26 Ekim 2026

Katılma Alacağı Talep Artırım Dilekçesi Örneği (7589 Sonrası): HMK 109/4, Kısmi Dava ve TMK 236

7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davası kaldırıldı (HMK m.107, mülga; RG 31.07.2026). Bu tarihten sonra açılan katılma alacağı davaları kısmi dava olarak açılır ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkraya göre alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; bu durumda zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Katılma alacağı, edinilmiş malların tasfiye anındaki sürüm değerine göre hesaplanan artık değerin yarısı olduğundan (TMK m.235, 236) tutar ancak bilirkişi incelemesiyle netleşir; artırım bu nedenle son rapordan sonra ve harcı tamamlanarak yapılmalıdır. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında ise eski hüküm uygulanmaya devam eder. Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.

Güncel durum (26 Ekim 2026). 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmış, 20. maddesi HMK m.109’a dördüncü fıkrayı eklemiştir; her iki hüküm 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Geçiş hükmüne göre yürürlükten kaldırılan m.107, kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder (7589 s.K. geçici m.1; ikincil kaynak). Yargıtay’ın yeni fıkrayla ilgili yerleşik bir içtihadı henüz oluşmamıştır.

Kısmi davayı doğru tutarla açıp artırımı doğru zamanda yapalım

Katılma alacağı ve değer artış payı dava dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz, HMK 109/4 talep artırımı ve harç tamamlama: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

İçindekiler

Kısa Cevaplar

Tablo: Talep artırımı hakkında kısa cevaplar

SoruKısa cevapDayanak
Belirsiz alacak davası açılabilir mi?Hayır; 31.07.2026’dan itibaren kaldırıldı7589 s.K. m.19
Yerine ne var?Kısmi dava ve talep artırımıHMK m.109/4
Kaç kez artırılır?Aynı davada bir defaHMK m.109/4
Ne zamana kadar?Tahkikatın sona ermesine kadarHMK m.109/4
Karşı tarafın muvafakati?GerekmezHMK m.109/4
Zamanaşımı?Artırılan kısım için de dava tarihinde kesilirHMK m.109/4
Harç?Artırılan kısım için peşin harç tamamlanırHarçlar K. m.30, 32
Islah hakkı tükenir mi?Kanunda açık hüküm yokHMK m.109/4, 176
Eski davalarım?Mülga m.107 uygulanmaya devam eder7589 s.K. geçici m.1
Faiz başlangıcı?Tasfiyenin sona ermesi; uygulamada karar tarihiTMK m.239/3
Yeni mal veya yeni alacak türü?Artırımla eklenmesi tartışmalıYİBBGK, K.2026/1

Değişikliğin genel anlatımı için belirsiz alacak davası kaldırıldı mı, ıslahla farkı için ıslah ve talep artırımı yazılarımıza bakabilirsiniz.

7589 Sayılı Kanunla Ne Değişti?

Belirsiz alacak davası, alacağın miktarının dava açılırken tam ve kesin olarak belirlenemediği hâllerde asgari bir tutarla dava açılmasına imkân veriyordu ve mal rejimi davaları tipik olarak bu yolla açılıyordu. 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmıştır. Aynı Kanunun 20. maddesiyle HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkraya göre, alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Kanun 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmış, bu hükümler yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Geçiş hükmü, yürürlükten kaldırılan m.107’nin kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam edeceğini öngörür (7589 s.K. geçici m.1). Derdest kısmi davalar için ayrıca bir geçiş hükmü bulunmamaktadır; öğretide, Kanun hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanacağını öngören HMK m.448 gereğince bu davalarda da yeni fıkraya dayanılabileceği savunulmaktadır (ikincil kaynak). Bu konu Yargıtay kararlarıyla henüz netleşmemiştir.

Tablo: 7589 sayılı Kanunun değişiklikleri

KonuKuralDayanak
Belirsiz alacak davasıYürürlükten kaldırıldı7589 s.K. m.19; HMK m.107 (mülga)
Kısmi davada talep artırımıBir defa; tahkikat sonuna kadar7589 s.K. m.20; HMK m.109/4
ZamanaşımıArtırılan kısım için dava tarihinde kesilmiş sayılırHMK m.109/4
Yayım ve yürürlük31.07.2026; RG 333267589 s.K.
Önceden açılmış belirsiz alacak davalarıMülga m.107 uygulanır7589 s.K. geçici m.1
Derdest kısmi davalarÖzel geçiş hükmü yok; öğretide HMK m.448HMK m.448

7589 sayılı Kanunun aile davalarına diğer etkileri için 7589 sayılı Kanunun aile davalarına etkisi yazımıza bakabilirsiniz.

Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır? Tutar Neden Baştan Bilinemez?

Mahkeme kararıyla eşlerin boşanmasında mal rejimi, davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1). Eşlerden her birinin, eklenen değerler ve denkleştirmeden doğan alacaklar da dahil olmak üzere edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktar artık değeri oluşturur (TMK m.231); her eş diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1). Diğer eşe ait bir malın edinilmesine katkıda bulunan eşin ayrıca değer artış payı alacağı doğabilir (TMK m.227).

