Eşimin Evlilikten Önce Önemli Bir Gerçeği Gizlediğini Öğrendim: Evliliğin İptali (TMK 149, 150, 152, 158)

Eşinizin evlenmeden önce önemli bir gerçeği sizden gizlediğini öğrendiyseniz, evliliğin iptalini (nisbi butlan) dava edebilirsiniz; ancak bunun için kanunda sayılan sebeplerden birinin bulunması gerekir. Eşinizin, onunla birlikte yaşamayı sizin için çekilmez kılacak derecede önemli bir niteliği hakkında yanılarak evlendiyseniz (TMK m.149/2), eşinizin namus ve onuru hakkında onun tarafından ya da onun bilgisi altında bir başkası tarafından aldatılarak evlenmeye razı olduysanız (TMK m.150/1) veya sizin ya da altsoyunuzun sağlığı için ağır tehlike oluşturan bir hastalık sizden gizlendiyse (TMK m.150/2), iptal davası açabilirsiniz. Dava hakkı, iptal sebebini öğrendiğiniz tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.152). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, nitelikte yanılmada hem niteliğin önemli olmasını hem de birlikte yaşamayı çekilmez kılmasını aramış; gizlenen hastalık iddiasında ise hastalığın ağır ve tedavi edilemez nitelikte olup olmadığının tam teşekküllü bir hastaneden alınacak heyet raporuyla belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir (YHGK 23.09.2020, E.2017/2294, K.2020/671). İptal kararı geçmişe etkili değildir: Batıl bir evlilik ancak hâkim kararıyla sona erer ve karara kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m.156); çocuklar evlilik içinde doğmuş sayılır (TMK m.157); mal rejimi, tazminat, nafaka ve soyadı bakımından boşanma hükümleri uygulanır (TMK m.158/2). Gizlemenin evlilik boyunca sürdürülmesi ise ayrıca boşanma davasında güven sarsıcı davranış olarak kusur sayılabilir (Y2HD 15.09.2025, E.2025/6195, K.2025/7213).

İçindekiler

• Kısa cevaplar
• Gizlenen gerçek: iptal mi, boşanma mı?
• Yanılma: TMK m.149
• Namus ve onur hakkında aldatma: TMK m.150/1
• Gizlenen hastalık: TMK m.150/2
• Hangi gizlemeler iptal sebebi olabilir?
• Süreler: altı ay ve beş yıl
• Dava: mahkeme, terditli talep ve ispat
• İptal kararının sonuçları
• Dava açılan eş açısından savunmalar
• Örnek senaryolar
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kısa Cevaplar

Evlenmeden önce gizlenen bir gerçeği öğrenen eşin iki temel seçeneği vardır: Kanundaki iptal sebeplerinden biri varsa evliliğin iptali, gizleme evlilik boyunca sürdürülmüşse ve evlilik birliği temelinden sarsılmışsa boşanma. Aşağıdaki tablo en sık sorulan sorulara kısa cevaplar vermektedir.

Gizlenen Gerçek: İptal mi, Boşanma mı?

Evlenmeden önce var olan bir gerçeğin gizlendiğini öğrenen eşin önünde iki farklı hukuki yol vardır ve bu yolların koşulları birbirinden çok farklıdır. Evliliğin iptali, evlenme anındaki irade sakatlığına dayanır: Eş, gerçeği bilseydi evlenmeyecek olduğu için evliliğin sona erdirilmesini ister. Boşanma ise evlilik birliği içinde gerçekleşen olaylara dayanır. Bu nedenle evlilik öncesindeki bir olgu kural olarak boşanma sebebi yapılamaz; ancak bu olgunun evlilik boyunca gizlenmeye devam edilmesi, evlilik içindeki bir davranış olarak değerlendirilebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlilik öncesindeki bir ilişkiyi eşinden gizleyen ve başkalarından öğrenilinceye kadar evlilik birliği süresince saklamaya devam eden kadının güven sarsıcı davranışta bulunduğunu ve tam kusurlu olduğunu kabul etmiştir (Y2HD 15.09.2025, E.2025/6195, K.2025/7213). Karar oy çokluğuyla verilmiş olup karşı oyda, bu vakıaların ancak nisbi butlan davasının konusu olabileceği ve boşanma davasında kusur olarak yüklenemeyeceği görüşü savunulmuştur. Basına yansıyan bir başka dosyada da, evlenmeden önce gördüğü psikolojik tedaviyi ve kullandığı ilaçları eşinden saklayan ve bunu evlilik boyunca gizlemeye devam eden kadının tam kusurlu olduğu kabul edilmiş; ilk derece mahkemesinin ve bölge adliye mahkemesinin “evlilik öncesi nedenler ancak iptal davasına konu olabilir” gerekçesi yeterli bulunmamıştır (Habertürk, 27.01.2026; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır).

