Miras davalarında talep tutarı çoğu zaman dava açılırken kesin olarak bilinemez. Taşınmazın değeri ve saklı payın ne kadar zedelendiği ancak bilirkişi raporundan sonra netleşir. Islah, bu boşluğu kapatan usul kurumudur; ancak yalnızca bir kez ve belirli bir ana kadar kullanılabilir.
Miras Davalarında Neden Kritik?
Miras davalarının önemli bir kısmında talep tutarı, dava açılırken kesin olarak bilinemez.
Tenkis davasında saklı payın ne kadar zedelendiği, tereke ve kazandırmaların değerlemesi yapılmadan hesaplanamaz. Ecrimisil davasında kullanım bedeli bilirkişi raporuyla belirlenir. Denkleştirme ve katkı payı taleplerinde de tablo aynıdır.
Bu nedenle davalar çoğu zaman düşük bir değerle açılır; bilirkişi raporu geldikten sonra talep gerçek tutara çıkarılır. Bu çıkarma işleminin usul hukukundaki adı ıslahtır.
Islah tek kez kullanılabilen bir haktır. Yanlış anda kullanılırsa, doğru tutar ortaya çıktığında elde ikinci bir hak kalmaz.
Üç Temel Kural
| Kural | Dayanak | Pratik sonuç |
|---|---|---|
| Bir kez kullanılır | HMK m.176/2 | İkinci ıslah talebi reddedilir |
| Tahkikat sonuna kadar | HMK m.177/1 | Sözlü yargılamaya geçilince hak sona erer |
| Bozmadan sonra canlanabilir | HMK m.177/2 | Tahkikat işlemi yapılırsa yeniden mümkün |
| Bozmanın sonucu değiştirilemez | HMK m.177/2 | Usuli kazanılmış hak korunur |
| Sözlü veya yazılı | HMK m.177/3 | Karşı tarafa bildirim zorunlu |
| Harç tamamlanmalı | Harçlar Kanunu m.30 | Artırılan değer üzerinden noksan harç |
Üçüncü satır 2020 yılında getirilen bir açıklıktır: bozmadan sonra ıslahın mümkün olup olmadığı uzun süre tartışmalıydı; 7251 sayılı Kanunla eklenen fıkra bu tartışmayı sona erdirdi.
Islah ve talep artırımı stratejisi için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Zamanlama: En Kritik Karar
Islah hakkı bir kez kullanılabildiğinden, ne zaman kullanılacağı davanın ekonomik sonucunu doğrudan belirler.
| An | Islah uygun mu | Neden |
|---|---|---|
| Dava açılır açılmaz | Hayır | Gerçek tutar henüz bilinmiyor |
| Dilekçeler teatisi sırasında | Genellikle hayır | Değerleme yapılmadı |
| Keşif yapıldıktan sonra | Erken | Rapor henüz gelmedi |
| Bilirkişi raporu geldikten sonra | Evet | Tutar netleşti |
| Rapora itiraz edildi, ek rapor bekleniyor | Bekleyin | Ek rapor tutarı değiştirebilir |
| Ek rapor kesinleşti | Evet, son fırsat | Tahkikat kapanmak üzere |
| Sözlü yargılamaya geçildi | Hayır | Hak sona erdi |
Beşinci ve altıncı satır arasındaki denge, uygulamadaki asıl güçlüktür: ilk rapora göre ıslah yapılırsa ve ek rapor daha yüksek bir tutar gösterirse, ikinci bir ıslah hakkı kalmaz. Buna karşılık ek raporu beklerken tahkikatın kapanması riski vardır.
Bu nedenle pratikte izlenen yol şudur: rapora itiraz edilmişse, ek raporun geldiği ve tutarın kesinleştiği duruşmada ıslah dilekçesi hazır bulundurulur. Duruşmada tahkikatın kapatılacağı anlaşılırsa ıslah o celsede yapılır.
