Miras İşlemleri İçin Vekâletname: Hangi Yetkiler Özel Olarak Yazılmalı?
21 Ağustos 2026

Miras İşlemleri İçin Vekâletname: Hangi Yetkiler Özel Olarak Yazılmalı?

Miras işlemlerinin büyük bölümü vekil aracılığıyla yürütülür. Ancak genel vekâletname çoğu miras işlemi için yeterli değildir; kanun bazı işlemler bakımından yetkinin vekâletnamede açıkça gösterilmesini arar. Eksik vekâletnameyle gidilen kurum işlemi reddeder ve süreç haftalarca gecikir, bazen de hak kaybı doğar.

Kısa cevap: miras vekâletnamesinde atlanmaması gereken yetkiler
Vekâletnamede açıkça yazılması gerekenNedenDayanak
Dava açma, sulh, hakeme başvurmaKanun özel yetki ararTBK m.504/3
Taşınmazı devretme ve bir hakla sınırlandırmaTapuda devir, ipotek, intifaTBK m.504/3
BağışlamaMiras payının bedelsiz devri gibi işlemlerTBK m.504/3
Feragat, kabul, ibra, kanun yolundan feragatDavada hak kaybı doğuran işlemlerHMK m.74
Arabulucuya başvurmaOrtaklığın giderilmesi ve paylaştırmada dava şartıHMK m.74; HUAK m.18/B
Başkasını tevkil (alt vekil)Vekil işi başkasına ancak yetkiyle gördürebilirHMK m.74; TBK m.506
Mirası ret ve resmî defter istemeÜç aylık ve bir aylık sürelerTMK m.606, m.619

Aşağıdaki bölümler her yetkiyi dayandığı madde ile açıklar. Vekâletnamenizin miras dosyanıza yetip yetmeyeceğini noter randevusundan önce kontrol etmek isterseniz 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Genel Vekâletname Neden Yetmiyor?

Vekâlet, kural olarak vekile geniş bir hareket alanı tanır. Ancak kanun, sonuçları ağır olan bazı işlemler bakımından bu genişliği daraltır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 504. maddesinin üçüncü fıkrasına göre vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça dava açamaz, sulh olamaz, hakeme başvuramaz, iflas, iflasın ertelenmesi ve konkordato talep edemez, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlayamaz, kefil olamaz, taşınmazı devredemez ve bir hak ile sınırlandıramaz.

Miras işlemlerinin neredeyse tamamı bu listenin içinden geçer: tapu devri, dava açma, taksim sözleşmesi imzalama, mirasın reddi.

Bunun pratik sonucu şudur: “her türlü işlemi yapmaya yetkilidir” ifadesi taşıyan genel bir vekâletname, tapu müdürlüğünde ya da sulh hukuk mahkemesinde reddedilebilir. Kurumlar yetkinin açıkça yazılmasını arar.

İşlem Bazında Yetki Tablosu

İşlemÖzel yetki gerekir miVekâletnamede yazılmalı
Mirasçılık belgesi almakUygulamada aranırMirasçılık belgesi alma yetkisi
Mirasın reddiEvetMirası ret beyanında bulunma yetkisi
Miras taksim sözleşmesi imzalamaEvetTaksim sözleşmesi yapma ve imzalama
Tapuda intikal ve devirEvetTaşınmazı devretme ve tapuda işlem yapma
Miras payı devriEvetMiras payını devretme yetkisi
Dava açma ve takipEvetDava açma, takip, feragat, kabul, sulh
Banka hesaplarına erişimUygulamada aranırBankalarda işlem yapma ve para çekme
Veraset ve intikal vergisi beyanıGenellikle yeterliVergi dairelerinde işlem yapma
Kiralık kasa açtırmaUygulamada aranırKiralık kasa işlemleri
Ortaklığın giderilmesi davasıEvetDava açma ve satışa muvafakat

Beşinci ve altıncı satırlar en çok sorun çıkaranlardır. Miras payının devri ve davadan feragat gibi işlemler, mirasçının hakkını doğrudan ortadan kaldırabildiğinden yetkinin tereddütsüz biçimde yazılması gerekir.

Vekâletname içeriği ve miras işlemleri için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Dava Vekâletinde Ayrı Bir Liste

Dava süreçleri bakımından usul kanunu ayrıca bir açık yetki listesi öngörür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 74. maddesi uyarınca, açıkça yetki verilmemişse vekil bazı işlemleri yapamaz.

