Sigorta Tahkim Süre ve Parasal Sınır Hesaplama Aracı — 5684 s.K. m.30

Sigorta uyuşmazlığında Sigorta Tahkim Komisyonu’na doğrudan gidilemez. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca önce sigortacılık yapan kuruluşa yazılı başvuru yapılması zorunludur; talep reddedilirse ya da kuruluş on beş iş günü içinde yazılı cevap vermezse tahkim yolu açılır. Süresinden önce yapılan başvuru ön incelemede reddedilir. Aşağıdaki araç bu bekleme süresini iş günü esasıyla hesaplar, tahkim sürecindeki tüm süreleri çıkarır ve uyuşmazlık tutarına göre itiraz ile temyiz yollarının açık olup olmadığını gösterir.

Ön Başvuru Şartı: Atlanamayan İlk Adım

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, tahkime başvurmadan önce sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvurunun yapılmış olmasını zorunlu kılar. Bu bir tercih değil, başvuru şartıdır.

Tahkim yolunun açılması için iki ihtimalden birinin gerçekleşmesi gerekir: talebin kısmen veya tamamen reddedilmesi ya da kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi.

Süre iş günü esasına göre işler; hafta sonları hesap dışında kalır. Bu nedenle takvim günü hesabı yapılması hâlinde süre olduğundan kısa görünür ve erken başvuru riski doğar.

Ön başvurunun yazılı olması ve ulaştığının ispatlanabilmesi gerekir. Elektronik posta, iadeli taahhütlü mektup veya noter ihtarnamesi gibi kayıt bırakan yöntemler tercih edilmelidir.

Başvuruda talebin açık biçimde ortaya konması, hasar dosya numarasının belirtilmesi ve varsa ekspertiz raporu ile diğer belgelerin sunulması gerekir. Eksik başvuru, sürenin işlemeye başladığı tarihi tartışmalı hâle getirir.

Kimler Başvurabilir?

Tahkim yoluna başvurma hakkı yalnızca poliçe sahibine ait değildir. Sigorta ilişkisinin farklı taraflarında bulunan kişiler de kendi hakları bakımından başvurabilir.

Son satır uygulamada en sık kullanılan hâldir. Zorunlu trafik sigortasında kazada zarar gören sürücü, yolcu veya yaya, kendisiyle sigortacı arasında bir sözleşme bulunmamasına rağmen doğrudan başvurabilir.

Tahkim sistemine üye olmayan bir kuruluşla yaşanan uyuşmazlıkta ise durum farklıdır. Zorunlu sigortalar bakımından üyelik şartı aranmaksızın başvuru imkânı bulunurken, ihtiyari sigortalarda kuruluşun sisteme üye olması gerekir.

Parasal Sınırlar: Üç Ayrı Eşik

Tahkim sürecinde tutar, yalnızca talebin büyüklüğünü değil kanun yollarının açık olup olmadığını da belirler. Üç ayrı eşik vardır ve her biri farklı sonuç doğurur.

Birinci eşiğin altında kalan dosyalarda karar kesindir; İtiraz Hakem Heyetine başvurulamaz. Bu, düşük tutarlı dosyalarda tek şans anlamına gelir ve delillerin ilk aşamada eksiksiz sunulmasını zorunlu kılar.

Parasal sınırlar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu kararlarıyla belirlenir ve yıl içinde de güncellenebilir. 2026 yılında sınırlar 22 Ocak 2026 tarihinden itibaren yeniden belirlenmiş, uygulama yöntemi ise yıl içinde ayrıca değiştirilmiştir.

Uygulamada esas alınacak tarih önemlidir: itiraz ve temyiz başvurularında kararın verildiği tarihteki sınır, heyet teşkilinde ise heyet teşkilinin zorunlu hâle geldiği tarihteki sınır dikkate alınır.

Aracın eşik alanları bu nedenle elle değiştirilebilir bırakılmıştır. Güncel tutarların Kurum kararlarından kontrol edilmesi gerekir.

Temyizin Parasal Sınırdan Bağımsız Hâlleri

Temyiz yolu yalnızca parasal sınıra bağlı değildir. Kanun, tutar ne olursa olsun temyiz imkânı veren özel hâller öngörmüştür.