Kısmi Dava ve Talep Artırımı Alternatifi (7589 Sonrası)
Islah tek kez kullanılabildiğinden, dava türü seçimi baştan yapılması gereken bir stratejidir.
| Yol | Nasıl işler | Ne zaman uygun |
|---|---|---|
| Tam dava + ıslah | Tam tutarla açılır, gerekirse ıslah | Tutar baştan biliniyorsa |
| Kısmi dava + talep artırımı | Bir kısmı istenir, tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4) | Tutar belirsizse |
| Belirsiz alacak davası (mülga) | 7589 sayılı Kanunla kaldırıldı | Yalnızca 31.07.2026’dan önce açılmış davalarda |
| Kademeli talep | Asıl ve yedek talep birlikte | Nitelendirme tartışmalıysa |
İkinci satır, 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda tutarı belirsiz talepler için temel yoldur: 7589 sayılı Kanun belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmış, kısmi davaya HMK m.109/4’ü eklemiştir. Buna göre kısmi davada talep tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılabilir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Üçüncü satırdaki belirsiz alacak davası yalnızca bu tarihten önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder; ayrıntı için 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davasının kaldırılması yazımıza bakabilirsiniz.
Miras davalarında sıkça tercih edilen kurgu, düşük bir değerle kısmi dava açıp bilirkişi raporundan sonra tutarı yükseltmektir. 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan kısmi davada bu artırım HMK m.109/4 uyarınca yapılır; bu tarihten önce açılmış kısmi davalarda ise artırım ıslahla yapılır. Her iki durumda da baştan yüksek harç ödenmez.
Ancak bu tercihin bir bedeli vardır: artırım hakkı bir kez kullanılabilir. İlk rapora göre artırım yapılır ve ek rapor daha yüksek bir tutar gösterirse ikinci bir artırım hakkı kalmaz. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış kısmi davalarda artırım ıslahla yapıldığından ıslah hakkı da bu şekilde tüketilir; dava sırasında başka bir usul işlemini düzeltme ihtiyacı doğarsa artık ıslah yapılamaz.
Bilirkişi raporu sonrası değerlendirme için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Harç: Islahın Gerçek Maliyeti
Islah dilekçesi vermek tek başına yeterli değildir; artırılan değer üzerinden noksan harcın tamamlanması gerekir.
| Aşama | Ödenen | Not |
|---|---|---|
| Dava açılışı | Talep edilen değer üzerinden peşin harç | Kısmi davada düşük tutar |
| Islah | Artırılan kısım üzerinden noksan harç | Harçlar Kanunu m.30 |
| Harç tamamlanmazsa | Artırılan kısım sonuç doğurmaz | Kesin süre verilir |
| Karar | Karar ve ilam harcı | Nispi |
| Kanun yolu | İstinaf ve temyiz harçları | Ayrıca ödenir |
Üçüncü satır uygulamada ciddi hak kayıplarına yol açar: ıslah dilekçesi süresinde verilmiş olsa dahi, verilen kesin süre içinde harç tamamlanmazsa artırılan kısım bakımından talep sonuç doğurmaz.
Bu nedenle ıslah kararı verilirken yalnızca hukuki değil mali hazırlık da yapılmalıdır. Bilirkişi raporu yüksek bir tutar gösteriyorsa, ödenmesi gereken noksan harç da o oranda yüksek olur.
Harcı karşılayamayacak durumdaki taraf için adli yardım talebi gündeme gelebilir; bu talebin ıslah süresi dolmadan yapılması gerekir.
Islahla Ne Değiştirilebilir, Ne Değiştirilemez?
Islah geniş bir imkân sunar ancak sınırsız değildir.
| İşlem | Islahla mümkün mü |
|---|---|
| Talep tutarını artırmak | Evet; en yaygın kullanım |
| Dava sebebini değiştirmek | Evet |
| Dava konusunu değiştirmek | Evet |
| Savunmayı genişletmek | Evet; zamanaşımı def’i dahil |
| Yeni delil bildirmek | Islahın kapsamına göre değerlendirilir |
| Taraf değiştirmek | Hayır; ıslahla taraf değiştirilemez |
| Bozmanın sonucunu ortadan kaldırmak | Hayır |
| Tahkikat kapandıktan sonra işlem | Hayır |
Altıncı satır sıkça karıştırılır: dava yanlış kişiye açılmışsa ıslah çözüm değildir. Taraf değişikliği ayrı kurallara tabidir ve ıslahla yapılamaz.
