Miras Alacaklarında Faiz ve Değerleme Tarihi: Hangi Tarihten, Hangi Oranla İstenir?

Yedi yıl süren bir katılma alacağı davası kazanılır. Bilirkişi 3.000.000 TL hesaplamıştır. Ancak dava dilekçesinde faiz istenmemiştir ve değerleme tarihi tartışılmamıştır. Sonuç: müvekkil, yedi yıl önceki değere karşılık gelen bir tutarı bugün alır. Dava kazanılmış, alacak erimiştir.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

İki Ayrı Kalem, İki Ayrı Etki

Uzun süren miras davalarında alacağın gerçek değerini iki şey belirler ve bunlar birbirinden bağımsızdır.

Alacağın değerini belirleyen kalemler

Değerleme Tarihi: Hüküm Neyi Emrediyor?

Miras hukukunda değerleme tarihi tek bir kuralla belirlenmez; her kurumun kendi ölçütü vardır.

Kuruma göre değerleme tarihi

Faiz: Talep Edilmezse Hükmedilmez

Bu hüküm, faiz bakımından kesin bir sonuç doğurur: istenmeyen faize hükmedilmez. Bu, miras dosyalarında en pahalıya mal olan ihmallerden biridir.

Faiz talebinin biçimine göre sonuç

Temerrüt: Faizin Başladığı An

Miras alacaklarında temerrüdün ne zaman gerçekleştiği, faiz başlangıcını belirler.

Temerrüt anı ve faiz başlangıcı

BÖLÜM 1 — TEMERRÜT İHTARNAMESİ

İHTARNAME

KEŞİDECİ : ...  (TC: ...)
VEKİLİ   : Av. ...
MUHATAP  : ...  (TC: ...)

KONU : Miras/mal rejimi alacağının ödenmesi, aksi hâlde TEMERRÜT
gerçekleşeceğinin ihtarıdır.

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ... , .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir. Müvekkil ve
   muhatap, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı mirasçılık
   belgesi uyarınca mirasçılardır.

2. Terekeye dâhil ... ada ... parsel sayılı taşınmaz muhatabın
   zilyetliğinde bulunmakta olup, müvekkilin miras payına düşen
   kısım kendisine teslim edilmemiştir.

3. Ayrıca müteveffanın ... Bankası nezdindeki hesabından muhatap
   tarafından ... TL çekilmiş olup, müvekkilin payı ödenmemiştir.

4. TBK m.117 uyarınca "Muaccel bir borcun borçlusu, ALACAKLININ
   İHTARIYLA TEMERRÜDE DÜŞER."

TALEBİMİZ :

Müvekkilin miras payına düşen ... TL tutarındaki alacağın, işbu
ihtarnamenin tebliğinden itibaren ON BEŞ GÜN içinde ... IBAN numaralı
hesaba ödenmesini; aksi hâlde TEMERRÜDE DÜŞMÜŞ SAYILACAĞINIZI, yasal
yollara başvurulacağını ve TEMERRÜT TARİHİNDEN İTİBAREN İŞLEYECEK
FAİZ ile yargılama gideri ve vekâlet ücretinin tarafınıza ait
olacağını ihtaren bildiririz.               .../.../2026

                                                Keşideci Vekili
                                                      Av. ...

──────────────────────────────────────────────────────────────

BÖLÜM 2 — DAVA DİLEKÇESİ TALEP SONUCU (FAİZ KURGUSU)

TALEP SONUCU :

1- Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, şimdilik ... TL
   alacağın;

   a) ÖNCELİKLE, .../.../2026 tarihli ... Noterliğinin ... yevmiye
      numaralı İHTARNAMESİNİN TEBLİĞİNDEN İTİBAREN (temerrüt tarihi:
      .../.../2026),

   b) Bu talebimizin kabul görmemesi hâlinde DAVA TARİHİNDEN İTİBAREN

   işleyecek YASAL FAİZİ ile birlikte davalıdan tahsiline,

2- Terekeye dâhil kazandırmaların değerlendirilmesinde;

   a) TENKİS talebimiz yönünden TMK m.565/son uyarınca MİRASBIRAKANIN
      ÖLÜMÜ TARİHİNDEKİ değerin,

   b) DENKLEŞTİRME talebimiz yönünden TMK m.673 uyarınca
      DENKLEŞTİRME ANINDAKİ değerin

   esas alınmasına,

3- Bilirkişi incelemesinde, dava konusu taşınmazın hem ÖLÜM TARİHİ hem
   de RAPOR TARİHİ itibarıyla değerinin AYRI AYRI hesaplanmasına,

4- HMK m.107 uyarınca bilirkişi raporundan sonra talebimizi
   artırdığımızda, ARTIRILAN KISIM YÖNÜNDEN DE aynı tarihten itibaren
   faiz işletilmesine,

5- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                    Davacı Vekili
                                                       Av. ...

NOT : Faiz talebi HMK m.26 uyarınca TALEP EDİLMEDİKÇE HÜKMEDİLMEZ.
Talep artırım dilekçesinde faiz talebinin TEKRARLANMASI gerekir.

Bilirkişi Raporunda İki Tarih İstemek

Uygulamada en etkili yöntem, bilirkişiden tek bir değer değil, farklı tarihlere ilişkin değerlerin ayrı ayrı hesaplanmasını istemektir.

Bilirkişiden istenecek hesaplar

Bu yaklaşımın avantajı şudur: hangi talebin daha yüksek sonuç verdiği rapor geldikten sonra görülür ve talep buna göre şekillendirilebilir. Tek bir tarih üzerinden hesap yaptırıldığında, alternatif hesabı sonradan istemek ek rapor ve zaman kaybı doğurur.

Adım Adım Yol Haritası

1. Dava açmadan önce ihtarname çekin. Faiz başlangıcını öne çeker.
2. Talebin dayanağını belirleyin. Tenkis mi, denkleştirme mi?
3. Hangi değerleme tarihinin uygulanacağını tespit edin. Hüküm bunu emreder.
4. Faizi dava dilekçesinde açıkça isteyin. HMK m.26 taleple bağlılık.
5. Faiz başlangıcını terditli kurun. Önce ihtar, olmazsa dava tarihi.
6. Belirsiz alacak davası açın. Talep artırımı ıslah harcamaz.
7. Bilirkişiden iki tarihli hesap isteyin. Karşılaştırma imkânı doğar.
8. Rapora süresinde itiraz edin. Yanlış tarih düzeltilmelidir.
9. Talep artırımında faizi tekrarlayın. En sık yapılan hata budur.
10. İnfazda faizi takip edin. Hüküm tarihinden sonrası da işler.

Sayısal Örnek: Aynı Dosya, Üç Farklı Sonuç

Miras bırakan, vefatından beş yıl önce bir çocuğuna taşınmaz bağışlamıştır. Ölümden dört yıl sonra dava açılmış, davanın üçüncü yılında bilirkişi raporu alınmıştır.

Örnek olayın verileri

Bu tabloda aynı bağış, hangi kuruma dayanıldığına göre farklı tutarlara karşılık gelir:

Talebe göre değişen sonuç

Görüldüğü üzere denkleştirme talebi, tenkise göre dört buçuk kat daha yüksek bir sonuç doğurur. Bu fark hiçbir faiz oranıyla kapatılamaz.

Faiz Türleri ve Oranları

Faiz talebi kurulurken hangi faizin isteneceği de belirtilmelidir.

Faiz türleri

Miras alacakları kural olarak adi iş niteliğindedir; bu nedenle kanuni faiz uygulanır. Ancak terekede ticari işletme bulunması veya alacağın ticari bir ilişkiden doğması hâlinde, işin niteliğine göre farklı oranlar gündeme gelebilir.

