Terk sebebiyle boşanma davasının kaderi çoğu zaman ihtarın kalitesinde saklıdır. Zamanı, kanalı, içeriği ya da tebliği hatalı olan bir ihtar, davanın esasa girmeden kaybedilmesine yol açar. Bu rehber; ihtarın ne zaman ve nereden çekileceğini, dilekçesinde neyin bulunması gerektiğini ve tebliğin nasıl yapılacağını adım adım anlatıyor. Terk sebebinin bütünü için kapsamlı rehberimize, dava açma yönü için bu yazıya, sürelerin ayrıntısı için süre rehberimize göz atın.
Adım 1 — Süreyi Doğrulayın (Dördüncü Ay Kuralı)
İhtar için ilk şart, terkin başlangıcından itibaren dördüncü ayın dolmuş olmasıdır. Bu tarihten önce yapılan ihtar hüküm doğurmaz ve buna dayanılarak açılacak boşanma davası reddedilir. Terkin başlangıç tarihi somut delillerle (eşin ayrıldığı gün, taşıdığı eşyalara ilişkin kayıtlar, tanık anlatımı) sabitlenmelidir. Diğer eşin TMK m.197’ye dayanarak açtığı ve kabul edilen bir ayrı yaşama-tedbir nafakası davası varsa, Yargıtay bu dördüncü ayın işletilemeyeceğini kabul eder; başvurunuzu buna göre planlayın.
Adım 2 — Kanalı Seçin: Aile Mahkemesi mi, Noter mi?
Kanun her iki yolu da tanımıştır. Aile mahkemesi kanalı, güvenli tercihtir: dilekçe üzerine hâkim, esasa girmeden dosya üzerinden ihtar kararı verir; karar icra dairesi kanalıyla tebliğ edilir. Noter ihtarnamesi ise daha hızlı ve düşük maliyetlidir; ancak içeriğin zorunlu unsurları eksiksiz taşıması ve tebligat adresinin doğruluğu tümüyle başvurana bağlıdır. Aile mahkemesi yolunda görev ve yetki, ortak konutun bulunduğu ya da terk eden eşin son yerleşim yeri mahkemesindedir.
Adım 3 — İhtarın İçeriği (Yargıtay’ın Aradığı Unsurlar)
Yerleşik uygulamaya göre samimi ve geçerli bir ihtar aşağıdaki unsurları taşımak zorundadır:
Açık dönüş çağrısı ve iki aylık süre. “Ortak konuta dön” iradesinin tereddüde yer bırakmayacak biçimde ifade edilmesi ve iki ay içinde dönülmesi gerektiğinin belirtilmesi.
Ortak konutun açık adresi. Yalnızca ilçe/mahalle değil, bina no ve daire dahil eksiksiz adres; adres değişmişse yeni adresin hazır olduğu ve makul barınma koşullarının bulunduğu bilgisi.
Yol-yöntem güvencesi. Yol masrafı ve ulaşım imkânının karşılanacağının ihtarnamede açıkça belirtilmesi; gerektiğinde masrafın mahkeme veznesine önceden yatırılması samimiyeti güçlendirir.
Sonuç uyarısı. Süre içinde dönülmediği takdirde terk sebebiyle boşanma davasının açılacağının yazılı bildirimi.
Samimiyet unsuru. İhtarın gerçekten dönüşü sağlamak için istendiğine dair beyan. Eşine karşı fiili şiddet uygulayan ya da eşi haklı olarak evi terke zorlayan bir kişinin ihtarı, samimi kabul edilmez ve dava reddedilir.
Adım 4 — Tebliğ: Süre Buradan Başlar
İhtar, eşin bilinen adresine icra dairesi veya noter kanalıyla tebliğ edilir. Adres bilinmiyorsa ilanen tebligat yoluna başvurulur. İki aylık dönüş süresi tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar; bu nedenle tebligatın sicilde doğru şekilde yer alması hayati önemdedir.
