Boşanma sürecinde tapuya ihtiyati tedbir konulabilir; ancak hangi davada istendiği sonucu belirler. İhtiyati tedbir yalnız uyuşmazlık konusu hakkında verilebilir (HMK m.389/1). Boşanma davasının konusu evliliğin sona erdirilmesidir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, boşanmanın eki olan tazminat ve nafakanın güvencesi için eşin taşınmazına veya aracına tedbir konulmasını hukuka aykırı bulmaktadır. Taşınmaz üzerindeki asıl koruma, mal rejiminin tasfiyesi davasında istenir: mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğinden (TMK m.225/2) bu dava boşanma davasıyla birlikte açılabilir ve Yargıtay 8. Hukuk Dairesi katılma alacağı davasında taşınmaz ve araçlara tedbir talebinin reddini bozmuştur. Dilekçede tedbirin sebebi ve türü açıkça yazılmalı, haklılık yaklaşık olarak ispat edilmelidir (HMK m.390/3). Kural olarak teminat istenir (HMK m.392). Karar, tebliğden itibaren bir hafta içinde uygulatılmazsa kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1). Aşağıda üç dilekçe örneği bulunuyor.
Güncel durum (26 Ekim 2026). Tedbir taleplerine ilişkin kanun yolu incelemesinin öncelikle yapılması ve kesin olarak karara bağlanması kuralı 7251 sayılı Kanunla getirilmiştir (HMK m.391/3); bölge adliye mahkemesinin geçici hukuki korumalar hakkındaki kararları temyiz edilemez (HMK m.362/1-f). 2026 yılı tarifesine göre asliye ve aile mahkemelerinde ihtiyati tedbir talebi için başvurma harcı 732,00 TL, ihtiyati tedbir kararı için maktu karar ve ilam harcı 1.206,00 TL’dir (ikincil kaynak).
Taşınmazınızı doğru davada, doğru tedbirle koruyalım
Mal rejimi davasında tapuya ihtiyati tedbir, terditli ihtiyati haciz, aile konutu şerhi, TMK 199 ve tedbire itiraz: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Kanun ne diyor?
- Boşanma davasında tapuya tedbir
- Mal rejimi davasında tedbir
- Para alacağı ve ihtiyati haciz
- Aile konutu ve diğer yollar
- Talep dilekçesinin unsurları
- Teminat
- Harç (2026)
- Kararın uygulanması
- İtiraz ve kanun yolu
- Değiştirme, kaldırma ve tazminat
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Boşanma sürecinde tapuya tedbir hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Tedbir neyin üzerine konulur? | Uyuşmazlık konusu hakkında | HMK m.389/1 |
| Tazminat ve nafaka için tapuya tedbir? | Yargıtay 2. HD’ye göre konulamaz | Y2HD, K.2019/8395 |
| Taşınmaz için doğru dava? | Mal rejiminin tasfiyesi davası | TMK m.225/2, 236 |
| Katılma alacağında tedbir? | Tehlike varsa reddi hatalı bulundu | Y8HD, K.2012/1778 |
| Para alacağı için başka yol? | İhtiyati haciz | İİK m.257 |
| Dilekçede ne olmalı? | Sebep, tür, taşınmaz bilgisi, yaklaşık ispat | HMK m.390/3 |
| Teminat? | Kural olarak evet; resmî belgede istisna | HMK m.392/1 |
| Kararı ne zaman uygulatmalı? | Bir hafta içinde | HMK m.393/1 |
| Karşı taraf itiraz edebilir mi? | Bir hafta içinde | HMK m.394 |
| Haksız tedbirde? | Tazminat; bir yıllık süre | HMK m.399 |
| 2026 harcı? | Başvurma 732,00 TL; karar harcı 1.206,00 TL | Harçlar K. tarifesi |
Mal kaçırmaya karşı yolların bütünü için boşanma davası sırasında mal kaçırmayı önleme, dava sürerken satışın sonuçları için mal rejimi davası sürerken taşınmaz satılırsa yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kanun Ne Diyor? HMK 389-399
İhtiyati tedbir, dava sürerken veya dava açılmadan önce hakkın korunması için verilen geçici hukuki korumadır. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir (HMK m.389/1). Tedbir dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden, dava açıldıktan sonra ise yalnız asıl davanın görüldüğü mahkemeden istenir (HMK m.390/1).
