Boşanma Davasından Feragat Dilekçesi Örneği: HMK 307-312, Kısmi Feragat, Karşı Dava ve Giderler

Boşanma davasını açan eş, hüküm kesinleşinceye kadar davasından feragat edebilir (HMK m.307, 310). Feragat dilekçeyle veya duruşmada sözlü olarak yapılır; karşı tarafın ve mahkemenin onayına bağlı değildir ve kayıtsız şartsız olmalıdır (HMK m.309). Sonucu ağırdır: feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur, yalnız irade bozukluğu hâlinde iptali istenebilir (HMK m.311); feragat eden taraf aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder (HMK m.312). Yargıtay feragati, o tarihe kadarki olayların affı olarak da değerlendirir. Asıl davadan feragat karşı davayı sona erdirmez (HMK m.134). Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanuni çerçeve: HMK 307-312
• Feragatin niteliği ve kabulden farkı
• Feragat, geri alma ve takipsiz bırakma
• Şekil: kayıtsız ve şartsız beyan
• Vekilin feragat yetkisi
• Ne zamana kadar? İstinaf ve temyizde ek karar
• Feragatin kapsamı ve fer’î talepler
• Kısmi feragat
• Karşı dava varsa
• Feragat ve af: kusura etkisi
• Feragatten sonra yeni dava ve TMK 166/4
• Feragatten dönme ve iptal
• Harç, yargılama gideri ve vekâlet ücreti
• Tedbirler, mal rejimi ve koruma kararları
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Barışma hâlinde hangi yolun seçileceği için boşanma davası açtım ama barışmak istiyorum, feragatin genel anlatımı için boşanma davasından vazgeçme ve feragat ve affın sonuçları için boşanma davası sonrası barışma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kanuni Çerçeve: HMK 307-312

Feragat, kabul ve sulh, davayı mahkemenin esas hakkındaki değerlendirmesine gerek kalmadan sona erdiren taraf işlemleridir (HMK m.307-315). Feragat davacının, kabul davalının işlemidir; sulh ise iki tarafın mahkeme huzurunda yaptığı sözleşmedir. Boşanma davasında bu üç kurumdan yalnız feragat bütün etkisiyle uygulanır. Kabul ve sulh, boşanmanın kişiye sıkı sıkıya bağlı ve kamu düzenine yakın niteliği nedeniyle sınırlı sonuç doğurur.

Bu hükümlerin yanında boşanma davasına özgü iki kural daha vardır. Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülmesine engel değildir (HMK m.134). Davalı ile karşı davacının durumu bu nedenle feragatten etkilenmez. Feragatin maddi hukuktaki yansıması ise aftır: zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış hâllerinde affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161/3, 162/3). Yargıtay aynı ilkeyi evlilik birliğinin sarsılmasına dayanan davalarda da uygular.

Feragatin Niteliği ve Kabulden Farkı

Feragat, davacının mahkemeye yönelttiği tek taraflı bir irade beyanıdır. Hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir (HMK m.309/2). Beyan mahkemeye ulaştığında sonuç doğurur; mahkeme feragat nedeniyle davanın reddine karar verir. Bu karar boşanma sebebinin var olup olmadığı hakkında bir değerlendirme içermez, ama feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğu için aynı talep yeniden ileri sürülemez (HMK m.311).

Kabulün durumu farklıdır. Kabul, davalının talep sonucuna kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir; ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri davalarda hüküm doğurur (HMK m.308). Boşanma bu davalardan değildir ve tarafların boşanma sebebine ilişkin ikrarı hâkimi bağlamaz (TMK m.184/3). Davalının davayı kabul etmesi ancak TMK m.166/3’teki şartlarla, yani evlilik en az bir yıl sürmüşse, hâkim tarafları bizzat dinlemiş ve malî sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulmuşsa boşanmaya yol açar. Sulh ise yalnız tarafların serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıklarda yapılabilir (HMK m.313/2); boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar da hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5).