HMK m.74: açıkça yazılmadıkça vekilin yapamayacağı işlemler (seçme)
Açık yetki gereken işlemMiras dosyasında karşılığı
Sulh olmaMirasçılar arasındaki anlaşmayı mahkemede imzalamak
Davadan veya kanun yollarından feragatTalepten ya da istinaf ve temyizden vazgeçmek
Karşı tarafı ibra ve davayı kabulDiğer mirasçının talebini kabul etmek
Tahkim ve hakem sözleşmesiUyuşmazlığı hakeme götürmek
Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmaArabulucuya başvurmak ve anlaşma belgesi imzalamak
Yemin teklifi, kabulü, iadesi veya reddiİspatı yemine bağlamak
Davanın tamamını ıslahTalebi bütünüyle değiştirmek
Başkasını tevkilDosyaya başka bir avukat görevlendirmek
Haczi kaldırmaTereke alacağı için konulan haczi kaldırmak
Yargılamanın iadesiKesinleşmiş karara karşı olağanüstü kanun yolu

Miras dosyalarında bu liste özellikle önemlidir: mirasçılar arasında sulh çok sık gündeme gelir ve sulh yetkisi bulunmayan vekil, varılan anlaşmayı imzalayamaz.

Aynı şekilde ortaklığın giderilmesi davalarında satışa muvafakat, tarafların ekonomik sonucunu doğrudan etkilediğinden vekâletnamede açıkça yer almalıdır.

Beşinci satır 2023’ten bu yana ayrıca önem kazanmıştır: taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (HUAK m.18/B; 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunla eklendi). Arabuluculuk yetkisi bulunmayan bir vekâletname, ortaklığın giderilmesi sürecinin ilk adımında sorun çıkarabilir.

Madde ayrıca, hangi konuda yetki verildiği açıklanmadıkça vekilin kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamayacağını ve takip edemeyeceğini düzenler (HMK m.74).

Miras Bırakanın Vekâletnamesi Kullanılamaz

Uygulamada en sık yapılan hata budur ve haftalarca gecikmeye yol açar.

Vekâlet ilişkisi, sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile kendiliğinden sona erer (TBK m.513/1).

Yani miras bırakanın sağlığında avukatına, muhasebecisine veya bir yakınına verdiği vekâletname ölümle geçerliliğini yitirir. Bu vekâletnameyle tapuya, bankaya veya mahkemeye gidilemez.

Mirasçıların yapması gereken, kendi adlarına yeni bir vekâletname düzenlemektir. Bu vekâletname mirasçının kendi hakkını temsil eder ve yukarıdaki özel yetkileri içermelidir.

Buna karşılık kanun bir devam yükümlülüğü öngörür: vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa, vekâlet veren veya mirasçısı işleri kendi başına görebilecek duruma gelinceye kadar vekil veya mirasçısı vekâleti ifaya devam etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük dosyayı bütünüyle yürütmeyi değil, kayıp riskini önleyecek asgari işlemleri kapsar (TBK m.513/2).

Bir ayrıntı daha vardır: vekilin, sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren veya mirasçıları, sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur (TBK m.514). Ölümü öğrendikten sonra eski vekâletnameyle yapılan işlem ise yetkisiz temsil hükümlerine göre değerlendirilir (TBK m.46).

Yurt dışından vekâlet ve apostil süreçleri için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Yurt Dışından Vekâletname: Süreç ve Süre

Mirasçılardan biri yurt dışındaysa, vekâletname süreci dosyanın en uzun kalemi hâline gelebilir.

YolNasıl yapılırSüre ve not
Türk konsolosluğuKonsoloslukta düzenlenirDoğrudan geçerli; randevu süresi belirleyici
Yabancı noter + apostilNoterde düzenlenir, apostil alınırAyrıca yeminli tercüme gerekir
Apostil olmayan ülkeKonsolosluk tasdiki gerekirSüreç uzar
TercümeYeminli tercüman + noter onayıKurumlar onaysız tercümeyi kabul etmez
Fotoğraflı düzenlemeTapu işlemleri için uygulamada istenirFotoğrafsız vekâletname tapuda sorun çıkarabilir

Son satır uygulamada en sık yaşanan aksaklıktır: tapu işlemleri için vekâletnamenin fotoğraflı düzenlenmesi uygulamada istenir; bu nedenle notere belgenin tapuda kullanılacağı baştan söylenmelidir.

Tapu Sicili Tüzüğü m.18/4 ise vekâletnamenin Noterlik Kanununa göre düzenlenmiş olmasını, istem konusu işi yapmaya yetkili olduğunu içermesini ve vekâlet verenin imzasını taşımasını arar. Vekil başkasını tevkil etmişse, dayanak vekâletname de istenir.

Bu nedenle yurt dışındaki mirasçıdan vekâletname istenirken, hangi işlemler için kullanılacağı baştan bildirilmelidir. Tek seferde doğru düzenlenen bir vekâletname, aylarca sürecek bir yazışmayı önler. Veraset ve intikal vergisi bakımından da süre farklıdır: ölüm Türkiye’de olmuşsa yabancı ülkede bulunan mirasçının beyan süresi dört değil altı aydır (VİVK m.9).

