit devlette bulunan alacaklının başka bir akit devletin yargısına tabi borçludan nafaka tahsilini kolaylaştırmayı amaçlar (m.1/1). Alacaklı, bulunduğu devletin gönderici makamına talepte bulunabilir (m.3/1). Sözleşmedeki yollar iç veya uluslararası hukukta mevcut diğer yolları tamamlar, onların yerine geçmez (m.1/2). İkincil kaynaklara göre Türkiye, Çocuk Nafakası ve Diğer Aile Nafakalarının Uluslararası Tahsiline İlişkin 2007 tarihli Lahey Sözleşmesine 1 Şubat 2017’den itibaren taraftır ve bu sözleşmede merkezi makam Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğüdür.

Türk mahkemesinin nafaka kararının borçlunun bulunduğu ülkede tanınması ve tenfizi o ülkenin hukukuna ve taraf olunan sözleşmelere göre yürütülür. Yabancı ülkede verilmiş nafaka kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizini yabancı mahkeme nafaka kararının tanınması ve tenfizi yazımızda ele aldık.

Uygulamadaki ayrıntılar için eski eşim yurt dışında çalışıyor, yurt dışındaki eşten nafaka tahsili ve yurt dışındaki çocuk için nafaka yazılarımıza bakabilirsiniz.

Nafaka Borçlusunun Hakları ve Yükümlülükleri

Nafaka borçlusu yurt dışına çıkabilir; ancak bu, borcundan kurtulduğu anlamına gelmez. İşleyen nafakayı ödemediği her dönem için alacaklı süresi içinde şikâyet yoluna gidebilir. Kesinleşmiş ve infaz edilmemiş bir tazyik hapsi varsa, yukarıda anlatıldığı gibi sınır kapısında yakalanma riski doğar. Bu risk, çıkış yasağından değil, infaz edilmemiş tazyik hapsinden kaynaklanır ve ödeme ile ortadan kalkar.

Yurt dışında çalışmaya gidecek veya gelir kaybı yaşayan borçlunun yolu, nafakayı kendiliğinden ödemeyi bırakmak değil, nafakanın değiştirilmesini istemektir. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde irat biçimindeki nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m.176/4); iştirak nafakası bakımından da durumların değişmesi hâlinde hâkim nafakayı yeniden belirler veya kaldırır (TMK m.331). Bu dava açılmışsa tazyik hapsinin uygulanması dava sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2).

Hukuka aykırı bir çıkış kısıtlamasıyla karşılaşan borçlu ise kısıtlamayı koyan makama başvurarak kaldırılmasını isteyebilir. Kısıtlama bir idari işlemse idari yargı yolu da gündeme gelir; ayrıntısı pasaport talebinin reddi ve idari dava yazımızdadır.

Ödeme güçlüğü çeken borçlunun seçeneklerini nafakayı ödeyemiyorum yazımızda topladık.

Borçlu Yurt Dışına Gitmeye Hazırlanıyorsa Alacaklı Ne Yapmalı?

Borçlunun yurt dışına yerleşmeye hazırlandığını, işini bıraktığını veya mallarını elden çıkardığını öğrenen alacaklının önceliği, çıkış yasağı aramak değil, malvarlığını ve gelir kaynaklarını güvence altına almaktır. Hızlı davranmak bu noktada belirleyicidir; çünkü malvarlığı yurt dışına taşındıktan sonra tahsil, yabancı ülkede yürütülecek uzun bir sürece dönüşür.

Kaçma hazırlığı içindeki borçlu için ihtiyati haciz talebinin nasıl kurulacağını ihtiyati haciz talebi dilekçesi örneği yazımızda gösterdik.

Dilekçe Örnekleri

1. Nafaka alacaklısının tazyik hapsi şikâyeti (İİK 344)

2. Nafaka alacaklısının haciz ve haciz ihbarnamesi talebi (İİK 78, 83, 89)

3. Nafaka borcu nedeniyle konulan yurt dışına çıkış kısıtlamasının kaldırılması talebi (Anayasa 13, 23)

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Borçlu yurt dışında işe başlayacak. Eski eş, iştirak nafakası borçlusu babanın yurt dışında bir işe kabul edildiğini öğrenmiş ve aile mahkemesinden çıkış yasağı istemeyi düşünmektedir.

Senaryo 2: Kesinleşmiş tazyik hapsi ve havalimanı. Borçlu hakkında İİK 344 uyarınca verilen tazyik hapsi kesinleşmiş, infaz edilmemiştir. Borçlu yurt dışına çıkmak için havalimanına gitmiştir.

Senaryo 3: Borçlu yıllardır yurt dışında, Türkiye’de evi var. Yoksulluk nafakası borçlusu başka bir ülkede yaşamakta, Türkiye’deki dairesini kiraya vermektedir. Alacaklı birikmiş nafakayı tahsil etmek istemektedir.