Tasfiyede edinilmiş mallar tasfiye anındaki sürüm değerleriyle hesaba katılır (TMK m.235/1); Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi olarak kabul etmektedir (Y8HD, E.2016/549, K.2016/13580; ikincil kaynak). Malın değeri dava açılırken değil, yargılama sonunda keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlendiği için davacının alacağını baştan doğru hesaplaması çoğu zaman mümkün değildir. Kısmi dava ve talep artırımı bu nedenle mal rejimi davalarında belirleyici bir öneme sahiptir.

Tablo: Katılma alacağının unsurları

UnsurKuralDayanak
Rejimin sona ermesiBoşanma davasının açıldığı tarihTMK m.225/2
Edinilmiş malRejim süresince karşılığı verilerek edinilenTMK m.219/1
Artık değerEdinilmiş mallar eksi borçlarTMK m.231
Katılma alacağıDiğer eşin artık değerinin yarısıTMK m.236/1
Değer artış payıKatkı oranındaTMK m.227
DeğerlemeTasfiye anındaki sürüm değeriTMK m.235/1
Tasfiye tarihiKarar tarihiY8HD, K.2016/13580

Hesabın ayrıntısı için katılma alacağı hesaplama, değerlemenin nasıl yapıldığı için mal paylaşımında ev ve araç değeri nasıl belirlenir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kısmi Dava Nasıl Açılır?

Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir (HMK m.109/1). Katılma alacağı ve değer artış payı para alacağı olduğundan bölünebilir. Dava açılırken talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması geri kalan kısımdan feragat edildiği anlamına gelmez (HMK m.109/3). Yine de dilekçede “fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, şimdilik … TL” ifadesinin kullanılması ve HMK m.109/4’teki artırım imkânına dayanılacağının belirtilmesi, davanın niteliğini tartışmasız hâle getirir.

Dava aile mahkemesinde açılır; boşanma hâlinde boşanma davasında yetkili olan mahkeme yetkilidir (TMK m.214). Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğinden tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte veya sonra açılabilir ve uygulamada boşanma davasının sonucu bekletici mesele yapılır (HMK m.165). Mal rejimi alacakları bakımından Yargıtay genel on yıllık zamanaşımı süresini uygulamaktadır (ikincil kaynak); bu süre geçmeden dava açılmalı, artırım da 109/4 sayesinde dava tarihine geri yürür.

Tablo: Kısmi davanın kuruluşu

KonuKuralDayanak
BölünebilirlikPara alacağı bölünebilirHMK m.109/1
Kalan kısımAçıkça feragat edilmedikçe saklıHMK m.109/3
Dilekçe ifadesi“Fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla, şimdilik … TL”HMK m.109/3-4
MahkemeBoşanma davasında yetkili aile mahkemesiTMK m.214
Boşanma davasıBekletici meseleHMK m.165
ZamanaşımıGenel on yıllık süreYargıtay uygulaması

Dava dilekçesinin tamamı için mal paylaşımı dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.

HMK 109/4’ün Şartları

Yeni fıkra dört şart ve bir sonuç içerir. Birincisi, alacağın yalnız bir kısmı dava edilmiş olmalıdır; artırım kısmi davaya özgüdür. İkincisi, artırım aynı davada bir defaya mahsus yapılabilir; erken kullanılan hak tükenir. Üçüncüsü, artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir; karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah aranmaz. Dördüncüsü, artırım tahkikatın sona ermesine kadar yapılmalıdır; sözlü yargılama aşamasına geçildikten sonra yapılan artırım fıkranın kapsamı dışında kalır. Sonuç olarak zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Bu son cümle uygulamada önemli bir sorunu çözer. Değişiklikten önce kısmi davada yalnız dava edilen kısım için zamanaşımı kesiliyor, bakiye için zamanaşımı işlemeye devam ediyordu. Artık artırılan kısım da dava tarihine geri yürüyerek korunur. Kanun ise yalnız zamanaşımından söz etmektedir; faiz başlangıcı ve temerrüt bakımından ayrı bir hüküm getirmemiştir (ikincil kaynak). Katılma alacağında faiz, aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlar (TMK m.239/3).

Tablo: HMK 109/4’ün unsurları

UnsurAnlamıDayanak
Kısmi davaAlacağın bir kısmı dava edilmiş olmalıHMK m.109/4
Bir defaya mahsusHak bir kez kullanılırHMK m.109/4
Genişletme yasağı dışıMuvafakat veya ıslah gerekmezHMK m.109/4
SüreTahkikatın sona ermesine kadarHMK m.109/4
ZamanaşımıArtırılan kısım için de dava tarihinde kesilirHMK m.109/4
FaizAyrı hüküm yok; katılma alacağında TMK m.239/3TMK m.239/3

Artırım Ne Zaman Yapılmalı? Bilirkişi Raporu, İtiraz ve Ek Rapor

Artırım bir defa yapılabildiği için zamanlama belirleyicidir. İlk bilirkişi raporu geldiğinde hemen artırım yapılırsa, itiraz üzerine alınan ek raporda değerin yükselmesi hâlinde aradaki fark için ikinci bir artırım yapılamaz. Taraflar bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlarda açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir; bu süre bir defaya mahsus iki haftayı geçmemek üzere uzatılabilir (HMK m.281/1). Mahkeme gerekli görürse yeni bilirkişiyle tekrar inceleme de yaptırabilir (m.281/3).

