Eski Eşim Yurt Dışında Çalışıyor, Nafakayı Nasıl Tahsil Ederim?

Ne yaşandı?

Boşanma sonrası nafaka borçlusu eş yurt dışına yerleşmiş ya da orada çalışıyor. Türkiye’de verilen nafaka kararı elde; ancak borçlunun yurt dışında olması, alacaklı tarafı “bu parayı nasıl tahsil ederim?” sorusuyla baş başa bırakıyor. Bu, gurbetçi ailelerde ve uluslararası evliliklerde sık karşılaşılan bir sorundur.

Hukuki durum

Türkiye, nafaka alacaklarının sınır ötesi tahsiline ilişkin üç sözleşmeye taraftır: 1956 tarihli New York Sözleşmesi, 1958 ve 1973 tarihli Lahey Sözleşmeleri. Merkezî makam, Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü bünyesindeki Nafaka Bürosu’dur. Lahey sözleşmeleri doğrudan tanıma ve tenfize ilişkin olup kararın kesinleşmiş olmasını gerektirir; buna karşılık New York Sözleşmesi bir tanıma-tenfiz sözleşmesi olmayıp aracı makamlar yoluyla tahsili düzenler ve bu yolda ayrıca tenfiz davası açılması her zaman gerekmeyebilir.

Bu nedenle borçlunun bulunduğu ülke ve o ülkeyle Türkiye arasındaki hukuki iş birliği çerçevesi belirleyicidir. Süreç, ülkeden ülkeye değişen usul ve sürelere tabi olduğundan, çoğu zaman uzmanlık ve sabır gerektirir.

Ne yapmalısınız?

• Türkiye’deki nafaka kararının kesinleşmiş ve usulüne uygun çevrilmiş suretlerini hazır edin.
• Borçlunun bulunduğu ülkeyle Türkiye arasındaki anlaşma/karşılıklılık durumunu ve uygulanabilecek uluslararası mekanizmaları araştırın.
• Bulunduğunuz yer Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak talep formunu alın; dosya buradan Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Nafaka Bürosu’na (merkezî makam) iletilir.
• Borçlunun yurt dışı adresi, işyeri ve gelir bilgilerini mümkün olduğunca belgeleyin.

Dikkat

Yurt dışındaki bir borçludan tahsil, yurt içine göre daha uzun ve usul açısından daha karmaşıktır; bu nedenle gerçekçi bir zaman beklentisiyle ve uzman desteğiyle ilerlemek önemlidir. Kararın doğru biçimde hazırlanması ve yetkili kanallardan başvurulması, sürecin önünü açar.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebildiğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve kanun metinlerini güncel hâliyle teyit etmeniz önerilir.

⚖️ Güncel not: Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal, Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Geçiş döneminde mevcut nafaka kararları ve ödeme yükümlülüğü devam eder. Ayrıntı: AYM süresiz nafaka kararı (2026).

2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi: 1956 New York Sözleşmesi’nin Yerini Alan Rejim

Yurt dışından nafaka tahsili denince akla ilk gelen metin 1956 tarihli Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’dir; ancak 2017’den bu yana tablo değişmiştir ve doğru sözleşmeyi seçmek başvurunun kaderini belirler.

Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı çatısı altında 2007 yılında iki ayrı belge kabul edilmiştir: Çocuk Nafakası ve Diğer Aile Nafaka Türlerinin Uluslararası Tahsiline İlişkin Sözleşme ile Nafaka Yükümlülüklerine Uygulanacak Hukuka İlişkin Protokol. Türkiye bunlardan yalnızca birincisine 2016 yılında katılma yoluyla taraf olmuş ve Sözleşme Türkiye bakımından 1 Şubat 2017’de yürürlüğe girmiştir.

Belirleyici hüküm şudur: Sözleşme, âkit devletler arasındaki ilişkilerde, uygulama kapsamları çakıştığı ölçüde 1956 tarihli Nafaka Alacaklarının Yabancı Ülkelerde Tahsili Hakkında Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ni devre dışı bırakır. Yani karşı taraf ülke her iki sözleşmeye de tarafsa, başvuru 1956 metnine değil 2007 Sözleşmesi’ne göre yürür. Buna karşılık Sözleşme, 15 Kasım 1965 tarihli Lahey Tebligat Sözleşmesi’ni ve delil sağlanmasına ilişkin 1970 tarihli Sözleşme’yi etkilemez; bu metinler kendi alanlarında uygulanmaya devam eder.

Bu nedenle başvuru dosyası hazırlanırken ilk adım, karşı ülkenin hangi sözleşmelere taraf olduğunun tespit edilmesidir; yanlış sözleşmeye dayanan başvuru merkezî makam aşamasında iade edilebilir.

Sözleşmenin Kapsamı: Kimin Nafakası, Kaç Yaşına Kadar?

2007 Sözleşmesi’nin kapsamı, adının çağrıştırdığından daha geniştir ama eş nafakası bakımından kademelidir. Sözleşme üç başlıkta uygulanır: yirmi bir yaşından küçüklere yönelik ebeveyn-çocuk ilişkisinden kaynaklanan nafaka yükümlülüklerine; çocuk nafakasıyla birlikte başvuru yapıldığında eş nafakasına ilişkin kararın tanınması ve tenfizine; ve merkezî makam işbirliğine ilişkin bölümler hariç olmak üzere eş nafakasına.