Adım 5 — İki Ay Sonra Dava
Tebliğden itibaren iki ay içinde ortak konuta dönüş olmamışsa ve altı aylık ayrılık süresi de dolmuşsa, aile mahkemesinde terk sebebiyle boşanma davası açılır. Uygulamada dilekçe kademeli kurulur: HMK m.111 doğrultusunda TMK m.164 asli talep, TMK m.166/1 (evlilik birliğinin sarsılması) fer’î talep olarak birlikte ileri sürülür; terkin şartları oluşmasa dahi hâkim aynı olgular üzerinden genel sebeple boşanmaya karar verebilir. Sebeplerin bütünü için bu rehbere bakabilirsiniz.
Karşı Cephe: Terk Sayılmadığı Hâller
TMK m.197 kapsamında haklı sebeple ayrılan eş terk etmiş sayılmaz; şiddet, sadakatsizlik veya güven duygusunu yok eden ağır davranışlar karşısında evden ayrılan taraf ayrı yaşamakta haklı bulunursa, karşı tarafın ihtarı sonuç doğurmaz. Bu ayrım için TMK m.197 rehberimizi mutlaka okuyun. Ayrıca diğer eşi terke zorlayan ya da haklı bir sebep olmadan dönüşünü engelleyen kişi de terk etmiş sayılır; bu senaryoda ihtarı çeken taraf değil, aslında terk eden taraf konumundadır.
Terk ihtarınızı hukuken sağlam kuralım.
Hukukçular Evi Ankara — dilekçe hazırlığı ve tebliğ süreci için bize ulaşın.
İki Kanal: Aile Mahkemesi veya Noter
TMK m. 164’ün ikinci fıkrası ihtar yetkisini iki mercie birden tanır: “Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esasa girmeden yapacağı inceleme sonucunda diğer eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur.”
| Aile mahkemesi | Noter | |
|---|---|---|
| Niteliği | Çekişmesiz yargı işi; “Değişik İş” olarak görülür | İhtarname düzenlenmesi |
| Yetki | Herhangi bir yer mahkemesi gönderebilir; yetki kuralıyla bağlı değildir | Herhangi bir noterlik |
| Hız | Daha uzun | Daha hızlı |
| Kanun yolu | İhtar kararı nihai karar niteliğinde olmadığından istinaf ve temyiz kapalıdır | — |
Sonuç bakımından belirleyici olan, ihtarın kimden geldiği değil; içeriğinin doğru kurulması, tebligatın ispatı ve davetin samimiyetidir. Noterin hız avantajı, içerik ve şekil hatası riskini ortadan kaldırmaz.
Zamanlama: Erken İhtar Geçersizdir
Maddenin son cümlesi iki yasak koyar:
- Boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz.
- İhtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.
Yani ayrılığın dördüncü ayı dolmadan çekilen ihtar sonuç doğurmaz ve süreç baştan yapılır. Bu, en sık yapılan zamanlama hatasıdır.
İhtarın Zorunlu İçeriği
Kanunda ihtarın içeriği tek tek sayılmamıştır; unsurlar Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir. İhtarda mutlaka bulunması gerekenler:
- Dönülecek konutun açık adresi — belirsiz veya eksik adres ihtarı sakatlar
- Anahtarın bulunduğu yer — eve fiilen girişi sağlayan ayrıntı
- Yol parasının gönderildiği ve gönderimin ispatlanabilir olması
- Dönüş için tanınan iki aylık süre
- Uymamanın sonuçları — terk sebebiyle boşanma davası açılacağı ve doğacak hukuki sonuçlar anlaşılır biçimde
Bu unsurlardan birinin eksikliği ihtarı hükümsüz kılabilir. İhtarın işlevi, birliğe son bir dönüş imkânı tanımaktır; eksik içerik bu işlevi ortadan kaldırır.
Uzak yerde ya da yurt dışında bulunan eş bakımından yol ve konaklama giderinin yeterliliği ayrıca önem taşır. Gider yetersizse, bu husus ihtara cevapta somutlaştırılmalıdır; aksi hâlde “dönüş fiilen mümkün değildi” savunması zayıflar.