Buna karşılık yalnızca evlilik öncesi olguya dayanan boşanma davaları reddedilebilir. Basına yansıyan bir dosyada, evlenmeden önce başka biriyle hamile kaldığını gizleyen kadına karşı açılan boşanma davası, sadakat yükümlülüğünün evlenmeyle başladığı ve evlilik öncesi olayların boşanma sebebi yapılamayacağı gerekçesiyle reddedilmiştir (Posta, 25.07.2021; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Bu tür durumlarda doğru yol, süresi içinde açılacak iptal davasıdır. İki kurumun ayrıntılı karşılaştırması için evliliğin iptali ile boşanma arasındaki fark yazımıza bakabilirsiniz.

Yanılma: TMK m.149

Kanun yanılmayı iki biçimde düzenler. Eşlerden biri, evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa (TMK m.149/1) ya da eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenmişse (TMK m.149/2) evlenmenin iptalini dava edebilir. Evlilik öncesinde gizlenen gerçekler bakımından uygulamada en çok ikinci bent, yani “nitelikte yanılma” gündeme gelir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, nitelikte yanılmaya dayanan iptal davasında kanunun hem niteliğin eşe ait ve önemli olmasını hem de birlikte yaşamayı çekilmez hâle getirmesini aradığını vurgulamıştır (YHGK 23.09.2020, E.2017/2294, K.2020/671). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ise, davalıyı tanıyarak ve özgür iradesiyle evlendiği anlaşılan davacının yanılma iddiasını yerinde bulmamış ve iptal kararını bozmuştur (Y2HD 13.02.2017, E.2015/22332, K.2017/1350). Gerçek bir yanılma olmaksızın, örneğin bir ceza davasının sonucunu etkilemek amacıyla kurulan evlilikte de TMK m.149/1’e dayanılarak iptale karar verilemeyeceği kabul edilmiştir (Y2HD 13.02.2006, E.2005/17016, K.2006/1435; kanun yararına bozma).

Uygulamada olayları anlatmak taraflara, hukuki nitelendirmeyi yapmak hâkime aittir. Yargıtay, dilekçedeki anlatımların nitelikte yanılma iddiası içerdiği bir dosyada davanın bu yönden incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Y2HD 10.06.2015, E.2015/9977, K.2015/12247). Yine de dilekçede iptal sebebini ve dayanılan olguları açıkça yazmak, sonradan doğabilecek tartışmaları önler.

Namus ve Onur Hakkında Aldatma: TMK m.150/1

Eşlerden biri, eşinin namus ve onuru hakkında doğrudan doğruya onun tarafından veya onun bilgisi altında bir başkası tarafından aldatılarak evlenmeye razı olmuşsa evlenmenin iptalini dava edebilir (TMK m.150/1). Bu hükümde belirleyici olan, aldatmanın eşin “namus ve onuru” ile ilgili olması ve aldatmanın eşin kendisinden ya da onun bilgisi dahilinde üçüncü bir kişiden gelmesidir.

“Namus ve onur” kavramı kanunda tanımlanmamıştır ve içeriği zaman içinde değişen toplumsal değerlere göre yorumlanır. Uygulamada bu kapsamda en çok tartışılan örnekler; evlenmeden önce işlenmiş ve kişinin saygınlığını ağır biçimde etkileyen bir suçun gizlenmesi ile evlilik öncesinde başka birinden gebe kalınmış olunmasının gizlenmesi gibi durumlardır. Hangi olgunun bu kapsama gireceği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, aldatma sebebiyle açılan bir iptal davasında ilk derece mahkemesinin verdiği iptal kararını kaldırarak davayı reddeden bölge adliye mahkemesi kararını oy çokluğuyla onamıştır; karşı oyda ilk derece mahkemesinin iptal kararının doğru olduğu savunulmuştur (Y2HD 08.04.2025, E.2025/648, K.2025/3403). Bu karar, aldatmaya dayanan iptal davalarında ispatın ve somut olayın değerlendirilmesinin ne kadar belirleyici olduğunu göstermektedir. Korkutma ile evlendirme hâlinde ise TMK m.151 uygulanır; bu konuyu zorla evlendirme ve evliliğin iptali yazımızda anlattık.

