Nafaka Azaltma (İndirim) Davası Nasıl Açılır? Şartları ve Süreci

Nafaka azaltma (indirim) veya kaldırma davası, koşulların esaslı biçimde değişmesi nedeniyle mevcut nafakanın indirilmesi ya da tamamen kaldırılması için nafaka yükümlüsünün açtığı davadır (TMK m. 176/4 ve 331). Önemli bir kural: koşullar değişse bile nafaka mahkeme kararı olmadan tek taraflı kesilemez; kesmek icra ve tazyik hapsi riski doğurur. Bu rehberde nafaka azaltma ve kaldırma davasını açıklıyoruz.

Nafaka azaltma ve kaldırma davası nedir?

Nafaka azaltma davası, koşulların değişmesi nedeniyle mevcut nafakanın indirilmesi veya tamamen kaldırılması için nafaka yükümlüsünün açtığı davadır. Yoksulluk nafakası ve maddi tazminat bakımından Türk Medeni Kanunu madde 176/4’e, iştirak nafakası bakımından ise madde 331’e dayanır. Nafakaya ilişkin karar kesinleşmiş olsa bile, durumların değişmesi hâlinde yeniden düzenlenebilir; kanun bu imkânı açıkça tanır (TMK m.176/4, m.331).

Mevzuat Haritası: Azaltma ve Kaldırma Davasında Dayanak Hükümler

Azaltma ve kaldırma davasında hangi hükme dayanılacağı nafakanın türüne göre değişir: yoksulluk nafakasında TMK m.176, iştirak (çocuk) nafakasında TMK m.331 esas alınır. Usul bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunu, harç bakımından Harçlar Kanunu, ödememenin yaptırımı bakımından İcra ve İflas Kanunu devreye girer. Aşağıdaki tablo bu hükümleri bir arada gösterir.

Hangi durumlarda nafaka azaltılabilir?

Azaltma için yükümlünün veya alacaklının durumunda esaslı bir değişiklik aranır. Başlıca sebepler şunlardır:

• Yükümlünün işini kaybetmesi veya gelirinin önemli ölçüde düşmesi,
• Nafaka alacaklısının ekonomik durumunun belirgin biçimde iyileşmesi,
• Yükümlünün yeni bir evlilikten çocuğunun olması ve yeni nafaka yükümlülüğü altına girmesi.

Ancak bu sebeplerin tek başına yeterli olup olmadığı, yükümlünün toplam mali durumu değerlendirilerek belirlenir.

Yoksulluk nafakasının kalkması (TMK m. 176)

Türk Medeni Kanunu madde 176’ya göre yoksulluk nafakası bazı hâllerde sona erer. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar. Bunun yanında; alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde, nafaka yükümlüsünün açacağı dava ile nafaka kaldırılabilir. Bu son hâllerde kaldırma kendiliğinden olmaz; dava gereklidir.

Kaldırma sebepleri iki gruba ayrılır: bir kısmında nafaka kendiliğinden sona erer ve mahkeme kararı gerekmez; diğerlerinde ise kaldırma ancak yükümlünün açacağı davada verilecek kararla gerçekleşir. Aşağıdaki tablo her sebebin sonucunu ve neyin ispatlanması gerektiğini gösterir.

Birlikte yaşama ve yeni yükümlülükler

Yargıtay, nafaka alacaklısının başka biriyle sürekli ve düzenli biçimde birlikte yaşamasını (fiili evlilik) yoksulluk nafakasının kaldırılma sebebi sayar; ancak ilişkinin sürekli ve düzenli olması gerekir, kısa veya geçici ilişkiler bu kapsamda değildir. Öte yandan yükümlünün yeni evliliğinden çocuğunun olması, tek başına otomatik bir azaltma sebebi olarak görülmez; borçlunun toplam mali durumu bütüncül biçimde değerlendirilir. Yani yeni bir yükümlülük doğması, mevcut nafakanın mutlaka düşeceği anlamına gelmez.

Yargıtay, alacaklının fiilen evliymiş gibi birlikte yaşadığı sabit olduktan sonra bu kişiden ayrılmış olmasının yoksulluk nafakasının devamını haklı göstermeyeceğini kabul etmiştir (2. HD 03.03.2014, E.2013/20565, K.2014/4474). Yeni evlilikten doğan çocuklar bakımından ise ölçü dengedir: yeni evliliğinden üç çocuğu olan babanın iştirak nafakasının indirilmesi talebinde Yargıtay, çocukların ihtiyaçları ve tarafların durumu gözetilerek hakkaniyete uygun ve makul bir indirim yapılması gerektiğini belirtmiş, yüksek miktarda indirimi bozma sebebi saymıştır (3. HD 01.10.2018, E.2018/566, K.2018/9305).

