Boşanma davasında dilekçeler aşaması dört dilekçeden oluşur. Davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap (replik) dilekçesi; davalı da bu dilekçenin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap (düplik) dilekçesi verebilir (HMK m.136/1). Bu iki dilekçe, iddia ve savunmanın serbestçe genişletilip değiştirilebildiği son aşamadır; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yeni vakıa ileri sürmek ancak ıslah veya karşı tarafın açık muvafakatiyle mümkündür (HMK m.141). Yargıtay, cevaba cevap dilekçesiyle yeni bir talep de eklenebileceğini kabul etmektedir. Yeni vakıa, yeni talep ve yeni delil bu dilekçelerde eksiksiz yazılmalı; dava tarihinden sonraki olaylar ise ayrı bir davaya konu edilmelidir. Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.
Güncel durum (26 Ekim 2026). HMK m.136 ve m.141, 31.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değiştirilmemiştir; m.141’in bugünkü metni 7251 sayılı Kanunla (2020) getirilmiştir. 7589 sayılı Kanun kısmi davada bir defalık talep artırımını (HMK m.109/4) ve duruşma aralarına üç aylık üst sınırı (HMK m.147) getirmiştir (ikincil kaynak). Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, dava dilekçesinde yer almayan yeni bir talebin kısmen ıslahla davaya eklenemeyeceğine karar vermiştir (K.2026/1); bu nedenle talepler dilekçeler aşamasında tamamlanmalıdır.
Replik ve düplik dilekçenizi süresinde ve eksiksiz hazırlayalım
Cevaba cevap, ikinci cevap, karşı davaya cevap, yeni vakıa ve delil bildirimi: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Replik ve düplik nedir?
- Süreler ve hesaplama
- Ek süre ve eski hâle getirme
- HMK 141: genişletme serbestisi
- Replikte neler yapılır?
- Düplikte neler yapılır?
- Cevap verilmemişse
- Karşı dava varsa dilekçe sırası
- Yeni talep: tazminat ve nafaka
- Dava tarihinden sonraki olaylar
- Deliller ve somutlaştırma
- Tebligat ve ihtar
- Basit yargılamada replik yok
- Ön incelemeye geçiş
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Replik ve düplik hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Replik ne zaman verilir? | Cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.136/1 |
| Düplik ne zaman verilir? | Replik dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.136/1 |
| Süre kesin mi? | Evet; kaçırılırsa hak düşer | HMK m.94/1, 94/3 |
| Yeni vakıa eklenebilir mi? | Evet; bu dilekçelerde serbestçe | HMK m.141/1 |
| Yeni talep eklenebilir mi? | Yargıtay’a göre cevaba cevapla eklenebilir | Y2HD, K.2022/7577 |
| Sonra yeni iddia? | Yalnız ıslah veya açık muvafakatle | HMK m.141/2 |
| Dava açıldıktan sonraki olay? | Bu davada kusur olarak esas alınmaz; ayrı dava | Y2HD, K.2015/13216 |
| Basit yargılamada? | Cevaba cevap ve ikinci cevap verilmez | HMK m.317/3 |
| Karşı dava varsa? | Replik ve karşı davaya cevap tek dilekçede | HMK m.135, 136 |
Dilekçeler aşamasının ilk iki halkası için boşanma dava dilekçesi örneği ve boşanma cevap dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.
Replik ve Düplik Nedir? Dilekçeler Aşamasındaki Yeri
Boşanma davası yazılı yargılama usulüne göre görülür ve dava, dilekçelerin karşılıklı verilmesiyle başlar. Kanun bu aşamada dört dilekçe öngörür: dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap dilekçesi ve ikinci cevap dilekçesi. Uygulamada cevaba cevap dilekçesine “replik”, ikinci cevap dilekçesine “düplik” denir. HMK m.136/1’e göre davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi; davalı da davacının cevabının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir.
Bu iki dilekçe hakkında dava ve cevap dilekçelerine ilişkin hükümler, niteliğine aykırı düşmediği sürece kıyasen uygulanır (HMK m.136/2). Vakıaların sıra numarası altında özeti, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, hukuki sebepler ve açık bir sonuç bu dilekçelerde de yer almalıdır (HMK m.119, 129; YHGK, E.2017/3098, K.2021/546; ikincil kaynak).
Tablo: Boşanma davasında dilekçeler aşaması
| Sıra | Dilekçe | Kim verir? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Dava dilekçesi | Davacı | Dava açılırken | HMK m.118, 119 |
| 2 | Cevap dilekçesi | Davalı | Tebliğden itibaren iki hafta; bir defa en çok bir ay ek süre | HMK m.127 |
| 3 | Cevaba cevap (replik) | Davacı | Cevabın tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.136/1 |
| 4 | İkinci cevap (düplik) | Davalı | Repliğin tebliğinden itibaren iki hafta | HMK m.136/1 |
| Sonra | Ön inceleme | Mahkeme | Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra | HMK m.137 |
Replik ve düplik isteğe bağlıdır; vermemek iddiaları kabul etmek anlamına gelmez ve boşanma sebeplerinde ikrar hâkimi zaten bağlamaz (TMK m.184/3). Asıl kayıp, genişletme ve yeni delil gösterme fırsatıdır. Sürecin tamamı için çekişmeli boşanma süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Replik ve Düplik Süreleri: Nasıl Hesaplanır?