Bu nedenle dava dilekçesinde faiz talebi kurulurken, alacağın niteliği ve buna bağlı faiz türü ayrıca değerlendirilmelidir. Örneğin miras bırakanın ticari işletmesinden doğan bir alacağın mirasçılarca takibinde, ticari işlere ilişkin faiz oranının uygulanması istenebilir.

Hükümden Sonra da Faiz İşler

Faiz meselesi hükümle bitmez. Kararın kesinleşmesi ve infazı arasında geçen sürede de faiz işlemeye devam eder.

Faizin işlediği dönemler

İcra takibi başlatılırken faiz talebinin takip talebinde de açıkça gösterilmesi gerekir. Hükümde faize hükmedilmiş olması, takipte otomatik olarak hesaplanacağı anlamına gelmez; takip talebinde faiz başlangıcı, oranı ve türü ayrıca belirtilmelidir.

Kısmi ödeme yapılması hâlinde ise mahsup sırası önem taşır. TBK hükümleri çerçevesinde yapılan ödemenin öncelikle hangi kaleme mahsup edileceği, kalan borcun ve işleyecek faizin miktarını doğrudan etkiler.

Yabancı Para Alacağı

Terekede döviz hesabı, yurt dışı alacağı veya döviz üzerinden yapılmış bir sözleşme bulunması hâlinde ayrı bir rejim işler.

Bu hüküm, mirasçıya önemli bir seçim hakkı tanır: borç ödenmediğinde, vade günündeki kur ile fiilî ödeme günündeki kur arasında tercih yapılabilir.

Yabancı para alacağında seçenekler

Kurun yükseldiği dönemlerde fiilî ödeme günü kuru talebi, alacağın değerini korumanın en etkili yoludur. Bu talep dava dilekçesinde açıkça yazılmalı; yalnızca TL karşılığı yazılarak dava açılması hâlinde, sonradan kur farkı istenmesi güçleşir.

Sık Yapılan Hatalar

• Faiz talebini dilekçeye yazmamak. Hâkim resen hükmedemez.
• Faiz başlangıcını belirtmemek. Erken tarih kaybedilir.
• İhtarname çekmeden dava açmak. Aylarca faiz kaybı doğar.
• Talep artırımında faizi unutmak. Artırılan kısımda faiz doğmaz.
• Değerleme tarihini tartışmamak. Faizden büyük fark yaratır.
• Tenkis ile denkleştirmeyi karıştırmak. Değerleme tarihleri farklıdır.
• Bilirkişiden tek tarih istemek. Karşılaştırma imkânı kaybolur.
• Rapora süresinde itiraz etmemek. Yanlış hesap kesinleşir.

Temerrüdün Doğuşu ve Faizin Başlangıcı

Faiz talebinin kabul edilmesi, alacağın muaccel olmasına ve borçlunun temerrüde düşmesine bağlıdır. Bu iki aşama Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir ve faizin başlangıç tarihini doğrudan belirler.

Altıncı ve yedinci satırların birleşimi, en sık yaşanan kaybı açıklar: talep sonucunda faiz istenmemişse mahkeme kendiliğinden faize hükmetmez. Aynı şekilde faizin hangi tarihten itibaren isteneceği belirtilmemişse, dava tarihinden itibaren hükmedilmesiyle yetinilir ve daha önceki döneme ait faiz kaybedilir.

Islah ve Faiz İlişkisi

Talep sonradan artırıldığında, artırılan kısım bakımından faizin nasıl işleyeceği ayrı bir sorundur.

Beşinci satır, davalı tarafın en güçlü savunmasıdır: ıslahla artırılan kısım bakımından zamanaşımı def’i ileri sürülebilir ve bu def’i, ilk dava tarihinde ileri sürülmemiş olsa dahi ıslah anında değerlendirilir. Bu nedenle talep sonucunun baştan gerçekçi kurulması, yalnızca harç değil, esasa ilişkin bir tercih meselesidir.