Doğru sıra şudur: rapora itiraz edilir, ek rapor veya yeni rapor alınır, değerler netleştikten sonra ve tahkikat kapanmadan artırım yapılır. Mahkeme tahkikatın bittiğini bildirip sözlü yargılamaya geçmeden önce artırım dilekçesinin harcıyla birlikte sunulmuş olması gerekir. Değerlerin karar tarihine en yakın tarihe göre hesaplanması gerektiğinden, yargılama uzamışsa güncel değerle yeni bir hesap istenmesi de değerlendirilmelidir.

Tablo: Artırımın zamanlaması

AşamaYapılacakDayanak
Rapor tebliğiİki hafta içinde itirazHMK m.281/1
Ek süreBir defa, en çok iki haftaHMK m.281/1
Ek rapor veya yeni bilirkişiEksiklik ve belirsizlik giderilirHMK m.281/1, 3
Değerler netleştiArtırım dilekçesi ve harçHMK m.109/4
Tahkikat sona erdiArtırım artık yapılamazHMK m.109/4
Yargılama uzadıysaGüncel değerle hesapTMK m.235/1

Bilirkişi raporuna itirazın usulü için bilirkişi raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Artırımdan Önce Bilirkişi Raporunda Kontrol Edilecekler

Artırımın tutarı bilirkişi raporuna dayandığından, rapor artırımdan önce kalem kalem denetlenmelidir. İlk kontrol değer tarihidir: edinilmiş mallar tasfiye anındaki sürüm değeriyle hesaba katılır (TMK m.235/1) ve Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi saydığından değerin karar tarihine en yakın tarih itibarıyla belirlenmesi gerekir. İkinci kontrol edinme tarihidir: 1 Ocak 2002’den önce edinilen mallar için o dönemde yasal mal rejimi mal ayrılığı olduğundan katkı payı alacağı ayrı hesaplanır (4722 s.K. m.10); iki dönemli hesap yapılmamışsa rapor eksiktir.

Üçüncü kontrol borçlardır: artık değer, edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarılarak bulunur (TMK m.231); kredi borcunun kalan kısmı ve dava tarihinden sonra ödenen taksitler ayrıca değerlendirilmelidir. Dördüncü kontrol kişisel mal katkısıdır: eşlerden birinin kişisel malından yapılan katkı değer artış payı (TMK m.227) veya denkleştirme konusu olabilir. Beşinci kontrol eklenecek değerlerdir: mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rızasız yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Bu noktalardaki eksiklikler HMK m.281 uyarınca süresinde itirazla giderilmeden artırım yapılmamalıdır.

Tablo: Raporda denetlenecek noktalar

KonuKontrolDayanak
Değer tarihiKarar tarihine en yakın sürüm değeriTMK m.235/1
Edinme tarihi2002 öncesi ve sonrası ayrı hesap4722 s.K. m.10
BorçlarEdinilmiş mallara ait borçlar düşülmeliTMK m.231
Kişisel mal katkısıDeğer artış payı veya denkleştirmeTMK m.227
Eklenecek değerlerSon bir yıl ve kaçırma kastıyla devirlerTMK m.229
Eksiklikİki hafta içinde itirazHMK m.281

Uzun evliliklerde iki dönemli hesap için uzun evlilikten sonra boşanma, katkının ispatı için mal paylaşımında katkı nasıl ispatlanır yazılarımıza bakabilirsiniz.

Harç Tamamlama: Artırım Harçsız Sonuç Doğurmaz

Kısmi davada harç dava edilen kısım üzerinden hesaplanır. 2026 yılı için başvurma harcı 732,00 TL, nispi karar ve ilam harcının oranı binde 68,31’dir ve dava açılırken bunun dörtte biri peşin alınır (Harçlar K. m.28; ikincil kaynak). Talep artırıldığında artırılan kısım üzerinden peşin harç tamamlanmalıdır. Harç tamamlanmadıkça sonraki işlemler yapılmaz; mahkeme eksik harcın tamamlanması için süre verir, süresinde tamamlanmazsa sonuçlarına katlanılır (Harçlar K. m.30, 32; ikincil kaynak).

Örnek hesap: 100.000 TL’lik kısmi taleple açılan davada nispi harç 6.831,00 TL, peşin ödenecek kısmı 1.707,75 TL’dir. Bilirkişi raporundan sonra talep 1.200.000 TL’ye artırılırsa, artırılan 1.100.000 TL için nispi harç 75.141,00 TL, tamamlanacak peşin harç 18.785,25 TL olur. Kalan nispi harç davanın sonunda hüküm altına alınan tutar üzerinden hesaplanır ve yargılama giderleri arasında haksız çıkan tarafa yükletilir. Ödeme gücü yetersiz olan taraf adli yardım isteyebilir.