Davayı kim açar ve tek taraflı kesmenin riski

Nafaka azaltma (veya kaldırma) davasını nafaka yükümlüsü açar; dava aile mahkemesinde görülür ve karar kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur. Çok önemli bir uyarı: mevcut bir nafaka kararı varken koşullar değişti diye nafakanın tek taraflı kesilmesi veya eksik ödenmesi mümkün değildir. Azaltma veya kaldırma ancak mahkeme kararıyla olur; karar olmadan ödemeyi kesmek, icra takibi ve İcra ve İflas Kanunu madde 344 kapsamında tazyik hapsi riski doğurur. Doğru yol, ödemeyi sürdürürken azaltma/kaldırma davası açmaktır. Bu süreçte bir aile hukuku avukatından destek almak hak kaybını önler.

Yargıtay’ın Azaltma ve Kaldırmada Uyguladığı Ölçütler

Kanun yalnızca “malî durumun değişmesi” ve “hakkaniyet” kavramlarını kullanır; bu kavramların azaltma ve kaldırma davalarındaki içeriği Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir. Aşağıdaki kararlar uygulamanın temel ilkelerini göstermektedir.

Tablodan çıkan sonuç şudur: mahkeme tek bir olguya değil, tarafların önceki ve bugünkü durumlarının bütününe bakar. İşsizlik, emeklilik veya cezaevine girme gibi olaylar kendiliğinden kaldırma sebebi sayılmaz; ancak ödeme gücündeki gerçek düşüş, azaltma davasında belirleyici olabilir.

Kaldırma mı, Azaltma mı? Talep Sonucu Nasıl Kurulmalı?

Hâkim talep sonucuyla bağlıdır; ondan fazlasına karar veremez, ancak duruma göre daha azına karar verebilir (HMK m.26/1). Bu nedenle yalnızca kaldırma istenmiş olsa bile, kaldırma şartları oluşmamışsa mahkeme nafakayı indirebilir. Hukuk Genel Kurulu, protokolle bağlanan yoksulluk nafakasının kaldırılması istenen bir davada, boşanma tarihindeki durumun bugünkü durumla karşılaştırılması gerektiğini ve hakkaniyet gereği tam kaldırma yerine indirimin de değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (YHGK 29.11.2017, E.2017/3-1532, K.2017/1465).

Yine de talebi açıkça kurmak daha güvenlidir. HMK m.111 uyarınca birbiriyle bağlantılı talepler asli ve terditli olarak sıralanabilir. Uygulamada talep sonucu şu sırayla yazılır:

1. Asli talep: Yoksulluk (veya iştirak) nafakasının dava tarihinden itibaren kaldırılması.
2. Terditli talep: Kaldırma şartlarının oluşmadığı kanaatine varılırsa nafakanın dava tarihinden itibaren belirli bir tutara indirilmesi.
3. Fer’î talepler: Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi.

Tutarın açıkça yazılması, mahkemenin neye karar vereceğini netleştirir ve kabul-ret oranına göre belirlenecek yargılama giderleri bakımından da önem taşır (YHGK E.2017/2-2444, K.2019/51). Dilekçe kalıbı için nafaka azaltma dilekçesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Gecikmenin Maliyeti: Varsayımsal Hesap Örneği

Azaltma ve kaldırma kararı kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurduğundan, dava tarihinden önceki aylar için indirim uygulanmaz. Aşağıdaki varsayımsal örnek, davanın geç açılmasının yükümlüye maliyetini gösterir. Rakamlar yalnızca anlatım amaçlıdır; mahkemenin hangi tutara indireceği somut delillere göre belirlenir.

Örnek, gelir düşüşü gerçekleştiği anda belgelerin toplanıp davanın gecikmeden açılmasının önemini gösterir. Bu süreçte nafaka ödenmeye devam edilmelidir; ödenmeyen aylar için icra takibi ve tazyik hapsi yolu açıktır. Nafaka tutarının hangi ölçütlerle belirlendiğini görmek için nafaka hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Gelir Düşüşünün İspatı: Hangi Belgeler?