Dördüncü satır ise davalı tarafın en güçlü kullanımıdır: cevap dilekçesinde ileri sürülmemiş zamanaşımı def’i, ıslah yoluyla sonradan gündeme getirilebilir. Yargıtay uygulamasında bu imkân kabul edilmekte, ıslahın tahkikat bitmeden yapılması aranmaktadır.
Miras davalarında bu, davalı bakımından belirleyici olabilir: tenkis davasında zamanaşımı savunmasının atlandığı fark edildiğinde ıslah bir kurtarma yolu sunar.
Dava Türüne Göre Islah Kullanımı
Her miras davasında ıslah aynı amaçla kullanılmaz.
| Dava | Tipik ıslah amacı | Zamanlama |
|---|---|---|
| Tenkis | Talep tutarını rapora göre artırmak | Değerleme raporundan sonra |
| Ecrimisil | Kullanım bedelini artırmak | Bilirkişi hesabından sonra |
| Denkleştirme | İade tutarını netleştirmek | Değerleme sonrası |
| Tapu iptali ve tescil | Talebi tazminata dönüştürmek | Taşınmaz üçüncü kişiye geçmişse |
| Miras sebebiyle istihkak | Talep konusunu daraltmak | Malların akıbeti belirlenince |
| Ortaklığın giderilmesi | Aynen taksim yerine satış | Bölünebilirlik raporundan sonra |
Dördüncü satır önemli bir kurtarma imkânıdır: dava sürerken taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye devredilmişse, aynen iade talebi sonuçsuz kalır. Bu hâlde talebin bedele dönüştürülmesi ıslahla mümkündür.
Bu risk, dava açılırken tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi konulmasının neden bu kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterir.
Islah Kontrol Listesi
Islah hakkı bir kez kullanılabildiğinden, karar öncesinde aşağıdaki liste üzerinden geçilmelidir.
Uzun bir rehberdi; en kritik noktaları bir arada bırakalım.
- Bilirkişi raporu kesinleşti mi, ek rapor bekleniyor mu?
- Tahkikatın kapanmasına ne kadar kaldı?
- Islah hakkını daha önce kullandınız mı?
- Artırılan değer üzerinden ödenecek harcı hesapladınız mı?
- Harç için kesin süre verildiğinde ödeyebilecek durumda mısınız?
- Talebi artırmak yerine dönüştürmek mi gerekiyor?
- Karşı tarafa bildirim yapıldığından emin olun.
- Islah dilekçesini duruşmada hazır bulundurun.
Üçüncü kalem gözden kaçmamalıdır: dava sırasında daha önce yapılmış küçük bir düzeltme dahi ıslah hakkını tüketmiş olabilir. Dosya geçmişi bu yönden kontrol edilmelidir.
Karşı Taraf İçin: Islaha Nasıl Cevap Verilir?
Islah tek taraflı bir işlemdir; karşı tarafın onayı aranmaz. Ancak bu, karşı tarafın çaresiz olduğu anlamına gelmez.
| Kontrol | Ne aranır | İtiraz sebebi olabilir mi |
|---|---|---|
| Islah hakkı daha önce kullanıldı mı | Dosya geçmişi | Evet; ikinci ıslah reddedilir |
| Tahkikat kapanmış mıydı | Duruşma tutanakları | Evet; süresinde değilse |
| Bildirim yapıldı mı | Tebligat ve tutanak | Savunma hakkı bakımından |
| Harç tamamlandı mı | Harç makbuzu | Evet; tamamlanmazsa sonuç doğmaz |
| Bozmanın sonucu değiştiriliyor mu | Bozma ilamı | Evet; usuli kazanılmış hak |
| Taraf değişikliği yapılıyor mu | Islah dilekçesi | Evet; ıslahla taraf değiştirilemez |
Birinci satır en etkili itirazdır ve sıkça gözden kaçar: karşı taraf dosyada daha önce bir ıslah yapmışsa, ikinci talebin reddi gerekir. Bu nedenle ıslah dilekçesi geldiğinde dosya geçmişi baştan taranmalıdır.