Süreler taraflara tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar (HMK m.91). Hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m.92/2); iki haftalık süre pazartesi başladıysa iki hafta sonraki pazartesi sona erer. Resmî tatil günleri süreye dâhildir; son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter (HMK m.93). Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445/4); UYAP’ta bu, gece yarısı demektir (YHGK, E.2023/304, K.2025/92; ikincil kaynak).
Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a-4); süre dilekçenin açıldığı günden değil bu tarihten başlar. Kanuni süreler kesindir ve süresinde yapılmayan işlemi yapma hakkı düşer (HMK m.94/1, 94/3).
Tablo: Replik ve düplik süresinin hesabı
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Başlangıç | Dilekçenin tebliği | HMK m.91, 136/1 |
| Elektronik tebligat | Ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda tebliğ | Tebligat K. m.7/a-4 |
| Bitiş | İki hafta sonra karşılık gelen günün sonu | HMK m.92/2 |
| Son gün tatil | İlk iş günü çalışma saati sonu | HMK m.93 |
| UYAP ile gönderim | Gün sonuna kadar | HMK m.445/4 |
| Adli tatil | Tatilde biten süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar | HMK m.104/1 |
| Tatilde dilekçe | Verilebilir | HMK m.103/3 |
| Sürenin niteliği | Kesin; kaçırılırsa hak düşer | HMK m.94 |
Boşanma davası adli tatilde görülen işler arasında sayılmadığından, iki haftalık süre 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında doluyorsa kendiliğinden bir hafta uzamış sayılır (HMK m.102, 104/1). Ayrıntı için süreler, adli tatil ve eski hâle getirme ve adli tatil 2026 yazılarımıza bakabilirsiniz.
Replik İçin Ek Süre Alınabilir mi? Süre Kaçarsa Ne Olur?
Cevap dilekçesi için kanun açık bir ek süre imkânı tanır: cevabın iki hafta içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olduğu hâllerde, bu süre içinde başvuran davalıya cevap süresinin bitiminden itibaren işlemek üzere bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127). Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri için ise ayrı bir ek süre hükmü yoktur. HMK m.136/2’deki kıyas hükmü nedeniyle m.127’nin bu dilekçelere uygulanıp uygulanamayacağı tartışılabilir; ancak buna dayanan yerleşik bir uygulamadan söz etmek mümkün değildir. Güvenli yol, ek süre talebine güvenmeden dilekçeyi iki hafta içinde vermektir.
Süre kaçırıldıysa tek telafi yolu eski hâle getirmedir. Kesin süreyi elde olmayan sebeplerle kaçıran taraf, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme isteyebilir ve kaçırılan işlemi de aynı süre içinde yapmalıdır (HMK m.95/1, 96/1, 97/1). Aynı sonuca başka bir yoldan ulaşılabiliyorsa eski hâle getirme istenemez (HMK m.95/2). İş yoğunluğu veya belge toplanamaması elde olmayan sebep sayılmaz.
Tablo: Ek süre ve sürenin kaçırılması
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevap dilekçesi için ek süre | Süre içinde istenirse bir defa, en çok bir ay | HMK m.127 |
| Replik veya düplik için ek süre | Açık hüküm yok; kıyas tartışmalı | HMK m.136/2 |
| Süre geçtikten sonra verilen replik | Genişletme hakkı düşmüş olur | HMK m.94/3, 141/1 |
| Elde olmayan sebep | Eski hâle getirme; iki hafta | HMK m.95, 96 |
| Geç dilekçedeki yeni vakıa | Karşı taraf muvafakat etmezse değerlendirilmez | HMK m.141 |
| Geç dilekçedeki yeni delil | Mahkemenin iznine bağlı | HMK m.145 |
Süresinden sonra verilen dilekçedeki yeni vakıalar, karşı taraf açıkça muvafakat etmedikçe dikkate alınmaz; sessiz kalmak muvafakat sayılmaz, ama muvafakat edilmediğinin yazılı bildirilmesi tartışmayı önler.
HMK 141: Genişletme Serbestisi Bu Dilekçelerde Biter
HMK m.141/1, 7251 sayılı Kanunla 2020’de değiştirilmiştir. Bugünkü metne göre taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia ve savunmalarını genişletebilir veya değiştirebilir; dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez. İkinci fıkra, ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümlerini saklı tutar.
Hukuk Genel Kurulu, genişletme yasağının cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinden sonra başladığını ve bu iki dilekçeden sonra verilen her dilekçenin yasak kapsamında olduğunu belirtmiştir (YHGK, E.2017/2269, K.2021/56). Tahkikat aşamasında taraflar kural olarak yeni vakıa ileri süremez; bu ancak açık muvafakat veya ıslahla mümkündür (YHGK, E.2023/1039, K.2025/60). Kararlar ikincil kaynaktan aktarılmıştır.