Mahkeme, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir; mal veya hakkın muhafaza altına alınması, yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması bunlardandır (HMK m.391/1). Tapuya konulan tedbir genellikle taşınmazın devir ve temlikinin yasaklanması biçimindedir ve tapu kütüğüne şerh edilir. Kanunun diğer hükümleri teminatı, uygulamayı, itirazı, değiştirmeyi, tedbire aykırılığı ve haksız tedbir tazminatını düzenler.
Tablo: HMK 389-399 bir bakışta
| Madde | Konu | Özü |
|---|---|---|
| HMK m.389 | Şartlar | Uyuşmazlık konusu; hakkın elde edilmesinin zorlaşması |
| HMK m.390 | Talep | Mahkeme; dinlenmeden karar; sebep, tür, yaklaşık ispat |
| HMK m.391 | Karar | Tedbirin türü ve içeriği; kanun yolu |
| HMK m.392 | Teminat | Kural olarak zorunlu; istisnalar |
| HMK m.393 | Uygulama | Bir hafta içinde talep |
| HMK m.394 | İtiraz | Bir hafta içinde; şartlar, yetki, teminat |
| HMK m.395-396 | Değiştirme | Teminat karşılığı veya değişen durum |
| HMK m.397 | Süre | Dava öncesi tedbirde iki hafta; kesinleşmeye kadar etki |
| HMK m.398 | Aykırılık | Şikâyet üzerine disiplin hapsi |
| HMK m.399 | Tazminat | Haksız tedbir; bir yıl |
Boşanma Davasında Tapuya Tedbir Konulabilir mi?
Boşanma davasının konusu evlilik birliğinin sona erdirilmesidir. Maddi ve manevi tazminat ile nafaka boşanmanın eki niteliğinde para talepleridir; eşin taşınmazı ise bu davanın uyuşmazlık konusu değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu nedenle, boşanma davasında ileride hükmedilebilecek tazminat ve nafakanın güvencesi için eşin taşınmazına veya aracına ihtiyati tedbir konulmasını hukuka aykırı bulmakta ve yalnız uyuşmazlık konusu hakkında tedbir verilebileceğini vurgulamaktadır (Y2HD, 09.09.2019, E.2019/1503, K.2019/8395 ve aynı yöndeki kararlar; ikincil kaynak). Daire, bir dosyada tedbirin hükmün kesinleşmesiyle kendiliğinden kalkacağını belirterek temyiz itirazlarını reddetmiş; karşı oy, TMK m.169 ve HMK m.389/1’e dayanarak böyle bir tedbirin konulamayacağını açıklamıştır (Y2HD, 13.05.2015, E.2014/24739, K.2015/10135; ikincil kaynak).
TMK m.169, boşanma davası açılınca hâkimin davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alacağını düzenler. Bu hüküm, tedbir nafakası, konutun kullanımı veya velayet gibi geçici düzenlemelerin dayanağıdır; tazminat ve nafakanın güvencesi için taşınmazların dondurulmasına dayanak yapılması öğretide eleştirilmektedir. Bu nedenle taşınmaz üzerinde koruma isteniyorsa doğru yol, aşağıda anlatılan mal rejimi davası, aile konutu şerhi veya TMK m.199’dur.
Tablo: Boşanma davasında tedbir
| Talep | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Tazminat güvencesi için tapuya tedbir | Uyuşmazlık konusu değil; hukuka aykırı | HMK m.389/1; Y2HD, K.2019/8395 |
| Nafaka güvencesi için araca tedbir | Aynı sonuç | Y2HD, K.2019/8395 |
| Tedbir nafakası, velayet, konut kullanımı | Geçici önlem olarak re’sen | TMK m.169 |
| Konulmuş tedbirin akıbeti | Hükmün kesinleşmesiyle kalkar | Y2HD, K.2015/10135; HMK m.397/2 |
| Taşınmazın korunması | Mal rejimi davası, TMK 194 veya TMK 199 | TMK m.194, 199, 225 |
Dava sürerken konutun kullanımı için boşanmak istiyoruz ama aynı evde yaşıyoruz, tedbir nafakası için tedbir nafakası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Doğru Yer: Mal Rejiminin Tasfiyesi Davasında Tapuya Tedbir
Mahkeme kararıyla eşlerin boşanmasında mal rejimi davanın açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219/1); bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222/3). Her eş diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236/1); diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunan eşin ayrıca değer artış payı alacağı doğabilir (TMK m.227). Uygulamada tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte veya sonra açılır ve boşanma davasının sonucu bekletici mesele yapılır (HMK m.165).