Karşı taraf için ikinci imkân ise zamanaşımı savunmasıdır: ıslahla artırılan kısım bakımından zamanaşımı def’i ayrıca ileri sürülebilir. Miras davalarında bu, artırılan tutarın önemli bölümünü sınırlayabilir.
Ayrıca ıslah, karşı tarafın da bir kez kullanabileceği kendi ıslah hakkını ortadan kaldırmaz; iki taraf ayrı ayrı birer kez ıslah yapabilir.
Islah: Ne Zaman, Kaç Kez?
Talep sonucunu artırmak veya değiştirmek ıslah kurumuyla mümkündür.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Sayı | Tahkikat aşamasında bir kez | Tekrarlanamaz |
| Zaman | Tahkikat sona erinceye kadar | Sonrasında olmaz |
| Kapsam | Talep artırımı, dava türü değişikliği | Geniş |
| Ek harç | Artırılan kısım için ödenir | Zorunlu |
| Karşı tarafın rızası | Gerekmez | Tek taraflı |
| Zamanaşımı | Islahla artırılan kısımda def’i ileri sürülebilir | Dikkat |
| Kısmi dava | 31.07.2026 sonrası artırım HMK m.109/4 ile, bir kez; belirsiz alacak davası kaldırıldı | İnceleyin |
| Bilirkişi raporu sonrası | En yaygın kullanım | Değer netleşince |
| Islah edilemeyen | Islahla taraf değiştirilemez | Sınır |
Birinci ve altıncı satırlar iki kritik sınırı verir: ıslah hakkı tahkikat aşamasında yalnızca bir kez kullanılabilir ve ıslahla artırılan kısım bakımından karşı taraf zamanaşımı def’ini ileri sürebilir — bu nedenle artırımın gecikmeden yapılması gerekir. Sekizinci satır ise en yaygın kullanım anıdır; bilirkişi raporuyla terekenin gerçek değeri ortaya çıktığında talep buna göre artırılır.
Miras usul rehberlerimiz: görevli ve yetkili mahkeme · miras davalarında süreler · ihtiyati tedbir ve tapu şerhi · delil, bilirkişi ve keşif · harç ve yargılama gideri · istinaf ve temyiz
Miras Davalarında Islah Neden Kritik?
Miras davalarında talep tutarı çoğu zaman dava açılırken bilinemez. Terekenin kapsamı, taşınmaz değerleri ve saklı payın ne kadar zedelendiği ancak bilirkişi incelemesiyle netleşir.
| Belirsizlik kaynağı | Ne zaman netleşir |
|---|---|
| Terekenin tam kapsamı | Tespit ve müzekkere sonrası |
| Taşınmaz rayiç değerleri | Keşif ve bilirkişi |
| Sağlararası kazandırmalar | Tapu ve banka kayıtları |
| Saklı payın zedelenme oranı | Bilirkişi raporu |
| Şirket payı değeri | Mali müşavir raporu |
Bu tablo ıslahın neden bu davalarda sık gündeme geldiğini açıklar: rapor gelene kadar gerçekçi bir tutar belirlemek çoğu dosyada mümkün değildir.
Düşük tutarla açılan dava harç yükünü azaltır ancak eksik talep riski doğurur; yüksek tutarla açılan dava ise fazla harç ödettirir ve kısmen ret hâlinde karşı vekâlet ücreti doğurur.
Islah, bu ikilemi çözen usul aracıdır: rapor geldikten sonra talep gerçek tutara çekilir.