Gizlenen Hastalık: TMK m.150/2

Davacının veya altsoyunun sağlığı için ağır tehlike oluşturan bir hastalık kendisinden gizlenmişse, eş evlenmenin iptalini dava edebilir (TMK m.150/2). Bu hüküm, evlilik öncesi gizlenen gerçekler arasında uygulamada en sık başvurulan iptal sebebidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu sebeple iptal için hastalığın eşe ilişkin olması, ağır tehlike oluşturması ve davacıdan gizlenmiş olması koşullarının birlikte arandığını; hastalığın ağır ve tedavi edilemez nitelikte olup olmadığının ve altsoy için tehlike oluşturup oluşturmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir (YHGK 23.09.2020, E.2017/2294, K.2020/671).

Akıl hastalığı bakımından ayrıca dikkat edilmesi gereken bir ayrım vardır. Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması mutlak butlan sebebidir (TMK m.145/3); mutlak butlan davası Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılır ve ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir (TMK m.146). Evlenmeye engel olacak derecede olmayan ancak gizlenen bir akıl hastalığı ise nisbi butlan kapsamında değerlendirilir. Yargıtay, gizlenen şizofreni nedeniyle nisbi butlan istenen bir dosyada, mahkemenin talebi aşarak mutlak butlan gerekçesiyle karar veremeyeceğini belirtmiştir (Y2HD 20.12.2016, E.2016/20616, K.2016/16240). Akıl hastalığı bulunan ve durumunu gizleyen eşin evlenme tarihindeki ayırt etme gücünün Adli Tıp raporuyla saptanması gerektiğine ilişkin karar da bu ayrımın önemini gösterir (Y2HD 01.10.2018, E.2017/1023, K.2018/10252).

İptal süresi geçmişse ve hastalık evlilik sırasında ortak hayatı çekilmez hâle getiriyorsa, akıl hastalığı sebebiyle boşanma (TMK m.165) veya genel boşanma sebebi gündeme gelebilir. Basına yansıyan bir dosyada, evlenmeden önce gördüğü psikolojik tedaviyi evlilik boyunca gizlemeye devam eden eşin boşanma davasında tam kusurlu sayıldığı aktarılmıştır (Habertürk, 27.01.2026; haberde esas ve karar numarası yer almamaktadır). Akıl hastalığına dayanan boşanma davası için akıl hastalığı sebebiyle boşanma (TMK 165) yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Gizlemeler İptal Sebebi Olabilir?

Kanun iptal sebeplerini sınırlı olarak saymıştır; bu nedenle her gizleme iptal sebebi değildir. Aşağıdaki tablo, uygulamada sık karşılaşılan gizleme türlerini ve bunların hangi hükme göre değerlendirilebileceğini göstermektedir. Sonuç, her zaman somut olayın özelliklerine ve delillere bağlıdır.

Tablodaki “önceki evlilik” örneği, ispatın önemini gösterir. Önceki evlilik ve bu evlilikten doğan çocuklar nüfus kayıtlarında görünür; evlenme işlemleri sırasında da bu kayıtlar incelenir. Bu nedenle bu tür bilgilerin resmî kayıtlardan açıkça anlaşılabildiği durumlarda “gizleme” iddiası zayıflar. Evlilik dışı bir çocuğun varlığının sonradan öğrenilmesi ayrıca miras ve soybağı sonuçları da doğurur; bu konuyu eşimin evlilik dışı çocuğu olduğunu öğrendim yazımızda ele aldık.

Evlilik öncesi gizlenen olgu, evlenme engeli niteliğindeyse (örneğin evlilik devam ederken yeniden evlenme veya evlenmeye engel hısımlık), mutlak butlan hükümleri uygulanır ve süre kısıtlaması yoktur. Evlenme engellerinin tamamını kimler evlenemez: evlenme engelleri ve mutlak-nisbi butlan ayrımını evliliğin butlanı: mutlak ve nispi sebepler yazılarımızda anlattık.