Tablo: HMK 141’in 7251 öncesi ve sonrası
| Konu | 2020 öncesi | Bugün |
|---|---|---|
| Replik ve düplik | Serbest genişletme | Serbest genişletme |
| Ön inceleme aşaması | Açık muvafakatle genişletme | Yasak; ıslah ve açık muvafakat saklı |
| Duruşmaya gelmeyen taraf | Muvafakati aranmazdı | Kural kaldırıldı |
| Yasağın başlangıcı | Dilekçeler aşamasının sonu | Dilekçelerin karşılıklı verilmesi |
| İstisnalar | Islah, açık muvafakat | Islah, açık muvafakat |
Yargıtay, ön incelemede ilk kez ileri sürülen ve muvafakat edilmeyen şiddet ve hakaret iddialarına dayanılarak kusur yüklenemeyeceğini kabul etmiştir (Y2HD, E.2016/14184, K.2018/3716; Y2HD, E.2016/19762, K.2018/8374). Islahın şartları için ıslah ve talep artırımı, ön incelemenin işleyişi için boşanmada ön inceleme duruşması yazılarımıza bakabilirsiniz.
Cevaba Cevap (Replik) Dilekçesinde Neler Yapılır?
Replik, davacının cevap dilekçesini okuduktan sonra davasını tamamladığı dilekçedir. Cevap dilekçesindeki her yeni vakıaya tek tek karşılık verilir; toplu ve genel bir inkâr hâkime bir şey anlatmaz. Davalının ileri sürdüğü kusur iddiaları somut değilse bu eksiklik gösterilir; çünkü taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmak zorundadır (HMK m.194/1).
Replikte davacı iddiasını genişletebilir: dava dilekçesinde yazılmamış ama dava tarihinden önce yaşanmış olayları ekleyebilir, genel boşanma sebebinin yanına özel bir sebebi koyabilir veya talep sonucunu değiştirebilir (HMK m.141/1). Özel sebeplerde hak düşürücü sürelere dikkat edilmelidir: zina ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.161, 162).
Tablo: Replikte yapılabilecekler
| İşlem | Örnek | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevaptaki vakıalara karşılık | Kusur iddialarının somut olmadığını göstermek | HMK m.194 |
| Yeni vakıa | Dava öncesi hakaret mesajları | HMK m.141/1 |
| Yeni boşanma sebebi | TMK 166 yanında TMK 162 | HMK m.141/1; TMK m.162 |
| Yeni talep | Manevi tazminat; harcı yatırılarak | HMK m.141/1; Y2HD, K.2022/7577 |
| Yeni delil | Tanık, yazışma, kayıt getirtme | HMK m.136/2, 194 |
| Affetme iddiasına cevap | Barışmadan sonra devam eden olaylar | Y2HD, K.2014/318 |
| Karşı davaya cevap | Aynı dilekçede ayrı başlıkla | HMK m.135, 136 |
Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar boşanma sebebi kabul edilemez (Y2HD, E.2013/18374, K.2014/318); davalı barışma savunmasında bulunduysa replikte barışmadan sonra yaşanan olaylar gösterilmelidir. Affetme konusunda boşanmada affetme, özel sebepler için TMK 162 ve TMK 161 yazılarımıza bakabilirsiniz.
İkinci Cevap (Düplik) Dilekçesinde Neler Yapılır?
Düplik, davalının savunmasını tamamlayabildiği son dilekçedir. Replikte ileri sürülen yeni vakıalara, yeni boşanma sebeplerine ve yeni taleplere bu dilekçede karşılık verilir. Davalı da savunmasını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir (HMK m.141/1); düplik verildikten sonra yeni savunma vakıası ancak ıslah veya davacının açık muvafakatiyle ileri sürülebilir.
Zamanaşımı bir def’idir ve hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz. Yargıtay, zamanaşımı def’inin cevap veya ikinci cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiğini, aksi hâlde ancak açık muvafakat veya ıslahla dikkate alınabileceğini belirtmiştir (Y6HD, E.2022/3589, K.2023/3468; ikincil kaynak). Özel boşanma sebeplerindeki altı aylık ve beş yıllık süreler ise hak düşürücü süredir (TMK m.161/2, 162/2) ve hâkimin bunları kendiliğinden gözetmesi gerekir.
Tablo: Düplikte yapılabilecekler
| İşlem | Örnek | Dayanak |
|---|---|---|
| Replikteki yeni vakıaya karşılık | Olayın tarihi, yeri ve bağlamı | HMK m.194 |
| Dava sonrası olay itirazı | Olay dava tarihinden sonra yaşanmıştır | Y2HD, K.2015/13216 |
| Affetme savunması | Barışma tarihi ve sonrası birlikte yaşam | TMK m.161/3, 162/3; Y2HD, K.2014/318 |
| Hak düşürücü süre | Öğrenme tarihinden itibaren altı ay geçmiştir | TMK m.161/2, 162/2 |
| Zamanaşımı def’i | Cevapta unutulduysa en geç düplikte | Y6HD, K.2023/3468 |
| Yeni talebe savunma | Manevi tazminatın şartlarının yokluğu | TMK m.174/2 |
| Kendi talepleri | Tedbir ve yoksulluk nafakası, tazminat | HMK m.141/1; TMK m.169, 174, 175 |
| Yemin deliline itiraz | Boşanma sebebi olgularda yemin önerilemez | TMK m.184/2 |
Davalının kendi tazminat ve nafaka taleplerini düplikte de bildirmemesi ağır sonuç doğurabilir. Yargıtay, davalının süresinden sonra ileri sürdüğü yoksulluk nafakası ve tazminat talepleri hakkında, davacının açık muvafakati ve ıslah bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Y2HD, E.2016/21090, K.2018/8866). Tedbir nafakası için tedbir nafakası, yoksulluk nafakasındaki son değişiklik için AYM süresiz nafaka kararı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Davalı Süresinde Cevap Vermemişse Replik ve Düplik
Süresi içinde cevap dilekçesi verilmezse davalı, dava dilekçesindeki bütün vakıaları inkâr etmiş sayılır (HMK m.128). Hukuk Genel Kurulu, süresinde cevap vermeyen davalının yalnız inkâr çerçevesinde delil gösterebileceğini, yeni vakıa ileri sürmesinin ise savunmanın genişletilmesi anlamına geleceğini kabul etmiştir (YHGK, 24.06.2021, E.2017/11-144, K.2021/834; ikincil kaynak). Aynı karara dayanan değerlendirmelerde, böyle bir davalının ikinci cevap dilekçesiyle savunmasını genişletemeyeceği belirtilmektedir.