Azaltma davasının kaderi, mali durumdaki değişikliğin belgeyle gösterilmesine bağlıdır. Beyan tek başına yeterli olmaz.

Son satır bir imkâna işaret eder: alacaklının gelirinde artış olduğu düşünülüyorsa ancak belgeye ulaşılamıyorsa, araştırma talebi ileri sürülebilir. Talep dilekçede kurum adı ve tarih aralığıyla somutlaştırılmalıdır — SGK hizmet dökümü, vergi dairesi kayıtları, tapu ve trafik tescil sorgusu.

Kabul Edilmeyen Gerekçeler

Uygulamada sıkça ileri sürülen ancak tek başına yeterli görülmeyen gerekçeler:

1. Yeniden evlenme. Yükümlünün yeniden evlenmesi tek başına azaltma sebebi değildir; ancak yeni bakım yükümlülükleri doğmuşsa bu ayrıca değerlendirilir.
2. Kendi isteğiyle işten ayrılma. Gelir kaybı iradi olarak yaratılmışsa, azaltma talebi karşılanmayabilir. Mahkemenin bu durumda geliri nasıl belirlediği için kasıtlı işsizlikte gelir tespiti rehberimize bakabilirsiniz.
3. Genel ekonomik koşullar. Herkesi etkileyen koşullar, kişiye özgü bir değişiklik oluşturmaz.
4. Karar tarihinde bilinen olgular. Nafaka belirlenirken zaten mevcut olan bir durum, sonradan “değişiklik” olarak ileri sürülemez.

İştirak (Çocuk) Nafakasının Azaltılması ve Kaldırılması

Çocuk için ödenen iştirak nafakasında dayanak TMK m.331’dir: durumların değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafakayı yeniden belirler veya kaldırır. Ölçüt, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleridir; çocuğun kendi gelirleri de göz önünde tutulur (TMK m.330/1). Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka kararı yalnızca yoksulluk nafakasını ilgilendirir; iştirak nafakası bu karardan etkilenmez.

• Çocuğun ergin olması. İştirak nafakası çocuğun erginliğiyle ayrıca mahkeme kararına gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer (2. HD 17.02.2016, E.2016/447, K.2016/2843). Eğitimi devam eden ergin çocuk için bakım yükümlülüğü TMK m.328/2 kapsamında sürebilir; ancak bu talep eski iştirak nafakasının devamı değildir, ergin çocuğun kendisi tarafından ileri sürülür.
• Yeni evlilikten çocuk. Yükümlünün yeni bakım yükümlülükleri dikkate alınır; ancak indirim hakkaniyete uygun ve makul olmalıdır, aşırı indirim bozma sebebidir (3. HD 01.10.2018, E.2018/566, K.2018/9305).
• Velayetin değişmesi. Velayet nafaka yükümlüsüne geçerse, mevcut iştirak nafakasının kaldırılması velayet değişikliği davasıyla birlikte istenebilir (TMK m.331); velayeti kaybeden ebeveyn bu kez katkı payı ödemekle yükümlü hâle gelebilir.
• Çocuğun kendi geliri. Çocuğun düzenli bir gelir elde etmeye başlaması, nafakanın belirlenmesinde gözetilen bir olgudur (TMK m.330/1) ve azaltma sebebi olabilir.
• Birden fazla çocuk. Her çocuk için nafaka ayrı belirlenir; çocuklardan birinin ergin olması diğerlerinin nafakasını kendiliğinden değiştirmez.

Ergin çocuğun durumu için iştirak nafakası çocuk 18 yaşına gelince biter mi ve 18 yaşını dolduran çocuğa nafaka yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dava Süresince ve Karar Sonrası

Azaltma davasının açılması, mevcut yükümlülüğü askıya almaz. Süreç boyunca dikkat edilecekler:

Üçüncü satır, davanın ne zaman açılacağını belirler: gelir düşüşü gerçekleştiğinde beklemek, geçen aylar için düşük tutarın uygulanmaması sonucunu doğurur. Bu nedenle koşullar değiştiğinde gecikmeden dava açmak gerekir.

Kaldırma talebi de aynı dosyada terditli olarak ileri sürülebilir (HMK m.111): asıl talep azaltma, terditli talep kaldırma — veya tersi. Böylece şartlardan biri gerçekleşmese dahi diğeri değerlendirilir ve ikinci bir dava açma zorunluluğu doğmaz.