Tablo: Harç örneği (2026)

KalemTutarAçıklama
Başvurma harcı732,00 TLDava açılırken bir kez
Kısmi talep100.000 TLDava dilekçesindeki tutar
Peşin harç (dava açılışı)1.707,75 TL100.000 × binde 68,31 ÷ 4
Artırılan kısım1.100.000 TLTalep 1.200.000 TL’ye çıkıyor
Tamamlanacak peşin harç18.785,25 TL1.100.000 × binde 68,31 ÷ 4
Kalan nispi harçKarar sonundaHüküm altına alınan tutara göre

Harç ve giderlerin bütünü için mal paylaşımı davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar yazımıza bakabilirsiniz.

Talep Artırımı ile Islah Arasındaki Fark

Islah yürürlüktedir: taraflardan her biri yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir (HMK m.176). Islah tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir (HMK m.177/1). Talep artırımı ise yalnız miktara ilişkindir; talebin hukuki niteliğinde, dayanağında veya vakıalarda yapılacak değişiklikler ıslahın konusu olmaya devam eder. HMK m.109/4’e dayanan artırımın ayrıca ıslah hakkını tüketip tüketmeyeceği kanunda açıkça düzenlenmemiştir; öğretide iki kurumun bağımsız olduğu görüşü savunulmaktadır (ikincil kaynak).

Bu belirsizlik karşısında artırım dilekçesinde dayanağın HMK m.109/4 olduğunu açıkça yazmak en güvenli yoldur. Islah ayrıca harca ve ıslah giderlerine bağlıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, dava dilekçesinde hiç yer almayan yeni bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine karar vermiştir (08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1; RG 30.06.2026, 33296); bu karar, dilekçede gösterilmeyen bir malvarlığı değeri veya alacak türünün sonradan eklenmesinde tartışma doğurabilir.

Tablo: Talep artırımı ve ıslah

KonuTalep artırımıIslah
DayanakHMK m.109/4HMK m.176-182
KapsamYalnız miktarVakıa, talep, dayanak
SayıBir defaBir defa
SüreTahkikatın sonuna kadarTahkikatın sonuna kadar
MuvafakatGerekmezGerekmez
Birbirini tüketir mi?Kanunda açık hüküm yokKanunda açık hüküm yok
Yeni talepKapsam dışıKısmen ıslahla eklenemez (YİBBGK, K.2026/1)

İki kurumun karşılaştırması için ıslah ve talep artırımı yazımıza bakabilirsiniz.

Artırımın Kapsamı: Hangi Kalem, Hangi Faiz?

Mal rejimi davasında katılma alacağı ile değer artış payı farklı alacaklardır ve dilekçede ayrı ayrı gösterilmelidir. Artırım dilekçesinde de her alacak için önceki tutar, yeni tutar ve aradaki fark ayrı yazılmalıdır. Dava dilekçesinde gösterilmeyen bir taşınmaz, araç veya hesap için yapılacak bir talep, yalnız miktar artırımı olarak görülmeyebilir; bu nedenle dava açılırken bilinen bütün edinilmiş mallar ve alacak türleri dilekçede sayılmalı, bilinmeyen mallar için kayıtların getirtilmesi istenmelidir.

Faiz bakımından, aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak katılma alacağına ve değer artış payına faiz yürütülür (TMK m.239/3). Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi saydığından artırılan kısım dahil faiz talebi “karar tarihinden itibaren yasal faiz” şeklinde kurulmalıdır. Durum ve koşullar gerektiriyorsa borçludan ayrıca güvence istenebilir (TMK m.239/3); mal kaçırma riski varsa dava sırasında taşınmaz üzerine tedbir de değerlendirilmelidir.

Tablo: Artırım dilekçesinin kalemleri

KalemYazılacakDayanak
Katılma alacağıÖnceki tutar, yeni tutar, farkTMK m.236/1
Değer artış payıAyrı kalem olarakTMK m.227
Yeni malDava dilekçesinde baştan sayılmalıYİBBGK, K.2026/1
FaizKarar tarihinden yasal faizTMK m.239/3
GüvenceKoşullar gerektiriyorsaTMK m.239/3
HarçFark üzerinden peşin harçHarçlar K. m.30, 32

Faiz için katılma alacağına faiz ne zaman başlar, değer artış payı için değer artış payı mı, katılma alacağı mı, tedbir için boşanmada tapuya ihtiyati tedbir dilekçesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

31 Temmuz 2026’dan Önce Açılmış Davalar

Belirsiz alacak davası olarak açılmış derdest davalarda mülga HMK m.107 uygulanmaya devam eder (7589 s.K. geçici m.1). Bu davalarda dava türünü değiştirmeye gerek yoktur; talep, eski hükme göre artırılır. Mülga m.107/2, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin belirlenebilir hâle gelmesi üzerine davacının, hâkim tarafından tahkikat sona ermeden verilecek iki haftalık kesin süre içinde talebini artırabileceğini düzenliyordu (ikincil kaynak). Bu davalarda mahkemenin verdiği kesin süre kaçırılmamalıdır.