Tapuya tedbir bu davada istenir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, katılma alacağı davasında bir taşınmaz ve iki aracın devrinin önlenmesi için istenen tedbirin reddini bozmuş; devir hâlinde hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşabileceğini, tapu kaydına şerhin davalıya zarar vermeyeceğini belirtmiştir (Y8HD, 13.03.2012, E.2012/1742, K.2012/1778; ikincil kaynak). Bununla birlikte katılma alacağı kişisel bir alacak hakkıdır (YHGK, 26.09.2012, E.2012/192, K.2012/629; ikincil kaynak); tedbir, davacının yaklaşık olarak alabileceği alacakla orantılı tutulmalıdır.
Tablo: Mal rejimi davasında tedbirin dayanakları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Rejimin sona ermesi | Boşanma davasının açıldığı tarih | TMK m.225/2 |
| Edinilmiş mal | Rejim süresince karşılığı verilerek edinilen | TMK m.219/1 |
| Karine | Aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal | TMK m.222/3 |
| Katılma alacağı | Artık değerin yarısı | TMK m.236/1 |
| Değer artış payı | Katkı oranında | TMK m.227 |
| Tedbir talebinin reddi | Tehlike varken hatalı | Y8HD, K.2012/1778 |
| Alacağın niteliği | Kişisel hak | YHGK, K.2012/629 |
| Bekletici mesele | Boşanma davasının sonucu | HMK m.165 |
Katılma alacağının hesabı için katılma alacağı hesaplama, değer artış payı için evlilikten önceki arsaya evlilikte ev yapıldı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Para Alacağı İçin İhtiyati Haciz
Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir (TMK m.239/1); aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak bunlara faiz yürütülür ve durum ve koşullar gerektiriyorsa borçludan ayrıca güvence istenebilir (TMK m.239/3). Alacak para alacağı olduğundan, belirli bir taşınmazın devrinin önlenmesine yönelik tedbirin yanında veya onun kabul edilmemesi ihtimaline karşı ihtiyati haciz de istenebilir. İhtiyati haciz İcra ve İflas Kanununda düzenlenir; vadesi gelmemiş bir borç için ancak kanunda sayılan hâllerde, örneğin borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye veya kaçırmaya hazırlanması durumunda istenebilir (İİK m.257).
İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz farklı sonuç doğurur. Tedbir, belirlenen taşınmazın devrini engeller; ihtiyati haciz ise alacak tutarı kadar borçlunun mallarına haciz konulmasını sağlar. Dilekçede iki talebin sebepleri ayrı ayrı yazılmalı, ihtiyati haciz terditli olarak istenecekse sıralama açıkça belirtilmelidir. Hangi yolun seçileceği, korunmak istenen şeyin belirli bir taşınmaz mı yoksa alacağın tahsili mi olduğuna göre değişir.
Tablo: İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz
| Konu | İhtiyati tedbir | İhtiyati haciz |
|---|---|---|
| Dayanak | HMK m.389-399 | İİK m.257 vd. |
| Korunan | Uyuşmazlık konusu mal | Para alacağının tahsili |
| Sonuç | Devir ve temlik yasağı | Alacak tutarı kadar haciz |
| Mal rejiminde kullanım | Belirli taşınmaz ve araçlar | Katılma alacağı ve değer artış payı |
| Güvence | HMK m.392 teminatı | TMK m.239/3 güvencesi ayrıca istenebilir |
| Birlikte istenmesi | Asıl talep | Terditli talep |
Katılma alacağına faiz için katılma alacağına faiz ne zaman başlar, kararın icrası için katılma alacağı kararını icraya koymak yazılarımıza bakabilirsiniz.
Aile Konutu, TMK 199 ve Diğer Koruma Yolları
Aile konutu için tedbirden daha güçlü bir araç vardır. Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz; konut diğer eş adına kayıtlıysa tapu kütüğüne gerekli şerhin verilmesi istenebilir (TMK m.194). Evlilik sürerken ailenin ekonomik varlığının korunması gerekiyorsa, belirlenen mallardaki tasarrufların diğer eşin rızasına bağlanması da istenebilir; taşınmazda bu sınırlama re’sen tapuya şerh edilir (TMK m.199). Bu karar boşanma kesinleşince konusuz kalır.