Stratejik tuzak: terk ile geçimsizliği birlikte ileri sürmek
Uygulamada sık yapılan ve dosyayı kaybettiren bir hata vardır.
Yargıtay, hem terk hem de evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle birlikte açılan boşanma davalarında, terk kapsamında yapılan “eve dön” çağrısının samimi olmadığı kanaatine varmaktadır. Mantığı açıktır: birliğin temelinden sarsıldığını ileri süren kişinin, aynı anda eşini samimiyetle eve davet ettiği kabul edilmez.
Ayrıca münhasıran terke dayalı açılan davalarda, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığına dayalı hüküm de tesis edilemez.
Bu nedenle terk ihtarı gönderilmeden önce dosyanın tüm boşanma sebepleri bakımından genel planı yapılmalıdır.
Samimiyet Denetimi: Şekil Yetmez
Yargıtay uygulamasında ihtarın yalnızca gönderilmiş olması yeterli değildir. Biçimsel şartların yanında esasa ilişkin unsurlar da aranır: uygun ve bağımsız bir ortak konuta gerçek davet ile davetin samimiyeti.
Konutun Bağımsızlığı
- Maddi bağımsızlık: Konutun yaşanabilir ve kullanılabilir durumda olması.
- Manevi bağımsızlık: Eşlerin anne, baba veya kardeşlerinin yaşamadığı bir konut olması.
Bir ayrıntı önemlidir: eşlerin ailesinden bakıma muhtaç kişilerin davet edilen konutta yaşaması, kural olarak dönmemek için haklı sebep oluşturmaz.
Samimiyeti Ortadan Kaldıran Davranışlar
- İhtar tarihinde başka bir kişiyle birlikte yaşıyor olmak
- Ortak konutu kullanılamaz durumda göstermek
- Anahtarı vermemek veya eve girişi fiilen engellemek
- İhtarı gönderdikten sonra diğer eşe karşı evliliğin doğasına aykırı söylem ve davranışlarda bulunmak
Samimiyeti güçlendiren unsurlar ise şunlardır: anahtarın teslimini kolaylaştıran düzenlemeler, yol ve konaklama giderlerinin ispatlanabilir biçimde gönderilmesi, yurt dışındaki eş için seyahat ve oturum belgelerinin temini.
Özel Durumlar
- Zorla terk ettirilen eş: Ortak konuttan ayrılmaya zorlamak suretiyle terke sebep olan eşe de ihtarname gönderilerek, ayrılmak zorunda kalan eşi eve kabul etmesi ihtar edilebilir.
- Yurt dışındaki eş: Terk eden eş yurt dışındaysa ihtar istinabe yoluyla gönderilir.
- Adresi bilinmeyen eş: Kanun bu hâli öngörmüştür; uyarı gerektiğinde ilân yoluyla yapılır.
- Eve kabul edilmeme: Bu iddianın ispatı için noter, muhtarlık, zabıta veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırılabilir.
İhtardan Sonra: Dava Dilekçesi
İki aylık süre dolduğunda aile mahkemesinde TMK m. 164’e dayanılarak dava açılır. Dilekçede kronoloji açıkça kurulmalıdır:
- Terk tarihi
- İhtar talebinin ve tebliğinin tarihleri
- İki aylık sürenin bittiği gün
- Aranan sürenin tamamlandığı tarih
Eklenmesi gereken belgeler: noter ihtarnamesi veya mahkeme ihtar kararı, PTT tebliğ mazbataları, yol ve konaklama gideri dekontları, konutun elverişliliğine ilişkin deliller.
Dava ayrıca makul bir sürede açılmalıdır; iki aylık sürenin dolmasından sonra uzun süre beklemek dosyayı zayıflatır.