Ayrıca vekâletnamede vekilin kimlik bilgileri eksiksiz yazılmalı; birden fazla vekil tayin ediliyorsa bunların birlikte mi ayrı ayrı mı yetkili olduğu açıkça belirtilmelidir.

Mirasçılar Arasında Vekâlet: Tek Elden Yürütme

Miras işlemleri elbirliği mülkiyeti nedeniyle çoğu adımda oybirliği gerektirir. Bu, her belge için bütün mirasçıların bir araya gelmesi anlamına gelir.

Uygulamadaki pratik çözüm, mirasçıların işlemleri yürütecek bir kişiye vekâlet vermesidir. Bu kişi mirasçılardan biri olabileceği gibi bir avukat da olabilir.

KonuDikkat edilecek
Yetki kapsamıAynı özel yetkiler bu vekâletnamede de yazılmalı
Menfaat çatışmasıVekil mirasçı ise kendi payıyla çatışan işlemler ayrı değerlendirilir
Hesap vermeVekil yaptığı tahsilat ve harcamaları belgelemeli
AzilVekâlet her zaman geri alınabilir; azil noterden bildirilir
SüreVekâletnameye süre konulabilir
Küçük mirasçıVekâletle temsil edilemez; vasi ve izin rejimi işler

İkinci satır ihmal edilmemelidir: bir mirasçının diğerleri adına hareket ederken kendi payını da ilgilendiren bir işlem yapması menfaat çatışması doğurabilir. Bu tür işlemlerde diğer mirasçıların ayrıca onayı alınmalıdır.

Üçüncü satır ise sonraki uyuşmazlıkların büyük bölümünü önler: vekil sıfatıyla hareket eden mirasçı, tahsil ettiği kira ve satış bedellerini ile yaptığı harcamaları belgeli biçimde kayıt altına almalıdır.

Altıncı satır bir sınırı gösterir: küçük veya kısıtlı mirasçı vekâletle temsil edilemez; onun adına işlem yapılması vesayet ve izin rejimine tabidir.

Avukat Olmayan Mirasçı Vekil Mahkemede Ne Yapabilir? (Av.K. m.35)

Mirasçılardan birine verilen vekâletname tapu, banka, noter ve vergi dairesi işlemlerinde işe yarar. Mahkeme önünde ise durum farklıdır: kanun, başkasının hakkını mahkemede dava etmeyi avukatlara ayırmıştır.

Mahkeme işlemlerinde vekâlet
KonuKuralDayanak
Mahkemede başkası adına davaMahkeme, hakem veya yargı yetkisi bulunan organlar önünde başkasına ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek yalnız baroda yazılı avukatlara aittirAv.K. m.35/1
Kendi davasıDava açma ehliyeti olan herkes kendi davasını bizzat açabilir ve takip edebilirAv.K. m.35/3
Avukatın vekâletnamesiNoterce düzenlenen veya onaylanan vekâletnamenin aslı ya da avukatça onaylı örneği dosyaya konurHMK m.76/1
TebligatVekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılırTebligat K. m.11

Birinci satır sık yapılan bir planlama hatasını gösterir: diğer mirasçılardan vekâlet alan bir mirasçı, ortaklığın giderilmesi veya tenkis davasında onlar adına avukat gibi hareket edemez; kendi payı bakımından taraf olarak davayı takip edebilir. Dava aşaması için vekâletin bir avukata verilmesi veya mirasçı vekile tevkil yetkisi tanınması gerekir.

Vekâletname Hazırlarken Kontrol Listesi

Notere gitmeden önce aşağıdaki liste üzerinden geçilmesi, ikinci kez vekâletname düzenleme ihtiyacını ortadan kaldırır.

Uzun bir rehberdi; en kritik noktaları bir arada bırakalım.

  • Miras bırakanın kimlik bilgilerini ve ölüm tarihini yazdırın.
  • Mirasçılık belgesi alma yetkisini ekleyin.
  • Mirasın reddi yetkisini ayrıca yazdırın; sonuçları ağırdır.
  • Taşınmazı devretme ve tapuda işlem yapma yetkisini açıkça belirtin.
  • Miras taksim sözleşmesi yapma ve imzalama yetkisini ekleyin.
  • Dava açma, takip, feragat, kabul, sulh ve hakeme başvurma yetkilerini sayın.
  • Bankalarda işlem yapma ve para çekme yetkisini yazdırın.
  • Tapu işlemleri için fotoğraflı düzenletin.
  • Birden çok vekil varsa birlikte mi ayrı ayrı mı yetkili olduklarını belirtin.
  • Vergi dairelerinde beyan ve ilişik kesme işlemleri yetkisini ekleyin.
  • Arabulucuya başvurma ve anlaşma belgesi imzalama yetkisini yazdırın.
  • Vekilin başkasını tevkil edebileceğini (alt vekâlet) açıkça belirtin.