Süreler: Altı Ay ve Beş Yıl (TMK m.152)

Nisbi butlan davalarında süre, en sık hak kaybına yol açan konudur. İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.152). Bu süreler hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir; karşı tarafın ayrıca itiraz etmesi gerekmez.

Altı aylık sürenin başlangıcında belirleyici olan, şüphe değil iptal sebebinin öğrenilmesidir. Örneğin eşinizin bir hastalığı olduğunu duymanız ile bu hastalığın niteliğini ve sizden gizlendiğini öğrenmeniz aynı anda gerçekleşmeyebilir. Bu nedenle öğrenme tarihini gösteren belgeleri (doktor raporu, yazışma, tanık) saklamanız ve tarih tartışmalıysa beklemeden dava açmanız önemlidir. Süreleri hesaplamak için evlenmenin butlanı ve iptal süresi hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Süre geçirilmişse iptal yolu kapanır; ancak her şey bitmiş sayılmaz. Gizleme evlilik boyunca sürdürülmüş ve güven ilişkisini zedelemişse, bu davranış genel boşanma sebebinde kusur olarak ileri sürülebilir (TMK m.166/1; Y2HD 15.09.2025, E.2025/6195, K.2025/7213). Akıl hastalığı söz konusuysa, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla akıl hastalığı sebebiyle boşanma davası da açılabilir (TMK m.165).

Dava: Mahkeme, Terditli Talep ve İspat

Evlenmenin butlanı davasında yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK m.160). Dava aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, boşanma davalarında olduğu gibi eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Ankara’daki yetkili adliyeler ve harç gibi konular için Ankara’da boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz.

İptal ve boşanma taleplerinin birlikte ileri sürülmesi uygulamada sık başvurulan bir yoldur. Yargıtay, iptal (TMK m.150), akıl hastalığı sebebiyle boşanma (TMK m.165) ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1) taleplerinin terditli olarak birlikte görüldüğü bir dosyayı incelemiştir (Y2HD 01.11.2017, E.2016/18013, K.2017/12072). İptal davası ile boşanma davası ayrı ayrı açılmışsa, iptal davasının sonucu boşanma davasını doğrudan etkilediğinden boşanma davasının ayrılarak iptal davasının beklenmesi gerekir (Y2HD 16.01.2017, E.2016/15306, K.2017/350).

İspat bakımından özellikle sağlık verilerine dikkat edilmelidir. Eşinizin sağlık kayıtlarına izinsiz erişmek veya bunları gizlice elde etmek hukuka aykırı delil sorununa ve suç riskine yol açabilir. Bunun yerine dilekçede hangi hastaneden, hangi dönemde tedavi görüldüğünü bildirerek kayıtların mahkeme aracılığıyla getirtilmesini ve heyet raporu alınmasını istemek gerekir. Evlenmeden önceki görüşmelerde eşin sağlığı, geçmişi veya durumu hakkında verdiği yanlış bilgileri gösteren mesajlar ile bu görüşmelere tanık olan kişiler de önemli delillerdir. Hukuka aykırı delil konusunu boşanmada hukuka aykırı deliller yazımızda anlattık.

İptal Kararının Sonuçları (TMK m.156-159)

İptal kararının en önemli özelliği geçmişe etkili olmamasıdır. Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer; mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m.156). Bu nedenle evlilik süresince kazanılan haklar, edinilen mallar ve doğan çocukların durumu karar anına kadar geçerli bir evlilik gibi değerlendirilir.

TMK m.158/2’nin boşanma hükümlerine yaptığı yollama, aldatılarak evlenen eş için önemlidir. Buna göre iptal davasında da kusur değerlendirmesi yapılır ve koşulları varsa maddi ve manevi tazminat (TMK m.174) ile yoksulluk nafakası (TMK m.175) istenebilir; mal rejimi de boşanmadaki gibi tasfiye edilir. Eşinizin sizi aldatarak evlenmesi, kişilik haklarınıza yönelik bir saldırı olarak manevi tazminat talebinin dayanağı olabilir. Düğünde takılan ziynet eşyalarının kime ait olduğu ve iadesi ise genel kurallara göre belirlenir; bu konuyu düğünde takılan altınlar kimin yazımızda ele aldık.