Kanun cevaba cevap süresini cevap dilekçesinin tebliğine bağladığından (HMK m.136/1), cevap verilmeyen dosyada replik ve düplik aşaması kendiliğinden oluşmaz. Bu durumda davacının dava dilekçesinde yazmadığı bir vakıayı sonradan eklemesi genel kurala, yani ıslah veya karşı tarafın açık muvafakatine tabi olur. Dava dilekçesinin baştan eksiksiz yazılması bu yüzden önemlidir.
Tablo: Cevap verilmeyen veya geç verilen dosyada durum
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevap hiç verilmedi | Davalı vakıaları inkâr etmiş sayılır | HMK m.128 |
| Davalının delil göstermesi | Yalnız inkâr çerçevesinde | YHGK, K.2021/834 |
| Davalının yeni vakıası | Savunmanın genişletilmesi; yasak | YHGK, K.2021/834; HMK m.141 |
| Geç verilen cevaptaki yeni vakıa | Davacı muvafakat etmezse dikkate alınmaz | HMK m.94/3, 141 |
| Delil bildirmemiş davalıya süre | Verilmesi yasal değil | Y2HD, E.2016/24092, K.2018/10547 |
| Davacının yeni vakıası | Islah veya açık muvafakat | HMK m.141/2 |
Cevap süresinin ilk günlerinde yapılması gerekenler için davalı eşin ilk iki haftası yazımıza bakabilirsiniz.
Karşı Dava Açılmışsa Dilekçe Sırası
Davalı, cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle karşı dava açabilir (HMK m.133/1). Dava hükümleri karşı davaya da uygulandığından asıl davacı karşı davaya, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir (HMK m.127, 135). Karşı dava ve cevap dilekçesi genellikle aynı gün tebliğ edildiğinden asıl davacının cevaba cevap süresi ile karşı davaya cevap süresi aynı tarihte başlar ve uygulamada tek dilekçe verilir: “cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesi”.
Bu dilekçede asıl dava ve karşı dava ayrı başlıklar altında yazılmalıdır. Karşı davaya cevap verilmezse asıl davacı, karşı davadaki vakıaları inkâr etmiş sayılır (HMK m.128, 135). Asıl davacı, karşı davaya karşı yeni bir karşı dava açamaz (HMK m.132/3).
Tablo: Karşı davalı boşanma dosyasında dilekçe trafiği
| Sıra | Dilekçe | Veren | Süre |
|---|---|---|---|
| 1 | Dava dilekçesi | Davacı | — |
| 2 | Cevap ve karşı dava dilekçesi | Davalı | İki hafta (ek süre mümkün) |
| 3 | Cevaba cevap ve karşı davaya cevap | Davacı | İki hafta |
| 4 | İkinci cevap ve karşı davada cevaba cevap | Davalı | İki hafta |
| 5 | Karşı davada ikinci cevap | Davacı | İki hafta |
| Sonra | Ön inceleme | Mahkeme | Dilekçeler tamamlanınca |
Süresinden sonra açılan karşı dava reddedilmez; mahkeme davaların ayrılmasına karar verir (HMK m.133/2). Karşı dava dilekçesinin içeriği için karşı dava dilekçesi örneği, şartları için boşanmada karşı dava, kusurun belirlenmesi için boşanmada kusur yazılarımıza bakabilirsiniz.
Replik ve Düplikte Yeni Talep: Tazminat ve Nafaka
Genişletme yalnız vakıalarla sınırlı değildir. Yargıtay, cevaba cevap dilekçesiyle dava konusuna yeni bir talep eklenebileceğini ve bunun aksine karar veren bölge adliye mahkemesinin kabulünün hatalı olduğunu belirtmiştir (Y2HD, E.2022/3870, K.2022/7577). Daha önce de cevaba cevap dilekçesinde ilk kez istenen manevi tazminat hakkında karar verilmemesi bozma sebebi sayılmıştır (Y2HD, 04.07.2018, E.2016/21111, K.2018/8519).
Dilekçeler aşamasından sonra durum değişir. 2015 tarihli kararlarda Yargıtay çoğunluğu, ön inceleme duruşmasında veya sonrasında istenen yoksulluk nafakası ve tazminatı savunmanın genişletilmesi saymış; muhalefet şerhleri ise bu taleplerin boşanmanın eki olarak tahkikat sonuna kadar istenebileceğini savunmuştur (Y2HD, E.2015/12132, K.2015/13292); 2025’te ise tazminatın ıslahla eklenebileceği kabul edilmiştir (Y2HD, E.2024/8063, K.2025/4093). Ancak Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, dava dilekçesinde hiç yer almayan yeni bir talebin kısmen ıslahla davaya dâhil edilemeyeceğine karar vermiştir (08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1; RG 30.06.2026, 33296). Bu karar ıslah yolunu daraltır; talepleri replik veya düplikte eksiksiz yazmak en güvenli yoldur.