Üçüncü kalem özellikle önemlidir: mirasın reddi üç aylık hak düşürücü süreye tabidir. Bu yetkinin eksik olduğu bir vekâletname fark edildiğinde süre çoktan işlemiş olabilir.

Vekâletname Yetersizse Ne Olur?

Eksik yetkiyle yapılan işlemin akıbeti, işlemin türüne göre değişir.

DurumSonuçDayanak
Kurum işlemi reddettiZaman kaybı; istem konusu işi yapma yetkisini içeren yeni vekâletname gerekirTapu Sicili Tüzüğü m.18/4
Avukat vekâletname sunmadıGecikmesinde zarar varsa mahkeme kesin süre verebilir; süresinde sunulmaz ve asıl taraf işlemleri kabul ettiğini bildirmezse dava açılmamış veya işlem yapılmamış sayılırHMK m.77/1
Yetkisiz temsille işlem yapıldıTemsil olunan onaylarsa bağlar; karşı taraf onay için uygun süre isteyebilirTBK m.46
Onay verilmediİşlemin geçersizliğinden doğan zarar yetkisiz temsilciden istenebilirTBK m.47
Tapuda devir yapıldı, yetki yoktuTapu iptali tartışması; dava konusu olabilir—
Ret süresi yetki eksikliğinden kaçtıMiras kayıtsız şartsız kazanılmış olur; hükmen ret imkânı araştırılırTMK m.610/1, m.605/2

Üçüncü satır bir kurtarma imkânı sunar: yetkisiz temsille yapılan işlem, temsil olunanın onayıyla geçerli hâle gelir. Ancak karşı taraf uygun bir süre içinde onaylanıp onaylanmayacağının bildirilmesini isteyebilir; bu süre içinde onay verilmezse karşı taraf işlemle bağlı olmaktan kurtulur (TBK m.46). Onayın yazılı ve tarihli verilmesi sonraki tartışmayı önler.

Son satır ise telafisi en zor olandır: miras bırakanın ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmiş değilse hükmen ret yolu da kapalıdır. Baştan doğru düzenlenmiş bir vekâletname bu riski tümüyle önler.

Azil: Vekâleti Geri Almak

Vekâlet ilişkisi güvene dayanır ve bu güven sarsıldığında her zaman sona erdirilebilir. Miras dosyalarında bu, mirasçılar arasındaki ilişki bozulduğunda gündeme gelir.

Vekâlet veren, vekilliği her zaman geri alabilir. Azil için gerekçe göstermek zorunlu değildir; ancak uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.512).

AdımYapılacakNeden
Azilnameyi noterden düzenletinYazılı ve resmî biçimİspat kolaylığı
Vekile tebliğ ettirinNoter aracılığıylaAzil vekile ulaşmakla hüküm doğurur
İlgili kurumlara bildirinTapu, banka, vergi dairesiKurumlar eski vekâlete göre işlem yapmasın
Derdest dosyalara sununMahkeme ve icra dairesiVekilin usul işlemleri durur
Yeni vekâletname düzenleyinAynı özel yetkilerleSüreç kesintiye uğramasın
Yapılmış işlemleri gözden geçirinTahsilat ve devirlerHesap verme yükümlülüğü işler

Üçüncü satır atlanırsa azil pratikte sonuç doğurmaz: tapu müdürlüğü veya banka, azilden haberdar değilse elindeki vekâletnameye göre işlem yapmaya devam eder.

Altıncı satır ise azlin asıl sebebiyle ilgilidir: vekil, vekâlet süresince yaptığı işlemler ve tahsil ettiği tutarlar bakımından hesap vermekle yükümlüdür. Azil bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Mirasçılardan birine verilen vekâletin azli hâlinde, o mirasçının kendi payına ilişkin hakları elbette devam eder; azil yalnızca temsil yetkisini sona erdirir.

Ret Yetkisi: Vekâletnamenin En Kritik Satırı

Borç şüphesi bulunan terekelerde vekâletnameye yazılması gereken tek bir satır, mirasçının tüm malvarlığını korur ya da riske atar.

YetkiNeden gerekliSüre
Mirasın reddiSorumluluktan kurtulma3 ay (TMK m.606)
Resmî defter tutma talebiSorumluluğu sınırlama1 ay (TMK m.619)
Resmî tasfiye talebiTerekenin borçlarından sorumlu olmamaRet veya deftere göre kabul yerine istenir (TMK m.632)
Terekenin tespitiKarar için bilgiSüreye tabi değil

İkinci satır en sık kaçırılan imkândır: resmî defter tutma süresi yalnızca bir aydır ve üç aylık ret süresinden çok daha kısadır.

Ayrıca TMK m.619/3 uyarınca mirasçılardan birinin defter tutma istemi diğerleri hakkında da hüküm ifade eder; her mirasçının ayrı başvurmasına gerek yoktur.

