Miras işlemlerinin büyük bölümü vekil aracılığıyla yürütülür. Ancak genel vekâletname çoğu miras işlemi için yeterli değildir; kanun bazı işlemler bakımından yetkinin vekâletnamede açıkça gösterilmesini arar. Eksik vekâletnameyle gidilen kurum işlemi reddeder ve süreç haftalarca gecikir, bazen de hak kaybı doğar.
| Vekâletnamede açıkça yazılması gereken | Neden | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava açma, sulh, hakeme başvurma | Kanun özel yetki arar | TBK m.504/3 |
| Taşınmazı devretme ve bir hakla sınırlandırma | Tapuda devir, ipotek, intifa | TBK m.504/3 |
| Bağışlama | Miras payının bedelsiz devri gibi işlemler | TBK m.504/3 |
| Feragat, kabul, ibra, kanun yolundan feragat | Davada hak kaybı doğuran işlemler | HMK m.74 |
| Arabulucuya başvurma | Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırmada dava şartı | HMK m.74; HUAK m.18/B |
| Başkasını tevkil (alt vekil) | Vekil işi başkasına ancak yetkiyle gördürebilir | HMK m.74; TBK m.506 |
| Mirası ret ve resmî defter isteme | Üç aylık ve bir aylık süreler | TMK m.606, m.619 |
Aşağıdaki bölümler her yetkiyi dayandığı madde ile açıklar. Vekâletnamenizin miras dosyanıza yetip yetmeyeceğini noter randevusundan önce kontrol etmek isterseniz 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Genel Vekâletname Neden Yetmiyor?
Vekâlet, kural olarak vekile geniş bir hareket alanı tanır. Ancak kanun, sonuçları ağır olan bazı işlemler bakımından bu genişliği daraltır.
Türk Borçlar Kanunu’nun 504. maddesinin üçüncü fıkrasına göre vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça dava açamaz, sulh olamaz, hakeme başvuramaz, iflas, iflasın ertelenmesi ve konkordato talep edemez, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlayamaz, kefil olamaz, taşınmazı devredemez ve bir hak ile sınırlandıramaz.
Miras işlemlerinin neredeyse tamamı bu listenin içinden geçer: tapu devri, dava açma, taksim sözleşmesi imzalama, mirasın reddi.
Bunun pratik sonucu şudur: “her türlü işlemi yapmaya yetkilidir” ifadesi taşıyan genel bir vekâletname, tapu müdürlüğünde ya da sulh hukuk mahkemesinde reddedilebilir. Kurumlar yetkinin açıkça yazılmasını arar.
İşlem Bazında Yetki Tablosu
| İşlem | Özel yetki gerekir mi | Vekâletnamede yazılmalı |
|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi almak | Uygulamada aranır | Mirasçılık belgesi alma yetkisi |
| Mirasın reddi | Evet | Mirası ret beyanında bulunma yetkisi |
| Miras taksim sözleşmesi imzalama | Evet | Taksim sözleşmesi yapma ve imzalama |
| Tapuda intikal ve devir | Evet | Taşınmazı devretme ve tapuda işlem yapma |
| Miras payı devri | Evet | Miras payını devretme yetkisi |
| Dava açma ve takip | Evet | Dava açma, takip, feragat, kabul, sulh |
| Banka hesaplarına erişim | Uygulamada aranır | Bankalarda işlem yapma ve para çekme |
| Veraset ve intikal vergisi beyanı | Genellikle yeterli | Vergi dairelerinde işlem yapma |
| Kiralık kasa açtırma | Uygulamada aranır | Kiralık kasa işlemleri |
| Ortaklığın giderilmesi davası | Evet | Dava açma ve satışa muvafakat |
Beşinci ve altıncı satırlar en çok sorun çıkaranlardır. Miras payının devri ve davadan feragat gibi işlemler, mirasçının hakkını doğrudan ortadan kaldırabildiğinden yetkinin tereddütsüz biçimde yazılması gerekir.
Vekâletname içeriği ve miras işlemleri için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Dava Vekâletinde Ayrı Bir Liste
Dava süreçleri bakımından usul kanunu ayrıca bir açık yetki listesi öngörür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 74. maddesi uyarınca, açıkça yetki verilmemişse vekil bazı işlemleri yapamaz.
| Açık yetki gereken işlem | Miras dosyasında karşılığı |
|---|---|
| Sulh olma | Mirasçılar arasındaki anlaşmayı mahkemede imzalamak |
| Davadan veya kanun yollarından feragat | Talepten ya da istinaf ve temyizden vazgeçmek |
| Karşı tarafı ibra ve davayı kabul | Diğer mirasçının talebini kabul etmek |
| Tahkim ve hakem sözleşmesi | Uyuşmazlığı hakeme götürmek |
| Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma | Arabulucuya başvurmak ve anlaşma belgesi imzalamak |
| Yemin teklifi, kabulü, iadesi veya reddi | İspatı yemine bağlamak |
| Davanın tamamını ıslah | Talebi bütünüyle değiştirmek |
| Başkasını tevkil | Dosyaya başka bir avukat görevlendirmek |
| Haczi kaldırma | Tereke alacağı için konulan haczi kaldırmak |
| Yargılamanın iadesi | Kesinleşmiş karara karşı olağanüstü kanun yolu |
Miras dosyalarında bu liste özellikle önemlidir: mirasçılar arasında sulh çok sık gündeme gelir ve sulh yetkisi bulunmayan vekil, varılan anlaşmayı imzalayamaz.