Mal kaçırma kastıyla yapılmış devirlerde ise tasfiyede eklenecek değer hükümleri (TMK m.229) ve koşulları varsa üçüncü kişiye başvuru (TMK m.241) gündeme gelir; muvazaa iddiasıyla tapu iptali ve tescil davası açılmışsa bu davada taşınmaz üzerine tedbir istenebilir. Bu yolların her birinin şartı ve sonucu farklıdır; çoğu dosyada konut için TMK 194 şerhi, diğer mallar için mal rejimi davasında tedbir ve gerektiğinde ihtiyati haciz birlikte kullanılır.
Tablo: Taşınmazı korumanın yolları
| Yol | Ne zaman? | Dayanak |
|---|---|---|
| Aile konutu şerhi | Evlilik sürerken; konut için | TMK m.194 |
| Tasarruf yetkisinin sınırlanması | Evlilik sürerken; belirli mallar | TMK m.199 |
| Mal rejimi davasında tedbir | Boşanma davasıyla birlikte veya sonra | HMK m.389; TMK m.225/2 |
| İhtiyati haciz | Para alacağı için | İİK m.257 |
| Eklenecek değer | Gerçekleşmiş kaçırma devirlerinde | TMK m.229 |
| Üçüncü kişiye başvuru | Koşulları varsa | TMK m.241 |
Aile konutu şerhi için aile konutu şerhi nasıl konulur, TMK 199 dilekçesi için tasarruf yetkisinin sınırlanması dilekçe örneği, eklenecek değerler için eşin boşanmadan önce mal kaçırması yazılarımıza bakabilirsiniz.
Tedbir Talep Dilekçesinin Unsurları
Tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır (HMK m.390/3). Mahkemenin kararında da tedbirin hangi sebebe ve delillere dayandığı, neyin üzerinde ve ne tür bir tedbire karar verildiği tereddüde yer vermeyecek şekilde ve teminatın tutarı ile türü gösterilir (HMK m.391/2). Bu nedenle dilekçe, kararın içeriğini hazırlayacak açıklıkta yazılmalıdır.
Taşınmaz için il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm numarası; edinme tarihi ve edinme biçimi (satış, kredi, taksit); tehlikeyi gösteren olaylar (satış ilanı, emlakçı yazışması, tapu randevusu, yakına devir hazırlığı) yazılmalıdır. Yaklaşık ispat için tapu kaydının evlilik içindeki edinme tarihini göstermesi ve TMK m.222/3’teki karine çoğu zaman yeterli bir başlangıçtır. Talep edilen tedbirin türü “devir ve temlik yasağı ile tapuya şerh” gibi açıkça yazılmalı; karşı taraf dinlenmeden karar isteniyorsa derhâl korunma zorunluluğu gerekçelendirilmelidir (HMK m.390/2).
Tablo: Tedbir dilekçesinin bölümleri
| Bölüm | Ne yazılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Mahkeme | Asıl davanın görüldüğü mahkeme | HMK m.390/1 |
| Tedbir sebebi | Satış ilanı, devir hazırlığı | HMK m.389/1, 390/3 |
| Tedbirin türü | Devir ve temlik yasağı; tapuya şerh | HMK m.391/1-2 |
| Taşınmaz | İl, ilçe, ada, parsel, bağımsız bölüm | HMK m.391/2-c |
| Yaklaşık ispat | Tapu kaydı, edinme tarihi, karine | HMK m.390/3; TMK m.222/3 |
| Dinlenmeden karar | Derhâl korunma zorunluluğu | HMK m.390/2 |
| Teminat | Teminatsız karar veya makul teminat talebi | HMK m.392/1 |
Teminat: Ne Zaman Alınır, Ne Zaman Alınmaz?
İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına karar verebilir; adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez (HMK m.392/1). Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davası açılmazsa teminat iade edilir (m.392/2).
Mal rejimi dosyalarında tapu kaydı resmî bir belge olduğundan teminatsız tedbir istenebilir; ancak mahkeme yine de teminat isteyebilir. Teminatın ve tedbirin kapsamı ölçülü olmalıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, tedbirin kural olarak davacının yaklaşık olarak alabileceği katkı ve katılma alacağı ile orantılı tutulması gerektiğini; davalı adına kayıtlı bütün taşınmazlarla birlikte banka hesabının yarısını aşan tedbirin karşı tarafın ekonomik durumunu tehlikeye düşürecek ölçüde olduğunu belirtmiştir (Y8HD, 29.11.2012, 2012/12527-2012/11374; ikincil kaynak). Ekonomik gücü olmayan taraf adli yardım isteyebilir.