Zamanlama: Rapordan Sonra, Süre Dolmadan
| Aşama | Islah için uygunluk |
|---|---|
| Dilekçeler aşaması | Henüz veri yok; erken |
| Ön inceleme | Genellikle erken |
| Bilirkişi raporu sonrası | En uygun an |
| Ek rapor sonrası | Değerler netleşmişse |
| Tahkikat kapandıktan sonra | Geç kalınmış olur |
Üçüncü satır pratikte en verimli andır: rapor geldiğinde talep tutarının ne olması gerektiği görülür ve ıslah bu veriye dayandırılır.
Beşinci satır ise geri dönüşü olmayan aşamayı gösterir: tahkikat tamamlandıktan sonra talep artırımı yapılamaz ve eksik talep kalıcı hâle gelir.
Ayrıca ıslahla birlikte doğan ek harcın süresinde yatırılması gerekir. Harç tamamlanmazsa talep artırımı sonuç doğurmaz ve dava eski tutar üzerinden görülür.
Bu nedenle ıslah dilekçesi verilirken harç hesabı önceden yapılmalı ve ödeme hazır tutulmalıdır.
Zamanaşımı Bakımından Dikkat
| Konu | Değerlendirme |
|---|---|
| Dava açılması | Talep edilen tutar için süreyi keser |
| Kısmi davada artırılan kısım (31.07.2026 sonrası) | Zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4) |
| Islahla artırılan kısım | Zamanaşımı def’isi ileri sürülebilir |
| Tenkiste süre | TMK m.571 (1 yıl / 10 yıl) |
| İptalde süre | TMK m.559 (1 yıl / 10-20 yıl) |
| Denkleştirme | Hak düşürücü süreye tabi değil |
İkinci satır ıslahın en önemli sınırıdır: artırılan kısım bakımından karşı taraf zamanaşımı def’isi ileri sürebilir. Süre dolmuşsa artırım sonuçsuz kalabilir.
Bu risk, davanın fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak açılmasıyla azaltılır. Dilekçede bu kaydın bulunması, sonraki artırımın dayanağını güçlendirir.
Beşinci satır ise alternatif bir yol sunar: kazandırma yasal bir mirasçıya yapılmışsa TMK m.669 uyarınca denkleştirme istenebilir ve bu talep hak düşürücü süreye tabi değildir.
Tenkis süresi dolmuş dosyalarda denkleştirme ve muris muvazaası yolları açık kalır; her ikisi de süreye bağlı değildir.
Islah Yerine Kullanılabilecek Yollar
| Yol | Ne zaman uygun | Avantajı |
|---|---|---|
| Belirsiz alacak davası (mülga) | Yalnızca 31.07.2026’dan önce açılmış davalar | Eski hükme göre görülmeye devam eder |
| Kısmi dava | Tutar başta belirlenemiyorsa veya bir kısmı talep edilecekse | Harç düşük başlar; talep bir kez artırılır, artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4) |
| Islah | Talep sonradan değişecekse | Kapsamlı düzeltme |
| Yeni dava | Islah imkânı kalmadıysa | Süre varsa mümkün |
31 Temmuz 2026’dan sonra miras davalarına en uygun kurgu ikinci satırdır: terekenin değeri dava açılırken bilinemiyorsa talep kısmi dava olarak kurulur ve rapordan sonra HMK m.109/4 uyarınca artırılır. Birinci satırdaki belirsiz alacak davası, 7589 sayılı Kanun HMK m.107’yi kaldırdığından yeni davalarda kullanılamaz.
Ancak kısmi dava her talep için uygun değildir; talep konusunun bölünebilir olması aranır (HMK m.109/1). Tapu iptali ve tescil gibi bölünemeyen taleplerde dava tahmini değerle açılır, değer netleşince eksik harç tamamlanır.
Dördüncü satır ise son çaredir ve maliyetlidir: yeni dava açmak ek harç doğurur ve süre koşulu varsa kullanılamayabilir.
Bu nedenle dava kurgusu baştan doğru seçilmelidir; ıslah bir düzeltme aracıdır, planlama eksikliğinin telafisi değil.