İhtar Alan Eş İçin
Terk eden eş, ayrılığının haklı sebebe dayandığını ispatlarsa TMK m. 164 davası reddedilir. Uygulamada kabul edilen haklı sebepler arasında fiziksel veya psikolojik şiddete uğrama ile ağır hakaret ve aşağılama sayılabilir. Ayrıca konutun yaşanabilir olmaması, anahtarın verilmemesi, konutta güvenlik veya mahremiyet sorunları ile ağır hastalık gibi mazeretler de değerlendirilir.
Haklı sebep iddiası davalı tarafından ispatlanmalıdır ve genel beyanlarla yetinilmemelidir. Kullanılabilecek deliller: darp raporu, 6284 kapsamında alınmış koruma kararları, tanık beyanları, mesaj ve dijital kayıtlar, kolluk tutanakları ve hastane kayıtları.
Bir ilke daha vardır: ortak konuttan ayrılma her zaman kişinin kendi tercihi olmayabilir. Şiddet, ağır baskı veya sistematik dışlama söz konusuysa, ayrılan eşin terk eden değil, terk edilmeye zorlanan olduğu kabul edilebilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Dördüncü ay dolmadan ihtar çekmek: Erken ihtar sonuç doğurmaz; süreç baştan işletilir.
- Adres, anahtar veya yol giderini yazmamak: Bu unsurların eksikliği ihtarı hükümsüz kılabilir.
- Terk ile geçimsizliği birlikte ileri sürmek: Yargıtay bu hâlde eve dön çağrısını samimi saymamaktadır.
- Bağımsız olmayan konuta davet etmek: Anne, baba veya kardeşlerin yaşadığı konut manevi bağımsızlık şartını karşılamaz.
- Yol giderini ispatlamamak: Gönderimin belgelenmesi gerekir.
- İki ay dolduktan sonra uzun süre beklemek: Dava makul sürede açılmalıdır.
Maddenin Dört Cümlesi ve Zaman Çizelgesi — TMK m.164
Terk ihtarına ilişkin bütün kurallar tek bir maddede toplanmıştır. Madde dört cümleden oluşur ve her cümle sürecin ayrı bir aşamasını düzenler.
Birinci cümle şartları sayar: eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir.
Üçüncü cümle ihtarın içeriğini belirler: davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim veya noter, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır.
Dördüncü cümle iki yasak getirir: ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.
Bu iki yasak, sürecin takvimini kesin biçimde belirler. Ayrılığın dördüncü ayı dolmadan ihtar istenemez; ihtar tebliğ edildikten sonra iki ay geçmeden dava açılamaz. İki süre üst üste gelince, birinci cümledeki en az altı aylık ayrılık şartı da karşılanmış olur.
| Aşama | Kural |
|---|---|
| Ayrılığın başlangıcı | Terk veya dönmeme |
| 4. ay dolmadan | İhtar istenemez |
| İhtarda verilen süre | İki ay içinde dönme |
| İhtardan sonra | İki ay geçmeden dava açılamaz |
| Ayrılık şartı | En az altı ay; hâlen devam etmeli |
Evden Ayrılan Her Zaman Terk Eden Değildir — m.164/2
Maddenin ikinci cümlesi, terk kavramını fiilî durumdan ayırır ve dosyaların yönünü değiştirebilecek bir kural içerir.
Hükme göre diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.
Bu cümle iki ayrı davranışı kapsar. Birincisi zorlama: eşi evden ayrılmaya mecbur bırakan tutum. İkincisi engelleme: haklı bir sebep olmaksızın dönmesine izin vermemek — kilit değiştirmek, eve almamak gibi.
Pratik sonuç şudur: evden fiilen ayrılan kişi otomatik olarak “terk eden” sayılmaz. Ayrılmaya zorlanmışsa ya da dönüşü engellenmişse, terk eden taraf evde kalan eştir. Bu durumda ihtar çeken taraf, kendi aleyhine bir tabloyla karşılaşabilir.