Anlaşmalı boşanmada taraflardan birinin iradesinden dönmesi feragatle karıştırılmamalıdır; bunun için anlaşmalı boşanmada iradeden dönme yazımıza bakabilirsiniz.

Feragat, Davanın Geri Alınması ve Takipsiz Bırakma

Davasını sona erdirmek isteyen davacının önünde üç yol vardır ve sonuçları birbirinden çok farklıdır. Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar ancak davalının açık rızasıyla davasını geri alabilir; bu durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (HMK m.123). Usulüne uygun davet edilen taraflardan hiçbiri duruşmaya gelmezse veya gelip davayı takip etmeyeceklerini bildirirlerse dosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır (HMK m.150/1, 150/5). Feragat ise davalının rızasına bağlı olmayan ve kesin hüküm gibi sonuç doğuran tek yoldur.

Takipsiz bırakmada taraflardan yalnız biri gelirse mahkeme, gelen tarafın isteğiyle yargılamaya devam edebilir (HMK m.150/2); ayrıntılar için boşanma duruşmasına katılmama yazımıza bakabilirsiniz. Kanun yolu aşamasında dördüncü bir işlem daha gündeme gelir: istinaf veya temyiz başvurusundan feragat. Bu işlem yalnız üst mahkemeye yapılan başvuruyu ortadan kaldırır; ilk derece mahkemesinin boşanma hükmü kesinleşme yoluna girer. Evliliğin sürmesini isteyen eşin yapacağı işlem kanun yolundan değil davadan feragattir.

Şekil: Kayıtsız ve Şartsız, Açık Beyan

Feragat dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır (HMK m.309/1). Dilekçe mahkeme kalemine verilebilir veya UYAP üzerinden gönderilebilir. Duruşmada yapılan sözlü feragat tutanağa geçirilir; beyanın tam ve doğru yazıldığını tutanak okunurken kontrol etmek gerekir. Kısmi feragatte feragat edilen kısım dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilmelidir (HMK m.309/3).

Feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır (HMK m.309/4). Yargıtay, beyanın kesin ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde açık olmasını arar (Y2HD, 11.03.2025, E.2023/9300, K.2025/2570). Bir karşılığa veya gelecekteki bir olaya bağlanan vazgeçme feragat olarak sonuç doğurmaz. Karşı davasından anlaşmalı boşanma talebiyle feragat eden kadının beyanı, anlaşmalı boşanma olması şartına bağlı sayılmış; taraflar duruşmada anlaşmalı boşanmak istemediklerini bildirince feragat sonuç doğurmamış ve davanın esasının incelenmesi gerektiği kabul edilmiştir (Y2HD, 05.12.2024, E.2024/941, K.2024/9554).

Dilekçede “vazgeçiyorum”, “davayı çekiyorum” gibi belirsiz ifadeler yerine hangi işlemin yapıldığı açıkça yazılmalıdır: feragat mi, geri alma mı, yoksa yalnız kanun yolu başvurusundan vazgeçme mi?

Vekilin Feragat Yetkisi (HMK 74)

Açıkça yetki verilmemişse vekil davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafın davasını kabul edemez ve sulh olamaz; kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları da açamaz ve takip edemez (HMK m.74). Boşanma davası bu niteliktedir. Bu nedenle boşanma davasını takip eden avukatın vekâletnamesinde hem boşanma davası için özel yetki hem de feragat yetkisi açıkça yer almalıdır.

Vekâletnamede feragat yetkisi bulunan vekilin kanun yolu aşamasında yaptığı feragat geçerli kabul edilir ve hükmü veren mahkemece karara bağlanır (Y14HD, 22.03.2017, E.2016/4157, K.2017/2203; Y8HD, 05.02.2018, E.2017/14444, K.2018/1616). Yetki yoksa feragat beyanını asil bizzat dilekçeyle veya duruşmada vermelidir. Feragat kararı müvekkilindir; uygulamada vekil feragat dilekçesini vermeden önce müvekkilden yazılı ve imzalı talimat alır.