Ek Harç: Islahın Gerçek Maliyeti
| Konu | Kural |
|---|---|
| Artırılan tutar | Nispi harca tabi |
| Ek harcın ödenmesi | Süresinde yapılmalı |
| Ödenmezse | Artırım hüküm doğurmaz |
| Gider avansı | Yeni inceleme gerekirse artar |
| Kısmen kabul hâlinde | Vekâlet ücreti oranlanır |
Üçüncü satır en somut risktir: ek harç yatırılmazsa dava, artırım öncesi tutar üzerinden karara bağlanır ve fazlaya ilişkin talep sonuçsuz kalır.
Beşinci satır ise ıslahın ölçülü yapılmasını gerektirir: gerçekçi olmayan bir artırım kısmen ret sonucu doğurur ve karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilir.
Bu nedenle artırım tutarı bilirkişi raporundaki değerlere dayandırılmalı, tahmine göre belirlenmemelidir.
Harç ve avans tutarları her yıl güncellendiğinden burada rakam verilmemiştir; ıslah öncesinde ilgili yılın tarifesi kontrol edilmelidir.
Islah Öncesi Kontrol Listesi
| # | Kontrol | Neden |
|---|---|---|
| 1 | Rapor kesinleşti mi | Artırım buna dayanmalı |
| 2 | Tahkikat devam ediyor mu | Kapanmışsa geç |
| 3 | Ek harç hesaplandı mı | Ödeme hazır olmalı |
| 4 | Zamanaşımı riski var mı | Artırılan kısım için |
| 5 | Fazlaya ilişkin hak saklı tutulmuş mu | Dilekçedeki kayıt |
| 6 | Talep gerçekçi mi | Kısmi ret riski |
| 7 | Daha önce ıslah yapıldı mı | Tekrar sınırı |
Beşinci satır sonraki artırımın dayanağını oluşturur: dava dilekçesinde fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmuşsa talep artırımı daha sağlam zemine oturur.
Dördüncü satır ise en çok sonuç doğuran denetimdir: artırılan kısım bakımından karşı taraf zamanaşımı def’isi ileri sürebilir. Tenkiste TMK m.571, iptalde TMK m.559 süreleri gözetilmelidir.
Birinci satır ise ıslahın doğru anını belirler: rapor gelmeden yapılan artırım tahmine dayanır ve kısmi ret riski taşır.
Yedinci satır ise usule ilişkin bir sınırdır: ıslah imkânı sınırsız değildir; bu nedenle tek seferde ve eksiksiz yapılmalıdır.
Kısmi Dava, Mülga Belirsiz Alacak ve Islah Karşılaştırması
| Ölçüt | Belirsiz alacak (mülga) | Kısmi dava (HMK m.109/4) | Islah |
|---|---|---|---|
| Ne zaman kurulur | Dava açılırken; yalnızca 31.07.2026’dan önce | Dava açılırken | Yargılama sırasında |
| Şartı | Tutar belirlenemez olmalı (HMK m.107, mülga) | Talebin bölünebilir olması (HMK m.109/1) | Süresinde yapılması |
| Artırım | Tutar belirlenince | Tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus | Sınırlı sayıda |
| Zamanaşımı | Tamamı için kesilirdi | Artırılan kısım için de dava tarihinde kesilmiş sayılır | Artırılan kısımda def’i riski |
| Başlangıç harcı | Düşük | Düşük | — |
Dördüncü satır, 7589 sayılı Kanunun getirdiği en önemli değişikliği gösterir: eskiden kısmi davada zamanaşımı yalnızca talep edilen kısım için kesilirken, 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan kısmi davalarda artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).
Bu nedenle terekenin değeri dava açılırken bilinemiyorsa, talebi kısmi dava olarak kurup artırımı HMK m.109/4’e göre yapmak ıslaha göre daha güvenlidir; belirsiz alacak davası ise yeni davalarda artık açılamaz.
Üçüncü satır ise ıslahın sınırını gösterir: ıslah imkânı sınırsız değildir ve tek seferde eksiksiz kullanılmalıdır.
Sonuç olarak dava kurgusu baştan doğru seçilmelidir; ıslah bir düzeltme aracıdır, planlama eksikliğinin telafisi değil.