Tablo: Taleplerin ileri sürülme zamanı
| Talep | Dilekçeler aşamasında | Sonrasında | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Manevi tazminat | Eklenebilir; harcı yatırılır | Islah veya açık muvafakat | TMK m.174/2; HMK m.141 |
| Maddi tazminat | Eklenebilir; harcı yatırılır | Islah veya açık muvafakat | TMK m.174/1; HMK m.141 |
| Yoksulluk nafakası | İstenebilir | Tartışmalı; ıslah | TMK m.175; Y2HD, K.2018/8866 |
| Tedbir nafakası | İstenebilir | Hâkim kendiliğinden de alır | TMK m.169 |
| Velayet | İstenebilir | Hâkim kendiliğinden karar verir | TMK m.182 |
| Yeni talep (genel) | Serbest | Kısmen ıslahla eklenemez | YİBBGK, K.2026/1 |
Tazminat talebi eklenirken harç unutulmamalıdır. 2026 yılında nispi harç oranı binde 68,31’dir ve dörtte biri peşin alınır (Harçlar K. m.28; ikincil kaynak). Örneğin 200.000 TL manevi tazminat için peşin harç 3.415,50 TL’dir. Hesap ayrıntısı için boşanmada maktu ve nispi harç, tazminatın şartları için boşanmada manevi tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dava Tarihinden Sonraki Olaylar Replikte Yazılabilir mi?
Boşanma davası açıldıktan sonra da eşlerin yükümlülükleri devam eder. Yargıtay, boşanma davasının açılmasıyla sadakat yükümlülüğünün ortadan kalkmadığını, ancak dava açıldıktan sonra gerçekleşen sadakatsizliğin görülmekte olan davada kusur olarak esas alınamayacağını; bu olguların yeni bir davaya konu edilip birleştirme yoluyla değerlendirilebileceğini belirtmiştir (Y2HD, 22.06.2015, E.2014/28212, K.2015/13216). Aynı kararda “ön inceleme sonuç tutanağı boşanma davasının yol haritasıdır” denilmiş ve ön inceleme tamamlanmadan usulüne uygun ileri sürülmeyen vakıaların incelenemeyeceği vurgulanmıştır.
Her olayın tarihi dava tarihiyle karşılaştırılmalıdır: dava öncesi olaylar replikte eklenebilir, dava sonrası ağır bir olay için ayrı dava açılıp birleştirme istenir (HMK m.166). Davalı da olayın dava tarihinden sonra yaşandığını düplikte açıkça yazmalıdır.
Tablo: Olay tarihi ve kullanılacak yol
| Olay | Replik veya düplikte | Doğru yol | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Dava öncesi, dilekçede yok | Eklenebilir | Replik veya düplik | HMK m.141/1 |
| Dava öncesi, dilekçeler bitti | Eklenemez | Islah veya açık muvafakat | HMK m.141/2 |
| Dava sonrası sadakatsizlik | Bu davada kusur olarak esas alınmaz | Yeni dava ve birleştirme | Y2HD, K.2015/13216; HMK m.166 |
| Dava sonrası şiddet | Ayrıca değerlendirilir | Koruma tedbiri; gerekirse yeni dava | 6284 s.K.; HMK m.166 |
| Affedilen olay | Boşanma sebebi sayılmaz | Sonraki olaylara dayanmak | Y2HD, K.2014/318 |
Dava sürerken sadakat yükümlülüğü için boşanma davası devam ederken sadakat yükümlülüğü, ayrı yaşama için ayrı yaşama hakkı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Deliller, Somutlaştırma ve Boşanmaya Özgü Kurallar
Taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmak, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini belirtmek zorundadır (HMK m.194). Bu kural replik ve düplikte de geçerlidir (HMK m.136/2). Ön inceleme duruşmasına davette yapılan ihtara rağmen dilekçede gösterdiği belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan taraf, o delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılır (HMK m.139, 140/5). Süreler geçtikten sonra gösterilen delil ise ancak mahkemenin izniyle dinlenir (HMK m.145).
Boşanma davasının kendine özgü kuralları da delil stratejisini belirler. Hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; bu olgular hakkında taraflara yemin öneremez; tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz ve hâkim delilleri serbestçe takdir eder (TMK m.184/1-4). Mal ve alacak taleplerinde yemin deliline dilekçelerde dayanılmalıdır; sonradan ilk kez gösterilen yemin delili, muvafakat yoksa hükme esas alınamaz (Y4HD, E.2016/9407, K.2017/2503).