Avukatla yollar ayrılıyorsa feragat ile azil birbirine karıştırılmamalıdır; azil davayı sona erdirmez. Bunun için boşanma davasında avukat değiştirme, yurt dışındaki eş için yurt dışından boşanma vekâletnamesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ne Zamana Kadar? İstinaf ve Temyizde Ek Karar

Feragat, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir (HMK m.310/1). Feragat hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi feragat doğrultusunda ek karar verir (HMK m.310/2). Feragat dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir (HMK m.310/3). Bu iki fıkra 7251 sayılı Kanunun 29. maddesiyle eklenmiştir.

Hukuk Genel Kurulu, karşılıklı boşanma davasında temyiz aşamasında yapılan feragat üzerine dosyanın HMK m.310/3 uyarınca ek karar için ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiğini kabul etmiştir (YHGK, E.2021/664, K.2023/131). Boşanma hükmü kesinleşmişse artık davadan feragatle boşanma ortadan kaldırılamaz; barışan eşler ancak yeniden evlenebilir. Kesinleşmenin nasıl hesaplandığı için boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulamada sık görülen durum, boşanma hükmünün kesinleşmesi, nafaka ve tazminat gibi fer’î sonuçların ise kanun yolunda sürmesidir. Bu aşamadaki feragatin kapsamı aşağıda ayrıca ele alınmıştır. İstinaf süreci için boşanmada istinaf ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.

Feragatin Kapsamı ve Fer’î Talepler

Boşanma davasında davacı çoğu zaman boşanmanın yanında maddi ve manevi tazminat (TMK m.174), yoksulluk nafakası (TMK m.175), velayet ve iştirak nafakası (TMK m.182) ile ziynet alacağı ister. Bu taleplerin bir kısmı boşanmaya bağlıdır: TMK m.174 ve 175 talepleri ancak boşanma hâlinde hükme bağlanabilir. Bu nedenle boşanma talebinden feragat edildiğinde bunlar da ayakta kalmaz. Yargıtay da davadan feragatin davanın fer’îlerini kapsadığını kabul eder (Y2HD, 27.04.2016, E.2016/5717, K.2016/8520).

Ziynet alacağı ise farklıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, boşanma davasıyla birlikte hükme bağlanan ziynet alacağının boşanma ilamının fer’isi olmayıp ondan bağımsız bir eda hükmü olduğunu kabul etmiştir (Y12HD, 02.02.2026, E.2025/8509, K.2026/395). Aynı dosyada ziynet de isteniyorsa feragatin bu talebi kapsayıp kapsamadığı dilekçede açıkça yazılmalıdır.

En tartışmalı durum, boşanma hükmü kesinleştikten sonra fer’î sonuçlar kanun yolundayken yapılan feragattir. Bir dosyada 2. Hukuk Dairesi kesinleşmiş boşanma davasından feragatin kesinleşmemiş fer’îleri de kapsadığını kabul etmiş; Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu direnme kararını usulî kazanılmış hak gerekçesiyle bozmuş, karşı oy yazan üyeler ise feragatin fer’îlere uygulanamayacağını savunmuştur (YHGK, 15.03.2023, E.2021/2-668, K.2023/191). Daha yeni bir kararda ise boşanma kesinleştikten sonra verilen ve evliliği sürdürme isteğini bildiren dilekçenin fer’îlerden açık bir feragat içermediği ve bu yönden sonuç doğurmayacağı kabul edilmiştir (Y2HD, 11.03.2025, E.2023/9300, K.2025/2570). Güvenli yol, feragat edilen talepleri tek tek saymaktır (HMK m.309/3).

Kısmi Feragat

Feragat talep sonucunun yalnız bir kısmına ilişkin olabilir (HMK m.307). Kısmi feragatte feragat edilen kısım dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilir (HMK m.309/3); yargılama giderlerine mahkûmiyet de buna göre belirlenir (HMK m.312/1). Uygulamada en sık görülen biçim, boşanma talebini sürdürürken tazminat veya yoksulluk nafakası talebinden vazgeçmektir. Feragat edilen talep için de kesin hüküm doğar; aynı talep sonradan ileri sürülemez (HMK m.311).