Aynı şekilde ortaklığın giderilmesi davalarında satışa muvafakat, tarafların ekonomik sonucunu doğrudan etkilediğinden vekâletnamede açıkça yer almalıdır.
Beşinci satır 2023’ten bu yana ayrıca önem kazanmıştır: taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (HUAK m.18/B; 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunla eklendi). Arabuluculuk yetkisi bulunmayan bir vekâletname, ortaklığın giderilmesi sürecinin ilk adımında sorun çıkarabilir.
Madde ayrıca, hangi konuda yetki verildiği açıklanmadıkça vekilin kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamayacağını ve takip edemeyeceğini düzenler (HMK m.74).
Miras Bırakanın Vekâletnamesi Kullanılamaz
Uygulamada en sık yapılan hata budur ve haftalarca gecikmeye yol açar.
Vekâlet ilişkisi, sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile kendiliğinden sona erer (TBK m.513/1).
Yani miras bırakanın sağlığında avukatına, muhasebecisine veya bir yakınına verdiği vekâletname ölümle geçerliliğini yitirir. Bu vekâletnameyle tapuya, bankaya veya mahkemeye gidilemez.
Mirasçıların yapması gereken, kendi adlarına yeni bir vekâletname düzenlemektir. Bu vekâletname mirasçının kendi hakkını temsil eder ve yukarıdaki özel yetkileri içermelidir.
Buna karşılık kanun bir devam yükümlülüğü öngörür: vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa, vekâlet veren veya mirasçısı işleri kendi başına görebilecek duruma gelinceye kadar vekil veya mirasçısı vekâleti ifaya devam etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük dosyayı bütünüyle yürütmeyi değil, kayıp riskini önleyecek asgari işlemleri kapsar (TBK m.513/2).
Bir ayrıntı daha vardır: vekilin, sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren veya mirasçıları, sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur (TBK m.514). Ölümü öğrendikten sonra eski vekâletnameyle yapılan işlem ise yetkisiz temsil hükümlerine göre değerlendirilir (TBK m.46).
Yurt dışından vekâlet ve apostil süreçleri için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Yurt Dışından Vekâletname: Süreç ve Süre
Mirasçılardan biri yurt dışındaysa, vekâletname süreci dosyanın en uzun kalemi hâline gelebilir.
| Yol | Nasıl yapılır | Süre ve not |
|---|---|---|
| Türk konsolosluğu | Konsoloslukta düzenlenir | Doğrudan geçerli; randevu süresi belirleyici |
| Yabancı noter + apostil | Noterde düzenlenir, apostil alınır | Ayrıca yeminli tercüme gerekir |
| Apostil olmayan ülke | Konsolosluk tasdiki gerekir | Süreç uzar |
| Tercüme | Yeminli tercüman + noter onayı | Kurumlar onaysız tercümeyi kabul etmez |
| Fotoğraflı düzenleme | Tapu işlemleri için uygulamada istenir | Fotoğrafsız vekâletname tapuda sorun çıkarabilir |
Son satır uygulamada en sık yaşanan aksaklıktır: tapu işlemleri için vekâletnamenin fotoğraflı düzenlenmesi uygulamada istenir; bu nedenle notere belgenin tapuda kullanılacağı baştan söylenmelidir.
Tapu Sicili Tüzüğü m.18/4 ise vekâletnamenin Noterlik Kanununa göre düzenlenmiş olmasını, istem konusu işi yapmaya yetkili olduğunu içermesini ve vekâlet verenin imzasını taşımasını arar. Vekil başkasını tevkil etmişse, dayanak vekâletname de istenir.
Bu nedenle yurt dışındaki mirasçıdan vekâletname istenirken, hangi işlemler için kullanılacağı baştan bildirilmelidir. Tek seferde doğru düzenlenen bir vekâletname, aylarca sürecek bir yazışmayı önler. Veraset ve intikal vergisi bakımından da süre farklıdır: ölüm Türkiye’de olmuşsa yabancı ülkede bulunan mirasçının beyan süresi dört değil altı aydır (VİVK m.9).
Ayrıca vekâletnamede vekilin kimlik bilgileri eksiksiz yazılmalı; birden fazla vekil tayin ediliyorsa bunların birlikte mi ayrı ayrı mı yetkili olduğu açıkça belirtilmelidir.
Mirasçılar Arasında Vekâlet: Tek Elden Yürütme
Miras işlemleri elbirliği mülkiyeti nedeniyle çoğu adımda oybirliği gerektirir. Bu, her belge için bütün mirasçıların bir araya gelmesi anlamına gelir.