Buradaki kademe pratikte çok önemlidir. Yalnız kendisi için yoksulluk nafakası tahsil etmek isteyen kişi, Sözleşme’nin merkezî makam üzerinden ücretsiz idarî yardım sağlayan mekanizmasından tam olarak yararlanamayabilir; buna karşılık çocuk nafakası talebiyle birlikte sunulan eş nafakası talebi bu kapsama girer. Ayrıca âkit devletlerin, Sözleşme’nin uygulanmasını on sekiz yaşını doldurmamış kişilerle sınırlama yönünde çekince koyma hakkı bulunmaktadır; bu nedenle karşı ülkenin çekince koyup koymadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Çocuk için açılacak talepte bu ayrım gözetilirse, eş nafakası da aynı dosyada tahsil kapsamına alınabilir. Çocuk nafakasının sınır ötesi boyutu için yurt dışındaki çocuk için nafaka yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulanacak Hukuk Boşluğu: Türkiye Protokole Taraf Değil

2007 paketinin ikinci ayağı olan Nafaka Yükümlülüklerine Uygulanacak Hukuka İlişkin Lahey Protokolü, nafaka ilişkisine hangi ülkenin hukukunun uygulanacağını tek tip kurallara bağlar. Türkiye bu Protokole taraf değildir ve bunun somut sonuçları vardır.

Sonuç şudur: Türkiye bakımından nafaka yükümlülüğüne uygulanacak hukuk, Protokol’ün yeknesak kuralları yerine 5718 sayılı MÖHUK’un kendi bağlama kuralları ile belirlenir. Aynı şekilde yabancı bir mahkemeden alınmış nafaka kararının Türkiye’de icra edilmesi gerekiyorsa, 2007 Sözleşmesi kapsamına girmeyen hâllerde MÖHUK’un tanıma-tenfiz rejimi devreye girer. MÖHUK’un 1. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca milletlerarası anlaşma hükümleri saklı olduğundan, önce sözleşme rejimi, o kapsamda değilse MÖHUK uygulanır.

Bu üç katmanlı yapı nedeniyle dilekçede yalnız “yurt dışından tahsil istiyorum” demek yetmez; hangi rejime dayanıldığı ve karşı ülkenin o rejime taraf olup olmadığı açıkça gösterilmelidir. Ters yöndeki süreç, yani yabancı bir nafaka kararının Türkiye’de icrası için yabancı mahkeme nafaka kararının tanınması ve tenfizi yazımızı, kararın döviz cinsinden belirlenmesi ihtimali için nafakanın döviz veya altın olarak belirlenmesi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye yurt dışından nafaka tahsili için hangi sözleşmelere taraf?

1956 tarihli Nafaka Alacaklarının Yabancı Memleketlerde Tahsiline İlişkin Birleşmiş Milletler (New York) Sözleşmesi, 1958 tarihli Çocuklara Karşı Nafaka Yükümlülüğü Konusundaki Kararların Tanınması ve Tenfizine İlişkin Lahey Sözleşmesi ve 1973 tarihli Nafaka Yükümlülüğü Konusundaki Kararların Tanınması ve Tenfizine İlişkin Lahey Sözleşmesi.

Başvuruyu nereye yaparım?

Bulunduğunuz yer Cumhuriyet başsavcılığına. Dosya oradan Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü bünyesindeki Nafaka Bürosu’na ulaşır; Büro merkezî makam sıfatıyla talebi karşı devletin merkezî makamına iletir.

Mutlaka tenfiz davası açmam gerekir mi?

Her zaman gerekmeyebilir. New York Sözleşmesi bir tanıma-tenfiz sözleşmesi değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 20.06.1996 tarihli kararında, aracı makamlar vasıtasıyla tahsil mümkün olduğundan ayrıca tenfiz davası açılmasına gerek bulunmadığı belirtilmiştir.

Kararım henüz kesinleşmedi, başvurabilir miyim?

Lahey sözleşmeleri yolu tanıma-tenfize ilişkin olduğundan kararın kesinleşmiş olmasını gerektirir. Karar kesinleşmemişse istem New York Sözleşmesi’ne göre işleme alınır; bu Sözleşme gerektiğinde borçlunun bulunduğu ülkede yeni bir nafaka davası açılmasını da kapsar.

Hangi belgeleri hazırlamalıyım?

Nafaka kararının onaylı sureti ve kesinleşme şerhi, yeminli tercüman tercümesi, apostil veya konsolosluk tasdiki, borçlunun yurt dışı adresi ve işyeri bilgileri, alacaklının kimlik ve banka bilgileri ile birikmiş alacağın taksit dökümü.

Her ülkeden tahsil mümkün mü?

Hayır. Mekanizmanın işleyebilmesi için borçlunun bulunduğu ülkenin de aynı sözleşmeye taraf olması gerekir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, hedef ülkenin taraf olup olmadığını teyit etmektir.

Bu arada Türkiye’de bir şey yapabilir miyim?

Evet ve yapmalısınız. Borçlunun Türkiye’de malvarlığı bulunabilir; ilamlı icra takibi başlatarak tapu, araç, banka hesabı ve varsa kira gelirleri üzerine haciz konulmasını isteyebilirsiniz. Çoğu dosyada en hızlı sonuç veren yol budur.

Süreç ne kadar sürer?

Yurt içine göre belirgin biçimde uzundur ve karşı ülkenin usulüne tabidir. Süreci belirleyen en önemli etken başvurunun eksiksiz hazırlanmasıdır; eksik belge nedeniyle iade edilen dosya aylar kaybettirir.