Nafakanın sona erme sebepleri ve “fiilen evli gibi yaşama” iddiasının ispatı için nafaka zaman çizelgesi rehberimize, dört nafaka türünün karşılaştırması ve tahsil rejimi için nafaka türleri rehberimize bakabilirsiniz.

Azaltma ve Kaldırma Davasında Usul: Adım Adım

1. Görevli mahkeme. Aile hukukundan doğan dava ve işler aile mahkemesinin görevindedir (4787 sayılı Kanun m.4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür.
2. Yetkili mahkeme. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177) ve Yargıtay bu kuralı kaldırma taleplerinde de uygular (2. HD 14.03.2013, E.2012/14955, K.2013/6904). Azaltma davasında davalı zaten nafaka alacaklısı olduğundan genel yetki kuralı da (HMK m.6) aynı yeri gösterir. Bu yetki kesin değildir (2. HD 14.12.2006, E.2006/9429, K.2006/17659); dava başka bir yerde açılırsa alacaklının yetki itirazını cevap dilekçesinde ileri sürmesi gerekir (HMK m.19).
3. Dava dilekçesi. HMK m.119’daki unsurlara ek olarak önceki nafaka kararının mahkemesi, tarihi ve numarası; karar tarihindeki ve bugünkü gelir-gider durumu; değişikliğin ne zaman ve nasıl gerçekleştiği; asli ve terditli talepler açıkça yazılmalıdır.
4. Harç ve gider avansı. Nafaka davaları değer ölçüsüne göre nispi harca tabidir (2. HD 30.11.2017, E.2016/23885, K.2017/13637); karar ve ilam harcının dörtte biri peşin alınır (Harçlar Kanunu m.28/a). Ödeme gücü olmayan yükümlü adli yardım isteyebilir (HMK m.334).
5. Deliller ve araştırma. Bordro, SGK hizmet dökümü, işten ayrılış bildirgesi, sağlık kurulu raporu, nüfus kaydı ve banka hesap hareketleri sunulur; karşı tarafın gelirini gösteren SGK, vergi, tapu ve trafik kayıtlarının getirtilmesi istenir. Mahkeme genellikle tarafların sosyal ve ekonomik durumunun araştırılmasına karar verir.
6. Karar ve kanun yolu. İlk derece kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.341); süre, ilamın taraflara tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345). Karar çıkıncaya kadar mevcut nafaka ilamı uygulanmaya devam eder.

Sosyal ve ekonomik durum araştırmasının nasıl yapıldığı için sosyal ve ekonomik durum araştırması, yetki kuralının ayrıntıları için nafaka davası hangi mahkemede açılır, artırım davasıyla karşılaştırma için nafaka artırım ve azaltım davası (TMK 176) yazılarımıza bakabilirsiniz.

Nafakanızın azaltılması veya kaldırılması için davanın şartlarını ve delillerinizi birlikte değerlendirmek isterseniz Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka azaltma (indirim) veya kaldırma davası nedir?

Nafaka azaltma davası, koşulların değişmesi nedeniyle mevcut nafakanın indirilmesi veya tamamen kaldırılması için nafaka yükümlüsünün açtığı davadır. Yoksulluk nafakası ve maddi tazminat bakımından Türk Medeni Kanunu madde 176/4’e, iştirak nafakası bakımından ise madde 331’e dayanır. Nafakaya ilişkin karar kesinleşmiş olsa bile, durumların değişmesi hâlinde yeniden düzenlenebilir; kanun bu imkânı açıkça tanır (TMK m.176/4, m.331).

Hangi durumlarda nafaka azaltılabilir?

Azaltma için nafaka yükümlüsünün veya alacaklının durumunda esaslı bir değişiklik aranır. Başlıca sebepler: yükümlünün işini kaybetmesi veya gelirinin önemli ölçüde düşmesi; nafaka alacaklısının ekonomik durumunun belirgin biçimde iyileşmesi; yükümlünün yeni bir evlilikten çocuğunun olması ve yeni nafaka yükümlülüğü altına girmesi. Ancak bu sebeplerin tek başına yeterli olup olmadığı, yükümlünün toplam mali durumu değerlendirilerek belirlenir.

Yoksulluk nafakası hangi hâllerde tamamen kalkar (TMK 176)?