Uygulamadaki pratik çözüm, mirasçıların işlemleri yürütecek bir kişiye vekâlet vermesidir. Bu kişi mirasçılardan biri olabileceği gibi bir avukat da olabilir.
| Konu | Dikkat edilecek |
|---|---|
| Yetki kapsamı | Aynı özel yetkiler bu vekâletnamede de yazılmalı |
| Menfaat çatışması | Vekil mirasçı ise kendi payıyla çatışan işlemler ayrı değerlendirilir |
| Hesap verme | Vekil yaptığı tahsilat ve harcamaları belgelemeli |
| Azil | Vekâlet her zaman geri alınabilir; azil noterden bildirilir |
| Süre | Vekâletnameye süre konulabilir |
| Küçük mirasçı | Vekâletle temsil edilemez; vasi ve izin rejimi işler |
İkinci satır ihmal edilmemelidir: bir mirasçının diğerleri adına hareket ederken kendi payını da ilgilendiren bir işlem yapması menfaat çatışması doğurabilir. Bu tür işlemlerde diğer mirasçıların ayrıca onayı alınmalıdır.
Üçüncü satır ise sonraki uyuşmazlıkların büyük bölümünü önler: vekil sıfatıyla hareket eden mirasçı, tahsil ettiği kira ve satış bedellerini ile yaptığı harcamaları belgeli biçimde kayıt altına almalıdır.
Altıncı satır bir sınırı gösterir: küçük veya kısıtlı mirasçı vekâletle temsil edilemez; onun adına işlem yapılması vesayet ve izin rejimine tabidir.
Avukat Olmayan Mirasçı Vekil Mahkemede Ne Yapabilir? (Av.K. m.35)
Mirasçılardan birine verilen vekâletname tapu, banka, noter ve vergi dairesi işlemlerinde işe yarar. Mahkeme önünde ise durum farklıdır: kanun, başkasının hakkını mahkemede dava etmeyi avukatlara ayırmıştır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Mahkemede başkası adına dava | Mahkeme, hakem veya yargı yetkisi bulunan organlar önünde başkasına ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek yalnız baroda yazılı avukatlara aittir | Av.K. m.35/1 |
| Kendi davası | Dava açma ehliyeti olan herkes kendi davasını bizzat açabilir ve takip edebilir | Av.K. m.35/3 |
| Avukatın vekâletnamesi | Noterce düzenlenen veya onaylanan vekâletnamenin aslı ya da avukatça onaylı örneği dosyaya konur | HMK m.76/1 |
| Tebligat | Vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır | Tebligat K. m.11 |
Birinci satır sık yapılan bir planlama hatasını gösterir: diğer mirasçılardan vekâlet alan bir mirasçı, ortaklığın giderilmesi veya tenkis davasında onlar adına avukat gibi hareket edemez; kendi payı bakımından taraf olarak davayı takip edebilir. Dava aşaması için vekâletin bir avukata verilmesi veya mirasçı vekile tevkil yetkisi tanınması gerekir.
Vekâletname Hazırlarken Kontrol Listesi
Notere gitmeden önce aşağıdaki liste üzerinden geçilmesi, ikinci kez vekâletname düzenleme ihtiyacını ortadan kaldırır.
Uzun bir rehberdi; en kritik noktaları bir arada bırakalım.
- Miras bırakanın kimlik bilgilerini ve ölüm tarihini yazdırın.
- Mirasçılık belgesi alma yetkisini ekleyin.
- Mirasın reddi yetkisini ayrıca yazdırın; sonuçları ağırdır.
- Taşınmazı devretme ve tapuda işlem yapma yetkisini açıkça belirtin.
- Miras taksim sözleşmesi yapma ve imzalama yetkisini ekleyin.
- Dava açma, takip, feragat, kabul, sulh ve hakeme başvurma yetkilerini sayın.
- Bankalarda işlem yapma ve para çekme yetkisini yazdırın.
- Tapu işlemleri için fotoğraflı düzenletin.
- Birden çok vekil varsa birlikte mi ayrı ayrı mı yetkili olduklarını belirtin.
- Vergi dairelerinde beyan ve ilişik kesme işlemleri yetkisini ekleyin.
- Arabulucuya başvurma ve anlaşma belgesi imzalama yetkisini yazdırın.
- Vekilin başkasını tevkil edebileceğini (alt vekâlet) açıkça belirtin.
Üçüncü kalem özellikle önemlidir: mirasın reddi üç aylık hak düşürücü süreye tabidir. Bu yetkinin eksik olduğu bir vekâletname fark edildiğinde süre çoktan işlemiş olabilir.
Vekâletname Yetersizse Ne Olur?
Eksik yetkiyle yapılan işlemin akıbeti, işlemin türüne göre değişir.