Birinci cümledeki “yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla” ifadesi de aynı yönde işler: terk, salt fiilî ayrılık değil, bu kasıtla yapılan bir ayrılıktır. Maksat unsuru bulunmuyorsa terk hükümleri uygulanmaz.
| Durum | Kim terk etmiş sayılır |
|---|---|
| Kendi isteğiyle ayrılma | Ayrılan eş |
| Ayrılmaya zorlama | Zorlayan eş |
| Dönüşü engelleme | Engelleyen eş |
| Maksat yoksa | Terk hükümleri uygulanmaz |
“Esası İncelemeden” Ne Demek?
İhtar kararının nasıl verildiği, sürecin en çok yanlış anlaşılan yönüdür ve cevabı maddenin metnindedir.
Üçüncü cümleye göre hâkim veya noter, ihtarı esası incelemeden yapar. Yani ihtar aşamasında; terkin gerçekten var olup olmadığı, haklı sebep bulunup bulunmadığı ya da kimin kusurlu olduğu tartışılmaz. İhtar kararı, talebin şeklî şartlarını taşıması hâlinde verilir.
Bunun iki sonucu vardır. İhtar isteyen bakımından: ihtarın verilmiş olması davanın kazanılacağı anlamına gelmez; denetim sonraya bırakılmıştır. İhtar alan bakımından: ihtar kararının verilmesi bir tespit değildir; savunma hakkı ortadan kalkmaz.
Denetimin nerede yapılacağı ise yerleşik uygulamada bellidir: ihtarın şekli, süresi ve şartlarının açılacak davada incelenmesi gerekir (27.3.1957 gün ve 10/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı).
Bu nedenle ihtar metni hazırlanırken kanunun aradığı unsurlar eksiksiz yazılmalıdır: iki ay içinde ortak konuta dönme çağrısı ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarı. Ayrıca tebligat yapılamıyorsa madde bir yol daha gösterir: bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| İhtar aşamasında inceleme | Esas incelenmez |
| Denetim nerede | Açılacak davada (İBK 27.3.1957, 10/1) |
| İhtarın zorunlu içeriği | Dönme çağrısı ve sonuç uyarısı |
| Tebligat yapılamıyorsa | İlân yoluyla |
Dayanak ve Karşı Savunma: m.185-186 ile m.197
Terk hükümlerinin arkasında, evliliğin doğurduğu bir yükümlülük vardır; karşısında ise bu yükümlülüğü meşru biçimde askıya alan bir hüküm bulunur.
Dayanak — TMK m.185: eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar. Terk, işte bu birlikte yaşama yükümlülüğünün haklı sebep olmaksızın ihlalidir. TMK m.186 ise ortak konutun niteliğini gösterir: eşler oturacakları konutu birlikte seçerler. Bu nedenle ihtarda gösterilen konutun, tek yanlı belirlenmiş değil evlilik birliğine uygun ve bağımsız bir konut olması aranır.
Karşı savunma — TMK m.197: eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddeye göre birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine parasal katkı, konut ve ev eşyasından yararlanma ile eşlerin mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır.
İki hüküm birlikte okunduğunda tablo netleşir: ayrılık haklı bir sebebe dayanıyorsa terk hükümleri işlemez. Bu nedenle ihtar alan eş, dönmemesinin haklı sebebini somut olgularla ortaya koymalı; ihtar çeken eş ise böyle bir sebebin bulunmadığını göstermelidir.
Yargılama bakımından ise TMK m.184 devrededir: hâkim, olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz ve deliller serbestçe takdir edilir.
| Hüküm | İşlevi |
|---|---|
| m.185 | Birlikte yaşama yükümlülüğü — terkin dayanağı |
| m.186 | Konutun birlikte seçilmesi |
| m.197 | Haklı sebeple ayrı yaşama hakkı |
| m.197/2 | Parasal katkı, konut, malların yönetimi |
| m.184 | Vicdanî kanaat; ikrar bağlamaz |
Dava Aşaması: Görev, Yetki ve Malî Sonuçlar
İhtar süreci tamamlandıktan sonra açılacak dava, kendi usul kurallarına tâbidir ve bu kurallar terke özgü değildir.
Görev. Dava aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar ve kararında bu sıfatı belirtir.