Islah Talebinde Dilekçeye Yazılacaklar
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Islahın konusu | Hangi talep, ne yönde değişiyor |
| Dayanak | Bilirkişi raporundaki değerler |
| Yeni talep tutarı | Rakamla ve gerekçeli |
| Ek harç beyanı | Yatırıldığına dair kayıt |
| Fazlaya ilişkin haklar | Saklı tutulduğu belirtilmeli |
İkinci satır talebin kabulünü kolaylaştırır: artırımın rapordaki hangi kaleme dayandığı açıkça gösterilmelidir. Dayanağı belirtilmeyen artırım tahmine dayalı görünür.
Dördüncü satır ise usule ilişkin zorunluluktur: ek harç yatırılmadan yapılan artırım hüküm doğurmaz.
Beşinci satırdaki kayıt, sonradan ortaya çıkabilecek kalemler bakımından hakkı korur ve ileride yeni talep imkânını açık tutar.
Islahın Usulü ve Maliyeti: HMK m.176-182
Islah, tek bir maddeye değil, birbirini tamamlayan yedi maddeye dayanır. Talebin reddedilmemesi için bu maddelerin öngördüğü biçim ve süre şartlarının eksiksiz yerine getirilmesi gerekir.
| Madde | Kural |
|---|---|
| m.176 | Taraflardan her biri yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; ıslah bir defa yapılabilir |
| m.177 | Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir |
| m.178 | Islah eden taraf, ıslah sebebiyle geçersiz hâle gelen işlemler için yapılan yargılama giderleri ile karşı tarafın uğradığı zararları ödemekle yükümlüdür |
| m.179 | Islah, bunu yapan tarafın teşmil edeceği noktadan itibaren usul işlemlerini geçersiz kılar |
| m.180 | Davasını tamamen ıslah eden taraf, bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır; verilmezse ıslah hakkı kullanılmış sayılır |
| m.181 | Kısmen ıslahta, ıslah edilen usul işleminin yapılması için süre verilir |
| m.182 | Islahın davayı uzatmak veya karşı tarafı rahatsız etmek gibi kötüniyetli düşüncelerle yapıldığı anlaşılırsa mahkeme ıslahı dikkate almadan karar verir ve disiplin para cezasına hükmeder |
Beşinci satır, tam ıslahta en sık yapılan hatayı gösterir: ıslah beyanı yapıldıktan sonra bir haftalık kesin süre içinde yeni dava dilekçesi verilmezse, ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve dava ilk dilekçe üzerinden yürür. Bir defa kullanılabilen bu hak, böylece hiçbir sonuç doğurmadan tükenir.
Islah, karşı tarafa doğan zararın karşılanmasını da gerektirir. Yüz seksen sekizinci madde uyarınca ıslah eden taraf, geçersiz hâle gelen işlemler için yapılmış yargılama giderlerini ve karşı tarafın bu yüzden uğradığı zararları ödemekle yükümlüdür. Miras davalarında ıslahtan önce alınmış bir bilirkişi raporu geçersiz hâle geliyorsa, o raporun ücreti de bu kapsamda değerlendirilir. Islah kararı verilirken bu maliyet ayrıca hesaba katılmalıdır.
Islah ile Aşılamayan Sınırlar
Islah, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağını aşmayı sağlar; ancak her eksikliği gideren bir araç değildir.
| Konu | Islahla mümkün mü? |
|---|---|
| Talep sonucunun artırılması | Mümkündür |
| Dava sebebinin değiştirilmesi | Tahkikat sona erinceye kadar mümkündür |
| Yeni vakıa ileri sürülmesi | Mümkündür |
| Taraf değiştirme veya yeni taraf ekleme | Kural olarak mümkün değildir |
| Hüküm verildikten sonra ıslah | Mümkün değildir |
| İkinci kez ıslah | Mümkün değildir; ıslah bir defa yapılabilir |
| Bozmadan sonra | Tahkikata ilişkin işlem yapılıyorsa tahkikat sona erinceye kadar mümkündür |
Dördüncü satır, miras davalarında özellikle önemlidir. Mirasçılardan birinin davaya dâhil edilmesi unutulmuşsa, bu eksiklik ıslahla giderilemez; taraf teşkiline ilişkin kurallar çerçevesinde ayrıca hareket edilmesi gerekir. Bu nedenle dava açılmadan önce güncel mirasçılık belgesinin çıkarılması, ıslahla telafi edilemeyecek tek eksikliği önler.
