7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası kaldırıldı (HMK m.107, mülga; RG 31.07.2026). Bu tarihten sonra açılan katılma alacağı davaları kısmi dava olarak açılır ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkraya göre alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; bu durumda zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Katılma alacağı, edinilmiş malların tasfiye anındaki sürüm değerine göre hesaplanan artık değerin yarısı olduğundan (TMK m.235, 236) tutar ancak bilirkişi incelemesiyle netleşir; artırım bu nedenle son rapordan sonra ve harcı tamamlanarak yapılmalıdır. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında ise eski hüküm uygulanmaya devam eder. Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.
Güncel durum (26 Ekim 2026). 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmış, 20. maddesi HMK m.109’a dördüncü fıkrayı eklemiştir; her iki hüküm 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Geçiş hükmüne göre yürürlükten kaldırılan m.107, kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder (7589 s.K. geçici m.1; ikincil kaynak). Yargıtay’ın yeni fıkrayla ilgili yerleşik bir içtihadı henüz oluşmamıştır.
Kısmi davayı doğru tutarla açıp artırımı doğru zamanda yapalım
Katılma alacağı ve değer artış payı dava dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz, HMK 109/4 talep artırımı ve harç tamamlama: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- 7589 ile ne değişti?
- Katılma alacağı nasıl hesaplanır?
- Kısmi dava nasıl açılır?
- HMK 109/4’ün şartları
- Artırım ne zaman yapılmalı?
- Raporda kontrol edilecekler
- Harç tamamlama
- Artırım ve ıslah
- Artırımın kapsamı
- Derdest davalar
- Diğer aile alacaklarında aynı yol
- Karşı tarafın itirazları
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Talep artırımı hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Belirsiz alacak davası açılabilir mi? | Hayır; 31.07.2026’dan itibaren kaldırıldı | 7589 s.K. m.19 |
| Yerine ne var? | Kısmi dava ve talep artırımı | HMK m.109/4 |
| Kaç kez artırılır? | Aynı davada bir defa | HMK m.109/4 |
| Ne zamana kadar? | Tahkikatın sona ermesine kadar | HMK m.109/4 |
| Karşı tarafın muvafakati? | Gerekmez | HMK m.109/4 |
| Zamanaşımı? | Artırılan kısım için de dava tarihinde kesilir | HMK m.109/4 |
| Harç? | Artırılan kısım için peşin harç tamamlanır | Harçlar K. m.30, 32 |
| Islah hakkı tükenir mi? | Kanunda açık hüküm yok | HMK m.109/4, 176 |
| Eski davalarım? | Mülga m.107 uygulanmaya devam eder | 7589 s.K. geçici m.1 |
| Faiz başlangıcı? | Tasfiyenin sona ermesi; uygulamada karar tarihi | TMK m.239/3 |
| Yeni mal veya yeni alacak türü? | Artırımla eklenmesi tartışmalı | YİBBGK, K.2026/1 |
Değişikliğin genel anlatımı için belirsiz alacak davası kaldırıldı mı, ıslahla farkı için ıslah ve talep artırımı yazılarımıza bakabilirsiniz.
7589 Sayılı Kanunla Ne Değişti?
Belirsiz alacak davası, alacağın miktarının dava açılırken tam ve kesin olarak belirlenemediği hâllerde asgari bir tutarla dava açılmasına imkân veriyordu ve mal rejimi davaları tipik olarak bu yolla açılıyordu. 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmıştır. Aynı Kanunun 20. maddesiyle HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkraya göre, alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Kanun 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmış, bu hükümler yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Geçiş hükmü, yürürlükten kaldırılan m.107’nin kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam edeceğini öngörür (7589 s.K. geçici m.1). Derdest kısmi davalar için ayrıca bir geçiş hükmü bulunmamaktadır; öğretide, Kanun hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanacağını öngören HMK m.448 gereğince bu davalarda da yeni fıkraya dayanılabileceği savunulmaktadır (ikincil kaynak). Bu konu Yargıtay kararlarıyla henüz netleşmemiştir.