Bu hâller şunlardır: tahkim süresi sona erdikten sonra karar verilmiş olması, talep edilmeyen bir konu hakkında karar verilmesi, hakemlerin yetkileri dâhilinde olmayan konularda karar vermesi ve tarafların iddiaları hakkında karar verilmemesi.

Bu istisnalar, kararın yalnızca sonucuna değil usulüne ve gerekçesine bakılarak değerlendirilmelidir. Düşük tutarlı bir dosyada dahi bu hâllerden biri varsa temyiz yolu açılır.

Uygulamada en sık karşılaşılan hâl, tarafların bazı iddiaları hakkında karar verilmemesidir. Kararda talep kalemlerinden birinin hiç tartışılmamış olması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Süre sınırı bakımından da dikkat gerekir: tahkim süresi dolduktan sonra verilen karar, süre uzatımına ilişkin tarafların açık ve yazılı onayı bulunmadıkça bu istisna kapsamına girer.

Süreç ve Süreler

Tahkim süreci, başvurudan kararın kesinleşmesine kadar belirli aşamalardan geçer ve her aşamanın kendi süresi vardır.

Dördüncü satırdaki on günlük itiraz süresi, sistemin en kısa ve en kritik süresidir. Kaçırıldığında karar kesinleşir ve esasa ilişkin tartışma imkânı kalmaz.

Üçüncü satırdaki dört aylık hakem karar süresi, tarafların açık ve yazılı onayıyla uzatılabilir. Onay olmadan sürenin aşılması, yukarıda anlatılan temyiz istisnalarından birini oluşturur.

Toplam süreç uygulamada dört ila sekiz ay arasında tamamlanır. Bu, mahkeme yoluna göre belirgin bir hız avantajıdır ve tahkimin tercih edilmesinin başlıca sebebidir.

Hangi Yol Seçilmeli?

Sigorta uyuşmazlığında tek bir başvuru yolu bulunmaz. Talebin niteliğine göre birden fazla mekanizma gündeme gelebilir ve bunlar eş zamanlı kullanılamaz.

Mahkemeye veya tüketici hakem heyetine götürülmüş aynı uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz. Bu nedenle yol seçimi baştan yapılmalı ve görev, süre, masraf, delil yapısı ile kanun yolu imkânları birlikte değerlendirilmelidir.

Tüketici hakem heyeti sınırları için tüketici hakem heyeti parasal sınır aracımıza bakabilirsiniz. Trafik kazası tazminat hesapları için trafik kazası tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Poliçe limitini aşan talepler bakımından ayrıca dikkat gerekir: sigortacının sorumluluğu limitle sınırlı olduğundan, aşan kısım için işletene ve sürücüye karşı ayrı talep yöneltilmesi gerekir. Bu talep tahkim kapsamında değildir.

Zamanaşımı

Tahkim yolunun açık olması, alacağın zamanaşımına uğramadığı anlamına gelmez. Zamanaşımı ayrı bir değerlendirme konusudur ve sigorta türüne göre değişir.

Sigorta sözleşmesinden doğan taleplerde Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanır. Zorunlu trafik sigortası bakımından ise Karayolları Trafik Kanunu’nun kendi zamanaşımı düzenlemesi devreye girer.

Trafik kazalarında ayrıca bir uzama kuralı vardır: fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, bu uzun süre uygulanır. Süre hesabı için trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcımıza bakabilirsiniz.

Ön başvurunun zamanaşımını kesip kesmediği ayrı bir tartışma konusudur. Bu nedenle zamanaşımının dolmasına yaklaşıldığında yalnızca ön başvuruyla yetinilmemesi, süreci hızlandıracak adımların birlikte atılması gerekir.

Hakem Kararının Niteliği ve İcrası

Sigorta hakemleri tarafından verilen kararlar sıradan bir kurum kararı değildir. Kanun bu kararlara ilam niteliğinde belge statüsü tanımıştır.

Bunun pratik sonucu, kararın ayrıca dava açmaya gerek kalmaksızın icraya konulabilmesidir. Kesinleşen karar için doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir.

İlamlı takipte borçlunun itiraz imkânı sınırlıdır; genel haciz yolundaki gibi borca itiraz ederek takibi durdurma mümkün değildir. Bu, alacaklı bakımından önemli bir avantajdır.