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kurum işlemi reddetti | Zaman kaybı; istem konusu işi yapma yetkisini içeren yeni vekâletname gerekir | Tapu Sicili Tüzüğü m.18/4 |
| Avukat vekâletname sunmadı | Gecikmesinde zarar varsa mahkeme kesin süre verebilir; süresinde sunulmaz ve asıl taraf işlemleri kabul ettiğini bildirmezse dava açılmamış veya işlem yapılmamış sayılır | HMK m.77/1 |
| Yetkisiz temsille işlem yapıldı | Temsil olunan onaylarsa bağlar; karşı taraf onay için uygun süre isteyebilir | TBK m.46 |
| Onay verilmedi | İşlemin geçersizliğinden doğan zarar yetkisiz temsilciden istenebilir | TBK m.47 |
| Tapuda devir yapıldı, yetki yoktu | Tapu iptali tartışması; dava konusu olabilir | — |
| Ret süresi yetki eksikliğinden kaçtı | Miras kayıtsız şartsız kazanılmış olur; hükmen ret imkânı araştırılır | TMK m.610/1, m.605/2 |
Üçüncü satır bir kurtarma imkânı sunar: yetkisiz temsille yapılan işlem, temsil olunanın onayıyla geçerli hâle gelir. Ancak karşı taraf uygun bir süre içinde onaylanıp onaylanmayacağının bildirilmesini isteyebilir; bu süre içinde onay verilmezse karşı taraf işlemle bağlı olmaktan kurtulur (TBK m.46). Onayın yazılı ve tarihli verilmesi sonraki tartışmayı önler.
Son satır ise telafisi en zor olandır: miras bırakanın ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmiş değilse hükmen ret yolu da kapalıdır. Baştan doğru düzenlenmiş bir vekâletname bu riski tümüyle önler.
Azil: Vekâleti Geri Almak
Vekâlet ilişkisi güvene dayanır ve bu güven sarsıldığında her zaman sona erdirilebilir. Miras dosyalarında bu, mirasçılar arasındaki ilişki bozulduğunda gündeme gelir.
Vekâlet veren, vekilliği her zaman geri alabilir. Azil için gerekçe göstermek zorunlu değildir; ancak uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.512).
| Adım | Yapılacak | Neden |
|---|---|---|
| Azilnameyi noterden düzenletin | Yazılı ve resmî biçim | İspat kolaylığı |
| Vekile tebliğ ettirin | Noter aracılığıyla | Azil vekile ulaşmakla hüküm doğurur |
| İlgili kurumlara bildirin | Tapu, banka, vergi dairesi | Kurumlar eski vekâlete göre işlem yapmasın |
| Derdest dosyalara sunun | Mahkeme ve icra dairesi | Vekilin usul işlemleri durur |
| Yeni vekâletname düzenleyin | Aynı özel yetkilerle | Süreç kesintiye uğramasın |
| Yapılmış işlemleri gözden geçirin | Tahsilat ve devirler | Hesap verme yükümlülüğü işler |
Üçüncü satır atlanırsa azil pratikte sonuç doğurmaz: tapu müdürlüğü veya banka, azilden haberdar değilse elindeki vekâletnameye göre işlem yapmaya devam eder.
Altıncı satır ise azlin asıl sebebiyle ilgilidir: vekil, vekâlet süresince yaptığı işlemler ve tahsil ettiği tutarlar bakımından hesap vermekle yükümlüdür. Azil bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Mirasçılardan birine verilen vekâletin azli hâlinde, o mirasçının kendi payına ilişkin hakları elbette devam eder; azil yalnızca temsil yetkisini sona erdirir.
Ret Yetkisi: Vekâletnamenin En Kritik Satırı
Borç şüphesi bulunan terekelerde vekâletnameye yazılması gereken tek bir satır, mirasçının tüm malvarlığını korur ya da riske atar.
| Yetki | Neden gerekli | Süre |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Sorumluluktan kurtulma | 3 ay (TMK m.606) |
| Resmî defter tutma talebi | Sorumluluğu sınırlama | 1 ay (TMK m.619) |
| Resmî tasfiye talebi | Terekenin borçlarından sorumlu olmama | Ret veya deftere göre kabul yerine istenir (TMK m.632) |
| Terekenin tespiti | Karar için bilgi | Süreye tabi değil |
İkinci satır en sık kaçırılan imkândır: resmî defter tutma süresi yalnızca bir aydır ve üç aylık ret süresinden çok daha kısadır.
Ayrıca TMK m.619/3 uyarınca mirasçılardan birinin defter tutma istemi diğerleri hakkında da hüküm ifade eder; her mirasçının ayrı başvurmasına gerek yoktur.
Yurt dışındaki mirasçılar bakımından bu süreler kritiktir: vekâletnamede ret ve defter yetkisi bulunmuyorsa, yeni vekâletname temini haftalar alır ve süre kaçar.
Üçüncü satır karışık terekelerde işe yarar: resmî tasfiye hâlinde mirasçılar terekenin borçlarından sorumlu olmazlar (TMK m.632). Ancak bir sınırı vardır: birlikte mirasçı olanlardan biri mirası kabul ederse tasfiye istemi dikkate alınmaz. Terekenin mevcudu borçlara yetmezse tasfiye sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre yapılır (TMK m.636).
