Nişan Bozulması Tazminat ve Hediyelerin İadesi Dilekçesi Örneği (TMK 118-123; TBK 79)

Nişan bozulduğunda üç ayrı talep doğabilir: hediyelerin geri verilmesi, maddi tazminat ve manevi tazminat. Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın diğer nişanlıya verdiği alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir; aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır (TMK m.122). Bu talepte kusur aranmaz. Yargıtay nişan yüzüğünü alışılmış hediye, onun dışındaki altın ve ziynetleri alışılmışın dışında saymaktadır. Haklı sebep olmadan nişanı bozan veya bozulmasına kusuruyla yol açan taraf, evlenme amacıyla yapılan harcamalar ve nişan giderleri için maddi tazminat (TMK m.120), kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafa manevi tazminat (TMK m.121) öder. Bütün bu dava hakları nişanın sona ermesinden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.123). Dava aile mahkemesinde açılır. Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Kanun ne diyor?
• Mahkeme ve harç
• Hangi hediyeler istenir?
• Aynen, mislen veya bedel
• Maddi tazminat
• Manevi tazminat
• Cayma tazminatı ve başlık parası
• Ölüm, evlenme ve diğer sona erme hâlleri
• Bir yıllık zamanaşımı
• İspat
• Dilekçenin unsurları
• Karar, kanun yolu ve icra
• Dilekçe örnekleri
• Örnek senaryolar
• Yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Nişanın bozulmasının genel çerçevesi için nişanlanmanın bozulması ve hediyelerin iadesi, yüzük ve takılar için nişan bozulursa yüzük ve takı iadesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kanun Ne Diyor? TMK 118-123

Nişanlanma evlenme vaadiyle olur; yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz (TMK m.118). Kanun nişanlanma için bir şekil öngörmemiştir. Nişanlılık evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez; evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez, ancak yapılan ödemeler de geri istenemez (TMK m.119).

Nişanın bozulmasının sonuçları üç maddede düzenlenmiştir. Haklı sebep olmadan nişanı bozan veya nişanın kendisine yükletilebilen bir sebeple bozulmasına yol açan taraf maddi tazminat öder (TMK m.120). Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf kusurlu olandan manevi tazminat isteyebilir (TMK m.121). Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir (TMK m.122). Bütün bu dava hakları sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123).

Masrafların geri istenmesi için düğün ve nişan masraflarını ben karşıladım yazımıza bakabilirsiniz.

Görevli Mahkeme, Yetki ve Harç

Nişanlanma Medeni Kanunun aile hukukuna ilişkin ikinci kitabında düzenlendiğinden nişanın bozulmasından doğan davalar aile mahkemesinde görülür (4787 s.K. m.4). Yargıtay, bağımsız aile mahkemesi bulunan yerlerde bu davaların aile mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirtmiştir (Y3HD, 19.03.2015, E.2014/11651, K.2015/4434; ikincil kaynak). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetki için özel bir kural bulunmadığından genel yetki kuralı uygulanır ve davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (HMK m.6).

Hediyelerin bedeli ile maddi ve manevi tazminat para alacağı olduğundan dava nispi harca tabidir. 2026 yılı için başvurma harcı 732,00 TL’dir; nispi karar ve ilam harcının oranı binde 68,31 olup dava açılırken bunun dörtte biri peşin alınır (Harçlar K. m.28; ikincil kaynak). Takıların gramı ve değeri dava açılırken tam olarak bilinemiyorsa dava kısmi dava olarak açılır ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanunla kaldırıldığından (RG 31.07.2026), alacağın bir kısmının dava edildiği hâllerde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).

Harcın ayrıntıları için maktu ve nispi harç hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Hediyeler Geri İstenir? Alışılmış ve Alışılmışın Dışındaki Hediyeler

Kanun yalnız alışılmışın dışındaki hediyelerin geri istenebileceğini söyler (TMK m.122/1). Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre nişan yüzüğü dışında kalan bütün altın, takı ve ziynet eşyası alışılmışın dışında hediye sayılır (Y3HD, 19.02.2013, E.2013/900, K.2013/2605); nişan yüzüğü ise alışılmış hediyedir ve iadesi istenemez. Alışılmışlık değerlendirilirken tarafların mali ve sosyal durumu da göz önüne alınır (Y3HD, 28.01.2015, E.2014/13254, K.2015/1563). Giyilerek, kullanılarak eskiyen ve tüketilen eşyaların iadesine karar verilemez (Y3HD, 26.05.2015, E.2014/16315, K.2015/9516; tümü ikincil kaynak).