Yurt dışındaki mirasçılar bakımından bu süreler kritiktir: vekâletnamede ret ve defter yetkisi bulunmuyorsa, yeni vekâletname temini haftalar alır ve süre kaçar.

Üçüncü satır karışık terekelerde işe yarar: resmî tasfiye hâlinde mirasçılar terekenin borçlarından sorumlu olmazlar (TMK m.632). Ancak bir sınırı vardır: birlikte mirasçı olanlardan biri mirası kabul ederse tasfiye istemi dikkate alınmaz. Terekenin mevcudu borçlara yetmezse tasfiye sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre yapılır (TMK m.636).

Ret Süresinde Vekilin Yapmaması Gerekenler (TMK m.610)

Ret yetkisi kadar önemli bir nokta daha vardır: ret süresi dolmadan yapılan bazı işlemler, mirası reddetme hakkını ortadan kaldırır. Vekil mirasçı adına hareket ettiğinden, vekilin bu dönemde yaptığı işlemler de bu açıdan değerlendirilebilir.

Ret süresi içinde yapılan işlemlerin sonucu
İşlem türüRet hakkına etkisiDayanak
Terekenin olağan yönetimiRet hakkını kaldırmazTMK m.610/2
Miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli işlerRet hakkını kaldırmazTMK m.610/2
Zamanaşımı veya hak düşümünü önlemek için dava ve icra takibiRet hakkını kaldırmazTMK m.610/3
Olağan yönetimi aşan işlemlerMirasçı mirası reddedemezTMK m.610/2
Tereke mallarını gizleme veya kendine mal etmeMirasçı mirası reddedemezTMK m.610/2

Dördüncü ve beşinci satırlar vekâletname açısından belirleyicidir: borç şüphesi bulunan terekelerde vekile verilen geniş yetkiler, ret kararı netleşene kadar kullanılmamalıdır. Örneğin terekedeki bir aracın satılması veya hesaplardaki paranın çekilip harcanması, olağan yönetimi aşan işlem olarak değerlendirilme riski taşır.

Ret ve resmî defter süreçleri için resmî defter tutma ve deftere göre kabul rehberimize bakabilirsiniz.

Yetki Kapsamına Göre Örnek Senaryolar

SenaryoGereken yetkiler
Yalnız mirasçılık belgesi alınacakTemel yetki yeterli
Tereke borçlu olabilirRet + defter + tasfiye yetkisi
Taksim sözleşmesi imzalanacakTaksim + tapu devir yetkisi
Banka hesabından tahsilat yapılacakTahsilat + ibra yetkisi
Dava açılacakDava + sulh + feragat yetkileri
Yurt dışından yürütülecekTümü + alt vekâlet yetkisi

Altıncı satır yurt dışındaki mirasçılar için belirleyicidir: alt vekâlet yetkisi verilmezse, vekil bir avukat görevlendiremez ve mirasçının yeniden vekâletname düzenlemesi gerekir.

Bu tek yetki, konsolosluk randevusu beklerken kaybedilecek haftaları önler.

İkinci satır ise en geniş kapsamı gerektirir: borç durumu belirsiz terekelerde üç seçeneğin de açık tutulması, karar netleştiğinde hemen harekete geçilmesini sağlar.

Mirasçılar Arası Vekâlet ile Tereke Temsilcisinin Karşılaştırması

Miras işlemlerinde tek elden yürütmenin iki yolu vardır ve hangisinin uygun olduğu, mirasçılar arasında anlaşma bulunup bulunmamasına bağlıdır.

ÖlçütMirasçıya vekâletTereke temsilcisi
Nasıl kurulurNoterde vekâletnameSulh mahkemesi kararı
Diğerlerinin rızasıGerekirGerekmez
Kim belirlerMirasçılarMahkeme
Hesap vermeVekâlet vereneMahkemeye ve mirasçılara
Geri almaAzil ileMahkeme kararıyla
Ulaşılamayan mirasçı varsaÇözmezÇözer
SüresiAzle kadarPaylaşmaya kadar
DayanakTBK m.502 vd.TMK m.640/3

Altıncı satır seçimi belirleyen noktadır: bir mirasçıya ulaşılamıyor veya imza vermiyorsa vekâlet yolu tıkanır; bu durumda tek çözüm tereke temsilcisi atanmasıdır.

Talep mirasçılardan yalnızca biri tarafından yapılabilir ve TMK m.640/4 uyarınca sağlanan korumadan mirasçıların hepsi yararlanır.

Yedinci satır ise sürenin doğal sınırını gösterir: temsilcinin görevi kanun gereği paylaşmaya kadar sürer. Kalıcı çözüm için taksim sözleşmesi veya paylaşma davası gerekir. Atama süreci için tereke temsilcisi atanması rehberimize bakabilirsiniz.