Ret Süresinde Vekilin Yapmaması Gerekenler (TMK m.610)
Ret yetkisi kadar önemli bir nokta daha vardır: ret süresi dolmadan yapılan bazı işlemler, mirası reddetme hakkını ortadan kaldırır. Vekil mirasçı adına hareket ettiğinden, vekilin bu dönemde yaptığı işlemler de bu açıdan değerlendirilebilir.
| İşlem türü | Ret hakkına etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Terekenin olağan yönetimi | Ret hakkını kaldırmaz | TMK m.610/2 |
| Miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli işler | Ret hakkını kaldırmaz | TMK m.610/2 |
| Zamanaşımı veya hak düşümünü önlemek için dava ve icra takibi | Ret hakkını kaldırmaz | TMK m.610/3 |
| Olağan yönetimi aşan işlemler | Mirasçı mirası reddedemez | TMK m.610/2 |
| Tereke mallarını gizleme veya kendine mal etme | Mirasçı mirası reddedemez | TMK m.610/2 |
Dördüncü ve beşinci satırlar vekâletname açısından belirleyicidir: borç şüphesi bulunan terekelerde vekile verilen geniş yetkiler, ret kararı netleşene kadar kullanılmamalıdır. Örneğin terekedeki bir aracın satılması veya hesaplardaki paranın çekilip harcanması, olağan yönetimi aşan işlem olarak değerlendirilme riski taşır.
Ret ve resmî defter süreçleri için resmî defter tutma ve deftere göre kabul rehberimize bakabilirsiniz.
Yetki Kapsamına Göre Örnek Senaryolar
| Senaryo | Gereken yetkiler |
|---|---|
| Yalnız mirasçılık belgesi alınacak | Temel yetki yeterli |
| Tereke borçlu olabilir | Ret + defter + tasfiye yetkisi |
| Taksim sözleşmesi imzalanacak | Taksim + tapu devir yetkisi |
| Banka hesabından tahsilat yapılacak | Tahsilat + ibra yetkisi |
| Dava açılacak | Dava + sulh + feragat yetkileri |
| Yurt dışından yürütülecek | Tümü + alt vekâlet yetkisi |
Altıncı satır yurt dışındaki mirasçılar için belirleyicidir: alt vekâlet yetkisi verilmezse, vekil bir avukat görevlendiremez ve mirasçının yeniden vekâletname düzenlemesi gerekir.
Bu tek yetki, konsolosluk randevusu beklerken kaybedilecek haftaları önler.
İkinci satır ise en geniş kapsamı gerektirir: borç durumu belirsiz terekelerde üç seçeneğin de açık tutulması, karar netleştiğinde hemen harekete geçilmesini sağlar.
Mirasçılar Arası Vekâlet ile Tereke Temsilcisinin Karşılaştırması
Miras işlemlerinde tek elden yürütmenin iki yolu vardır ve hangisinin uygun olduğu, mirasçılar arasında anlaşma bulunup bulunmamasına bağlıdır.
| Ölçüt | Mirasçıya vekâlet | Tereke temsilcisi |
|---|---|---|
| Nasıl kurulur | Noterde vekâletname | Sulh mahkemesi kararı |
| Diğerlerinin rızası | Gerekir | Gerekmez |
| Kim belirler | Mirasçılar | Mahkeme |
| Hesap verme | Vekâlet verene | Mahkemeye ve mirasçılara |
| Geri alma | Azil ile | Mahkeme kararıyla |
| Ulaşılamayan mirasçı varsa | Çözmez | Çözer |
| Süresi | Azle kadar | Paylaşmaya kadar |
| Dayanak | TBK m.502 vd. | TMK m.640/3 |
Altıncı satır seçimi belirleyen noktadır: bir mirasçıya ulaşılamıyor veya imza vermiyorsa vekâlet yolu tıkanır; bu durumda tek çözüm tereke temsilcisi atanmasıdır.
Talep mirasçılardan yalnızca biri tarafından yapılabilir ve TMK m.640/4 uyarınca sağlanan korumadan mirasçıların hepsi yararlanır.
Yedinci satır ise sürenin doğal sınırını gösterir: temsilcinin görevi kanun gereği paylaşmaya kadar sürer. Kalıcı çözüm için taksim sözleşmesi veya paylaşma davası gerekir. Atama süreci için tereke temsilcisi atanması rehberimize bakabilirsiniz.
Vekâletname ile Yapılamayan İşlemler
| İşlem | Neden yapılamaz |
|---|---|
| Vasiyetname düzenleme | Kişiye sıkı sıkıya bağlı |
| Miras sözleşmesi yapma | Bizzat katılım gerekir |
| Mirasçılıktan çıkarma | Ölüme bağlı tasarruf |
| Elbirliğinde tek başına tasarruf | Diğerlerinin yetkisi gerekir |
| Küçük adına izinsiz paylaşım | Vesayet makamı izni şartı (TMK m.462) |
İlk üç satır ölüme bağlı tasarrufları ilgilendirir: vasiyetname ve miras sözleşmesi bizzat yapılması gereken işlemlerdir ve temsilci aracılığıyla düzenlenemez.