Hediye iadesinde kusur aranmaz; nişanı kim bozarsa bozsun verdiği alışılmışın dışındaki hediyeleri geri isteyebilir (Y3HD, 16.03.2017, E.2015/16810, K.2017/3203; ikincil kaynak). Talep hakkı hediyeyi verene aittir: nişanlılar ile ana ve baba veya onlar gibi davrananlar. Yargıtay, ana-babanın nişanlı adına taktığı takıların nişanlı tarafından takılmış sayılacağını ve nişanlının bunların iadesini isteyebileceğini kabul etmiştir (Y3HD, 29.05.2017, E.2016/16963, K.2017/8244; ikincil kaynak). Hüküm yalnız nişanlıları ve ana-babayı saydığından, diğer konukların taktığı takılar bakımından TMK m.122’ye dayanılamaz.

Hangi hediyelerin istenebileceğine dair örnekler için nişan bozuldu, yüzük ve hediyeler ne olacak yazımıza bakabilirsiniz.

İade Şekli: Aynen, Mislen veya Bedel

Hediye öncelikle aynen geri verilir. Aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır (TMK m.122/2). Sebepsiz zenginleşen, geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür; zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa tamamını geri verir (TBK m.79). Nişanın bozulmasından sonra takıları bozdurup harcayan taraf çoğu zaman ikinci durumdadır.

Bu nedenle dilekçede talep “aynen, olmazsa dava tarihindeki değeri” şeklinde kurulur. Yargıtay, aynen iadeye karar verilirken ziynetlerin cins, nitelik, miktar ve değerlerinin hükümde ayrı ayrı gösterilmesini istemektedir (Y3HD, 30.11.2017, E.2016/5784, K.2017/16806); dilekçede belirsizlik varsa talep davacıya açıklattırılmalıdır (Y3HD, 11.12.2017, E.2016/6315, K.2017/17405). Faiz bakımından, iade için ihtarname gönderilmişse faizin ihtarname tarihinden başlatılması kabul edilmiştir (Y3HD, 01.03.2012, E.2012/410, K.2012/5380; tümü ikincil kaynak).

Altın hediyelerin bağıştan dönme yoluyla istenmesi için hediye edilen altın geri alınır mı yazımıza bakabilirsiniz.

Maddi Tazminat: Nişan Giderleri ve Evlenme Amacıyla Yapılan Harcamalar (TMK 120)

Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde, kusuru olan taraf diğerine dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ve katlandığı maddi fedakârlıklar karşılığında uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür; aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır (TMK m.120/1). Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için tazminat isteyebilir (m.120/2).

Bu talepte kusur ve zarar ispatlanmalıdır. Yargıtay, şartlı bir nişanda davalının davacıya makul süre tanımadan nişanı bozmasını haklı sebep saymamış; ancak nişan giderleri ve evlilik hazırlığı harcamaları somut olarak ispatlanmadığı için maddi tazminat talebinin reddini doğru bulmuştur (Y2HD, 17.09.2025, E.2025/6945, K.2025/7429; ikincil kaynak). Salon kaporası, davetiye, organizasyon, beyaz eşya veya mobilya gibi harcamalar fatura, dekont ve sözleşmelerle gösterilmelidir. Hediye olarak verilen ve iadesi istenen şeyler ayrıca tazminat kalemine konulmamalıdır.

Tazminatın ayrıntıları için nişan bozulduğunda maddi ve manevi tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

Manevi Tazminat: Kişilik Hakkına Saldırı ve Kusur (TMK 121)

Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir (TMK m.121). Nişanın bozulması tek başına manevi tazminat sebebi değildir; bozmanın biçimi, zamanı ve çevrede doğurduğu sonuçlar kişilik hakkına saldırı oluşturmalıdır. Düğün davetiyeleri dağıtıldıktan sonra gerekçesiz bozma, bozma sırasında hakaret veya iftira, sosyal medyada küçük düşürücü paylaşımlar bu değerlendirmede önem taşır.