Tablo: 7589 sayılı Kanunun değişiklikleri
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Belirsiz alacak davası | Yürürlükten kaldırıldı | 7589 s.K. m.19; HMK m.107 (mülga) |
| Kısmi davada talep artırımı | Bir defa; tahkikat sonuna kadar | 7589 s.K. m.20; HMK m.109/4 |
| Zamanaşımı | Artırılan kısım için dava tarihinde kesilmiş sayılır | HMK m.109/4 |
| Yayım ve yürürlük | 31.07.2026; RG 33326 | 7589 s.K. |
| Önceden açılmış belirsiz alacak davaları | Mülga m.107 uygulanır | 7589 s.K. geçici m.1 |
| Derdest kısmi davalar | Özel geçiş hükmü yok; öğretide HMK m.448 | HMK m.448 |
7589 sayılı Kanunun aile davalarına diğer etkileri için 7589 sayılı Kanunun aile davalarına etkisi yazımıza bakabilirsiniz.
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır? Tutar Neden Baştan Bilinemez?
Mahkeme kararıyla eşlerin boşanmasında mal rejimi, davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1). Eşlerden her birinin, eklenen değerler ve denkleştirmeden doğan alacaklar da dahil olmak üzere edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar artık değeri oluşturur (TMK m.231); her eş diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1). Diğer eşe ait bir malın edinilmesine katkıda bulunan eşin ayrıca değer artış payı alacağı doğabilir (TMK m.227).
Tasfiyede edinilmiş mallar tasfiye anındaki sürüm değerleriyle hesaba katılır (TMK m.235/1); Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi olarak kabul etmektedir (Y8HD, E.2016/549, K.2016/13580; ikincil kaynak). Malın değeri dava açılırken değil, yargılama sonunda keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlendiği için davacının alacağını baştan doğru hesaplaması çoğu zaman mümkün değildir. Kısmi dava ve talep artırımı bu nedenle mal rejimi davalarında belirleyici bir öneme sahiptir.
Tablo: Katılma alacağının unsurları
| Unsur | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Rejimin sona ermesi | Boşanma davasının açıldığı tarih | TMK m.225/2 |
| Edinilmiş mal | Rejim süresince karşılığı verilerek edinilen | TMK m.219/1 |
| Artık değer | Edinilmiş mallar eksi borçlar | TMK m.231 |
| Katılma alacağı | Diğer eşin artık değerinin yarısı | TMK m.236/1 |
| Değer artış payı | Katkı oranında | TMK m.227 |
| Değerleme | Tasfiye anındaki sürüm değeri | TMK m.235/1 |
| Tasfiye tarihi | Karar tarihi | Y8HD, K.2016/13580 |
Hesabın ayrıntısı için katılma alacağı hesaplama, değerlemenin nasıl yapıldığı için mal paylaşımında ev ve araç değeri nasıl belirlenir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kısmi Dava Nasıl Açılır?
Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir (HMK m.109/1). Katılma alacağı ve değer artış payı para alacağı olduğundan bölünebilir. Dava açılırken talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması geri kalan kısımdan feragat edildiği anlamına gelmez (HMK m.109/3). Yine de dilekçede “fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, şimdilik … TL” ifadesinin kullanılması ve HMK m.109/4’teki artırım imkânına dayanılacağının belirtilmesi, davanın niteliğini tartışmasız hâle getirir.
Dava aile mahkemesinde açılır; boşanma hâlinde boşanma davasında yetkili olan mahkeme yetkilidir (TMK m.214). Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğinden tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte veya sonra açılabilir ve uygulamada boşanma davasının sonucu bekletici mesele yapılır (HMK m.165). Mal rejimi alacakları bakımından Yargıtay genel on yıllık zamanaşımı süresini uygulamaktadır (ikincil kaynak); bu süre geçmeden dava açılmalı, artırım da 109/4 sayesinde dava tarihine geri yürür.
Tablo: Kısmi davanın kuruluşu
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Bölünebilirlik | Para alacağı bölünebilir | HMK m.109/1 |
| Kalan kısım | Açıkça feragat edilmedikçe saklı | HMK m.109/3 |
| Dilekçe ifadesi | “Fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla, şimdilik … TL” | HMK m.109/3-4 |
| Mahkeme | Boşanma davasında yetkili aile mahkemesi | TMK m.214 |
| Boşanma davası | Bekletici mesele | HMK m.165 |
| Zamanaşımı | Genel on yıllık süre | Yargıtay uygulaması |
Dava dilekçesinin tamamı için mal paylaşımı dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
HMK 109/4’ün Şartları
Yeni fıkra dört şart ve bir sonuç içerir. Birincisi, alacağın yalnız bir kısmı dava edilmiş olmalıdır; artırım kısmi davaya özgüdür. İkincisi, artırım aynı davada bir defaya mahsus yapılabilir; erken kullanılan hak tükenir. Üçüncüsü, artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir; karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah aranmaz. Dördüncüsü, artırım tahkikatın sona ermesine kadar yapılmalıdır; sözlü yargılama aşamasına geçildikten sonra yapılan artırım fıkranın kapsamı dışında kalır. Sonuç olarak zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).