Dördüncü satır ise sık karşılaşılan bir yanılgıyı düzeltir: bir mirasçıdan alınan vekâletname, vekile terekenin tamamı üzerinde tasarruf yetkisi vermez. Yalnızca vekâlet verenin hakları kullanılabilir.
Terekedeki bir taşınmazın satışı için TMK m.640/2 uyarınca tüm mirasçıların yetkisi gerekir; tek mirasçının vekili bunu yapamaz.
Beşinci satır ise usul şartıdır: vesayet altındaki mirasçı bakımından mirasın paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmeleri (TMK m.462/9) ile dava açma ve sulh olma (TMK m.462/8) vesayet makamının iznine bağlıdır. Yasal temsilcinin menfaati küçükle çatışıyorsa uygulamada kayyım atanması da gündeme gelir.
İlk Otuz Günde Hangi Vekâletname Gerekir?
Ölümden sonraki ilk ay, süreye tabi tercihlerin yapıldığı dönemdir. Vekâletname bu dönemi karşılayacak genişlikte düzenlenmelidir.
| Dönem | Yapılacak işlem | Gereken yetki |
|---|---|---|
| İlk günler | Kurumlara bildirim, dökümler | Temel yetki |
| İlk hafta | Mirasçılık belgesi | Belge alma yetkisi |
| İlk ay | Terekenin tespiti | Talep yetkisi |
| İlk ay | Resmî defter tutma | Özel yetki |
| 3 aya kadar | Ret veya kabul | Özel yetki |
| 4 aya kadar (yurt dışındaki mirasçıda 6 ay) | Vergi beyanı | Vergi işlemleri yetkisi |
| Sonrasında | Tapu, taksim, tahsilat | Devir ve ibra yetkileri |
Dördüncü ve beşinci satırlar özel yetki gerektirir ve süreye tabidir. Vekâletnamede bulunmadıklarında, yeni belge temin edilene kadar süre işlemeye devam eder.
Bu nedenle vekâletname, ihtiyaç doğduğunda değil ölüm öğrenilir öğrenilmez ve geniş yetkilerle düzenlenmelidir.
Altıncı satırın süresi VİVK m.9’dan gelir: ölüm Türkiye’de olmuşsa beyanname Türkiye’deki mirasçılar için dört, yabancı ülkedeki mirasçılar için altı ay içinde verilir.
Verginin kurumlara etkisi işleme göre değişir. Mirasçılar adına tapuda intikal tescili verginin tahakkuku beklenmeden yapılabilir; ancak intikal eden taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz ve tapu memurları ilişik kesme belgesi olmadan devir işlemi yapamaz (VİVK m.19). Bankalar ise ödemeden önce vergi dairesinden alınmış tasdikname ister; tasdikname yoksa veraset yoluyla intikalde yüzde 5 tevkifat yaparak kalanı ödeyebilir (VİVK m.17).
Yedinci satırdaki işlemler ise ilk aydan sonra gündeme gelir ancak aynı vekâletnamede yer alması, ikinci bir başvuruyu gereksiz kılar.
Vekilin Sorumluluğu ve Hesap Verme
| Yükümlülük | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Talimata uyma | Vekâlet verenin açık talimatına uyma | TBK m.505 |
| Sadakat ve özen | Haklı menfaatleri gözeterek, benzer alandaki basiretli bir vekil gibi hareket | TBK m.506 |
| Bizzat ifa | Yetki, zorunluluk veya teamül yoksa işi başkasına gördüremez | TBK m.506 |
| Alt vekil | Yetkisiz alt vekilin fiilinden kendisi yapmış gibi sorumlu; yetkiliyse seçme ve talimatta özen | TBK m.507 |
| Hesap verme | İstem üzerine yürüttüğü işin hesabını verme | TBK m.508 |
| Tahsil edileni devir | Vekâletle ilişkili olarak aldıklarını verme; geciktirdiği paranın faizini ödeme | TBK m.508 |
Beşinci ve altıncı satırlar mirasçılar arası vekâlette önem kazanır: vekil mirasçı, tahsil ettiği tutarları ve yaptığı işlemleri diğerlerine bildirmekle yükümlüdür.
Bu yükümlülük TMK m.646/3’teki bilgi verme borcuyla da örtüşür: tereke mallarına zilyet olan mirasçılar, paylaşma sırasında eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdür.
Uyuşmazlığı baştan önlemenin en pratik yolu ise şudur: tereke için ayrı bir banka hesabı açılmalı ve tüm gelir ile giderler bu hesap üzerinden yürütülmelidir.