Çocuğa ilişkin talepler bu açıdan ayrıdır. Hukuk Genel Kurulu, iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve hâkimin talep olmasa da bunu gündeme alabileceğini kabul etmiştir (YHGK, 19.09.2019, E.2017/2-1894, K.2019/918). Bu nedenle “çocuk için nafaka istemiyorum” beyanı hâkimin çocuğun menfaatini gözetme görevini ortadan kaldırmaz. Tedbir nafakasında da özel bir kural vardır: tedbir nafakası her an doğup işleyen bir alacak olduğundan, bağımsız tedbir nafakası talebinden feragat edilmesi, feragat tarihinden itibaren yeniden nafakaya hükmedilmesine engel olmamıştır (YHGK, 17.01.2018, E.2017/2-3102, K.2018/46).

Anlaşmalı boşanmada nafakadan vazgeçmenin sonuçları için anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat, ziynet talebi için ziynet alacağı davası dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Karşı Dava Varsa

Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülmesine engel değildir (HMK m.134). Davacı asıl davasından feragat ederse karşı dava görülmeye devam eder ve karşı davacı boşanma ile fer’î taleplerini sürdürebilir. Barışan eşler davanın tamamen sona ermesini istiyorsa iki dava için ayrı ayrı beyanda bulunmalıdır.

Feragatin af sonucu karşı davada da kendini gösterir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, karşı davasından feragat eden ve sonra boşanmayı yeniden isteyen kadın bakımından “feragatten feragat mümkün değildir” demiş; feragatin erkeğin kusurlarını affetme anlamına geldiğini, affedilen olayların kusur olarak yüklenemeyeceğini belirterek kadının tam kusurlu kabul edilmesi gerektiğini, tazminat ve yoksulluk nafakası hükmünün bu nedenle bozulduğunu açıklamıştır (Y2HD, 17.04.2018, E.2016/16558, K.2018/5167).

Karşı davanın açılması ve harcı için boşanmada karşı dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Feragat ve Af: Kusura Etkisi

Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış hâllerinde affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161/3, 162/3). Evlilik birliğinin sarsılmasına dayanan davalarda kanunda böyle bir hüküm bulunmasa da Yargıtay, affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olayların boşanma sebebi kabul edilemeyeceğini istikrarlı biçimde uygular (Y2HD, E.2013/18374, K.2014/318).

Davadan feragat bu affın en güçlü göstergesidir. 2. Hukuk Dairesi, kocanın önceki boşanma davasından feragat etmesini kadının o tarihe kadarki kusurlarının affedildiği veya en azından hoşgörüyle karşılandığı ve birlikte yaşama iradesi olarak değerlendirmiş; feragat tarihinden sonra kadına yüklenebilecek kusurlu davranış kanıtlanamadığından yeni davanın reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Y2HD, 19.10.2021, E.2021/7985, K.2021/7346). Buna karşılık bağımsız nafaka davasından feragat, karşı tarafın kusurlarının affedildiği anlamına gelmez (Y2HD, 24.06.2013, E.2013/2312, K.2013/17861; YHGK, K.2018/46 kararındaki aktarım).

Barışmanın kusur ve tazminata etkisi için eşit kusur hâlinde tazminat ve nafaka yazımıza bakabilirsiniz.

Feragatten Sonra Yeni Dava ve TMK 166/4

Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan aynı olaylara dayanan yeni bir boşanma davası açılamaz (HMK m.311). Feragat, gelecekte boşanma hakkını ise ortadan kaldırmaz. İki yol açık kalır: feragatten sonra yaşanan yeni olaylara dayanan dava ve ortak hayatın yeniden kurulamaması sebebiyle boşanma.