Türk Medeni Kanunu madde 176’ya göre yoksulluk nafakası bazı hâllerde sona erer. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar. Bunun yanında; alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde, nafaka yükümlüsünün açacağı dava ile nafaka kaldırılabilir. Bu son hâllerde kaldırma kendiliğinden olmaz; dava gerekir.

Nafaka alanın başkasıyla birlikte yaşaması nafakayı kaldırır mı?

Yargıtay, nafaka alacaklısının başka biriyle sürekli ve düzenli biçimde birlikte yaşamasını (‘fiili evlilik’ olarak nitelendirir) yoksulluk nafakasının kaldırılma sebebi olarak kabul etmektedir. Ancak bu durumun kaldırma sebebi sayılması için ilişkinin sürekli ve düzenli olması gerekir; kısa süreli veya geçici ilişkiler bu kapsamda değerlendirilmez. Bu durumun ispatı, nafaka yükümlüsüne aittir ve tanık ile diğer delillerle ortaya konur.

Yeni evlilik veya yeni çocuk tek başına nafaka azaltma sebebi midir?

Tek başına yeterli olmayabilir. Yargıtay uygulamasında, nafaka yükümlüsünün yeni evliliğinden çocuğunun olması, tek başına otomatik bir azaltma sebebi olarak görülmemekte; borçlunun toplam mali durumunun (gelir, gider, malvarlığı, tüm bakım yükümlülükleri) bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Yani yeni bir yükümlülük doğması, mevcut nafakanın mutlaka düşeceği anlamına gelmez; mahkeme dengeyi gözetir.

Nafaka azaltma davasını kim açar, ne zamandan itibaren geçerli olur?

Nafaka azaltma (veya kaldırma) davasını nafaka yükümlüsü (nafakayı ödeyen taraf) açar; dava aile mahkemesinde görülür ve yetkili mahkeme, davalı konumundaki nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6; boşanma sonrası nafaka davaları için TMK m.177). Mahkemece verilen azaltma kararı da kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur. Bu nedenle gelir kaybı gibi bir değişiklik yaşandığında, yükümlünün gecikmeden dava açması lehine olur.

Koşullar değişti diye nafaka kendiliğinden kesilebilir mi?

Hayır. Mevcut bir nafaka kararı varken, koşullar değişti diye nafakanın tek taraflı olarak kesilmesi veya eksik ödenmesi mümkün değildir. Nafakanın azaltılması veya kaldırılması ancak mahkeme kararıyla mümkündür. Mahkeme kararı olmadan ödemeyi kesmek, icra takibi ve İcra ve İflas Kanunu madde 344 kapsamında tazyik hapsi riski doğurur. Bu nedenle değişen koşullarda doğru yol, ödemeyi sürdürürken azaltma/kaldırma davası açmaktır.

Nafaka yükümlüsü azaltma davasını kendi şehrinde açabilir mi?

Kural olarak hayır. Boşanma sonrası nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177); azaltma davasında davalı alacaklı olduğundan genel yetki kuralı da (HMK m.6) aynı yeri gösterir. Bu yetki kesin olmadığından (2. HD 14.12.2006, E.2006/9429, K.2006/17659), dava yükümlünün şehrinde açılırsa alacaklının yetki itirazını cevap dilekçesinde ileri sürmesi gerekir (HMK m.19).

Kaldırma talebiyle açılan davada mahkeme nafakayı azaltabilir mi?

Evet. Hâkim talep sonucundan fazlasına karar veremez ama daha azına karar verebilir (HMK m.26/1). Hukuk Genel Kurulu da kaldırma istenen bir davada, şartlar tam kaldırmaya yetmiyorsa hakkaniyet ölçüsünde indirimin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (YHGK 29.11.2017, E.2017/3-1532, K.2017/1465). Talebi asli kaldırma, terditli azaltma olarak kurmak daha güvenlidir (HMK m.111).

İşsiz kaldım, nafaka tamamen kaldırılır mı?

Genellikle hayır. Yargıtay, yükümlünün işsiz olması ve gelirinin bulunmamasının nafakanın tamamen kaldırılmasını gerektirmediğini, bunun ancak indirim için gerekçe olabileceğini kabul etmektedir (YHGK 25.10.2018, E.2017/2-1891, K.2018/1577). Kendi isteğiyle işten ayrılan yükümlünün kazanma gücü dikkate alınır; kusursuz ve ağır bir ödeme gücü kaybında ise kaldırma istisnaen mümkündür (YHGK 14.11.2019, E.2017/3-1013, K.2019/1180).