Vekâletname ile Yapılamayan İşlemler

İşlemNeden yapılamaz
Vasiyetname düzenlemeKişiye sıkı sıkıya bağlı
Miras sözleşmesi yapmaBizzat katılım gerekir
Mirasçılıktan çıkarmaÖlüme bağlı tasarruf
Elbirliğinde tek başına tasarrufDiğerlerinin yetkisi gerekir
Küçük adına izinsiz paylaşımVesayet makamı izni şartı (TMK m.462)

İlk üç satır ölüme bağlı tasarrufları ilgilendirir: vasiyetname ve miras sözleşmesi bizzat yapılması gereken işlemlerdir ve temsilci aracılığıyla düzenlenemez.

Dördüncü satır ise sık karşılaşılan bir yanılgıyı düzeltir: bir mirasçıdan alınan vekâletname, vekile terekenin tamamı üzerinde tasarruf yetkisi vermez. Yalnızca vekâlet verenin hakları kullanılabilir.

Terekedeki bir taşınmazın satışı için TMK m.640/2 uyarınca tüm mirasçıların yetkisi gerekir; tek mirasçının vekili bunu yapamaz.

Beşinci satır ise usul şartıdır: vesayet altındaki mirasçı bakımından mirasın paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmeleri (TMK m.462/9) ile dava açma ve sulh olma (TMK m.462/8) vesayet makamının iznine bağlıdır. Yasal temsilcinin menfaati küçükle çatışıyorsa uygulamada kayyım atanması da gündeme gelir.

İlk Otuz Günde Hangi Vekâletname Gerekir?

Ölümden sonraki ilk ay, süreye tabi tercihlerin yapıldığı dönemdir. Vekâletname bu dönemi karşılayacak genişlikte düzenlenmelidir.

DönemYapılacak işlemGereken yetki
İlk günlerKurumlara bildirim, dökümlerTemel yetki
İlk haftaMirasçılık belgesiBelge alma yetkisi
İlk ayTerekenin tespitiTalep yetkisi
İlk ayResmî defter tutmaÖzel yetki
3 aya kadarRet veya kabulÖzel yetki
4 aya kadar (yurt dışındaki mirasçıda 6 ay)Vergi beyanıVergi işlemleri yetkisi
SonrasındaTapu, taksim, tahsilatDevir ve ibra yetkileri

Dördüncü ve beşinci satırlar özel yetki gerektirir ve süreye tabidir. Vekâletnamede bulunmadıklarında, yeni belge temin edilene kadar süre işlemeye devam eder.

Bu nedenle vekâletname, ihtiyaç doğduğunda değil ölüm öğrenilir öğrenilmez ve geniş yetkilerle düzenlenmelidir.

Altıncı satırın süresi VİVK m.9’dan gelir: ölüm Türkiye’de olmuşsa beyanname Türkiye’deki mirasçılar için dört, yabancı ülkedeki mirasçılar için altı ay içinde verilir.

Verginin kurumlara etkisi işleme göre değişir. Mirasçılar adına tapuda intikal tescili verginin tahakkuku beklenmeden yapılabilir; ancak intikal eden taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz ve tapu memurları ilişik kesme belgesi olmadan devir işlemi yapamaz (VİVK m.19). Bankalar ise ödemeden önce vergi dairesinden alınmış tasdikname ister; tasdikname yoksa veraset yoluyla intikalde yüzde 5 tevkifat yaparak kalanı ödeyebilir (VİVK m.17).

Yedinci satırdaki işlemler ise ilk aydan sonra gündeme gelir ancak aynı vekâletnamede yer alması, ikinci bir başvuruyu gereksiz kılar.

Vekilin Sorumluluğu ve Hesap Verme

YükümlülükİçerikDayanak
Talimata uymaVekâlet verenin açık talimatına uymaTBK m.505
Sadakat ve özenHaklı menfaatleri gözeterek, benzer alandaki basiretli bir vekil gibi hareketTBK m.506
Bizzat ifaYetki, zorunluluk veya teamül yoksa işi başkasına gördüremezTBK m.506
Alt vekilYetkisiz alt vekilin fiilinden kendisi yapmış gibi sorumlu; yetkiliyse seçme ve talimatta özenTBK m.507
Hesap vermeİstem üzerine yürüttüğü işin hesabını vermeTBK m.508
Tahsil edileni devirVekâletle ilişkili olarak aldıklarını verme; geciktirdiği paranın faizini ödemeTBK m.508

Beşinci ve altıncı satırlar mirasçılar arası vekâlette önem kazanır: vekil mirasçı, tahsil ettiği tutarları ve yaptığı işlemleri diğerlerine bildirmekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük TMK m.646/3’teki bilgi verme borcuyla da örtüşür: tereke mallarına zilyet olan mirasçılar, paylaşma sırasında eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdür.