Yetki. TMK m.168’e göre boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Terk dosyalarında ikinci seçenek çoğu zaman ortak konutun bulunduğu yerdir. Yetki kuralı kesin nitelikte olmadığından, itiraz cevap süresi içinde ilk itiraz olarak ileri sürülmelidir.
Terkin niteliği. Terk, kanunda sayılan özel ve mutlak boşanma sebepleri arasındadır. Şartları gerçekleşmişse hâkim boşanmaya karar verir; ortak hayatın çekilmez hâle gelip gelmediği ayrıca aranmaz. Bu, terki TMK m.166/1’deki genel sebepten ayıran temel farktır.
Kademeli kurgu. Buna karşılık ihtarın veya sürelerin usulüne uygun olmadığı sonucuna varılırsa dava reddedilebilir. Bu riske karşı talep, önce TMK m.164, kabul edilmezse TMK m.166 esas alınacak biçimde kademeli kurulmalıdır. Böylece ihtar usulünde bir eksiklik çıksa dahi aynı olgular genel sebep altında değerlendirilir.
Malî sonuçlar. Tazminat ve nafaka talepleri kusur değerlendirmesine bağlıdır: TMK m.174 uyarınca maddî tazminat kusursuz veya daha az kusurlu tarafa, TMK m.175 uyarınca yoksulluk nafakası ise kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluğa düşecek tarafa tanınır. Bu nedenle m.164/2 kapsamında “terk etmiş sayılma” tespiti, yalnız boşanmayı değil malî sonuçları da doğrudan etkiler.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi | — |
| Yetki | Yerleşim yeri veya son 6 ay birlikte oturulan yer | m.168 |
| Terkin niteliği | Özel ve mutlak boşanma sebebi | m.164 |
| Kademeli talep | Önce m.164, kabul edilmezse m.166 | m.166/1 |
| Maddî tazminat | Kusursuz veya daha az kusurlu taraf | m.174 |
| Yoksulluk nafakası | Kusuru daha ağır olmamak koşuluyla | m.175 |
İhtarın geçerlilik denetimi için ihtarın geçerlilik şartları yazımıza, sürecin bütünü için terk sebebiyle boşanma yazımıza, karşı savunma bakımından ayrı yaşama hakkı yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Terk ihtarı nereden çekilir?
TMK m. 164/2 uyarınca ihtar hâkim veya noter tarafından gönderilebilir. Aile mahkemesi kanalında işlem çekişmesiz yargı işi olarak Değişik İş şeklinde görülür ve ihtarı herhangi bir yerdeki mahkeme göndermeye yetkilidir; noter yolu ise daha hızlıdır.
İhtarda neler yazmalı?
Dönülecek konutun açık adresi, anahtarın bulunduğu yer, yol parasının gönderildiği, dönüş için tanınan iki aylık süre ve ihtara uyulmaması hâlinde terk sebebiyle boşanma davası açılacağı ile doğacak sonuçlar açıkça yer almalıdır. Bu unsurlardan birinin eksikliği ihtarı hükümsüz kılabilir.
İhtarı ne zaman çekebilirim?
Boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz. İhtardan sonra da iki ay geçmedikçe dava açılamaz. Erken çekilen ihtar sonuç doğurmaz ve süreç baştan işletilir.
İhtar kararına itiraz edilebilir mi?
Mahkeme kanalıyla gönderilen ihtar nihai karar niteliğinde olmadığından bu karara karşı istinaf ve temyiz yollarına gidilemez.
İhtarın samimi olması ne demek?
Yargıtay uygulamasında ihtarın yalnızca gönderilmiş olması yeterli değildir; uygun ve bağımsız bir ortak konuta gerçek davet ile davetin samimiyeti de aranır. İhtar tarihinde başka biriyle yaşamak, konutu kullanılamaz durumda göstermek veya anahtarı vermemek samimiyeti ortadan kaldırır.
Konutun bağımsız olması neyi ifade eder?