Boşanma davasının reddi kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4; 7532 s.K. ile değişik). Yargıtay, feragat nedeniyle reddedilen davayı bu hüküm bakımından ret kararı saymış; feragat kesin hükmün sonuçlarını doğurduğundan ret kararının ayrıca şeklen kesinleşmesinin beklenmeyeceğini, feragat dilekçeyle yapılmışsa dilekçenin mahkemeye verildiği tarihin, duruşmada yapılmışsa duruşma tarihinin esas alınacağını kabul etmiştir (Y2HD, 22.03.2007, E.2006/16345, K.2007/4627; Y2HD, 13.03.2008, E.2008/2383, K.2008/3409). Bu kararlar sürenin üç yıl olduğu dönemde verilmiştir. Davanın geri alınması veya takipsiz bırakılması üzerine verilen açılmamış sayılma kararı ise ret kararı değildir.

Bir yıllık sürenin hesabı için reddedilen boşanma sonrası fiili ayrılık ve ayrı yaşamak boşanma sebebi mi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Feragatten Dönme ve İptal

Feragatten dönülemez. 2. Hukuk Dairesi bunu “feragatten feragat mümkün değildir” biçiminde ifade eder (Y2HD, 17.04.2018, E.2016/16558, K.2018/5167; Y2HD, 28.06.2016, E.2015/19506, K.2016/12432). Kanunun tanıdığı tek çıkış irade bozukluğudur: irade bozukluğu hâllerinde feragatin iptali istenebilir (HMK m.311). Yanılma, aldatma ve korkutma bu hâllerin başında gelir; Hukuk Genel Kurulu bunların borçlar hukukundaki irade bozukluğu hükümlerine dayandığını belirtmiştir (YHGK, E.2017/3056, K.2021/1074).

İptal iddiası kural olarak aynı davada ön sorun olarak incelenir (Y1HD, 22.01.2020, E.2016/14384, K.2020/314). Mahkeme yalnız dosya üzerinden karar vermemeli; tarafları dinleyip delilleri toplamalıdır (Y1HD, 02.07.2020, E.2017/5477, K.2020/3401). Ayrı bir iptal davası açılmışsa asıl davayla birleştirilmesi gerekir (YHGK, 29.04.2009, E.2009/13-76, K.2009/120). HMK m.311’de iptal için ayrı bir süre yazılı değildir; iddia öğrenilir öğrenilmez ve delilleriyle birlikte ileri sürülmelidir.

Harç, Yargılama Gideri ve Vekâlet Ücreti

Feragat beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir; feragat talep sonucunun yalnız bir kısmına ilişkinse mahkûmiyet buna göre belirlenir (HMK m.312/1). Karşı taraf vekille temsil ediliyorsa vekâlet ücreti de yargılama giderlerine girer (HMK m.323).

Vekâlet ücretinin tutarında zamanlama belirleyicidir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre anlaşmazlık feragat, kabul veya sulh nedeniyle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse tarifedeki ücretin yarısına, sonra giderilirse tamamına hükmolunur (AAÜT m.6; RG 04.11.2025, 33067). Aile mahkemesinde görülen davalar için tarifedeki tutar 45.000 TL’dir; ön inceleme tutanağı imzalanmadan yapılan feragatte karşı taraf lehine 22.500 TL’ye hükmedilir. Harç bakımından davadan feragat muhakemenin ilk celsesinde olursa karar ve ilam harcının üçte biri, daha sonra olursa üçte ikisi alınır (Harçlar K. m.22). Peşin alınan karar ve ilam harcı gerekenden fazla çıkarsa fazlası istek üzerine geri verilir (Harçlar K. m.31).

Karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti avukata aittir (Av.K. m.164 son fıkra); barışan eşlerin giderler konusunda anlaşması bu nedenle avukatın hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. 2026 harç tutarları için boşanmada maktu ve nispi harç hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Tedbirler, Mal Rejimi ve Koruma Kararları

Boşanma davası açılınca hâkim davanın devamı süresince eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Bu önlemler davaya bağlıdır; dava feragatle sona erince dayanakları da ortadan kalkar. Eşler barışmadan yalnız dava sona erdiyse ve ayrı yaşama sürüyorsa nafaka, konut ve çocuk için TMK m.197 yoluna başvurulabilir; bunun için ayrı yaşama ve evlilik birliğinin korunması dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Mal rejimi bakımından mahkeme kararıyla boşanmada rejim davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Dava feragatle reddedilince boşanma gerçekleşmediğinden rejim sürer; ileride yeni bir boşanma davası açılırsa o davanın tarihi esas alınır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararları ise boşanma davasından ayrı kararlardır ve feragatle kendiliğinden kalkmaz.

Barışan eşlerin koruma kararı için yapacağı başvuru için uzaklaştırma kararı varken barıştık, dava sürerken nafaka için tedbir nafakası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Boşanma davasından tamamen feragat dilekçesi (HMK 307, 309, 312)

2. Kısmi feragat dilekçesi: tazminat ve yoksulluk nafakası talebinden feragat (HMK 307, 309/3, 312/1)

3. İstinaf aşamasında davadan feragat ve ek karar talebi (HMK 310/2)

Karşı dava varsa karşı davacının da kendi davası için ayrı beyanda bulunması gerekir; aksi hâlde karşı dava sürer (HMK m.134). Davanın geri alınması dilekçesi için davadan nasıl vazgeçerim, istinaf dilekçesinin genel yapısı için boşanmada istinaf dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Ön incelemeden önce barışan eşler. Kadın boşanma davası açmış, koca karşı dava açmamış. Ön inceleme duruşmasından önce eşler barışıyor ve kadın feragat dilekçesi veriyor.

Senaryo 2: Karşı davalı dosyada tek taraflı feragat. Koca asıl davasından feragat ediyor; kadın karşı davasını sürdürüyor ve kocanın feragatten önceki kusurlarına dayanıyor.

Senaryo 3: Kesinleşmiş boşanma, istinafta nafaka. Boşanma hükmü kesinleşmiş, nafaka ve tazminat istinafta. Kadın “evliliği sürdürmek istiyorum” yazan bir dilekçe veriyor.

Yol Haritası

1. Amacı netleştirin. Barışmanın kalıcılığından emin değilseniz önce davanın geri alınmasını değerlendirin (HMK m.123).
2. Aşamayı belirleyin. Hüküm verilmiş mi, istinafta mı, kesinleşmiş mi (HMK m.310)?
3. Kapsamı yazın. Hangi taleplerden feragat edildiğini tek tek sayın (HMK m.309/3).
4. Şart koymayın. Karşılık beklenen bir anlaşma varsa feragat yerine protokol ve hâkim onayı yolunu düşünün (HMK m.309/4; TMK m.184/5).
5. Vekâletnameyi kontrol edin. Feragat yetkisi yoksa dilekçeyi asil imzalasın (HMK m.74).
6. Karşı davayı unutmayın. Karşı dava ayrıca sona erdirilmedikçe sürer (HMK m.134).
7. Giderleri hesaplayın. Ön inceleme tutanağından önce feragat vekâlet ücretini yarıya indirir (AAÜT m.6).
8. Sonrasını planlayın. Koruma kararı, tedbirler ve TMK 166/4 süresi için tarihleri kaydedin.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davasından feragat etmek için eşimin onayı gerekir mi?

Hayır. Feragatin hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir (HMK m.309/2). Eşin açık rızası yalnız davanın geri alınmasında aranır (HMK m.123).

Feragat dilekçesi nereye verilir?

Davanın görüldüğü mahkemeye verilir. Hüküm verildikten sonra yapılan feragatte dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi ek karar verir (HMK m.310/2). Dosya Yargıtaydaysa Yargıtay dosyayı hükmü veren mahkemeye gönderir (HMK m.310/3).

Duruşmada sözlü olarak feragat edebilir miyim?

Evet. Feragat dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır (HMK m.309/1). Sözlü beyan tutanağa geçirilir; tutanak okunurken beyanın doğru yazıldığını kontrol edin.