Uyuşmazlığı baştan önlemenin en pratik yolu ise şudur: tereke için ayrı bir banka hesabı açılmalı ve tüm gelir ile giderler bu hesap üzerinden yürütülmelidir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar alt vekâlet yetkisinin neden ayrıca yazılması gerektiğini açıklar: yetki verilmemişse vekil işi bir başkasına devredemez; devrederse onun fiilinden kendisi yapmış gibi sorumlu olur. Vekâletin kötüye kullanıldığı durumlar için vekâletin kötüye kullanılması ve tapu iptali yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Üç Hata

HataSonucu
Dar kapsamlı vekâletname düzenlemekHer işlem için yeniden başvuru
Ret yetkisini eklememek3 aylık süre kaçabilir
Murisin vekâletini kullanmakYetkisiz işlem; iade sorumluluğu

Birinci satır özellikle yurt dışındaki mirasçılar için maliyetlidir: her eksik yetki, yeni bir konsolosluk randevusu ve haftalarca gecikme anlamına gelir.

İkinci satır ise geri dönüşü olmayan bir kayıp doğurabilir: borçlu terekelerde ret süresi kaçırıldığında mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m.610/1) ve tereke borçlarından diğer mirasçılarla birlikte müteselsilen sorumlu hâle gelir (TMK m.641).

Bu nedenle borç şüphesi bulunan terekelerde vekâletnameye hem ret hem de resmî defter tutma talebi yetkisi eklenmelidir. Defter süresinin yalnızca bir ay olduğu unutulmamalıdır (TMK m.619).

Davaya Vekâlette Azil ve İstifanın Usulü

Vekâletnamenin düzenlenmesi kadar sona erdirilmesi de usule bağlıdır. Mirasçılar arasında görüş ayrılığı çıktığında en sık karşılaşılan sorun, azlin usulüne uygun yapılmamasıdır.

HMK’nın azil ve istifa rejimi
KonuKuralMadde
ŞekilAzil veya istifanın mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmesi için beyanın dilekçeyle bildirilmesi veya tutanağa geçirilmesi zorunludurHMK m.81
Tebligat gideriGerektiğinde ilgilisine yapılacak tebligat gideri peşin ödenmelidirHMK m.81
İstifanın etkisiİstifa eden vekilin görevi, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta devam ederHMK m.82
TakipsizlikVekâlet veren davayı takip etmez ve yeni vekil görevlendirmezse tarafın yokluğu hâlindeki hükümler uygulanırHMK m.82
İhtarBu hususlar, istifa dilekçesiyle birlikte vekâlet verene ihtaren bildirilirHMK m.82
TebligatVekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılırTebligat K. m.11
Azil sonrasıVekâlet veren davayı takip etmez ve iki hafta içinde başka vekil görevlendirmezse tarafın yokluğu hâlindeki hükümler uygulanırHMK m.83

Birinci satır, uygulamadaki yaygın hatayı düzeltir: vekilini azleden mirasçı bunu yalnızca vekiline bildirmişse, azil mahkeme ve karşı taraf bakımından sonuç doğurmaz. Mahkeme usul işlemlerini azledilmiş vekile karşı yapmaya devam eder; tebligat ona yapılır ve süreler o tebligatla işler. Azlin mahkemeye dilekçeyle bildirilmesi zorunludur.

İstifa dilekçesi asile tebliğ edilmeden yargılamaya devam edilemez. İstifa eden vekilin görevi iki hafta daha sürer ve bu süre, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren işler. Tebliğ yapılmadan dosyanın işlemden kaldırılması veya davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi, hukuki dinlenilme hakkına aykırıdır ve kanun yolunda bozma sebebidir. Miras dosyalarında vekil değişikliği sırasında bu adımın atlanması, aylarca süre kaybına yol açar.

Özel Yetki Gerektiren İşlemlerde Sonuç

Vekâletnamede özel yetki bulunmaması hâlinde yapılan işlemin akıbeti, işlemin türüne göre değişir.

Yetki eksikliğinin sonuçları
DurumSonuç
Noterde işlemNoter, özel yetki aranması gereken işlemi vekâletnamede yetki yoksa yapmaz
Tapu işlemiTapu müdürlüğü yetki eksikliği hâlinde işlemi reddeder
Dava işlemiÖzel yetki gerektiren usul işlemi geçersiz sayılabilir
Sonradan icazetVekâlet veren işleme icazet verirse eksiklik giderilebilir
Ek vekâletnameEksik yetki, yeni bir vekâletnameyle tamamlanabilir
Yurt dışında düzenlemeKonsoloslukta düzenleme ya da apostilli ve yeminli tercümeli vekâletname gerekir

Dördüncü satır, hemen vazgeçilmemesi gereken bir imkândır: yetkisiz yapılan bir işlem, vekâlet verenin sonradan vereceği icazetle geçerli hâle gelebilir. Buna karşılık bu icazetin de yazılı ve tarihli olması, sonradan çıkacak tartışmayı önler.