Değişiklikten önce açılmış kısmi davalar ise ayrı bir sorundur. Geçiş hükmü yalnız belirsiz alacak davalarından söz ettiği için bu davaların yeni fıkradan yararlanıp yararlanmayacağı tartışmalıdır. Öğretide, usul hükümlerinin tamamlanmamış işlemlere derhâl uygulanacağını öngören HMK m.448’e dayanılarak derdest kısmi davalarda da HMK m.109/4’e göre artırım yapılabileceği ve zamanaşımının dava tarihinde kesilmiş sayılacağı savunulmaktadır (ikincil kaynak). Yargıtay bu konuda henüz yerleşik bir karar vermemiştir; derdest kısmi davalarda zamanaşımı riskinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Tablo: Derdest davalar

DavaUygulanacak kuralDayanak
31.07.2026 öncesi belirsiz alacak davasıMülga m.1077589 s.K. geçici m.1
Bu davada artırımMahkemenin vereceği iki haftalık kesin süreMülga HMK m.107/2
31.07.2026 öncesi kısmi davaTartışmalı; öğretide 109/4 uygulanır görüşüHMK m.448
31.07.2026 sonrası davaKısmi dava ve 109/4HMK m.109/4
Yargıtay içtihadıHenüz yerleşik değil—

Derdest davalara etkisi için belirsiz alacak davası kaldırıldı mı yazımıza bakabilirsiniz.

Diğer Aile Alacaklarında Aynı Yol

Belirsiz alacak davasının kaldırılması yalnız mal rejimi davalarını etkilemez. Tutarı yargılama sırasında netleşen bütün para alacaklarında artık kısmi dava ve HMK m.109/4’teki artırım yolu izlenir. Boşanmada ziynet eşyalarının bedeli, nişanın bozulması nedeniyle hediyelerin bedeli ve velayet sahibinden çocuk mallarının hesabının istenmesi bu alacakların tipik örnekleridir. Her birinde dava dilekçesinde alacağın konusu ve kalemleri baştan yazılmalı, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalı ve artırım bir kez, tahkikat kapanmadan yapılmalıdır.

Buna karşılık boşanmanın eki olarak istenen maddi ve manevi tazminat ile nafaka talepleri boşanma davası içinde ileri sürülür ve kendine özgü kurallara tabidir; bu taleplerde miktar dilekçede belirtilir ve sonradan dilekçede hiç yer almayan bir talebin kısmen ıslahla eklenemeyeceği unutulmamalıdır (YİBBGK, K.2026/1). Hangi alacağın kısmi dava olarak açılacağı, alacağın bölünebilir olup olmadığına göre belirlenir (HMK m.109/1).

Tablo: Kısmi dava ve artırımın kullanıldığı aile alacakları

AlacakNeden tutar baştan belli değil?Dayanak
Katılma alacağıDeğer bilirkişiyle belirlenirTMK m.236; HMK m.109/4
Değer artış payıKatkı oranı ve değer hesabıTMK m.227; HMK m.109/4
Ziynet alacağıAltın değeri ve eşya dökümüHMK m.109/4
Nişan hediyelerinin bedeliAynen iade olmazsa değerTMK m.122; HMK m.109/4
Çocuk mallarının hesabıHesap verildikten sonra netleşirTMK m.362; HMK m.109/4
Boşanmada tazminat ve nafakaBoşanma davası içinde; kendi kurallarıTMK m.174, 175

Ziynet için ziynet alacağı dava dilekçesi, nişan hediyeleri için nişan bozulması tazminat ve hediye iadesi dilekçesi, çocuk malları için velayet sahibi çocuğun parasını harcayabilir mi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Karşı Tarafın İtirazları ve Cevapları

Davalı taraf artırıma karşı genellikle beş itiraz ileri sürer: artırımın tahkikat sona erdikten sonra yapıldığı, artırım hakkının daha önce kullanıldığı, artırılan kısım için harcın tamamlanmadığı, artırılan kısmın zamanaşımına uğradığı ve artırımla yeni bir talebin davaya sokulduğu. İlk üç itiraz usule ilişkindir ve dosyanın kayıtlarıyla cevaplanır. Zamanaşımı itirazına karşı, HMK m.109/4’ün ikinci cümlesi artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağını açıkça düzenlemektedir.

Yeni talep itirazı ise dava dilekçesinin içeriğine bağlıdır. Dilekçede mal ve alacak türü gösterilmişse artırım yalnız miktar değişikliğidir. Davalı ayrıca bilirkişi raporuna HMK m.281’deki süre içinde itiraz edebilir ve değerlemeyi tartışabilir; artırım dilekçesinde bu itirazlar sonucunda alınan ek rapora dayanılması, tartışmayı daraltır. Karşı tarafın itirazları ayrı bir başlık açılmadan, artırım dilekçesindeki ilgili bentte cevaplanmalıdır.

Tablo: Artırıma itirazlar ve cevapları

İtirazCevapDayanak
Tahkikat bittiSözlü yargılamaya geçilmeden yapıldıHMK m.109/4
Hak daha önce kullanıldıİlk ve tek artırımHMK m.109/4
Harç yatırılmadıMakbuz dosyadaHarçlar K. m.30, 32
ZamanaşımıDava tarihinde kesilmiş sayılırHMK m.109/4
Yeni talepDilekçede gösterilen alacak; yalnız miktarHMK m.109/4; YİBBGK, K.2026/1
Rapor hatalıİtiraz ve ek rapor sonrası değerlerHMK m.281

Dilekçe Örnekleri

Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız; malları, tutarları ve bilirkişi raporlarının tarihlerini eksiksiz yazmanız, artırımda harcı dilekçeyle birlikte yatırmanız gerekir.