Tablo: Teminat
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kural | Teminat gösterilir | HMK m.392/1 |
| Resmî belge veya kesin delil | Gerekçeyle teminatsız karar verilebilir | HMK m.392/1 |
| Adli yardım | Teminat aranmaz | HMK m.392/1 |
| Teminatın iadesi | Bir ay içinde tazminat davası açılmazsa | HMK m.392/2 |
| Tedbirin kapsamı | Yaklaşık alacakla orantılı | Y8HD, 29.11.2012 |
| Kararda gösterim | Teminatın tutarı ve türü | HMK m.391/2-ç |
Harç ve Giderler (2026)
Harçlar Kanununa bağlı (1) sayılı tarifede ihtiyati tedbir talepleri, dava açma ile birlikte başvurma harcına tabi işler arasında sayılır. 2026 yılı için asliye ve aile mahkemelerinde başvurma harcı 732,00 TL’dir. İhtiyati tedbir kararları için maktu karar ve ilam harcı 1.206,00 TL olarak belirlenmiştir (ikincil kaynak). Tedbir talebi asıl dava dilekçesinde yapılıyorsa dava için ayrıca harç ve gider avansı yatırılır (HMK m.120). Tedbirin tapuda uygulanması için yapılan masraflar da talep eden tarafından karşılanır.
Mal rejiminin tasfiyesi davası ayrı bir dava olduğundan harcı da ayrıdır. Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanunla kaldırıldığından (RG 31.07.2026), bu tarihten sonra açılan katılma alacağı davaları kısmi dava olarak açılır; değer bilirkişi raporuyla netleşince talep aynı davada bir defaya mahsus artırılır ve harç artırılan miktara göre tamamlanır (HMK m.109/4). Harcın ayrıntılı hesabı dosyaya ve dava türüne göre değiştiği için dava açılırken güncel tarife kontrol edilmelidir.
Tablo: Tedbirde harç (2026)
| Kalem | Tutar | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvurma harcı (asliye, aile) | 732,00 TL | (1) sayılı tarife I |
| İhtiyati tedbir kararı harcı | 1.206,00 TL (maktu) | (1) sayılı tarife III-2-d |
| Gider avansı | Bakanlık tarifesine göre | HMK m.120 |
| Mal rejimi davası | Ayrı dava; ayrı harç | HMK m.120 |
| Teminat | Harçtan ayrıdır | HMK m.392 |
Boşanma davasındaki harçlar için boşanmada maktu ve nispi harç hesabı yazımıza bakabilirsiniz.
Kararın Uygulanması ve Süreler
Tedbir kararı kendiliğinden tapuya işlenmez; uygulanmasının istenmesi gerekir. İhtiyati tedbir kararının uygulanması, kararın tedbir isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmek zorundadır; aksi hâlde, kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi tedbir kararı kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1). Uygulama, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden istenir; mahkeme kararında belirterek yazı işleri müdürünü de görevlendirebilir (m.393/2). Tapu tedbirlerinde uygulamada mahkemenin tapu müdürlüğüne yazdığı müzekkere ile şerh verilir.
Dava açılmadan önce tedbir alınmışsa, uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki dava açılmalı ve bu durum belgelenmelidir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1). Tedbirin etkisi, aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder (m.397/2). Tedbir kararına aykırı davranan kimse, ihlalin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmesi üzerine altı aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılabilir (HMK m.398).
Tablo: Uygulama ve süreler
| Konu | Süre veya kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Uygulama talebi | Tefhim veya tebliğden itibaren bir hafta | HMK m.393/1 |
| Uygulama yeri | İcra dairesi veya yazı işleri müdürü | HMK m.393/2 |
| Dava öncesi tedbir | İki hafta içinde esas dava | HMK m.397/1 |
| Tedbirin süresi | Aksi belirtilmedikçe kesinleşmeye kadar | HMK m.397/2 |
| Tedbire aykırılık | Şikâyet üzerine disiplin hapsi | HMK m.398 |
Dava açılmadan önceki adımlar için eşim boşanma davası açacağını söyledi yazımıza bakabilirsiniz.