Bu son cümle uygulamada önemli bir sorunu çözer. Değişiklikten önce kısmi davada yalnız dava edilen kısım için zamanaşımı kesiliyor, bakiye için zamanaşımı işlemeye devam ediyordu. Artık artırılan kısım da dava tarihine geri yürüyerek korunur. Kanun ise yalnız zamanaşımından söz etmektedir; faiz başlangıcı ve temerrüt bakımından ayrı bir hüküm getirmemiştir (ikincil kaynak). Katılma alacağında faiz, aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlar (TMK m.239/3).
Tablo: HMK 109/4’ün unsurları
| Unsur | Anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| Kısmi dava | Alacağın bir kısmı dava edilmiş olmalı | HMK m.109/4 |
| Bir defaya mahsus | Hak bir kez kullanılır | HMK m.109/4 |
| Genişletme yasağı dışı | Muvafakat veya ıslah gerekmez | HMK m.109/4 |
| Süre | Tahkikatın sona ermesine kadar | HMK m.109/4 |
| Zamanaşımı | Artırılan kısım için de dava tarihinde kesilir | HMK m.109/4 |
| Faiz | Ayrı hüküm yok; katılma alacağında TMK m.239/3 | TMK m.239/3 |
Artırım Ne Zaman Yapılmalı? Bilirkişi Raporu, İtiraz ve Ek Rapor
Artırım bir defa yapılabildiği için zamanlama belirleyicidir. İlk bilirkişi raporu geldiğinde hemen artırım yapılırsa, itiraz üzerine alınan ek raporda değerin yükselmesi hâlinde aradaki fark için ikinci bir artırım yapılamaz. Taraflar bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlarda açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir; bu süre bir defaya mahsus iki haftayı geçmemek üzere uzatılabilir (HMK m.281/1). Mahkeme gerekli görürse yeni bilirkişiyle tekrar inceleme de yaptırabilir (m.281/3).
Doğru sıra şudur: rapora itiraz edilir, ek rapor veya yeni rapor alınır, değerler netleştikten sonra ve tahkikat kapanmadan artırım yapılır. Mahkeme tahkikatın bittiğini bildirip sözlü yargılamaya geçmeden önce artırım dilekçesinin harcıyla birlikte sunulmuş olması gerekir. Değerlerin karar tarihine en yakın tarihe göre hesaplanması gerektiğinden, yargılama uzamışsa güncel değerle yeni bir hesap istenmesi de değerlendirilmelidir.
Tablo: Artırımın zamanlaması
| Aşama | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Rapor tebliği | İki hafta içinde itiraz | HMK m.281/1 |
| Ek süre | Bir defa, en çok iki hafta | HMK m.281/1 |
| Ek rapor veya yeni bilirkişi | Eksiklik ve belirsizlik giderilir | HMK m.281/1, 3 |
| Değerler netleşti | Artırım dilekçesi ve harç | HMK m.109/4 |
| Tahkikat sona erdi | Artırım artık yapılamaz | HMK m.109/4 |
| Yargılama uzadıysa | Güncel değerle hesap | TMK m.235/1 |
Bilirkişi raporuna itirazın usulü için bilirkişi raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Artırımdan Önce Bilirkişi Raporunda Kontrol Edilecekler
Artırımın tutarı bilirkişi raporuna dayandığından, rapor artırımdan önce kalem kalem denetlenmelidir. İlk kontrol değer tarihidir: edinilmiş mallar tasfiye anındaki sürüm değeriyle hesaba katılır (TMK m.235/1) ve Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi saydığından değerin karar tarihine en yakın tarih itibarıyla belirlenmesi gerekir. İkinci kontrol edinme tarihidir: 1 Ocak 2002’den önce edinilen mallar için o dönemde yasal mal rejimi mal ayrılığı olduğundan katkı payı alacağı ayrı hesaplanır (4722 s.K. m.10); iki dönemli hesap yapılmamışsa rapor eksiktir.
Üçüncü kontrol borçlardır: artık değer, edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarılarak bulunur (TMK m.231); kredi borcunun kalan kısmı ve dava tarihinden sonra ödenen taksitler ayrıca değerlendirilmelidir. Dördüncü kontrol kişisel mal katkısıdır: eşlerden birinin kişisel malından yapılan katkı değer artış payı (TMK m.227) veya denkleştirme konusu olabilir. Beşinci kontrol eklenecek değerlerdir: mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rızasız yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Bu noktalardaki eksiklikler HMK m.281 uyarınca süresinde itirazla giderilmeden artırım yapılmamalıdır.