Kısa süren evliliklerde tazminat, nafaka ve düğün masraflarının nasıl değerlendirildiğini birkaç aylık evlilikten sonra boşanma yazımızda anlattık; aynı ölçüler iptal kararından sonra da yol gösterici olabilir. Kadının ve erkeğin mali haklarının tamamı için boşanmada kadının hakları ve boşanmada erkeğin hakları rehberlerimize bakabilirsiniz.

Dava Açılan Eş Açısından Savunmalar

İptal davası açılan eşin de ileri sürebileceği önemli savunmalar vardır. Kanun iptal sebeplerini sınırlı saydığı ve ispat yükünü davacıya yüklediği için, davalının savunmaları çoğu zaman davanın sonucunu belirler.

Davalı eş, iptal davasıyla birlikte veya ayrıca kendi boşanma talebini de ileri sürebilir; bu durumda kusur değerlendirmesi her iki talep bakımından yapılır. Duruşmada hâkimin hangi konuları sorabileceğini boşanma duruşmasında hâkim ne sorar yazımızda anlattık. Davanın gereksiz yere uzatılmasına karşı yolları ise eşim boşanmamak için davayı uzatıyor yazımızda bulabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek dosyalar değil, kuralların nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış basitleştirilmiş örneklerdir.

Bu örnekler, aynı “gizleme” şikâyetinin olgunun niteliğine, öğrenme tarihine ve kayıtlara göre çok farklı sonuçlar doğurabileceğini gösterir.

Adım Adım Yol Haritası

1. Öğrenme tarihini belgeleyin. Altı aylık süre bu tarihten başlar (TMK m.152); tarihi gösteren belgeleri saklayın.
2. Gizlenen olguyu doğru nitelendirin. Hastalık mı (TMK m.150/2), namus ve onurla ilgili bir olgu mu (TMK m.150/1), önemli bir kişisel nitelik mi (TMK m.149/2)?
3. Gizlemeyi ispatlayacak delilleri toplayın. Evlilik öncesi yazışmalar, verilen yanlış bilgiler ve tanıklar önemlidir.
4. Sağlık kayıtlarını mahkeme aracılığıyla isteyin. Kayıtlara izinsiz erişmeyin; heyet raporu talep edin.
5. Talepleri birlikte kurun. İptal talebinin yanında, kabul edilmemesi ihtimaline karşı boşanma talebini de terditli olarak ileri sürmeyi değerlendirin.
6. Mali taleplerinizi yazın. Tazminat, nafaka ve mal rejimi talepleri iptal davasında da ileri sürülebilir (TMK m.158/2).
7. Öğrendikten sonraki tutumunuza dikkat edin. Uzun süre beklemek süre kaybına ve iradenizin tartışılmasına yol açabilir.
8. Süre geçmişse boşanma yollarını değerlendirin. Gizlemenin evlilik içinde sürdürülmesi kusur sayılabilir (TMK m.166/1).

Sık Yapılan Hatalar

1. Altı aylık süreyi kaçırmak. Süre öğrenmeden itibaren işler ve hak düşürücüdür.
2. Her gizlemeyi iptal sebebi sanmak. Kanun sebepleri sınırlı saymıştır.
3. Yalnızca evlilik öncesi olguya dayanarak boşanma davası açmak. Evlilik öncesi olaylar tek başına boşanma sebebi değildir.
4. Heyet raporu istememek. Gizlenen hastalık iddiasında heyet raporu belirleyicidir.
5. Eşin sağlık kayıtlarına izinsiz erişmek. Hukuka aykırı delil ve suç riski doğar.
6. Resmî kayıtlarda görünen bir bilgiyi gizleme olarak ileri sürmek. İddia zayıflar.
7. Mutlak ve nisbi butlanı karıştırmak. Mahkeme talebi aşarak farklı bir sebeple karar veremez.
8. İptal ve boşanma davalarını ayrı ayrı açıp ilişkiyi bildirmemek. İptal davası bekletici sorundur.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin evlenmeden önce gizlediği her şey için iptal davası açabilir miyim?