Feragati bir şarta bağlayabilir miyim?

Hayır. Feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır (HMK m.309/4). Anlaşmalı boşanma olması şartına bağlanan feragat, anlaşmalı boşanma gerçekleşmeyince sonuç doğurmamıştır (Y2HD, E.2024/941, K.2024/9554).

Feragat ettikten sonra vazgeçebilir miyim?

Hayır. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m.311) ve Yargıtay feragatten feragatin mümkün olmadığını kabul eder (Y2HD, E.2016/16558, K.2018/5167). Yalnız yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade bozukluğu hâllerinde iptal istenebilir.

Avukatım benim yerime feragat edebilir mi?

Ancak vekâletnamede açıkça feragat yetkisi varsa edebilir (HMK m.74). Yetki yoksa dilekçeyi sizin imzalamanız veya duruşmada bizzat beyanda bulunmanız gerekir.

Boşanma kararı verildikten sonra feragat edilebilir mi?

Evet, hüküm kesinleşinceye kadar edilebilir (HMK m.310/1). Bu durumda hükmü veren mahkeme veya bölge adliye mahkemesi feragat doğrultusunda ek karar verir (HMK m.310/2).

Boşanma kesinleştikten sonra feragat ederek evliliğe dönebilir miyim?

Hayır. Kesinleşmiş boşanma feragatle ortadan kalkmaz. Barışan eşler ancak yeniden evlenebilir; kadın için bekleme süresi konusu TMK m.132’ye göre değerlendirilir.

Feragat edersem eşimin karşı davası ne olur?

Karşı dava görülmeye devam eder; asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi karşı davanın görülmesine engel değildir (HMK m.134).

Feragatten sonra yeniden boşanma davası açabilir miyim?

Aynı olaylarla açamazsınız (HMK m.311). Feragatten sonraki yeni olaylara dayanabilir veya ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl ortak hayat kurulamamışsa TMK m.166/4’e başvurabilirsiniz; feragatte Yargıtay feragat tarihini esas almaktadır (Y2HD, K.2007/4627).

Feragat ettiğim davadaki olaylara yeni davada dayanabilir miyim?

Kural olarak hayır. Yargıtay feragati önceki olayların affı veya hoşgörüyle karşılanması olarak değerlendirir (Y2HD, E.2021/7985, K.2021/7346).

Yalnız tazminat veya nafaka talebimden feragat edebilir miyim?

Evet. Feragat kısmen de yapılabilir (HMK m.307); feragat edilen kısım dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilmelidir (HMK m.309/3). Feragat edilen talep bakımından kesin hüküm doğar.

Çocuğun nafakasından feragat edebilir miyim?

Bu beyan hâkimi bağlamaz. Hukuk Genel Kurulu iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve hâkimin talep olmasa da bunu gündeme alabileceğini kabul etmiştir (YHGK, E.2017/2-1894, K.2019/918).

Feragat edersem masrafları kim öder?

Feragat eden taraf, aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder (HMK m.312/1). Ön inceleme tutanağı imzalanmadan feragat edilirse karşı taraf lehine vekâlet ücreti tarifedeki ücretin yarısıdır (AAÜT m.6).

Feragat edince tedbir nafakası ne olur?

TMK m.169 önlemleri davaya bağlıdır; dava sona erince dayanakları kalmaz. Ayrı yaşama sürüyorsa TMK m.197 yoluyla nafaka istenebilir. Bağımsız tedbir nafakası talebinden feragat edilmesi, feragat tarihinden itibaren nafakaya hükmedilmesine engel olmamıştır (YHGK, K.2018/46).

Feragat ile davanın geri alınması arasındaki fark nedir?

Feragat tek taraflıdır ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m.309/2, 311). Geri alma davalının açık rızasını gerektirir ve dava açılmamış sayılır (HMK m.123); aynı olaylarla yeniden dava açılabilir, ancak TMK m.166/4 bakımından ret kararı oluşmaz.