Tablo: Raporda denetlenecek noktalar
| Konu | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| Değer tarihi | Karar tarihine en yakın sürüm değeri | TMK m.235/1 |
| Edinme tarihi | 2002 öncesi ve sonrası ayrı hesap | 4722 s.K. m.10 |
| Borçlar | Edinilmiş mallara ait borçlar düşülmeli | TMK m.231 |
| Kişisel mal katkısı | Değer artış payı veya denkleştirme | TMK m.227 |
| Eklenecek değerler | Son bir yıl ve kaçırma kastıyla devirler | TMK m.229 |
| Eksiklik | İki hafta içinde itiraz | HMK m.281 |
Uzun evliliklerde iki dönemli hesap için uzun evlilikten sonra boşanma, katkının ispatı için mal paylaşımında katkı nasıl ispatlanır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Harç Tamamlama: Artırım Harçsız Sonuç Doğurmaz
Kısmi davada harç dava edilen kısım üzerinden hesaplanır. 2026 yılı için başvurma harcı 732,00 TL, nispi karar ve ilam harcının oranı binde 68,31’dir ve dava açılırken bunun dörtte biri peşin alınır (Harçlar K. m.28; ikincil kaynak). Talep artırıldığında artırılan kısım üzerinden peşin harç tamamlanmalıdır. Harç tamamlanmadıkça sonraki işlemler yapılmaz; mahkeme eksik harcın tamamlanması için süre verir, süresinde tamamlanmazsa sonuçlarına katlanılır (Harçlar K. m.30, 32; ikincil kaynak).
Örnek hesap: 100.000 TL’lik kısmi taleple açılan davada nispi harç 6.831,00 TL, peşin ödenecek kısmı 1.707,75 TL’dir. Bilirkişi raporundan sonra talep 1.200.000 TL’ye artırılırsa, artırılan 1.100.000 TL için nispi harç 75.141,00 TL, tamamlanacak peşin harç 18.785,25 TL olur. Kalan nispi harç davanın sonunda hüküm altına alınan tutar üzerinden hesaplanır ve yargılama giderleri arasında haksız çıkan tarafa yükletilir. Ödeme gücü yetersiz olan taraf adli yardım isteyebilir.
Tablo: Harç örneği (2026)
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Başvurma harcı | 732,00 TL | Dava açılırken bir kez |
| Kısmi talep | 100.000 TL | Dava dilekçesindeki tutar |
| Peşin harç (dava açılışı) | 1.707,75 TL | 100.000 × binde 68,31 ÷ 4 |
| Artırılan kısım | 1.100.000 TL | Talep 1.200.000 TL’ye çıkıyor |
| Tamamlanacak peşin harç | 18.785,25 TL | 1.100.000 × binde 68,31 ÷ 4 |
| Kalan nispi harç | Karar sonunda | Hüküm altına alınan tutara göre |
Harç ve giderlerin bütünü için mal paylaşımı davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar yazımıza bakabilirsiniz.
Talep Artırımı ile Islah Arasındaki Fark
Islah yürürlüktedir: taraflardan her biri yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir (HMK m.176). Islah tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir (HMK m.177/1). Talep artırımı ise yalnız miktara ilişkindir; talebin hukuki niteliğinde, dayanağında veya vakıalarda yapılacak değişiklikler ıslahın konusu olmaya devam eder. HMK m.109/4’e dayanan artırımın ayrıca ıslah hakkını tüketip tüketmeyeceği kanunda açıkça düzenlenmemiştir; öğretide iki kurumun bağımsız olduğu görüşü savunulmaktadır (ikincil kaynak).
Bu belirsizlik karşısında artırım dilekçesinde dayanağın HMK m.109/4 olduğunu açıkça yazmak en güvenli yoldur. Islah ayrıca harca ve ıslah giderlerine bağlıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, dava dilekçesinde hiç yer almayan yeni bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine karar vermiştir (08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1; RG 30.06.2026, 33296); bu karar, dilekçede gösterilmeyen bir malvarlığı değeri veya alacak türünün sonradan eklenmesinde tartışma doğurabilir.