1. Kısmi dava olarak katılma alacağı ve değer artış payı dava dilekçesi (TMK 214, 219, 225, 227, 231, 235, 236; HMK 109)

[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DAVACI: [Ad soyad, T.C. kimlik no, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVALI: [Ad soyad, adres] DAVA DEĞERİ: Şimdilik 100.000 TL (kısmi dava; fazlaya ilişkin haklar saklıdır) KONU: Mal rejiminin tasfiyesi ile katılma alacağı ve değer artış payı alacağının şimdilik 100.000 TL’sinin tahsili istemidir. AÇIKLAMALAR 1. TMK 214 ve 4787 sayılı Kanunun 4. maddesi yönünden: Taraflar arasındaki boşanma davası mahkemenizin [esas] sayılı dosyasında görülmektedir. Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin bu davada da mahkemeniz görevli ve yetkilidir. 2. TMK 225/2 ve HMK 165. maddeleri yönünden: Taraflar arasındaki edinilmiş mallara katılma rejimi boşanma davasının açıldığı [tarih] tarihinde sona ermiştir. Boşanma davasının sonucu bu dava için bekletici meseledir. 3. TMK 219/1 ve 222/3. maddeleri yönünden: [İl, ilçe, ada, parsel, bağımsız bölüm] taşınmaz [tarih] tarihinde, [plaka] plakalı araç [tarih] tarihinde evlilik içinde edinilmiş ve davalı adına kayıtlıdır. Davalının [banka] nezdindeki hesapları da evlilik içindeki gelirlerle oluşmuştur. Bu mallar edinilmiş mal niteliğindedir. 4. TMK 231 ve 236/1. maddeleri yönünden: Davalının edinilmiş mallarından bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan artık değerin yarısı üzerinde müvekkil hak sahibidir. 5. TMK 227. maddesi yönünden: Taşınmazın peşinatının [tutar] TL’si müvekkilin evlilikten önce sahip olduğu birikimden ödenmiştir. Bu katkı nedeniyle müvekkilin ayrıca değer artış payı alacağı vardır. 6. TMK 235/1 maddesi yönünden: Malların değeri tasfiye anındaki sürüm değerine göre ve keşif ile bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenecektir. Alacağın tutarını bugünden kesin olarak belirlemek mümkün değildir. 7. HMK 109/3 ve 109/4. maddeleri yönünden: Dava kısmi dava olarak açılmıştır. Fazlaya ilişkin haklarımızdan feragat etmiyoruz; bilirkişi raporlarından sonra talebimizi aynı davada bir defaya mahsus artıracağız. 8. TMK 239/3 maddesi yönünden: Katılma alacağına ve değer artış payına tasfiyenin sona ermesinden itibaren faiz yürütülmesi gerekir. DELİLLER: Tapu ve trafik kayıtları; banka kayıtları; kredi sözleşmesi; peşinat dekontu; boşanma dosyası; keşif; bilirkişi incelemesi; tanıklar; dosya kapsamı. HUKUKİ NEDENLER: TMK m.214, 219, 222, 225, 227, 231, 235, 236, 239; HMK m.109, 165; 4787 s.K. m.4 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Taraflar arasındaki mal rejiminin tasfiyesine; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [tutar] TL katılma alacağı ile [tutar] TL değer artış payı alacağının karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınmasına; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davacı vekili, imza]

2. Bilirkişi ek raporundan sonra HMK 109/4 uyarınca talep artırım dilekçesi

[ŞEHİR] [SAYI]. AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DOSYA NO: [Yıl/esas] DAVACI: [Ad soyad, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVALI: [Ad soyad, adres] KONU: HMK 109/4 uyarınca talep sonucunun artırılması istemidir. Artırılan kısım için harç yatırılmıştır. AÇIKLAMALAR 1. HMK 109/4 maddesi yönünden: Dava [tarih] tarihinde kısmi dava olarak açılmış ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmuştur. Artırım hakkı bu dilekçeyle ilk ve tek kez kullanılmaktadır. Tahkikat henüz sona ermemiştir. 2. HMK 281 maddesi yönünden: [Tarih] tarihli bilirkişi raporu müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş, süresi içinde itiraz edilmiştir. İtirazımız üzerine alınan [tarih] tarihli ek raporla taşınmazın ve aracın değerleri karar tarihine en yakın tarih itibarıyla yeniden hesaplanmıştır. 3. TMK 235/1, 231 ve 236/1. maddeleri yönünden: Ek rapora göre davalının artık değeri [tutar] TL, müvekkilin katılma alacağı [tutar] TL’dir. Değer artış payı alacağı ise [tutar] TL olarak hesaplanmıştır. 4. Artırılan tutarlar yönünden: Katılma alacağına ilişkin talebimizi [önceki tutar] TL’den [yeni tutar] TL’ye, değer artış payına ilişkin talebimizi [önceki tutar] TL’den [yeni tutar] TL’ye artırıyoruz. Toplam artış [tutar] TL’dir. 5. 492 sayılı Harçlar Kanununun 30 ve 32. maddeleri yönünden: Artırılan [tutar] TL üzerinden peşin harç yatırılmış, makbuz dilekçeye eklenmiştir. 6. HMK 109/4 maddesinin ikinci cümlesi yönünden: Zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Davalının artırılan kısım için ileri sürebileceği zamanaşımı def’i bu nedenle sonuçsuzdur. 7. TMK 239/3 maddesi yönünden: Artırılan kısım dahil alacağın tamamına tasfiyenin sona erdiği karar tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi gerekir. DELİLLER: Bilirkişi raporu ve ek rapor; harç makbuzu; dosya kapsamı. HUKUKİ NEDENLER: TMK m.227, 231, 235, 236, 239; HMK m.109, 281; 492 s. Harçlar Kanunu m.30, 32 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Talep sonucumuzun artırılmasının kabulüyle [yeni tutar] TL katılma alacağı ile [yeni tutar] TL değer artış payı alacağının karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınmasına; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davacı vekili, imza]

3. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davasında talep artırım dilekçesi (mülga HMK 107; 7589 s.K. geçici m.1)

[ŞEHİR] [SAYI]. AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DOSYA NO: [Yıl/esas] DAVACI: [Ad soyad, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVALI: [Ad soyad, adres] KONU: Belirsiz alacak olarak açılan davada, verilen kesin süre içinde talebin artırılması istemidir. Harç yatırılmıştır. AÇIKLAMALAR 1. 7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi yönünden: Dava [tarih] tarihinde, HMK m.107’nin yürürlükten kaldırıldığı 31.07.2026 tarihinden önce belirsiz alacak davası olarak açılmıştır. Bu davada mülga m.107 uygulanmaya devam eder. 2. Mülga HMK 107/2 maddesi yönünden: Mahkemenizin [tarih] tarihli ara kararıyla talep artırımı için iki haftalık kesin süre verilmiş, ara karar [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Dilekçemiz bu süre içindedir. 3. TMK 235/1 ve 236/1. maddeleri yönünden: [Tarih] tarihli bilirkişi raporuna göre müvekkilin katılma alacağı [tutar] TL olarak hesaplanmıştır. Alacağın miktarı tahkikat sonucunda belirlenebilir hâle gelmiştir. 4. Artırılan tutar yönünden: Talebimizi [önceki tutar] TL’den [yeni tutar] TL’ye artırıyoruz. 5. 492 sayılı Harçlar Kanununun 30 ve 32. maddeleri yönünden: Artırılan kısım için peşin harç yatırılmıştır. 6. TMK 239/3 maddesi yönünden: Alacağın tamamına karar tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesini talep ediyoruz. DELİLLER: Ara karar ve tebliğ belgesi; bilirkişi raporu; harç makbuzu; dosya kapsamı. HUKUKİ NEDENLER: Mülga HMK m.107; 7589 s.K. geçici m.1; TMK m.235, 236, 239; 492 s. Harçlar Kanunu m.30, 32 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Talep artırımımızın kabulüyle [yeni tutar] TL katılma alacağının karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınmasına; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davacı vekili, imza]

Örnek Senaryolar

Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.

Senaryo 1: Erken artırım. Davacı ilk bilirkişi raporu gelir gelmez talebini artırıyor; itiraz üzerine alınan ek raporda değer yüzde otuz yükseliyor.

Senaryo 1: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Artırım hakkıKullanıldı; ikinci kez yokHMK m.109/4
FarkArtırımla istenemezHMK m.109/4
Doğrusuİtiraz ve ek rapordan sonra artırımHMK m.281

Senaryo 2: Uzun yargılama. Kısmi dava açıldıktan beş yıl sonra talep artırılıyor; davalı artırılan kısım için zamanaşımı def’inde bulunuyor.

Senaryo 2: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
ZamanaşımıArtırılan kısım için de dava tarihinde kesildiHMK m.109/4
Def’iSonuçsuzHMK m.109/4
FaizKarar tarihindenTMK m.239/3

Senaryo 3: Eski dava. Dava Mart 2026’da belirsiz alacak davası olarak açılmış; mahkeme Ekim 2026’da artırım için süre veriyor.

Senaryo 3: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Uygulanacak hükümMülga m.1077589 s.K. geçici m.1
SüreVerilen iki haftalık kesin süreMülga HMK m.107/2
Dava türüDeğiştirilmez7589 s.K. geçici m.1

Adım Adım Yol Haritası

  1. Bütün malları ve alacak türlerini dilekçeye yazın. Katılma alacağı ve değer artış payı ayrı.
  2. Kısmi tutarı belirleyin. “Fazlaya ilişkin haklar saklı” ifadesini kullanın.
  3. Peşin harcı yatırın. Kısmi tutar üzerinden dörtte bir.
  4. Bilirkişi raporuna iki hafta içinde itiraz edin. Eksik ve belirsiz noktaları gösterin.
  5. Ek raporu bekleyin. Artırım hakkı bir kez kullanılır.
  6. Tahkikat kapanmadan artırımı yapın. Kalem kalem tutar yazın.
  7. Artırılan kısım için harcı tamamlayın. Makbuzu dilekçeye ekleyin.
  8. Faizi karar tarihinden isteyin. TMK m.239/3.