Islahın çerçevesi için ıslah ve talep artırımı rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Miras alacaklarında faiz otomatik işler mi?

Hayır. Faiz kural olarak talep edilmesi hâlinde hükmedilir. HMK m.26 uyarınca hâkim taleple bağlıdır; dilekçede faiz istenmemişse hükmedilmez.

Temerrüt ne zaman başlar?

TBK m.117 uyarınca muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. İfa günü belirlenmişse veya haklı bir ihbarla belirlenmişse, bu günün geçmesiyle ihtara gerek olmaksızın temerrüt gerçekleşir.

Dava tarihi mi ihtar tarihi mi esastır?

İhtar çekilmişse temerrüt ihtardaki sürenin dolmasıyla başlar. İhtar yoksa dava tarihi temerrüt anı olarak kabul edilir. Bu nedenle dava öncesi ihtarname, faiz başlangıcını öne çeker.

Hangi faiz oranı uygulanır?

3095 sayılı Kanun uyarınca kanuni faiz oranı uygulanır. Ticari işlerde ise avans faizi gündeme gelebilir. Miras alacakları kural olarak adi işlerden sayıldığından kanuni faiz uygulanır.

Katılma alacağında faiz hangi tarihten işler?

Uygulamada mal rejiminin sona ermesiyle alacak doğar; ancak faiz bakımından temerrüt kurallarının uygulanacağı kabul edilmektedir. Talep dilekçesinde faiz başlangıcı açıkça belirtilmelidir.

Tenkis alacağında faiz nasıl istenir?

Tenkis alacağı bakımından da temerrüt kuralları geçerlidir. Dava tarihinden itibaren faiz talep edilmesi uygulamada yaygındır; ihtar çekilmişse daha erken tarih ileri sürülebilir.

Ecrimisilde faiz başlangıcı nedir?

Ecrimisil, haksız kullanım dönemine ilişkin olduğundan dönemsel olarak doğar. Faiz bakımından temerrüt kuralları uygulanır; talep edilen dönem ve faiz başlangıcı ayrı ayrı gösterilmelidir.

Değerleme tarihi neden önemlidir?

Terekedeki malların hangi tarihteki değeri esas alınacaksa, hesaplanan alacak da o ölçüde değişir. Uzun süren davalarda değerleme tarihi, faizden daha büyük fark yaratabilir.

Tenkiste hangi tarihteki değer esas alınır?

TMK m.565/son uyarınca tenkiste, kazandırmaların değerlendirilmesinde mirasbırakanın ölümü tarihindeki değerin esas alınacağı düzenlenmiştir.

Denkleştirmede hangi tarih esastır?

TMK m.673 uyarınca denkleştirme, malların paylaşma zamanındaki değerine göre yapılır. Bu, tenkisteki ölçütten farklıdır.

Bu fark neden önemli?

Aynı kazandırma, tenkiste ölüm tarihindeki değerle, denkleştirmede paylaşma tarihindeki değerle hesaplanır. Uzun süren dosyalarda iki hesap arasında ciddi fark doğabilir.

Belirsiz alacak davasında faiz ne olur?

HMK m.107 uyarınca talep artırıldığında, artırılan kısım için faiz başlangıcının da açıkça belirtilmesi gerekir. Aksi hâlde artırılan kısım için faiz kaybı doğabilir.

Yabancı para alacağında ne olur?

TBK m.99 uyarınca yabancı para borcunun ödeme yerinde ve vadesinde Türk parasıyla ödenmesi istenebilir. Alacaklının seçim hakkı ve kur tarihi bakımından anılan hüküm uygulanır.

Faiz talebi sonradan eklenebilir mi?

Faiz de bir taleptir ve iddianın genişletilmesi yasağına tabidir. Islah yoluyla eklenmesi gündeme gelebilir; ancak bu, bir kez kullanılabilen ıslah hakkının harcanması anlamına gelir.