Tablo: Talep artırımı ve ıslah
| Konu | Talep artırımı | Islah |
|---|---|---|
| Dayanak | HMK m.109/4 | HMK m.176-182 |
| Kapsam | Yalnız miktar | Vakıa, talep, dayanak |
| Sayı | Bir defa | Bir defa |
| Süre | Tahkikatın sonuna kadar | Tahkikatın sonuna kadar |
| Muvafakat | Gerekmez | Gerekmez |
| Birbirini tüketir mi? | Kanunda açık hüküm yok | Kanunda açık hüküm yok |
| Yeni talep | Kapsam dışı | Kısmen ıslahla eklenemez (YİBBGK, K.2026/1) |
İki kurumun karşılaştırması için ıslah ve talep artırımı yazımıza bakabilirsiniz.
Artırımın Kapsamı: Hangi Kalem, Hangi Faiz?
Mal rejimi davasında katılma alacağı ile değer artış payı farklı alacaklardır ve dilekçede ayrı ayrı gösterilmelidir. Artırım dilekçesinde de her alacak için önceki tutar, yeni tutar ve aradaki fark ayrı yazılmalıdır. Dava dilekçesinde gösterilmeyen bir taşınmaz, araç veya hesap için yapılacak bir talep, yalnız miktar artırımı olarak görülmeyebilir; bu nedenle dava açılırken bilinen bütün edinilmiş mallar ve alacak türleri dilekçede sayılmalı, bilinmeyen mallar için kayıtların getirtilmesi istenmelidir.
Faiz bakımından, aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak katılma alacağına ve değer artış payına faiz yürütülür (TMK m.239/3). Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi saydığından artırılan kısım dahil faiz talebi “karar tarihinden itibaren yasal faiz” şeklinde kurulmalıdır. Durum ve koşullar gerektiriyorsa borçludan ayrıca güvence istenebilir (TMK m.239/3); mal kaçırma riski varsa dava sırasında taşınmaz üzerine tedbir de değerlendirilmelidir.
Tablo: Artırım dilekçesinin kalemleri
| Kalem | Yazılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Katılma alacağı | Önceki tutar, yeni tutar, fark | TMK m.236/1 |
| Değer artış payı | Ayrı kalem olarak | TMK m.227 |
| Yeni mal | Dava dilekçesinde baştan sayılmalı | YİBBGK, K.2026/1 |
| Faiz | Karar tarihinden yasal faiz | TMK m.239/3 |
| Güvence | Koşullar gerektiriyorsa | TMK m.239/3 |
| Harç | Fark üzerinden peşin harç | Harçlar K. m.30, 32 |
Faiz için katılma alacağına faiz ne zaman başlar, değer artış payı için değer artış payı mı, katılma alacağı mı, tedbir için boşanmada tapuya ihtiyati tedbir dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
31 Temmuz 2026’dan Önce Açılmış Davalar
Belirsiz alacak davası olarak açılmış derdest davalarda mülga HMK m.107 uygulanmaya devam eder (7589 s.K. geçici m.1). Bu davalarda dava türünü değiştirmeye gerek yoktur; talep, eski hükme göre artırılır. Mülga m.107/2, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin belirlenebilir hâle gelmesi üzerine davacının, hâkim tarafından tahkikat sona ermeden verilecek iki haftalık kesin süre içinde talebini artırabileceğini düzenliyordu (ikincil kaynak). Bu davalarda mahkemenin verdiği kesin süre kaçırılmamalıdır.
Değişiklikten önce açılmış kısmi davalar ise ayrı bir sorundur. Geçiş hükmü yalnız belirsiz alacak davalarından söz ettiği için bu davaların yeni fıkradan yararlanıp yararlanmayacağı tartışmalıdır. Öğretide, usul hükümlerinin tamamlanmamış işlemlere derhâl uygulanacağını öngören HMK m.448’e dayanılarak derdest kısmi davalarda da HMK m.109/4’e göre artırım yapılabileceği ve zamanaşımının dava tarihinde kesilmiş sayılacağı savunulmaktadır (ikincil kaynak). Yargıtay bu konuda henüz yerleşik bir karar vermemiştir; derdest kısmi davalarda zamanaşımı riskinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Tablo: Derdest davalar
| Dava | Uygulanacak kural | Dayanak |
|---|---|---|
| 31.07.2026 öncesi belirsiz alacak davası | Mülga m.107 | 7589 s.K. geçici m.1 |
| Bu davada artırım | Mahkemenin vereceği iki haftalık kesin süre | Mülga HMK m.107/2 |
| 31.07.2026 öncesi kısmi dava | Tartışmalı; öğretide 109/4 uygulanır görüşü | HMK m.448 |
| 31.07.2026 sonrası dava | Kısmi dava ve 109/4 | HMK m.109/4 |
| Yargıtay içtihadı | Henüz yerleşik değil | — |
Derdest davalara etkisi için belirsiz alacak davası kaldırıldı mı yazımıza bakabilirsiniz.