Yargıtay manevi tazminat talebinde kişilik haklarının zarara uğradığının ispatlanmasını aramaktadır (Y3HD, 24.05.2016, E.2015/13389, K.2016/7993; ikincil kaynak); 2025 tarihli kararda da kişilik hakkı ihlali ispatlanmadığı için manevi tazminat talebinin reddi doğru bulunmuştur (Y2HD, K.2025/7429). Bir bölge adliye mahkemesi, davacının davalının evli olduğunu bilerek nişanlandığı dosyada manevi tazminat talebini reddetmiştir (Adana BAM 3. HD, 17.03.2020, E.2019/1453, K.2020/504; bölge adliye kararı, bağlayıcı değildir).

Cayma Tazminatı, Ceza Şartı ve Başlık Parası

Nişanlılık evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez; ancak yapılan ödemeler de geri istenemez (TMK m.119). Bu nedenle “nişanı bozan şu kadar ödeyecektir” şeklindeki bir sözleşme veya senede dayanarak dava açılamaz. Buna karşılık TMK m.120 ve 121’deki tazminat talepleri, ceza şartından bağımsız olarak şartları varsa ileri sürülebilir.

Başlık parası bakımından Yargıtay, haksız veya ahlaka aykırı bir amaç için verilen şeyin geri istenemeyeceği ilkesinden hareketle başlık parasının geri istenemeyeceğini ve çeyiz parası olarak değerlendirilemeyeceğini kabul etmiştir (Y3HD, 24.05.2016, E.2015/13389, K.2016/7993; ikincil kaynak). Dilekçede bu tür ödemeleri hediye veya masraf kalemi gibi göstermek talebi zayıflatır.

Ölüm, Evlenme ve Diğer Sona Erme Hâlleri

Hediyelerin geri istenmesi için kanun nişanlılığın “evlenme dışındaki bir sebeple” sona ermesini arar (TMK m.122/1). Bu ifade nişanın bozulmasını, tarafların anlaşarak ayrılmasını ve nişanlılardan birinin ölümünü kapsar. Nişanlılık evlenmeyle sona ermişse TMK m.122 uygulanmaz; evlilik içinde ve sonrasında takıların durumu boşanmada ziynet alacağı ve mal rejimi kurallarıyla değerlendirilir. Tazminat taleplerinde ise sona erme biçimi daha önemlidir: maddi ve manevi tazminat ancak haklı sebep olmadan bozma veya kusurla bozulmaya yol açma hâlinde doğar (TMK m.120, 121).

Sona erme biçimi aynı zamanda bir yıllık sürenin başlangıcını belirler (TMK m.123). Bu nedenle bozmanın nasıl ve hangi gün gerçekleştiği, yüzüklerin iade edildiği gün, tarafların ailelere ayrılık kararını bildirdiği olay ve bu olayları gösteren mesajlar dilekçede açıkça yazılmalıdır. Sona erme tarihinin tartışmalı olduğu dosyalarda mahkeme önce bu tarihi kesin olarak belirler (Y3HD, K.2015/15820; ikincil kaynak).

Evlilikten sonra takıların durumu için nişanlıyken alınan ev ve eşyalar, kısa süren evlilikler için birkaç aylık evlilikten sonra boşanma yazılarımıza, konunun kısa anlatımı için nişan bozuldu, takılar ve masraflar ne olur videomuza bakabilirsiniz.

Bir Yıllık Zamanaşımı (TMK 123)

Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123). Süre hediye iadesi, maddi tazminat ve manevi tazminat talepleri için ortaktır ve nişanın sona erdiği tarihten başlar. Kanun “zamanaşımı” ifadesini kullandığından süre davalı tarafından def’i olarak ileri sürülmelidir. Yargıtay, tanık beyanları nişanın sona erme tarihini farklı gösterdiğinde sürenin dolduğuna karar verilmeden önce sona erme tarihinin kesin olarak belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir (Y3HD, 14.10.2015, E.2014/19738, K.2015/15820; ikincil kaynak).

Sebepsiz zenginleşmede genel kural, hak sahibinin geri isteme hakkını öğrendiği tarihten iki yıl ve her hâlde zenginleşmeden itibaren on yıldır (TBK m.82). Nişan hediyelerinde ise TMK m.123 özel hüküm olduğundan bir yıllık süre esas alınmalıdır. Sona erme tarihini gösteren mesajlar, yüzüğün iade edildiği gün veya tarafların ayrıldıklarını bildirdikleri olay dilekçede açıkça yazılmalıdır.