Tablo: Replik ve düplikte delil gösterme
| Delil | Nasıl yazılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Tanık | Ad, adres ve hangi olay için dinleneceği | HMK m.194 |
| Yazışmalar | Tarih aralığı, kimin gönderdiği; suret ekte | HMK m.194 |
| Kayıt getirtme | Kurum, dönem ve hat bilgisi | HMK m.139, 140/5 |
| Sosyal inceleme | Velayet tartışması varsa talep | TMK m.182 |
| Yemin | Boşanma sebebi olgularda yok | TMK m.184/2 |
| İkrar | Hâkimi bağlamaz | TMK m.184/3 |
| Hukuka aykırı kayıt | Dikkate alınmaz | HMK m.189/2 |
Delil türleri için boşanmada hangi deliller kullanılır, kayıt getirtme için HTS ve banka kayıtları, yemin için boşanma davasında yemin delili, hukuka aykırı deliller için boşanmada hukuka aykırı deliller yazılarımıza bakabilirsiniz.
Tebligat ve İhtar Eksikliği
Replik ve düplik süreleri tebliğe bağlı olduğundan tebligatın geçerliliği sürenin kendisini belirler. Yargıtay, cevaba cevap dilekçesinin tebliğinde ikinci cevap süresine ilişkin ihtar bulunmadığı için tebligatı geçersiz saymış ve kararı bozmuştur (Y2HD, E.2015/24229, K.2017/3529). Dava dilekçesinin tebliği usulsüz olduğu hâlde dilekçeler karşılıklı verilmeden ön inceleme ve tahkikat yapılması da bozma sebebi sayılmıştır (Y2HD, 19.03.2018, E.2016/14366, K.2018/3489).
Dilekçeler aşaması tamamlanmadan karar verilmesi hukuki dinlenilme hakkını da zedeler (HMK m.27). Yargıtay, dilekçelerin karşılıklı verilmesi tamamlanmadan dava şartı yokluğundan verilen ret kararını bu nedenle bozmuştur (Y8HD, 26.12.2017, E.2017/16071, K.2017/17590). İhtar eksikse yeniden tebliğ istenmeli, dilekçe yine de beklenmeden verilmelidir.
Tablo: Tebligat sorunları ve yapılacaklar
| Sorun | Sonuç | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İhtarsız tebligat | Tebligat geçersiz sayılabilir | Yeniden tebliğ talebi | Y2HD, K.2017/3529 |
| Usulsüz tebligat | Teati tamamlanmamış olur | Usulsüzlüğü bildirmek | Y2HD, K.2018/3489 |
| Teatiden önce ön inceleme | Dinlenilme hakkı ihlali | İtiraz ve kanun yolu | HMK m.27 |
| E-tebligat açılmadı | Beşinci gün sonunda tebliğ | Bildirimleri günlük kontrol | Tebligat K. m.7/a-4 |
| Vekil varsa | Tebligat vekile yapılır | Vekâletnamenin dosyada olması | Tebligat K. m.11 |
Tensip ve tebligat sürecinin başlangıcı için boşanma davasında tensip zaptı yazımıza bakabilirsiniz.
Basit Yargılamaya Tabi Aile Davalarında Replik Yoktur
Boşanma davası yazılı yargılama usulüne tabidir; ancak boşanmadan bağımsız olarak açılan her çeşit nafaka davaları ile velayet ve vesayete ilişkin dava ve işler basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316/1-ç). Bu usulde cevap süresi iki haftadır ve süre içinde başvurulursa bir defaya mahsus en fazla iki hafta ek süre verilebilir (HMK m.317/2). Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilemez (HMK m.317/3); iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı dilekçelerin verilmesiyle başlar (HMK m.319).
Tablo: Yazılı ve basit yargılamada dilekçeler
| Konu | Boşanma (yazılı usul) | Nafaka, velayet (basit usul) |
|---|---|---|
| Dilekçe sayısı | Dört | İki |
| Cevap süresi | İki hafta; en çok bir ay ek süre | İki hafta; en çok iki hafta ek süre |
| Replik ve düplik | Var | Yok |
| Genişletme yasağı | Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra | Dilekçelerin verilmesiyle |
| Dayanak | HMK m.127, 136, 141 | HMK m.316, 317, 319 |
Nafaka artırım veya velayet değişikliği davasında bütün vakıalar ve deliller dava dilekçesinde yazılmalıdır. Ayrıntı için basit yargılama usulü yazımıza bakabilirsiniz.
Düplikten Sonra: Ön İnceleme ve Takvim
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra hâkim ön inceleme yapar (HMK m.137); uyuşmazlık konuları tespit edilir ve taraflar sulhe teşvik edilir (HMK m.140). Ön inceleme sonuç tutanağı boşanma davasının yol haritasıdır (Y2HD, K.2015/13216); replik ve düplikte yazılmayan bir vakıa tutanağa da girmez.
Tablo: Düplikten sonraki aşamalar
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ön inceleme | Dilekçeler tamamlandıktan sonra | HMK m.137 |
| Davetiye ihtarı | Belgeler ve açıklama; aksi hâlde vazgeçme | HMK m.139, 140/5 |
| Uyuşmazlık konuları | Tutanakla belirlenir | HMK m.140 |
| Tahkikat | Yeni vakıa ancak ıslah veya açık muvafakatle | YHGK, K.2025/60 |
| Duruşma aralığı | Kural olarak en çok üç ay (7589) | HMK m.147 |
| Islah | Tahkikat sona erinceye kadar, bir kez | HMK m.176, 177 |
Ayrıntı için duruşmaya katılmama, ön inceleme ve tahkikat ve boşanma davasını hızlandırma yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız; tebliğ tarihini, olay tarihlerini ve dava tarihini kontrol etmeniz, yeni bir tazminat talebi ekliyorsanız harcını dilekçeyle birlikte yatırmanız gerekir.