Adım Adım Yol Haritası

1. İlamı takibe koyun. Nafaka kararı için ilamlı takip başlatın (İİK m.32).
2. İcra emrinin borçluya tebliğini sağlayın. Vekile tebliğ yetmez.
3. Gelir ve mallara haciz isteyin. Maaş, SGK aylığı, hesaplar, taşınmaz ve araç.
4. Kaçma hazırlığı varsa ihtiyati haciz. İİK 257/2.
5. İşleyen nafaka için süresinde şikâyet edin. Üç ay ve bir yıl sınırı (İİK m.347).
6. Çıkış yasağı talebiyle zaman kaybetmeyin. Kanuni dayanağı yoktur.
7. Borçlu yurt dışındaysa uluslararası başvuruya hazırlanın. İlam, kesinleşme ve ödeme dökümü.
8. Borçlu iseniz azaltma davasını erken açın. İİK 344/2 ve TMK 176/4.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka borcu yüzünden yurt dışına çıkış yasağı konur mu?

Hayır. Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir (Anayasa m.23). Nafaka borcu bu niteliği taşımaz.

Nafaka ödemeyen kişinin pasaportu iptal edilir mi?

Hayır. Pasaport Kanunu pasaport verilmemesini mahkemelerce yurt dışına çıkması yasaklananlarla sınırlar (5682 s.K. m.22); nafaka borcu tek başına bu sonucu doğurmaz.

Nafakayı ödememenin yaptırımı nedir?

Alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsidir; borç ödenirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344/1).

Tazyik hapsi bir ceza mıdır?

Hayır. Anayasa Mahkemesi tazyik hapsinin suç karşılığı uygulanan bir ceza olmadığını, ödemeye zorlama aracı olduğunu belirtmiştir (AYM, E.2014/71, K.2014/200).

Aile mahkemesinden borçluya çıkış yasağı isteyebilir miyim?

Bu talebin kanuni dayanağı yoktur. İhtiyati tedbir uyuşmazlık konusu hakkında verilir (HMK m.389) ve kişi hürriyetini sınırlamak için Anayasa’nın 23. maddesindeki şartlar gerekir.

Vergi borcu olanlara bile çıkış yasağı yok mu?

Hayır. Pasaport Kanunundaki “vergiden borçlu” ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş (K.2007/81), 6183 sayılı Kanunun 36/A maddesi de 6111 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır (ikincil kaynaklar).

Kesinleşmiş tazyik hapsi olan kişi havalimanında yakalanır mı?

İkincil kaynaklara göre kesinleşmiş tazyik hapsi için yakalama kaydı girildiğinden yakalanabilir. Bu bir çıkış yasağı değil, infaz işlemidir; borç ödenince tahliye edilir (İİK m.344/1).

Borçlu hakkında ceza soruşturması varsa çıkış yasağı konabilir mi?

Evet. Ceza hâkimi şartları varsa adli kontrol olarak yurt dışına çıkamama yükümlülüğü koyabilir (CMK m.109/3-a).

Nafaka ödememek TCK 233 suçunu oluşturur mu?

TCK 233, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmemeyi şikâyet üzerine cezalandırır. Bu, İİK 344’ten ayrı bir yoldur ve genel ceza yargılamasında görülür.

Birikmiş nafaka için tazyik hapsi istenebilir mi?

Hayır. Birikmiş nafaka adi alacak sayılır; ödenmemesi tazyik hapsine konu olmaz (16. HD, E.2012/1999, K.2012/5199).

Tazyik hapsi şikâyeti için süre ne kadar?

Öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde fiilden itibaren bir yıldır (İİK m.347).

Borçlunun maaşının ne kadarı haczedilir?

İşleyen nafakanın tamamı üzerinden maaşa haciz konulabilir; birikmiş nafakada İİK 83’teki genel kural uygulanır (8. HD, E.2014/19264, K.2014/17556).

Borçlu yurt dışına giderse nafaka nasıl tahsil edilir?

Türkiye’deki malvarlığı haczedilebilir; yurt dışındaki gelir için 1956 New York Sözleşmesi ve 2007 Lahey Sözleşmesi gibi uluslararası tahsil yollarına başvurulur.

Borçlu mallarını satıp gitmeye hazırlanıyorsa ne yapılır?

Borçlu kaçmaya veya mallarını kaçırmaya hazırlanıyorsa ihtiyati haciz istenebilir; alacak ilama dayanıyorsa teminat aranmaz (İİK m.257/2, 259).

Nafaka borçlusuyum, yurt dışına çıkabilir miyim?

Nafaka borcu tek başına çıkışa engel değildir; ancak kesinleşmiş ve infaz edilmemiş bir tazyik hapsi varsa sınırda yakalanma riski vardır.

Gelirim azaldı, nafaka ödeyemiyorum; ne yapmalıyım?

Nafakanın azaltılması davası açın (TMK m.176/4, 331). Dava açılmışsa tazyik hapsinin uygulanması dava sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2).