Maddi bağımsızlık konutun yaşanabilir ve kullanılabilir olmasını; manevi bağımsızlık ise eşlerin anne, baba veya kardeşlerinin yaşamadığı bir konut olmasını ifade eder. Ancak eşlerin ailesinden bakıma muhtaç kişilerin davet edilen konutta yaşaması kural olarak dönmemek için haklı sebep oluşturmaz.
Terk ile geçimsizliği birlikte ileri sürebilir miyim?
Riskli bir yoldur. Yargıtay, terk ile evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebinin birlikte ileri sürüldüğü davalarda eve dön çağrısının samimi olmadığı kanaatine varmaktadır. Ayrıca münhasıran terke dayalı davalarda birliğin temelinden sarsıldığına dayalı hüküm tesis edilemez.
İhtar aldım, dönmezsem ne olur?
Ayrılığınızın haklı sebebe dayandığını ispatlarsanız TMK m. 164 davası reddedilir. Şiddet, ağır hakaret, konutun yaşanabilir olmaması, anahtarın verilmemesi ve güvenlik sorunları haklı sebep olarak değerlendirilebilir. İspat yükü size ait olup darp raporu, koruma kararı, tanık, mesaj kayıtları ve kolluk tutanakları kullanılabilir.
İlgili Rehberler
- 📘 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
- Terk Sebebiyle Boşanma: TMK m.164 — İhtar, 6 Ay Kuralı ve Yargılama Us
- Aile Mahkemesi Hangi Davalara Bakar? Görev Alanı ve Aile Mahkemesi Olm
- Terk Nedeniyle Boşanma Davası Nasıl Açılır? (TMK 164)
- Terk Sebebiyle Boşanmada İhtar Şartı ve Süreç (TMK m. 164)
- Boşanmada Affetme: Affedilen Kusur Boşanma Sebebi Olmaktan Çıkar mı? (
Sıkça Sorulan Sorular
Terk ihtarı hangi kurumdan çekilir?
İhtar hâkim (aile mahkemesi) veya noter aracılığıyla çekilebilir. Yerleşik uygulama ve Yargıtay içtihadı, aile mahkemesinden alınacak ihtar kararının icra dairesi kanalıyla tebliğini güvenli yol olarak benimser; noter ihtarı da geçerli sayılmakla birlikte içeriğin eksiksiz düzenlenmesi kritik önem taşır.
İhtarı ne zaman çekebilirim, dördüncü ay ne demek?
TMK m.164/2 açıktır: ihtar, terkin başlangıcından itibaren dördüncü ay dolmadan istenemez. Böylece ihtar üzerine tanınan iki aylık dönüş süresiyle birlikte, boşanma davası açmak için gereken toplam süre en az altı ay olur.
İhtarda hangi unsurlar mutlaka bulunmalı?
Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre samimi bir ihtar; dönülecek ortak konutun açık adresini, iki ay içinde dönme çağrısını, yol-yöntem ve gerektiğinde yol masrafı güvencesini, dönülmemesi hâlinde terk sebebiyle boşanma davası açılacağı uyarısını içermelidir. Bu unsurlar eksik veya samimiyetsiz ise ihtar hüküm doğurmaz.
İhtar kararını mahkeme incelemeden verir mi?
Evet. Mahkeme veya noter, ihtar aşamasında terkin haklı olup olmadığını esasa girmeden inceler; ihtar kararı duruşmasız ve dosya üzerinden verilir. Terkin haklılığı asıl boşanma davasında değerlendirilir.
İhtardan sonra iki ay geçti; dava için ne yapmalıyım?
İki aylık süre içinde dönüş olmamışsa altı aylık ayrılık süresinin tamamlandığını da göstererek terk sebebiyle boşanma davası açılır. Uygulamada dilekçe kademeli kurulur: asli talep TMK m.164, olmazsa TMK m.166/1 (evlilik birliğinin sarsılması) — böylece terkin şartları oluşmasa bile boşanma yolu açık kalır.
📚 İlgili Rehberler
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için mutlaka bir avukata danışınız.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.