Üçüncü ve dördüncü satırlar alt vekâlet yetkisinin neden ayrıca yazılması gerektiğini açıklar: yetki verilmemişse vekil işi bir başkasına devredemez; devrederse onun fiilinden kendisi yapmış gibi sorumlu olur. Vekâletin kötüye kullanıldığı durumlar için vekâletin kötüye kullanılması ve tapu iptali yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Üç Hata
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Dar kapsamlı vekâletname düzenlemek | Her işlem için yeniden başvuru |
| Ret yetkisini eklememek | 3 aylık süre kaçabilir |
| Murisin vekâletini kullanmak | Yetkisiz işlem; iade sorumluluğu |
Birinci satır özellikle yurt dışındaki mirasçılar için maliyetlidir: her eksik yetki, yeni bir konsolosluk randevusu ve haftalarca gecikme anlamına gelir.
İkinci satır ise geri dönüşü olmayan bir kayıp doğurabilir: borçlu terekelerde ret süresi kaçırıldığında mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m.610/1) ve tereke borçlarından diğer mirasçılarla birlikte müteselsilen sorumlu hâle gelir (TMK m.641).
Bu nedenle borç şüphesi bulunan terekelerde vekâletnameye hem ret hem de resmî defter tutma talebi yetkisi eklenmelidir. Defter süresinin yalnızca bir ay olduğu unutulmamalıdır (TMK m.619).
Davaya Vekâlette Azil ve İstifanın Usulü
Vekâletnamenin düzenlenmesi kadar sona erdirilmesi de usule bağlıdır. Mirasçılar arasında görüş ayrılığı çıktığında en sık karşılaşılan sorun, azlin usulüne uygun yapılmamasıdır.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Şekil | Azil veya istifanın mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmesi için beyanın dilekçeyle bildirilmesi veya tutanağa geçirilmesi zorunludur | HMK m.81 |
| Tebligat gideri | Gerektiğinde ilgilisine yapılacak tebligat gideri peşin ödenmelidir | HMK m.81 |
| İstifanın etkisi | İstifa eden vekilin görevi, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta devam eder | HMK m.82 |
| Takipsizlik | Vekâlet veren davayı takip etmez ve yeni vekil görevlendirmezse tarafın yokluğu hâlindeki hükümler uygulanır | HMK m.82 |
| İhtar | Bu hususlar, istifa dilekçesiyle birlikte vekâlet verene ihtaren bildirilir | HMK m.82 |
| Tebligat | Vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır | Tebligat K. m.11 |
| Azil sonrası | Vekâlet veren davayı takip etmez ve iki hafta içinde başka vekil görevlendirmezse tarafın yokluğu hâlindeki hükümler uygulanır | HMK m.83 |
Birinci satır, uygulamadaki yaygın hatayı düzeltir: vekilini azleden mirasçı bunu yalnızca vekiline bildirmişse, azil mahkeme ve karşı taraf bakımından sonuç doğurmaz. Mahkeme usul işlemlerini azledilmiş vekile karşı yapmaya devam eder; tebligat ona yapılır ve süreler o tebligatla işler. Azlin mahkemeye dilekçeyle bildirilmesi zorunludur.
İstifa dilekçesi asile tebliğ edilmeden yargılamaya devam edilemez. İstifa eden vekilin görevi iki hafta daha sürer ve bu süre, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren işler. Tebliğ yapılmadan dosyanın işlemden kaldırılması veya davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi, hukuki dinlenilme hakkına aykırıdır ve kanun yolunda bozma sebebidir. Miras dosyalarında vekil değişikliği sırasında bu adımın atlanması, aylarca süre kaybına yol açar.
Özel Yetki Gerektiren İşlemlerde Sonuç
Vekâletnamede özel yetki bulunmaması hâlinde yapılan işlemin akıbeti, işlemin türüne göre değişir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Noterde işlem | Noter, özel yetki aranması gereken işlemi vekâletnamede yetki yoksa yapmaz |
| Tapu işlemi | Tapu müdürlüğü yetki eksikliği hâlinde işlemi reddeder |
| Dava işlemi | Özel yetki gerektiren usul işlemi geçersiz sayılabilir |
| Sonradan icazet | Vekâlet veren işleme icazet verirse eksiklik giderilebilir |
| Ek vekâletname | Eksik yetki, yeni bir vekâletnameyle tamamlanabilir |
| Yurt dışında düzenleme | Konsoloslukta düzenleme ya da apostilli ve yeminli tercümeli vekâletname gerekir |
Dördüncü satır, hemen vazgeçilmemesi gereken bir imkândır: yetkisiz yapılan bir işlem, vekâlet verenin sonradan vereceği icazetle geçerli hâle gelebilir. Buna karşılık bu icazetin de yazılı ve tarihli olması, sonradan çıkacak tartışmayı önler.
Ölüm sonrası vekâlet için vekâletnamenin ölümle sona ermesi rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Genel vekâletname miras işlemleri için yeterli mi?
Yeterli değildir. Türk Borçlar Kanunu m.504/3 uyarınca vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça dava açamaz, sulh olamaz, bağışlayamaz, taşınmazı devredemez ve bir hak ile sınırlandıramaz.