Kararın icraya konulabilmesi için kesinleşmesi gerekir. İtiraz süresi dolmadan veya derdest bir itiraz varken takip başlatılması sorun doğurur. İcra masrafları için icra masrafı hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Başvuru Ücreti ve İade Hâlleri

Tahkim başvurusu ücrete tabidir ve ücret uyuşmazlık tutarına göre kademeli olarak belirlenir. Ücret tarifesi yıl içinde güncellenebildiğinden başvuru öncesinde güncel tarifenin kontrol edilmesi gerekir.

Ücretin bir kısmının iade edildiği hâller de düzenlenmiştir. Bu hâller, başvurunun esasa girilmeden sonuçlandığı durumlardır.

Dördüncü satır, başvurunun hatalı yapıldığının erken fark edilmesi hâlinde zararı sınırlama imkânı verir. Raportör incelemesi başladıktan sonra vazgeçmede iade oranı düşer.

Birinci ve ikinci satırdaki hâller, doğru planlamayla tümüyle önlenebilir. Bekleme süresinin iş günü esasıyla hesaplanması ve başka bir yola başvurulmamış olduğunun teyidi, gereksiz ücret kaybını engeller.

Lehine karar verilen taraf bakımından ücret, karşı tarafa yükletilebilir. Bu husus kararda ayrıca gösterilir.

Delil Sunumu ve Ekspertiz

Tahkim süreci yazılı yargılama esasına yakın işler ve duruşma her dosyada açılmaz. Bu nedenle delillerin başvuruyla birlikte eksiksiz sunulması belirleyicidir.

Sunulması gereken temel belgeler şunlardır: poliçe örneği, hasar dosya numarası, sigortacıya yapılan ön başvuru ve varsa ret cevabı, ekspertiz raporu, onarım faturaları, kaza tespit tutanağı ve zararı gösteren diğer belgeler.

Sigortacının kendi eksperinin raporuna karşı, başvurucunun bağımsız ekspertiz raporu sunması mümkündür. İki rapor arasındaki çelişki, hakem tarafından yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılmasını gerektirebilir.

Özellikle itiraz yolunun kapalı olduğu düşük tutarlı dosyalarda bu titizlik hayati önem taşır. Karar kesin olacağından, sonradan sunulacak bir belgeyle sonucu değiştirme imkânı bulunmaz.

Talep miktarının doğru kurulması da önemlidir. Talebin eksik gösterilmesi hâlinde, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmadıysa aşan kısım için sonradan istemde bulunmak güçleşir.

Faiz ve Faiz Başlangıcı

Tazminat talebinin yanında faiz de istenir ve faiz başlangıcının doğru belirlenmesi tutarı belirgin biçimde etkiler. Uzun süren dosyalarda faiz, anaparayla yarışacak büyüklüğe ulaşabilir.

Sigortacının temerrüde düştüğü an, faizin başlangıcını belirler. Ön başvurunun yapıldığı ve gerekli belgelerin sunulduğu tarih, temerrüdün doğumu bakımından önem taşır.

Zorunlu sigortalarda sigortacıya tanınan ödeme süresi bulunur; bu süre dolduktan sonra temerrüt gerçekleşir. Başvuru dilekçesinde faiz başlangıcının açıkça belirtilmesi gerekir.

Uygulanacak faiz türü de talebin niteliğine göre değişir. Yasal faiz oranları 2026’da değişmiştir; 31 Temmuz 2026 tarihli düzenlemeyle oran yeniden belirlenmiştir. Ayrıntı için yasal faiz hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Faiz talebinin dilekçede yer almaması hâlinde, hakem kendiliğinden faize hükmedemez. Bu nedenle talep sonucunda faizin ayrıca istenmesi gerekir. Ankara ve çevresindeki dosyalarınız için Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Uygulamada Sık Yapılan Beş Hata

Sigorta tahkiminde kayıpların önemli bir kısmı esastan değil, süreç yönetiminden doğar. Beş hata düzenli olarak tekrarlanır.

Birincisi bekleme süresini takvim günü saymaktır. On beş iş günü, hafta sonları çıkarılarak hesaplanır ve takvimde yaklaşık üç haftaya karşılık gelir. Takvim günü hesabı erken başvuruya ve ücret kaybına yol açar.

İkincisi ön başvuruyu ispatlanamaz biçimde yapmaktır. Telefonla veya şubede sözlü olarak yapılan başvuru, sonradan sürenin başlangıcını ispatlamayı imkânsız kılar. Kayıt bırakan bir yöntem kullanılmalıdır.