1. Davacı vekilinin cevaba cevap (replik) dilekçesi (HMK 136, 141, 194; TMK 166, 174)
2. Davalı vekilinin ikinci cevap (düplik) dilekçesi (HMK 136, 141; TMK 166, 169, 174, 175, 184)
3. Karşı dava açılmış dosyada asıl davacı vekilinin cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesi (HMK 127, 132, 135, 136; TMK 166, 174, 175, 182)
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.
Senaryo 1: Süre hesabı. Cevap dilekçesi 4 Kasım 2026 Çarşamba günü davacı vekilinin elektronik adresine ulaşıyor. Davacı vekili repliği 20 Kasım’da veriyor; replik 25 Kasım Çarşamba günü davalı vekilinin elektronik adresine ulaşıyor.
Senaryo 1: Değerlendirme
| Adım | Tarih | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevabın tebliğ sayıldığı gün | 9 Kasım 2026 Pazartesi | Tebligat K. m.7/a-4 |
| Repliğin son günü | 23 Kasım 2026 Pazartesi, gün sonu | HMK m.92/2, 136/1, 445/4 |
| Repliğin tebliğ sayıldığı gün | 30 Kasım 2026 Pazartesi | Tebligat K. m.7/a-4 |
| Dupliğin son günü | 14 Aralık 2026 Pazartesi, gün sonu | HMK m.92/2, 136/1 |
Senaryo 2: Geç kalan talep. Davacı manevi tazminat talebini replikte değil, ön inceleme duruşmasında sözlü olarak ileri sürüyor; davalı vekili muvafakat etmediğini tutanağa geçirtiyor.
Senaryo 2: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Ön incelemede yeni talep | Genişletme yasağı kapsamında | HMK m.141/1 |
| Muvafakat yok | Talep bu yolla ileri sürülemez | HMK m.141/2 |
| Islah | Kısmen ıslahla yeni talep eklenemez | YİBBGK, K.2026/1 |
| Doğrusu | Talebi replikte, harcıyla birlikte bildirmek | HMK m.141/1 |
Adım Adım Yol Haritası
- Tebliğ tarihini doğru belirleyin. Elektronik tebligatta beşinci günün sonu esas alınır.
- Son günü takvime yazın. İki hafta sonra karşılık gelen gün; adli tatil ve resmî tatili kontrol edin.
- Karşı tarafın her yeni iddiasını listeleyin. Hiçbirini cevapsız bırakmayın.
- Olay tarihlerini dava tarihiyle karşılaştırın. Dava sonrası olaylar ayrı dava konusudur.
- Yeni vakıa, talep ve delili ekleyin. Bu dilekçeden sonra kapı kapanır.
- Yeni tazminat talebinin harcını yatırın. Makbuzu dilekçeye ekleyin.
- Her delilin hangi vakıa için gösterildiğini yazın. HMK m.194.
- Ön inceleme davetiyesindeki ihtara uyun. Belgeleri ve açıklamaları süresinde verin.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Replik ve düplikte sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Dava dilekçesini tekrar etmek | Yeni iddialar cevapsız kalır | Yalnız yeni vakıalara karşılık |
| Açılış tarihine göre süre saymak | Süre kaçabilir | Kanunun tebliğ saydığı gün |
| Talebi ön incelemeye bırakmak | Genişletme yasağı | Replik veya düplikte bildirmek |
| Dava sonrası olayı repliğe yazmak | Kusur olarak esas alınmaz | Yeni dava ve birleştirme |
| Delil vakıa eşleştirmesi yapmamak | Delil işe yaramaz | Her delil için vakıa yazmak |
| Boşanma sebebinde yemine dayanmak | Yemin önerilemez | Tanık ve belge |
| Zamanaşımı def’ini unutmak | Kendiliğinden dikkate alınmaz | En geç düplikte ileri sürmek |
| Karşı davaya cevap vermemek | Vakıalar inkâr sayılır, genişletme kaybı | Replikle birlikte ayrı başlıkta |
Gerçeğe aykırı beyanlar: Cevaba cevap dilekçesinde karşı tarafın gerçeğe aykırı beyanlarını belgeyle çürütme ve yeni iddiaya muvafakat etmeme için Boşanma Davasında Karşı Taraf Yalan Söylüyor: Yalan Beyanlar Nasıl Çürütülür? yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Cevaba cevap (replik) dilekçesi nedir?
Davacının, davalının cevap dilekçesine karşı verdiği ve iddiasını genişletebildiği dilekçedir (HMK m.136/1, 141/1).
Replik dilekçesinin süresi ne kadardır?
Cevap dilekçesinin davacıya tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.136/1). Süre kesindir (HMK m.94).
İkinci cevap (düplik) süresi ne zaman başlar?
Cevaba cevap dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki hafta işler (HMK m.136/1).
Replik vermezsem davayı kaybeder miyim?
Hayır; replik isteğe bağlıdır. Ancak iddiayı genişletme ve yeni delil gösterme fırsatı kaybedilir (HMK m.141/1).
Replik için ek süre alabilir miyim?
Açık bir ek süre hükmü yoktur; HMK m.127’nin kıyasen uygulanması tartışmalıdır. İki hafta içinde verin.