Diğer Aile Alacaklarında Aynı Yol
Belirsiz alacak davasının kaldırılması yalnız mal rejimi davalarını etkilemez. Tutarı yargılama sırasında netleşen bütün para alacaklarında artık kısmi dava ve HMK m.109/4’teki artırım yolu izlenir. Boşanmada ziynet eşyalarının bedeli, nişanın bozulması nedeniyle hediyelerin bedeli ve velayet sahibinden çocuk mallarının hesabının istenmesi bu alacakların tipik örnekleridir. Her birinde dava dilekçesinde alacağın konusu ve kalemleri baştan yazılmalı, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalı ve artırım bir kez, tahkikat kapanmadan yapılmalıdır.
Buna karşılık boşanmanın eki olarak istenen maddi ve manevi tazminat ile nafaka talepleri boşanma davası içinde ileri sürülür ve kendine özgü kurallara tabidir; bu taleplerde miktar dilekçede belirtilir ve sonradan dilekçede hiç yer almayan bir talebin kısmen ıslahla eklenemeyeceği unutulmamalıdır (YİBBGK, K.2026/1). Hangi alacağın kısmi dava olarak açılacağı, alacağın bölünebilir olup olmadığına göre belirlenir (HMK m.109/1).
Tablo: Kısmi dava ve artırımın kullanıldığı aile alacakları
| Alacak | Neden tutar baştan belli değil? | Dayanak |
|---|---|---|
| Katılma alacağı | Değer bilirkişiyle belirlenir | TMK m.236; HMK m.109/4 |
| Değer artış payı | Katkı oranı ve değer hesabı | TMK m.227; HMK m.109/4 |
| Ziynet alacağı | Altın değeri ve eşya dökümü | HMK m.109/4 |
| Nişan hediyelerinin bedeli | Aynen iade olmazsa değer | TMK m.122; HMK m.109/4 |
| Çocuk mallarının hesabı | Hesap verildikten sonra netleşir | TMK m.362; HMK m.109/4 |
| Boşanmada tazminat ve nafaka | Boşanma davası içinde; kendi kuralları | TMK m.174, 175 |
Ziynet için ziynet alacağı dava dilekçesi, nişan hediyeleri için nişan bozulması tazminat ve hediye iadesi dilekçesi, çocuk malları için velayet sahibi çocuğun parasını harcayabilir mi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Karşı Tarafın İtirazları ve Cevapları
Davalı taraf artırıma karşı genellikle beş itiraz ileri sürer: artırımın tahkikat sona erdikten sonra yapıldığı, artırım hakkının daha önce kullanıldığı, artırılan kısım için harcın tamamlanmadığı, artırılan kısmın zamanaşımına uğradığı ve artırımla yeni bir talebin davaya sokulduğu. İlk üç itiraz usule ilişkindir ve dosyanın kayıtlarıyla cevaplanır. Zamanaşımı itirazına karşı, HMK m.109/4’ün ikinci cümlesi artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağını açıkça düzenlemektedir.
Yeni talep itirazı ise dava dilekçesinin içeriğine bağlıdır. Dilekçede mal ve alacak türü gösterilmişse artırım yalnız miktar değişikliğidir. Davalı ayrıca bilirkişi raporuna HMK m.281’deki süre içinde itiraz edebilir ve değerlemeyi tartışabilir; artırım dilekçesinde bu itirazlar sonucunda alınan ek rapora dayanılması, tartışmayı daraltır. Karşı tarafın itirazları ayrı bir başlık açılmadan, artırım dilekçesindeki ilgili bentte cevaplanmalıdır.
Tablo: Artırıma itirazlar ve cevapları
| İtiraz | Cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Tahkikat bitti | Sözlü yargılamaya geçilmeden yapıldı | HMK m.109/4 |
| Hak daha önce kullanıldı | İlk ve tek artırım | HMK m.109/4 |
| Harç yatırılmadı | Makbuz dosyada | Harçlar K. m.30, 32 |
| Zamanaşımı | Dava tarihinde kesilmiş sayılır | HMK m.109/4 |
| Yeni talep | Dilekçede gösterilen alacak; yalnız miktar | HMK m.109/4; YİBBGK, K.2026/1 |
| Rapor hatalı | İtiraz ve ek rapor sonrası değerler | HMK m.281 |
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız; malları, tutarları ve bilirkişi raporlarının tarihlerini eksiksiz yazmanız, artırımda harcı dilekçeyle birlikte yatırmanız gerekir.