Hayır. İptal sebepleri kanunda sınırlı olarak sayılmıştır: geçici ayırt etme gücü yokluğu, yanılma, aldatma ve korkutma (TMK m.148-151). Gizlenen olgunun bu sebeplerden birine girmesi gerekir.

Gizlenen hastalık iptal sebebi midir?

Davacının veya altsoyunun sağlığı için ağır tehlike oluşturan bir hastalık davacıdan gizlenmişse iptal davası açılabilir (TMK m.150/2). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, hastalığın ağır ve tedavi edilemez nitelikte olup olmadığının tam teşekküllü hastaneden alınacak heyet raporuyla belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir (YHGK 23.09.2020, E.2017/2294, K.2020/671).

İptal davasını ne zamana kadar açmalıyım?

İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.152).

Nitelikte yanılma ne demektir?

Eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenmektir (TMK m.149/2). Niteliğin hem önemli olması hem de ortak hayatı çekilmez kılması aranır (YHGK 2020/671).

Namus ve onur hakkında aldatma neyi kapsar?

Eşin namus ve onuru hakkında doğrudan onun tarafından veya onun bilgisi altında bir başkası tarafından aldatılarak evlenmeye razı olunmasıdır (TMK m.150/1). Kapsamı somut olaya ve toplumsal değerlere göre belirlenir.

Evlilik öncesi bir olay boşanma sebebi olabilir mi?

Tek başına olamaz; çünkü boşanma evlilik içindeki olaylara dayanır. Ancak gizlemenin evlilik boyunca sürdürülmesi güven sarsıcı davranış sayılabilir (Y2HD 15.09.2025, E.2025/6195, K.2025/7213; karar oy çokluğuyla verilmiştir).

İptal ve boşanma davasını birlikte açabilir miyim?

Evet. Talepler terditli olarak birlikte ileri sürülebilir; ayrı açılmışsa iptal davası boşanma davası için bekletici sorun oluşturur (Y2HD 16.01.2017, E.2016/15306, K.2017/350).

İptal kararı evliliği baştan yok sayar mı?

Hayır. Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer ve karara kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m.156).

Çocuklarımızın durumu ne olur?

İptal edilen evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılır; çocuklarla ana-baba arasındaki ilişkilerde boşanma hükümleri uygulanır (TMK m.157).

İptal davasında tazminat ve nafaka isteyebilir miyim?

Evet. Mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK m.158/2). Koşulları varsa maddi ve manevi tazminat (TMK m.174) ve yoksulluk nafakası (TMK m.175) istenebilir.

Akıl hastalığı gizlenmişse hangi dava açılır?

Evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı mutlak butlan sebebidir (TMK m.145/3) ve süreye bağlı değildir. Bu derecede olmayan ancak gizlenen hastalık nisbi butlan kapsamında değerlendirilir; mahkeme talebi aşarak mutlak butlana karar veremez (Y2HD 20.12.2016, E.2016/20616, K.2016/16240).

Eşim gerçeği bildiğimi iddia ediyor; ne olur?

Davacı gerçeği evlenmeden önce biliyorsa yanılma veya aldatmadan söz edilemez. Yargıtay, eşini tanıyarak özgür iradesiyle evlenen davacının yanılma iddiasını kabul etmemiştir (Y2HD 13.02.2017, E.2015/22332, K.2017/1350).

Süre geçtiyse hiçbir şey yapamaz mıyım?

İptal yolu kapanır; ancak gizleme evlilik boyunca sürdürülmüşse genel boşanma sebebinde kusur olarak ileri sürülebilir (TMK m.166/1). Akıl hastalığı varsa koşulları oluştuğunda TMK m.165’e dayanılabilir.

Dava hakkı olan eş ölürse dava ne olur?

Evlenmenin butlanını dava etme hakkı mirasçılara geçmez; ancak mirasçılar açılmış olan davayı sürdürebilirler (TMK m.159/1). Evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz (TMK m.159/2).

Hangi mahkemede dava açılır?

Yetki ve yargılama usulü bakımından boşanma hükümleri uygulanır (TMK m.160). Dava aile mahkemesinde, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir (TMK m.168).

Evlenmeden önce başka biriyle evli olduğunu gizlemiş; ne yapmalıyım?

Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması mutlak butlan sebebidir (TMK m.145/1). Mutlak butlan davası Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılır ve ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir (TMK m.146).