Repliğe dava dilekçesinde yazmadığım bir olayı ekleyebilir miyim?
Evet, olay dava tarihinden önce yaşanmışsa eklenebilir (HMK m.141/1).
Replikte manevi tazminat isteyebilir miyim?
Evet; Yargıtay cevaba cevap dilekçesiyle yeni talep eklenebileceğini kabul eder (Y2HD, K.2022/7577). Harcı yatırılmalıdır.
Davalı nafaka talebini düplikte bildirebilir mi?
Evet, savunma bu dilekçede serbestçe genişletilebilir (HMK m.141/1). Sonraya bırakılan talep reddedilebilir (Y2HD, K.2018/8866).
Dava açıldıktan sonra yaşanan olayı repliğe yazabilir miyim?
Yazılabilir ama bu davada kusur olarak esas alınmaz; ayrı dava açılıp birleştirme istenmelidir (Y2HD, K.2015/13216).
Düplikten sonra yeni iddia ileri sürülebilir mi?
Kural olarak hayır; ancak ıslah veya karşı tarafın açık muvafakatiyle (HMK m.141/2).
Zamanaşımı def’ini düplikte ileri sürebilir miyim?
Evet; cevap veya ikinci cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir (Y6HD, K.2023/3468).
Süresinde cevap vermeyen davalı ikinci cevap dilekçesi verebilir mi?
Bu davalı yalnız inkâr çerçevesinde delil gösterebilir, yeni vakıa ileri süremez (YHGK, K.2021/834).
Karşı dava varsa kaç dilekçe verilir?
Uygulamada beş dilekçe verilir; sıra yukarıdaki tabloda gösterilmiştir (HMK m.133, 135, 136).
Elektronik tebligatta süre ne zaman başlar?
Tebligat elektronik adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a-4).
Nafaka artırım veya velayet değişikliği davasında replik verilir mi?
Hayır; bu davalar basit yargılamaya tabidir ve cevaba cevap ile ikinci cevap verilmez (HMK m.316/1-ç, 317/3).
Replikte yemin deliline dayanabilir miyim?
Boşanma sebebine ilişkin olgularda hayır (TMK m.184/2). Mal ve alacak taleplerinde yemin deliline dilekçelerde dayanılabilir.
Bu yazının kaynakları. HMK m.27, 29, 91-97, 102-104, 119, 127-129, 132-137, 139-141, 145, 147, 166, 176, 177, 189, 194, 316, 317, 319, 445; TMK m.161, 162, 166, 169, 174, 175, 182, 184, 197; Tebligat K. m.7/a, 11; 7251 s.K. m.15; 7589 s.K. (RG 31.07.2026, 33326); 492 s. Harçlar Kanunu m.28 ve (1) sayılı tarife.
Kararlar: YİBBGK, 08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1 (RG 30.06.2026, 33296); YHGK, E.2017/3098, K.2021/546; YHGK, E.2017/2269, K.2021/56; YHGK, 24.06.2021, E.2017/11-144, K.2021/834; YHGK, E.2023/1039, K.2025/60; YHGK, E.2023/304, K.2025/92; YHGK, E.2014/32, K.2015/1655; YHGK, E.2017/2-3117, K.2018/1278; Y2HD, E.2022/3870, K.2022/7577; Y2HD, E.2016/21111, K.2018/8519; Y2HD, E.2016/21090, K.2018/8866; Y2HD, E.2016/14184, K.2018/3716; Y2HD, E.2016/19762, K.2018/8374; Y2HD, E.2016/24092, K.2018/10547; Y2HD, E.2016/14366, K.2018/3489; Y2HD, E.2015/24229, K.2017/3529; Y2HD, E.2015/12132, K.2015/13292; Y2HD, E.2014/28212, K.2015/13216; Y2HD, E.2013/18374, K.2014/318; Y2HD, E.2024/8063, K.2025/4093; Y4HD, E.2016/9407, K.2017/2503; Y6HD, E.2022/3589, K.2023/3468; Y8HD, E.2017/16071, K.2017/17590.
Kanun metinleri ve kararlar barandogan.av.tr, av-saimincekas.com, or.av.tr, hukukihaber.net, karamercanhukuk.com, erdem-erdem.av.tr ve ayboga.av.tr sayfalarından; 2026 harç oranı kpmgvergi.com’dan aktarılmıştır. Hepsi ikincil kaynaktır.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Boşanma Cevap Dilekçesi ÖrneğiHMK 127, 129
- Boşanma Dava Dilekçesi ÖrneğiHMK 119
- Karşı Dava Dilekçesi ÖrneğiHMK 132-136
- Boşanmada Ön İnceleme DuruşmasıHMK 137-141
- Islah ve Talep ArtırımıHMK 176-182
- Süreler, Adli Tatil ve Eski Hâle GetirmeHMK 90-104
- Boşanmada Hangi Deliller Kullanılır?HMK 194
- Boşanmada Manevi TazminatTMK 174
Dilekçeler aşamasını eksiksiz kapatalım
Cevaba cevap, ikinci cevap, karşı davaya cevap, yeni talep ve delil bildirimi: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppBoşanma usulü kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Çekişmeli boşanma süreci · Boşanma davasında tensip zaptı · Davalı eşin ilk iki haftası · Boşanmada karşı dava · Boşanma davasında tahkikat · Boşanma davasında yemin delili · Boşanmada affetme