Emekli oldum, nafakanın azaltılmasını isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz; ancak emeklilik tek başına kaldırma sebebi değildir. Yargıtay, emeklilik nedeniyle gelirin azalmasını nafakanın kaldırılmasına değil, artırılmasına veya azaltılmasına etki eden bir olgu olarak değerlendirmektedir (3. HD 10.03.2014, E.2013/19127, K.2014/3680). Emeklilik öncesi ve sonrası gelir belgelerle karşılaştırılmalıdır.

Cezaevine giren yükümlünün nafaka borcu kalkar mı?

Kendiliğinden kalkmaz. Hukuk Genel Kurulu, cezaevinde hükümlü veya tutuklu olmanın yoksulluk nafakası ödeme yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmayacağını kabul etmiştir (YHGK 27.10.2022, E.2020/2-28, K.2022/1392, oy çokluğu). Gelir kaybı varsa bu, açılacak azaltma davasında ödeme gücüyle birlikte değerlendirilir.

Eski eşim asgari ücretle işe girdi; nafaka kaldırılır mı?

Tek başına kaldırılmayabilir. Yargıtay, asgari ücret düzeyindeki gelirin yoksulluğu kendiliğinden ortadan kaldırmadığını kabul etmektedir (YHGK 21.03.2018, E.2017/2-1584, K.2018/503). Alacaklının gelirinin sürekli ve düzenli olup olmadığı araştırılır (YHGK 04.10.2022, E.2019/2-807, K.2022/1221); gelir artışı kaldırmaya yetmese bile indirim sebebi olabilir.

Birlikte yaşadığı kişiden ayrılan eski eşin nafakası yeniden başlar mı?

Yargıtay, alacaklının fiilen evliymiş gibi birlikte yaşadığı sabit olduktan sonra bu kişiden ayrılmasının yoksulluk nafakasının devamını haklı göstermeyeceğini kabul etmiştir (2. HD 03.03.2014, E.2013/20565, K.2014/4474). Bu nedenle birlikteliğin sürekli ve düzenli olduğunu gösteren deliller dava açılırken toplanmalıdır.

Çocuk 18 yaşına girdi; iştirak nafakası için dava açmam gerekir mi?

Gerekmez. Ergin olan çocuğun iştirak nafakası ayrıca mahkeme kararına gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer (2. HD 17.02.2016, E.2016/447, K.2016/2843). Eğitimi devam eden ergin çocuk, TMK m.328/2 kapsamında bakım talebini kendisi ileri sürebilir.

Yeni evliliğimden çocuğum oldu; iştirak nafakası ne kadar indirilir?

Kanunda bir oran yoktur. Yeni bakım yükümlülüğü dikkate alınır, ancak indirim çocukların ihtiyaçları ve tarafların durumu gözetilerek hakkaniyete uygun ve makul olmalıdır; Yargıtay yüksek miktarda indirimi bozma sebebi saymıştır (3. HD 01.10.2018, E.2018/566, K.2018/9305).

Nafaka azaltma davasında harç ve masraf ne kadardır?

Nafaka davaları değer ölçüsüne göre nispi harca tabidir ve karar ve ilam harcının dörtte biri peşin alınır (Harçlar Kanunu m.28/a; 2. HD 30.11.2017, E.2016/23885, K.2017/13637). İştirak nafakasının azaltılmasına yönelik bağımsız davada yargılama giderleri kabul-ret oranına göre belirlenir (YHGK E.2017/2-2444, K.2019/51). Ödeme gücü olmayanlar adli yardım isteyebilir (HMK m.334).

Dava sürerken nafakayı geçici olarak düşürtebilir miyim?

Kanunda azaltma davasına özgü bir geçici indirim düzenlemesi yoktur. Genel ihtiyati tedbir hükmüne (HMK m.389) dayanılarak talepte bulunulabilir; ancak kabulü hâkimin takdirindedir ve kabul edilmedikçe mevcut nafaka ilamı aynen uygulanır. Bu nedenle ödeme karar çıkıncaya kadar sürdürülmelidir.

Nafaka azaltma kararına karşı hangi yola başvurulur?

İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.341). Süre, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345). Karar kesinleşinceye kadar tarafların ödeme ve tahsil durumunu bir avukatla birlikte izlemesi önerilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.