1. Kısmi dava olarak katılma alacağı ve değer artış payı dava dilekçesi (TMK 214, 219, 225, 227, 231, 235, 236; HMK 109)
2. Bilirkişi ek raporundan sonra HMK 109/4 uyarınca talep artırım dilekçesi
3. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davasında talep artırım dilekçesi (mülga HMK 107; 7589 s.K. geçici m.1)
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.
Senaryo 1: Erken artırım. Davacı ilk bilirkişi raporu gelir gelmez talebini artırıyor; itiraz üzerine alınan ek raporda değer yüzde otuz yükseliyor.
Senaryo 1: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Artırım hakkı | Kullanıldı; ikinci kez yok | HMK m.109/4 |
| Fark | Artırımla istenemez | HMK m.109/4 |
| Doğrusu | İtiraz ve ek rapordan sonra artırım | HMK m.281 |
Senaryo 2: Uzun yargılama. Kısmi dava açıldıktan beş yıl sonra talep artırılıyor; davalı artırılan kısım için zamanaşımı def’inde bulunuyor.
Senaryo 2: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Zamanaşımı | Artırılan kısım için de dava tarihinde kesildi | HMK m.109/4 |
| Def’i | Sonuçsuz | HMK m.109/4 |
| Faiz | Karar tarihinden | TMK m.239/3 |
Senaryo 3: Eski dava. Dava Mart 2026’da belirsiz alacak davası olarak açılmış; mahkeme Ekim 2026’da artırım için süre veriyor.
Senaryo 3: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Uygulanacak hüküm | Mülga m.107 | 7589 s.K. geçici m.1 |
| Süre | Verilen iki haftalık kesin süre | Mülga HMK m.107/2 |
| Dava türü | Değiştirilmez | 7589 s.K. geçici m.1 |
Adım Adım Yol Haritası
- Bütün malları ve alacak türlerini dilekçeye yazın. Katılma alacağı ve değer artış payı ayrı.
- Kısmi tutarı belirleyin. “Fazlaya ilişkin haklar saklı” ifadesini kullanın.
- Peşin harcı yatırın. Kısmi tutar üzerinden dörtte bir.
- Bilirkişi raporuna iki hafta içinde itiraz edin. Eksik ve belirsiz noktaları gösterin.
- Ek raporu bekleyin. Artırım hakkı bir kez kullanılır.
- Tahkikat kapanmadan artırımı yapın. Kalem kalem tutar yazın.
- Artırılan kısım için harcı tamamlayın. Makbuzu dilekçeye ekleyin.
- Faizi karar tarihinden isteyin. TMK m.239/3.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Talep artırımında sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Yeni davayı belirsiz alacak olarak açmak | Dayanak mülga | Kısmi dava ve HMK m.109/4 |
| İlk rapordan sonra hemen artırmak | Ek rapordaki fark kaybedilir | İtiraz ve ek rapordan sonra |
| Tahkikat sonrasına bırakmak | Artırım yapılamaz | Tahkikat kapanmadan |
| Harcı tamamlamamak | Sonraki işlemler yapılmaz | Fark üzerinden peşin harç |
| Kalemleri toplu yazmak | Hüküm belirsizleşir | Katılma alacağı ve değer artış payı ayrı |
| Malları dilekçede saymamak | Yeni talep tartışması | Bütün mallar baştan |
| Eski davada süreyi kaçırmak | Artırım hakkı kaybedilir | Kesin süre içinde dilekçe |
Rapor sonrası: Bilirkişi raporuna itiraz ile talep artırımının birlikte nasıl yürütüleceği ve değer raporuna itiraz dilekçesi için Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği (Aile Davaları) yazımıza bakın.
Ayrı açılan davalar: Talep artırımı yapılan katılma alacağı davası ile karşı tarafın değer artış payı davasının birleştirilmesi için Boşanma ve Mal Rejimi Davalarının Birleştirilmesi (HMK 165-168) yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı?
Evet. HMK m.107, 7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı; değişiklik 31.07.2026’da yürürlüğe girdi.
Katılma alacağı davası artık nasıl açılır?
Kısmi dava olarak; fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur ve talep HMK m.109/4 uyarınca artırılır.