Karşı Tarafın İtirazı ve Kanun Yolu
Karşı taraf dinlenmeden verilmiş ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir; aksine karar verilmedikçe itiraz icrayı durdurmaz (HMK m.394/1). Karşı taraf, tedbirin uygulanması sırasında hazır bulunuyorsa uygulamadan, bulunmuyorsa uygulamaya ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde; tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Esas hakkında dava açıldıktan sonra itirazı bu davaya bakan mahkeme karara bağlar (m.394/2). Menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişiler de tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde şartlara ve teminata itiraz edebilir (m.394/3).
Tedbir talebinin reddi kararı gerekçeli olarak verilir ve bu karara karşı kanun yoluna başvurulabilir; kanun yolu incelemesi öncelikle yapılır ve kesin olarak karara bağlanır (HMK m.391/3). İlk derece mahkemesinin ihtiyati tedbir talebinin reddine ve itiraz üzerine verilen kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.341/1); bölge adliye mahkemesinin geçici hukuki korumalar hakkındaki kararları temyiz edilemez (HMK m.362/1-f).
Tablo: İtiraz ve kanun yolu
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim itiraz eder? | Dinlenmeden tedbir verilen karşı taraf | HMK m.394/1 |
| Süre | Uygulamadan veya tutanak tebliğinden bir hafta | HMK m.394/2 |
| İtiraz sebepleri | Şartlar, yetki, teminat | HMK m.394/2 |
| Üçüncü kişi | Öğrenmeden bir hafta; şartlar ve teminat | HMK m.394/3 |
| İtiraz icrayı durdurur mu? | Aksine karar yoksa hayır | HMK m.394/1 |
| Kanun yolu | İstinaf; öncelikli ve kesin | HMK m.341/1, 391/3 |
| Temyiz | Kapalı | HMK m.362/1-f |
İstinaf süreci için boşanmada istinaf ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.
Tedbirin Değiştirilmesi, Kaldırılması ve Haksız Tedbir Tazminatı
Aleyhine tedbir kararı verilen kişi, mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse mahkeme duruma göre tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir (HMK m.395/1). Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir (HMK m.396/1). Mal rejimi davasında bilirkişi raporuyla katılma alacağının miktarı netleştiğinde, tedbirin bu miktarla orantılı hâle getirilmesi bu yolla istenebilir.
Lehine tedbir kararı verilen taraf, talepte bulunduğu anda haksız olduğu anlaşılırsa veya tedbir kendiliğinden kalkar ya da itiraz üzerine kaldırılırsa, haksız tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazminle yükümlüdür (HMK m.399/1). Tazminat davası esas hakkındaki davanın karara bağlandığı mahkemede açılır ve hükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren bir yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar (m.399/2-3). Bu sorumluluk, ölçüsüz tedbir talebinden kaçınmak için ayrıca bir sebeptir.
Tablo: Tedbirden sonra
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Teminat karşılığı | Değiştirme veya kaldırma | HMK m.395 |
| Değişen durum | Teminatsız değiştirme veya kaldırma | HMK m.396 |
| Bilirkişi raporu sonrası | Tedbirin orantılı hâle getirilmesi | HMK m.396; Y8HD, 29.11.2012 |
| Haksız tedbir | Zararın tazmini | HMK m.399/1 |
| Tazminat davası mahkemesi | Esas davayı karara bağlayan mahkeme | HMK m.399/2 |
| Zamanaşımı | Bir yıl | HMK m.399/3 |
İpotekli veya hacizli taşınmazların tasfiyesi için hacizli veya ipotekli ev boşanmada nasıl paylaşılır yazımıza bakabilirsiniz.
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız; taşınmaz ve araç bilgilerini tapu ve trafik kayıtlarından aynen aktarmanız, tehlikeyi gösteren olayları delilleriyle yazmanız gerekir.
1. Mal rejimi davasında tapuya ihtiyati tedbir ve terditli ihtiyati haciz talebi (HMK 389-392; TMK 219, 222, 225, 236; İİK 257)
2. Boşanma davasında tazminat ve nafaka için konulan tapu tedbirine itiraz (HMK 389, 390, 391, 392, 394)
3. Bilirkişi raporundan sonra tedbirin daraltılması ve teminat karşılığı kaldırılması talebi (HMK 395, 396)
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.