Mirasın reddi için özel yetki gerekir mi?
Gerekir. Ret beyanı sonuçları ağır bir işlem olduğundan vekâletnamede mirasın reddine ilişkin yetkinin açıkça yer alması aranır.
Hangi dava işlemleri özel yetki ister?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74 uyarınca sulh, davadan veya kanun yollarından feragat, davayı kabul ve karşı tarafı ibra, tahkim, arabuluculuk gibi alternatif çözüm yollarına başvurma, yemin teklifi ve kabulü, başkasını tevkil ve haczi kaldırma gibi işlemler açık yetki gerektirir.
Taşınmaz devri için ne yazılmalı?
Taşınmazın devri ve üzerinde hak kurulması özel yetkiye tabidir. Vekâletnamede taşınmazın devri ve tapuda işlem yapma yetkisi açıkça gösterilmelidir.
Mirasçılık belgesi almak için özel yetki şart mı?
Bu işlem bakımından kurumlar uygulamada açık yetki arar. Tereddüde yer bırakmamak için vekâletnameye mirasçılık belgesi alma yetkisi yazılmalıdır.
Vekâletname ölümle sona erer mi?
Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile kendiliğinden sona erer (TBK m.513).
Miras bırakanın verdiği vekâletname kullanılabilir mi?
Kullanılamaz. Miras bırakanın sağlığında verdiği vekâletname ölümle sona erer; mirasçıların kendi adlarına yeni vekâletname düzenlemesi gerekir.
Yurt dışından vekâletname nasıl alınır?
Türk konsolosluklarında düzenlenebilir; yabancı noterde düzenlenirse apostil şerhi ve yeminli tercüme aranır. Tapu işlemleri için fotoğraflı düzenlenmesi gerekir.
Mirasçılardan birine vekâlet verebilir miyiz?
Verebilirsiniz; işlemleri tek elden yürütmek uygulamada yaygındır. Ancak aynı özel yetkiler bu vekâletnamede de yazılmalı ve menfaat çatışması doğuran işlemlerde ayrıca onay alınmalıdır.
Vekâletnamede arabuluculuk yetkisi gerekir mi?
Gerekir. HMK m.74 uyarınca açıkça yetki verilmemişse vekil alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz. Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı olduğundan (HUAK m.18/B) bu yetki vekâletnamede yer almalıdır.
Mirasçı olan vekil diğer mirasçılar adına dava açabilir mi?
Avukat değilse açamaz. Mahkemede başkasına ait hakları dava etmek ve adli işlemleri takip etmek yalnız baroda yazılı avukatlara aittir (Av.K. m.35/1). Mirasçı kendi davasını ise bizzat takip edebilir (Av.K. m.35/3).
Vekil ret süresinde terekeden para çekerse ne olur?
Ret süresi sona ermeden terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yapan ya da tereke mallarını kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610/2). Vekil mirasçı adına hareket ettiğinden, bu dönemde geniş yetkilerin kullanılmaması gerekir.
Miras bırakan öldükten sonra vekilin yaptığı işlem geçerli mi?
Vekilin sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren veya mirasçıları sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur (TBK m.514). Ölümü öğrendikten sonra yapılan işlem ise yetkisiz temsil hükümlerine göre değerlendirilir.
Veraset vergisi ödenmeden tapuda intikal yapılır mı?
Yapılabilir. Mirasçılar adına intikal tescili verginin tahakkuku beklenmeden yapılır; ancak intikal eden taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz (VİVK m.19).
Yetkisiz temsille yapılan işlem geçerli olur mu?
Temsil olunanı kural olarak bağlamaz; temsil olunan onaylarsa bağlar (TBK m.46). Karşı taraf onay için uygun bir süre isteyebilir; bu süre içinde onay verilmezse işlemle bağlı olmaktan kurtulur.
Vekâleti nasıl geri alabilirim?
Azilnameyi noterden düzenletip vekile tebliğ ettirin. Azil vekile ulaşmakla hüküm doğurur; ayrıca tapu, banka ve derdest dosyalara bildirilmelidir.
Azilden sonra vekil hesap vermek zorunda mı?
Zorundadır. Vekil, vekâlet süresince yaptığı işlemler ve tahsil ettiği tutarlar bakımından hesap vermekle yükümlüdür; azil bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
📚 İlgili Rehberler
- Miras Hukuku Rehberi: Mirasçılık, Saklı Pay, Vasiyetname ve Tenkis
- Yurt Dışında Yaşayan Mirasçının Türkiye’deki Miras İşlemleri
- Mirası Reddetme (Miras Reddi) — TMK m.605
- Miras Taksim (Paylaşma) Sözleşmesi
- Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Mirasın İntikali
- Miras Ortaklığı ve Tereke Temsilcisi Atanması (TMK 640)
- Resmî Defter Tutma ve Deftere Göre Kabul
- Terekenin Tespiti ve Korunması
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme gereklidir.