Süre ve talepler hakkında sık sorulanlar için nişan bozulursa hediyeler geri istenebilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

İspat: Kim Neyi İspatlar?

Hediyenin verildiğini ispat yükü davacıdadır; hediyenin geri verildiğini ise davalı ispatlar (Y3HD, 27.01.2016, E.2015/2934, K.2016/837; ikincil kaynak). Aynı kararda bir tanığın beyanına itibar edilmeyecekse bunun gerekçede tartışılması gerektiği de vurgulanmıştır. Takıların sahte olduğunu ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür; ispat yükü ters çevrilemez (Y3HD, 14.05.2015, E.2015/3347, K.2015/8639; ikincil kaynak).

Takı töreninin fotoğraf ve video kayıtları, kuyumcu faturaları, banka dekontları, tanıklar ve yazışmalar başlıca delillerdir. Maddi tazminatta ise harcamanın evlenme amacıyla yapıldığı ve miktarı fatura, sözleşme ve dekontlarla gösterilmelidir. Cevap dilekçesinde ziynetlerin iadeye hazır olduğunun bildirilmesi hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığın ön incelemeden önce giderildiğini kabul ederek tarifedeki nispi vekâlet ücretinin yarısına hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Y3HD, 09.02.2016, E.2015/3188, K.2016/1306; ikincil kaynak).

Dilekçenin Unsurları: Hediye Listesi ve Talep Sonucu

Dilekçe dava dilekçesinin genel unsurlarını taşımalıdır: mahkeme, taraflar, davacının T.C. kimlik numarası, konu ve dava değeri, sıra numaralı vakıalar, deliller, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza (HMK m.119/1). Nişan davalarında konu ve değer bölümü özellikle önemlidir; çünkü her hediyenin ayrı ayrı yazılması, hükümde cins, gram ve ayarın gösterilmesini sağlar.

Hediye listesi bir tablo gibi düşünülmelidir: hediyenin türü (bilezik, gerdanlık, çeyrek, saat), sayısı, ayarı, gramı, kim tarafından ve hangi törende verildiği ve yaklaşık değeri. Talep sonucunda önce aynen iade, olmazsa dava tarihindeki değer istenmeli; tazminat kalemleri ayrı ayrı gösterilmelidir. Ana ve baba da hediye vermiş veya harcama yapmışsa kendi adlarına davacı olarak yer almalıdır; çünkü talep hakkı hediyeyi verene ve harcamayı yapana aittir (TMK m.120/2, 122/1).

Karar, Kanun Yolu ve Aynen İade Kararının İcrası

Mahkeme aynen iadeye karar verirken her ziynetin cinsini, niteliğini, miktarını ve değerini hükümde ayrı ayrı göstermelidir; Yargıtay bunu hükmün infaz edilebilirliği bakımından zorunlu saymaktadır (HMK m.297; Y3HD, K.2017/16806; ikincil kaynak). Değerin hükümde gösterilmesi, aynen teslim edilemeyen taşınırın icra aşamasında bedel olarak tahsil edilebilmesi için gereklidir (İİK m.24). Bu nedenle dilekçede de her hediyenin değeri ayrı yazılmalı, bilirkişi raporunda değerlerin ayrı hesaplanması istenmelidir.

İlk derece mahkemesinin kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; kanunda gösterilen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan parasal sınırın altında kalan malvarlığı davalarına ilişkin kararlar ise kesindir (HMK m.341). Aile mahkemesinin görevine giren bu davaların genel mahkemede açılması hâlinde görev dava şartı olduğundan mahkeme görevsizlik kararı verir; bu nedenle dava baştan aile mahkemesinde açılmalıdır.

Görev ve dava şartları için dava şartları ve ilk itirazlar, istinaf süreci için istinaf ne kadar sürer yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

1. Nişan hediyelerinin iadesi dava dilekçesi (TMK 122, 123; TBK 79; HMK 109)

2. Nişanın bozulması nedeniyle maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi (TMK 120, 121, 123)

3. Hediye iadesi davasına cevap ve karşı dava dilekçesi (TMK 120-122; HMK 132-133)

Örnek Senaryolar

Senaryo 1: Nişanı bozan taraf takıları istiyor. Nişanı erkek bozmuş; buna rağmen kendisinin ve ailesinin taktığı bilezikleri geri istiyor.