Sık Yapılan Hatalar

Tablo: Talep artırımında sık yapılan hatalar

HataSonuçDoğrusu
Yeni davayı belirsiz alacak olarak açmakDayanak mülgaKısmi dava ve HMK m.109/4
İlk rapordan sonra hemen artırmakEk rapordaki fark kaybedilirİtiraz ve ek rapordan sonra
Tahkikat sonrasına bırakmakArtırım yapılamazTahkikat kapanmadan
Harcı tamamlamamakSonraki işlemler yapılmazFark üzerinden peşin harç
Kalemleri toplu yazmakHüküm belirsizleşirKatılma alacağı ve değer artış payı ayrı
Malları dilekçede saymamakYeni talep tartışmasıBütün mallar baştan
Eski davada süreyi kaçırmakArtırım hakkı kaybedilirKesin süre içinde dilekçe

Rapor sonrası: Bilirkişi raporuna itiraz ile talep artırımının birlikte nasıl yürütüleceği ve değer raporuna itiraz dilekçesi için Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği (Aile Davaları) yazımıza bakın.

Ayrı açılan davalar: Talep artırımı yapılan katılma alacağı davası ile karşı tarafın değer artış payı davasının birleştirilmesi için Boşanma ve Mal Rejimi Davalarının Birleştirilmesi (HMK 165-168) yazımıza bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı?

Evet. HMK m.107, 7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı; değişiklik 31.07.2026’da yürürlüğe girdi.

Katılma alacağı davası artık nasıl açılır?

Kısmi dava olarak; fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur ve talep HMK m.109/4 uyarınca artırılır.

Talep kaç kez artırılabilir?

Aynı davada bir defaya mahsus (HMK m.109/4).

Artırım ne zamana kadar yapılabilir?

Tahkikatın sona ermesine kadar (HMK m.109/4).

Artırım için karşı tarafın onayı gerekir mi?

Hayır; artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir (HMK m.109/4).

Artırılan kısım zamanaşımına uğrar mı?

Zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Artırım için harç ödenir mi?

Evet; artırılan kısım üzerinden peşin harç tamamlanır (Harçlar K. m.30, 32).

Artırım ıslah hakkını tüketir mi?

Kanunda açık hüküm yoktur; öğretide iki kurumun bağımsız olduğu görüşü savunulmaktadır. Dilekçede dayanağın HMK m.109/4 olduğu yazılmalıdır.

Artırım ne zaman yapılmalı?

Bilirkişi raporuna itiraz edilip ek rapor alındıktan sonra, tahkikat kapanmadan.

31 Temmuz 2026’dan önce açtığım belirsiz alacak davası ne olacak?

Mülga m.107 uygulanmaya devam eder; dava türü değişmez (7589 s.K. geçici m.1).

Eski kısmi davamda 109/4 uygulanır mı?

Geçiş hükmü yoktur; öğretide HMK m.448’e dayanılarak uygulanabileceği savunulmaktadır. Yargıtay içtihadı henüz oluşmamıştır.

Katılma alacağı nasıl hesaplanır?

Diğer eşin artık değerinin yarısıdır; artık değer edinilmiş malların değerinden borçlar çıkarılarak bulunur (TMK m.231, 236).

Mallar hangi tarihteki değere göre hesaplanır?

Tasfiye anındaki sürüm değerine göre (TMK m.235/1); Yargıtay tasfiye tarihini karar tarihi saymaktadır.

Katılma alacağına faiz ne zaman başlar?

Aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden (TMK m.239/3); uygulamada karar tarihinden.

Dava dilekçesinde unuttuğum bir taşınmazı artırımla ekleyebilir miyim?

Tartışmalıdır; dilekçede hiç yer almayan yeni talep kısmen ıslahla eklenemez (YİBBGK, K.2026/1). Malları baştan saymak gerekir.

Kısmi dava açarken ne kadar istemeliyim?

Harç bütçesine göre makul bir tutar; kalan kısım fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak artırımla istenir.

Bu yazının kaynakları. HMK m.107 (mülga), 109, 165, 176, 177, 281, 448; 7589 s.K. m.19, 20 ve geçici m.1 (RG 31.07.2026, 33326); TMK m.122, 174, 175, 214, 219, 222, 225, 227, 229, 231, 235, 236, 239, 362; 4722 s.K. m.10; 4787 s.K. m.4; 492 s. Harçlar Kanunu m.28, 30, 32 ve (1) sayılı tarife.

Kararlar ve görüşler: YİBBGK, 08.05.2026, E.2021/8, K.2026/1 (RG 30.06.2026, 33296); Y8HD, E.2016/549, K.2016/13580; Prof. Dr. Rauf Karasu, “Derdest Kısmi Davalarda Zamanaşımı ve Talep Artırımı” (Hukuki Haber, 27.08.2026). Kanun metinleri barandogan.av.tr, imer.av.tr ve av-saimincekas.com’daki kopyalardan, 2026 harç tutarları kpmgvergi.com’daki tarifeden aktarılmıştır; hepsi ikincil kaynaktır.

Artırım hakkınızı tek seferde ve doğru tutarla kullanalım

Kısmi dava dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz, HMK 109/4 talep artırımı ve derdest belirsiz alacak davaları: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp
Post by Av. Fatma Öztürk