Senaryo 1: Tazminat için evine tedbir. Kadın boşanma davasında yüksek tazminat istiyor ve kocanın adına kayıtlı daireye “tazminatım güvencede olsun” diye tedbir talep ediyor.
Senaryo 1: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Uyuşmazlık konusu | Daire boşanma davasının konusu değil | HMK m.389/1 |
| Yargıtay uygulaması | Tazminat güvencesi için tedbir konulamaz | Y2HD, K.2019/8395 |
| Doğru yol | Mal rejimi davasında tedbir; konut ise TMK 194 | TMK m.194, 225/2 |
Senaryo 2: Satışa çıkan daire. Boşanma davasıyla birlikte katılma alacağı davası açılmış; koca evlilikte krediyle aldığı daireyi satışa çıkarmış.
Senaryo 2: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Edinilmiş mal | Evlilikte edinme; karine | TMK m.219, 222/3 |
| Tedbir | Reddi hatalı bulunan benzer dosya var | Y8HD, K.2012/1778 |
| Yedek talep | İhtiyati haciz | İİK m.257 |
Senaryo 3: Her şeye tedbir. Mahkeme üç taşınmaz ve banka hesabının tamamına tedbir koymuş; bilirkişi raporu alacağın bunların küçük bir kısmına karşılık geldiğini gösteriyor.
Senaryo 3: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Ölçülülük | Tedbir yaklaşık alacakla orantılı olmalı | Y8HD, 29.11.2012 |
| Yol | Değişen durum nedeniyle daraltma | HMK m.396 |
| Alternatif | Teminat karşılığı kaldırma | HMK m.395 |
Adım Adım Yol Haritası
- Korumak istediğiniz şeyi belirleyin. Belirli taşınmaz mı, alacağın tahsili mi?
- Doğru davayı seçin. Taşınmaz için mal rejimi davası; konut için TMK 194.
- Tapu ve trafik kayıtlarını alın. Edinme tarihini gösterin.
- Tehlikeyi belgeleyin. İlan, emlakçı, tapu randevusu.
- Tedbirin sebebini ve türünü açıkça yazın. Devir ve temlik yasağı; tapuya şerh.
- Gerekirse ihtiyati haczi terditli isteyin. Para alacağı için.
- Kararı bir hafta içinde uygulatın. Aksi hâlde tedbir kalkar.
- Bilirkişi raporundan sonra kapsamı gözden geçirin. Ölçüsüz tedbir tazminat riski doğurur.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Tapuya tedbir taleplerinde sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Tazminat için boşanma dosyasında tedbir | Uyuşmazlık konusu değil; kalkar | Mal rejimi davası |
| Taşınmazı tanımlamamak | Karar uygulanamaz | Ada, parsel, bağımsız bölüm |
| Sebebi ve türü yazmamak | Talep reddedilir | HMK m.390/3 |
| Bütün mallara tedbir istemek | Ölçüsüz bulunur | Yaklaşık alacakla orantılı |
| Kararı uygulatmamak | Bir hafta sonra kalkar | Hemen uygulama talebi |
| Dava öncesi tedbirden sonra beklemek | İki haftada dava açılmazsa kalkar | HMK m.397/1 |
| İtiraz süresini kaçırmak | Tedbir sürer | Bir hafta içinde itiraz |
Tedbirden sonra: Tapuya konulan tedbire HMK 394 itirazı, teminat karşılığı kaldırma (HMK 395) ve bilirkişi raporu sonrası daraltma (HMK 396) için Tedbir Kararının Kaldırılması veya Değiştirilmesi Dilekçesi Örneği yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davasında tapuya tedbir konulabilir mi?
Tedbir yalnız uyuşmazlık konusu hakkında verilir (HMK m.389/1). Yargıtay 2. HD, tazminat ve nafakanın güvencesi için eşin taşınmazına tedbir konulmasını hukuka aykırı bulmaktadır.
Taşınmaz için tedbir hangi davada istenir?
Mal rejiminin tasfiyesi davasında; mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğinden bu dava boşanma davasıyla birlikte açılabilir (TMK m.225/2).
Katılma alacağı davasında tapuya tedbir konulur mu?
Tehlike varsa konulabilir; Yargıtay 8. HD tedbir talebinin reddini bozmuştur (E.2012/1742, K.2012/1778; ikincil kaynak).
İhtiyati tedbir ile ihtiyati haciz farkı nedir?
Tedbir belirli malın devrini engeller (HMK m.389); ihtiyati haciz para alacağının tahsili için mallara haciz konulmasını sağlar (İİK m.257).