Terditli kurgu için terditli dava rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Islah nedir?
Taraflardan her birinin yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen düzeltmesine imkân tanıyan ve karşı tarafın onayını gerektirmeyen bir usul kurumudur.
Kaç kez ıslah yapılabilir?
Aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. Bu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.176/2’de açıkça düzenlenmiştir.
Ne zamana kadar yapılabilir?
Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Hâkim tahkikatın bittiğini açıklayıp sözlü yargılamaya geçildiğinde ıslah hakkı sona erer.
Bozmadan sonra ıslah mümkün mü?
Mümkündür. Yargıtayın bozma veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, mahkemenin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar da ıslah yapılabilir.
Bozmadan sonraki ıslahın sınırı var mı?
Vardır. Bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ıslahla ortadan kaldırılamaz.
Islah nasıl yapılır?
Sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Karşı taraf duruşmada hazır değilse veya talep duruşma dışında yapılıyorsa, yazılı talep ya da tutanak örneği karşı tarafa bildirilir.
Harç ödemek gerekir mi?
Islah sonucu dava değeri artıyorsa noksan harcın tamamlanması gerekir. Harç tamamlanmazsa artırılan kısım bakımından sonuç doğmaz.
İstinafta ıslah yapılabilir mi?
Kural olarak yapılamaz. Islah tahkikat aşamasına özgüdür; kanun yolu aşamasında kullanılamaz.
Zamanaşımı def’i ıslahla ileri sürülebilir mi?
Yargıtay uygulamasında, süresinde cevap veren davalının ıslah yoluyla savunmasını genişletebileceği kabul edilmektedir. Islahın tahkikat bitmeden yapılması gerekir.
Islah dilekçesi verdim, harç ödemezsem ne olur?
Verilen kesin süre içinde noksan harç tamamlanmazsa artırılan kısım bakımından talep sonuç doğurmaz; ıslah dilekçesi süresinde verilmiş olsa dahi.
Yanlış kişiye dava açtım, ıslahla düzeltebilir miyim?
Düzeltemezsiniz. Islahla taraf değiştirilemez; taraf değişikliği ayrı kurallara tabidir.
Taşınmaz dava sürerken satıldı, ne yapabilirim?
Aynen iade talebi sonuçsuz kalabilir; bu hâlde talebin bedele dönüştürülmesi ıslahla mümkündür. Bu riski önlemek için baştan ihtiyati tedbir istenmelidir.
Karşı taraf ıslah yaptı, ne yapabilirim?
Dosya geçmişini tarayın: daha önce ıslah yapılmışsa ikinci talep reddedilir. Ayrıca tahkikatın kapanıp kapanmadığını, harcın tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol edin.
Islahla artırılan kısma zamanaşımı ileri sürülebilir mi?
Sürülebilir. Islahla artırılan kısım bakımından zamanaşımı def’i ayrıca ileri sürülebilir ve artırılan tutarın önemli bölümünü sınırlayabilir. Buna karşılık 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan kısmi davada HMK m.109/4 uyarınca yapılan artırımda, artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır.
📚 İlgili Rehberler
- Miras Hukuku Rehberi: Mirasçılık, Saklı Pay, Vasiyetname ve Tenkis
- Miras Davasında Delil, Bilirkişi ve Keşif: Neyi Nasıl İspatlarsınız?
- Miras Davalarında Harç ve Yargılama Gideri: Ne Kadar Ödenir?
- Miras Davasında İstinaf ve Temyiz: Karardan Sonra Ne Olur?
- Miras Davası Ne Kadar Sürer? Dava Türüne Göre Gerçekçi Takvim
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme gereklidir.