Talep kaç kez artırılabilir?
Aynı davada bir defaya mahsus (HMK m.109/4).
Artırım ne zamana kadar yapılabilir?
Tahkikatın sona ermesine kadar (HMK m.109/4).
Artırım için karşı tarafın onayı gerekir mi?
Hayır; artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir (HMK m.109/4).
Artırılan kısım zamanaşımına uğrar mı?
Zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).
Artırım için harç ödenir mi?
Evet; artırılan kısım üzerinden peşin harç tamamlanır (Harçlar K. m.30, 32).
Artırım ıslah hakkını tüketir mi?
Kanunda açık hüküm yoktur; öğretide iki kurumun bağımsız olduğu görüşü savunulmaktadır. Dilekçede dayanağın HMK m.109/4 olduğu yazılmalıdır.
Artırım ne zaman yapılmalı?
Bilirkişi raporuna itiraz edilip ek rapor alındıktan sonra, tahkikat kapanmadan.
31 Temmuz 2026’dan önce açtığım belirsiz alacak davası ne olacak?
Mülga m.107 uygulanmaya devam eder; dava türü değişmez (7589 s.K. geçici m.1).
Eski kısmi davamda 109/4 uygulanır mı?
Geçiş hükmü yoktur; öğretide HMK m.448’e dayanılarak uygulanabileceği savunulmaktadır. Yargıtay içtihadı henüz oluşmamıştır.
Katılma alacağı nasıl hesaplanır?
Diğer eşin artık değerinin yarısıdır; artık değer edinilmiş malların değerinden borçlar çıkarılarak bulunur (TMK m.231, 236).
Mallar hangi tarihteki değere göre hesaplanır?
Tasfiye anındaki sürüm değerine göre (TMK m.235/1); Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi saymaktadır.
Katılma alacağına faiz ne zaman başlar?
Aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden (TMK m.239/3); uygulamada karar tarihinden.
Dava dilekçesinde unuttuğum bir taşınmazı artırımla ekleyebilir miyim?
Tartışmalıdır; dilekçede hiç yer almayan yeni talep kısmen ıslahla eklenemez (YİBBGK, K.2026/1). Malları baştan saymak gerekir.
Kısmi dava açarken ne kadar istemeliyim?
Harç bütçesine göre makul bir tutar; kalan kısım fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak artırımla istenir.
Bu yazının kaynakları. HMK m.107 (mülga), 109, 165, 176, 177, 281, 448; 7589 s.K. m.19, 20 ve geçici m.1 (RG 31.07.2026, 33326); TMK m.122, 174, 175, 214, 219, 222, 225, 227, 229, 231, 235, 236, 239, 362; 4722 s.K. m.10; 4787 s.K. m.4; 492 s. Harçlar Kanunu m.28, 30, 32 ve (1) sayılı tarife.
Kararlar ve görüşler: YİBBGK, 08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1 (RG 30.06.2026, 33296); Y8HD, E.2016/549, K.2016/13580; Prof. Dr. Rauf Karasu, “Derdest Kısmi Davalarda Zamanaşımı ve Talep Artırımı” (Hukuki Haber, 27.08.2026). Kanun metinleri barandogan.av.tr, imer.av.tr ve av-saimincekas.com’daki kopyalardan, 2026 harç tutarları kpmgvergi.com’daki tarifeden aktarılmıştır; hepsi ikincil kaynaktır.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı mı?HMK 107, 109/4
- Islah ve Talep ArtırımıHMK 109, 176-182
- Bilirkişi Raporuna İtirazHMK 281
- Mal Paylaşımı Dava Dilekçesi ÖrneğiTMK 236
- Mal Paylaşımı Davası Ne Kadar Sürer?Harç ve masraf
- Katılma Alacağı HesaplamaTMK 231, 236
- Mal Paylaşımında Değer Nasıl Belirlenir?TMK 235
- 7589 Sayılı Kanunun Aile Davalarına Etkisi12. Yargı Paketi
Artırım hakkınızı tek seferde ve doğru tutarla kullanalım
Kısmi dava dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz, HMK 109/4 talep artırımı ve derdest belirsiz alacak davaları: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppMal paylaşımı kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Boşanmada mal paylaşımı · Mal paylaşımında katkının ispatı · Değer artış payı mı, katılma alacağı mı? · Katılma alacağına faiz · Katılma alacağı kararının icrası · Ziynet alacağı dava dilekçesi · Tapuya ihtiyati tedbir dilekçesi