Tedbir dilekçesinde ne yazmalıyım?
Tedbirin sebebini ve türünü, taşınmazın bilgilerini ve haklılığınızı yaklaşık olarak gösteren delilleri (HMK m.390/3).
Karşı taraf dinlenmeden tedbir verilir mi?
Hakların derhâl korunmasında zorunluluk varsa evet (HMK m.390/2).
Teminat yatırmak zorunlu mu?
Kural olarak evet; talep resmî belgeye dayanıyorsa mahkeme gerekçe göstererek teminat almayabilir; adli yardımda aranmaz (HMK m.392/1).
Tedbir kararı ne kadar sürede uygulatılmalı?
Tefhim veya tebliğden itibaren bir hafta içinde; aksi hâlde kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1).
Dava açmadan tedbir alınabilir mi?
Evet; ancak uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalıdır (HMK m.390/1, 397/1).
Tedbir ne zamana kadar sürer?
Aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar (HMK m.397/2).
Tedbire nasıl itiraz edilir?
Dinlenmeden verilen tedbire, uygulamadan veya tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde şartlar, yetki ve teminat yönünden (HMK m.394).
Tedbir kararına karşı temyiz var mı?
İstinaf incelemesi öncelikle yapılır ve kesindir; bölge adliye mahkemesinin geçici hukuki koruma kararları temyiz edilemez (HMK m.391/3, 362/1-f).
Tedbir teminat karşılığında kaldırılabilir mi?
Evet; mahkemece kabul edilecek teminat gösterilirse (HMK m.395).
Durum değişirse tedbir daraltılabilir mi?
Evet; durum ve koşulların değiştiği sabitse teminatsız değiştirme veya kaldırma istenebilir (HMK m.396).
Haksız tedbirde ne olur?
Tedbiri isteyen zararı tazmin eder; dava hakkı bir yılda zamanaşımına uğrar (HMK m.399).
2026 yılında tedbir harcı ne kadar?
Asliye ve aile mahkemelerinde başvurma harcı 732,00 TL, tedbir kararı harcı 1.206,00 TL’dir (ikincil kaynak).
Bu yazının kaynakları. HMK m.87, 120, 165, 341, 362, 389, 390, 391, 392, 393, 394, 395, 396, 397, 398, 399; TMK m.169, 174, 175, 194, 199, 219, 222, 225, 227, 229, 236, 239, 241; İİK m.257; 492 s. Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife.
Kararlar: Y2HD, 09.09.2019, E.2019/1503, K.2019/8395 ve aynı yöndeki kararlar; Y2HD, 13.05.2015, E.2014/24739, K.2015/10135; Y8HD, 13.03.2012, E.2012/1742, K.2012/1778; Y8HD, 29.11.2012, 2012/12527-11374; YHGK, 26.09.2012, E.2012/192, K.2012/629. Karar özetleri ikincil kaynaklardan (hukukihaber.net, savasbaytok.av.tr, cetinkayahukuk.com, av-saimincekas.com); kanun metinleri av-saimincekas.com’daki kopyalardan, 2026 harç tutarları kpmgvergi.com’daki tarifeden aktarılmıştır.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Boşanma Davası Sırasında Mal Kaçırmayı ÖnlemeTedbir ve haciz
- Mal Rejimi Davası Sürerken Taşınmaz SatılırsaHMK 125, 389
- TMK 199 Talep Dilekçesi ÖrneğiTasarruf yetkisi
- Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?TMK 194
- Katılma Alacağı HesaplamaTMK 236
- Katılma Alacağına Faiz Ne Zaman Başlar?TMK 239
- Eşin Boşanmadan Önce Mal KaçırmasıTMK 229
- Boşanma Davasında Karşı Dava DilekçesiHMK 132-136
Tedbiri doğru davada, ölçülü ve süresinde isteyelim
Mal rejimi davasında tapuya tedbir, ihtiyati haciz, tedbire itiraz ve tedbirin daraltılması: Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppMal kaçırmaya karşı koruma kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Eşin tasarruf yetkisinin sınırlanması · Aile konutu şerhi talep dilekçesi · Rızasız tasarrufun iptali · Dava açılmadan önceki adımlar · Katılma alacağı kararını icraya koymak · Değer artış payı mı, katılma alacağı mı? · Hacizli veya ipotekli evin paylaşımı