Üçüncüsü on günlük itiraz süresini kaçırmaktır. Bu, sistemin en kısa süresidir ve kaçırıldığında karar kesinleşir.

Dördüncüsü düşük tutarlı dosyayı hafife almaktır. İtiraz sınırının altındaki uyuşmazlıklarda karar kesindir; ilk aşamada eksik sunulan bir belge telafi edilemez.

Beşincisi faiz talebini dilekçeye yazmamaktır. Talep edilmeyen faize hükmedilemez ve uzun süren dosyalarda bu ciddi bir kayıptır.

Tahkim ile Mahkeme Karşılaştırması

Yol seçimi yapılırken iki mekanizmanın avantaj ve dezavantajlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Dördüncü satır, seçimin en kritik boyutudur. Düşük tutarlı dosyalarda tahkimde kanun yolu kapalıyken mahkemede istinaf imkânı bulunabilir. Buna karşılık mahkeme süreci çok daha uzun sürer.

Altıncı satır da göz ardı edilmemelidir. Tanık dinlenmesi gereken, olgusal tartışmanın yoğun olduğu dosyalarda duruşmalı yargılama avantaj sağlayabilir.

Yüksek tutarlı ve karmaşık dosyalarda tahkimin hız avantajı ile kanun yolu imkânları birlikte değerlendirilmeli; düşük tutarlı ve belgeye dayalı dosyalarda ise tahkim genellikle daha verimli bir yoldur.

Ret Kararının Gerekçesi ve Karşı Delil

Sigortacının ret cevabı, dosyanın stratejisini belirleyen ilk belgedir. Ret gerekçesi doğru okunmadan hazırlanan başvuru, tartışmanın yanlış zeminde yürümesine yol açar.

Uygulamada karşılaşılan başlıca ret gerekçeleri şunlardır: rizikonun poliçe teminatı dışında kalması, sigortalının beyan yükümlülüğünü ihlal etmesi, hasarın poliçe döneminde gerçekleşmemesi, muafiyet uygulanması ve zararın miktarına itiraz.

Her gerekçe farklı bir karşı delil gerektirir. Teminat dışılık iddiasında poliçe genel ve özel şartlarının incelenmesi; beyan yükümlülüğü iddiasında teklif formu ve poliçe düzenleme sürecinin ortaya konması gerekir.

Zararın miktarına itiraz hâlinde ise bağımsız ekspertiz raporu belirleyici olur. Sigortacının kendi eksperinin belirlediği tutara karşı, başvurucunun rapor sunmaması hâlinde hakem çoğunlukla mevcut rapora dayanır.

Ret cevabının hiç verilmemesi de bir sonuç doğurur: bu hâlde sigortacı, savunmasını tahkim aşamasında ileri sürer ancak on beş iş günlük sürede cevap vermemiş olması başvurunun kabul edilebilirliğini sağlar.

Rücu ve Sigortacının Halefiyeti

Sigortacı ödeme yaptıktan sonra, zararı doğuran kişiye karşı halef sıfatıyla talepte bulunabilir. Bu, sigortalının ayrı bir yükümlülüğü değil, kanundan doğan bir geçiş ilişkisidir.

Halefiyet, sigortacının ödediği tutarla sınırlıdır. Zararın poliçe limitini aşan kısmı bakımından sigortalının kendi talep hakkı devam eder ve bu hak sigortacıya geçmez.

Zorunlu trafik sigortasında ise ayrı bir rücu rejimi vardır. Sigortacı, kanunda ve genel şartlarda sayılan hâllerde ödediği tazminatı sigortalıya rücu edebilir; alkollü araç kullanma ve ehliyetsizlik bu hâller arasında sayılır.

Rücu talebine karşı sigortalının savunması, rücu sebebinin gerçekleşmediği ya da sebep ile zarar arasında illiyet bağı bulunmadığı yönünde kurulur. Salt alkol tespiti değil, alkolün kazaya etkisi tartışılır.

Rücu uyuşmazlıkları da sigorta sözleşmesinden doğduğu ölçüde tahkim kapsamında değerlendirilebilir. Bu, dosyanın niteliğine göre belirlenir.

Poliçe Limiti ve Aşan Kısım

Sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır ve bu sınır tahkim sürecinde de geçerlidir. Hakem, limiti aşan bir tutara sigortacı aleyhine hükmedemez.