Senaryo 2: Takılar bozdurulmuş. Kadın nişan bozulduktan sonra takıları bozdurup harcamış.

Senaryo 3: Geç açılan dava. Nişan bozulduktan on dört ay sonra hediye iadesi davası açılıyor; davalı zamanaşımı def’inde bulunuyor.

Adım Adım Yol Haritası

1. Sona erme tarihini not edin. Bir yıllık süre o gün başlar.
2. Hediye listesini çıkarın. Tür, sayı, ayar, gram ve kimin verdiği.
3. Tören kayıtlarını toplayın. Fotoğraf, video, kuyumcu faturası.
4. İhtarname gönderin. Faiz başlangıcı ve iade daveti için.
5. Harcama belgelerini ayırın. Tazminat kalemleri hediyeden ayrı yazılır.
6. Davacıları doğru belirleyin. Hediye veren veya harcama yapan ana-baba da davacı olur.
7. Kısmi dava açıp artırımı planlayın. Değeri bilirkişi belirler; artırım bir kez yapılır.
8. Karşı tarafın taleplerini karşı davayla karşılayın. Cevap süresi içinde.

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Nişan bozulunca takılar kimde kalır?

Nişan yüzüğü dışındaki altın, takı ve ziynetler alışılmışın dışında sayılır ve veren tarafından geri istenebilir (TMK m.122; Y3HD, K.2013/2605).

Nişanı ben bozdum; takıları yine de isteyebilir miyim?

Evet. Hediye iadesinde kusur aranmaz (Y3HD, K.2017/3203; ikincil kaynak).

Nişan yüzüğü geri istenebilir mi?

Kural olarak hayır; nişan yüzüğü alışılmış hediye sayılır (Y3HD, K.2015/1563).

Elbise ve ayakkabı gibi hediyeler istenir mi?

Giyilerek eskiyen ve tüketilen eşyaların iadesine karar verilemez (Y3HD, K.2015/9516).

Ailemin taktığı takıları kim ister?

Ana ve baba kendileri isteyebilir; nişanlı adına takılan takılar nişanlı tarafından takılmış sayılır (TMK m.122; Y3HD, K.2017/8244).

Takılar bozdurulmuşsa ne olur?

Sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır; geri vermeyi hesaba katması gereken taraf tamamından sorumludur (TMK m.122/2; TBK m.79/2).

Nişan masraflarını geri alabilir miyim?

Haklı sebep olmadan nişanı bozan veya bozulmasına kusuruyla yol açan taraftan uygun bir maddi tazminat istenebilir (TMK m.120).

Annem babam da masraf yaptı; onlar da dava açabilir mi?

Evet; aynı koşullarda yaptıkları harcamalar için (TMK m.120/2).

Nişan bozulduğu için manevi tazminat alınır mı?

Kişilik hakkı saldırıya uğramışsa ve karşı taraf kusurluysa (TMK m.121); saldırı ispatlanmalıdır.

Cayma tazminatı senedi geçerli mi?

Evlenmeden kaçınma için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez (TMK m.119/2).

Başlık parası geri istenebilir mi?

Yargıtay başlık parasının geri istenemeyeceğini kabul etmiştir (Y3HD, K.2016/7993; ikincil kaynak).

Dava ne kadar sürede açılmalı?

Nişanın sona ermesinden itibaren bir yıl içinde (TMK m.123).

Hangi mahkemede dava açılır?

Aile mahkemesinde; aile mahkemesi yoksa asliye hukuk mahkemesinde bu sıfatla (4787 s.K. m.4; Y3HD, K.2015/4434).

Takıları ispatlamak için ne gerekir?

Tören fotoğraf ve videoları, kuyumcu faturaları, tanıklar; hediyenin verildiğini davacı, iade edildiğini davalı ispatlar (Y3HD, K.2016/837).

Takıların sahte olduğu iddia edilirse?

Sahteliği iddia eden taraf ispatlamakla yükümlüdür (Y3HD, K.2015/8639).

Dava açıldıktan sonra takıları iade etmeye hazırsam?

Cevap dilekçesinde iadeye hazır olunduğunun bildirilmesi vekâlet ücretini etkileyebilir (Y3HD, K.2016/1306; ikincil kaynak).