Ölüm sonrası vekâlet için vekâletnamenin ölümle sona ermesi rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Genel vekâletname miras işlemleri için yeterli mi?

Yeterli değildir. Türk Borçlar Kanunu m.504/3 uyarınca vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça dava açamaz, sulh olamaz, bağışlayamaz, taşınmazı devredemez ve bir hak ile sınırlandıramaz.

Mirasın reddi için özel yetki gerekir mi?

Gerekir. Ret beyanı sonuçları ağır bir işlem olduğundan vekâletnamede mirasın reddine ilişkin yetkinin açıkça yer alması aranır.

Hangi dava işlemleri özel yetki ister?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74 uyarınca sulh, davadan veya kanun yollarından feragat, davayı kabul ve karşı tarafı ibra, tahkim, arabuluculuk gibi alternatif çözüm yollarına başvurma, yemin teklifi ve kabulü, başkasını tevkil ve haczi kaldırma gibi işlemler açık yetki gerektirir.

Taşınmaz devri için ne yazılmalı?

Taşınmazın devri ve üzerinde hak kurulması özel yetkiye tabidir. Vekâletnamede taşınmazın devri ve tapuda işlem yapma yetkisi açıkça gösterilmelidir.

Mirasçılık belgesi almak için özel yetki şart mı?

Bu işlem bakımından kurumlar uygulamada açık yetki arar. Tereddüde yer bırakmamak için vekâletnameye mirasçılık belgesi alma yetkisi yazılmalıdır.

Vekâletname ölümle sona erer mi?

Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile kendiliğinden sona erer (TBK m.513).

Miras bırakanın verdiği vekâletname kullanılabilir mi?

Kullanılamaz. Miras bırakanın sağlığında verdiği vekâletname ölümle sona erer; mirasçıların kendi adlarına yeni vekâletname düzenlemesi gerekir.

Yurt dışından vekâletname nasıl alınır?

Türk konsolosluklarında düzenlenebilir; yabancı noterde düzenlenirse apostil şerhi ve yeminli tercüme aranır. Tapu işlemleri için fotoğraflı düzenlenmesi gerekir.

Mirasçılardan birine vekâlet verebilir miyiz?

Verebilirsiniz; işlemleri tek elden yürütmek uygulamada yaygındır. Ancak aynı özel yetkiler bu vekâletnamede de yazılmalı ve menfaat çatışması doğuran işlemlerde ayrıca onay alınmalıdır.

Vekâletnamede arabuluculuk yetkisi gerekir mi?

Gerekir. HMK m.74 uyarınca açıkça yetki verilmemişse vekil alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz. Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı olduğundan (HUAK m.18/B) bu yetki vekâletnamede yer almalıdır.

Mirasçı olan vekil diğer mirasçılar adına dava açabilir mi?

Avukat değilse açamaz. Mahkemede başkasına ait hakları dava etmek ve adli işlemleri takip etmek yalnız baroda yazılı avukatlara aittir (Av.K. m.35/1). Mirasçı kendi davasını ise bizzat takip edebilir (Av.K. m.35/3).

Vekil ret süresinde terekeden para çekerse ne olur?

Ret süresi sona ermeden terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yapan ya da tereke mallarını kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610/2). Vekil mirasçı adına hareket ettiğinden, bu dönemde geniş yetkilerin kullanılmaması gerekir.

Miras bırakan öldükten sonra vekilin yaptığı işlem geçerli mi?

Vekilin sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren veya mirasçıları sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur (TBK m.514). Ölümü öğrendikten sonra yapılan işlem ise yetkisiz temsil hükümlerine göre değerlendirilir.

Veraset vergisi ödenmeden tapuda intikal yapılır mı?

Yapılabilir. Mirasçılar adına intikal tescili verginin tahakkuku beklenmeden yapılır; ancak intikal eden taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz (VİVK m.19).

Yetkisiz temsille yapılan işlem geçerli olur mu?

Temsil olunanı kural olarak bağlamaz; temsil olunan onaylarsa bağlar (TBK m.46). Karşı taraf onay için uygun bir süre isteyebilir; bu süre içinde onay verilmezse işlemle bağlı olmaktan kurtulur.

Vekâleti nasıl geri alabilirim?

Azilnameyi noterden düzenletip vekile tebliğ ettirin. Azil vekile ulaşmakla hüküm doğurur; ayrıca tapu, banka ve derdest dosyalara bildirilmelidir.

Azilden sonra vekil hesap vermek zorunda mı?

Zorundadır. Vekil, vekâlet süresince yaptığı işlemler ve tahsil ettiği tutarlar bakımından hesap vermekle yükümlüdür; azil bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme gereklidir.


Post by Av. Fatma Öztürk