Limit aşımı hâlinde zarar görenin hakkı sona ermez; aşan kısım için işletene ve sürücüye karşı talep yöneltilir. Bu talep tahkim kapsamı dışındadır ve genel mahkemelerde ileri sürülür.

Bu nedenle yüksek tutarlı dosyalarda iki ayrı süreç birlikte yürütülebilir: sigortacıya karşı tahkim, limiti aşan kısım için işletene karşı dava. İki sürecin koordinasyonu, mükerrer tahsili önlemek bakımından önem taşır.

Zorunlu trafik sigortasında limitler teminat türüne göre ayrı ayrı belirlenir; maddi zarar, sağlık gideri ve sakatlanma ile ölüm teminatları farklı limitlere tabidir. Hangi teminattan ne kadar karşılandığının kararda gösterilmesi gerekir.

Limitin hesaba nasıl yansıtıldığı gösterilmeyen kararlar, denetime elverişlilik bakımından tartışmalıdır ve itiraz sebebi oluşturabilir.

Mevzuat Çerçevesi

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta Tahkim Komisyonuna doğrudan başvurulabilir mi?

Hayır. 5684 s.K. m.30 uyarınca önce sigortacılık yapan kuruluşa yazılı başvuru zorunludur. Talep reddedilirse veya kuruluş on beş iş günü içinde yazılı cevap vermezse tahkim yolu açılır.

On beş iş günü nasıl hesaplanır?

İş günü esasına göre hesaplanır; hafta sonları hesap dışında kalır. Takvim günü hesabı yapılması hâlinde süre olduğundan kısa görünür ve erken başvuru riski doğar.

Süre dolmadan başvurursam ne olur?

Başvuru ön incelemede reddedilir ve ödenen ücretin bir kısmı iade edilmez. Sigortacı süresinden önce yazılı ret cevabı vermişse beklemeye gerek kalmaz.

Hakem kararına itiraz süresi kaç gündür?

Kararın ilgiliye bildirilmesinden itibaren on gündür. Bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir ve esasa ilişkin tartışma imkânı kalmaz.

Her karara itiraz edilebilir mi?

Hayır. Uyuşmazlık tutarı itiraz parasal sınırının altında kalıyorsa hakem kararı kesindir ve İtiraz Hakem Heyetine başvurulamaz. Bu nedenle düşük tutarlı dosyalarda delillerin ilk aşamada eksiksiz sunulması hayati önem taşır.

Temyiz yolu ne zaman açıktır?

Uyuşmazlık tutarının temyiz sınırını aşması hâlinde açıktır. Ayrıca 5684 s.K. m.30/12’de parasal sınırdan bağımsız temyiz imkânı veren özel hâller düzenlenmiştir: tahkim süresinin aşılması, talep edilmeyen konuda karar verilmesi, hakemlerin yetkilerini aşması ve iddialar hakkında karar verilmemesi.

Hakem kararı ne kadar sürede verilir?

Hakemlerin görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermeleri gerekir. Bu süre tarafların açık ve yazılı onayıyla uzatılabilir.

Kimler tahkime başvurabilir?

Sigortalı, sigorta ettiren, lehtar ve mirasçılar başvurabilir. Zorunlu sigortalarda kazada zarar gören üçüncü kişiler de doğrudan başvuru yapabilir.

Aynı uyuşmazlık için hem mahkemeye hem tahkime gidilebilir mi?

Hayır. Mahkemeye veya tüketici hakem heyetine götürülmüş aynı uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz. Yol seçimi baştan yapılmalıdır.

Hakem kararı nasıl icra edilir?

Sigorta hakemlerince verilen kararlar ilam niteliğinde belge sayılır; kesinleştikten sonra ayrıca dava açmaya gerek kalmadan ilamlı icra takibine konulabilir.

Parasal sınırlar nereden öğrenilir?

Sınırlar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu kararlarıyla belirlenir ve yıl içinde güncellenebilir. İtiraz ve temyizde kararın verildiği tarihteki, heyet teşkilinde ise teşkilin zorunlu hâle geldiği tarihteki sınır esas alınır.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz tutar ve tarihler sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Parasal sınırlar yıl içinde değişebildiğinden güncel tutarları Kurum kararlarından kontrol ediniz.