Kefalet senedi, sigorta şirketinin sizin (sigorta ettirenin) borcunuz için lehtara kefil olduğunu gösteren belgedir; kamu ihalelerinde kanun onu banka teminat mektubuyla aynı tanıma almıştır (4734 s.K. m.4, 7061 s.K. ile). Kamu ihale teminatı olarak verilen senetler kayıtsız şartsız ve ilk talepte ödemelidir: lehtar yazılı olarak talep ettiğinde sigortacı sizin onayınızı beklemeden öder ve ödediği tutarı, masrafları ve sözleşmedeki temerrüt faizini sizden geri ister (Kefalet Sigortası Genel Şartları A.2, B.3, B.6). Sigortacıya karşı talebin sebebine veya tutarına itiraz edemezsiniz; haksız nakde çevirmeye karşı asıl mücadele lehtara karşı yürütülür. Senet iade edilmiş veya hesaptan silinmişse sigortacı ancak yetkiniz ya da aleyhinize icra edilebilir bir karar varsa öder (B.3/c). 01.01.2027’de yürürlüğe girecek SEDDK Genelgesi ise e-kefalet, risk sınırları ve güvencelerin on beş günde iadesi gibi yeni kurallar getiriyor.
“İdare kesin teminatımızı gelir kaydetti; sigorta şirketi kefalet senedini ödedi ve şimdi bizden faiziyle istiyor.” “Sözleşme bitti, senet iade edildi ama sigorta şirketi verdiğimiz ipoteği ve çekleri geri vermiyor.” “Sigortacı mali durumumuz bozuldu diyerek ek güvence istiyor, aksi hâlde sözleşmeyi feshedecekmiş.” “Lehtar olarak kefalet senedini nakde çevirmek istiyoruz, sigortacı ödemiyor.” Bu rehber kefalet sigortasında sigorta ettirenin, lehtarın ve sigortacının hak ve yükümlülüklerini; ilk talepte ödemeli ve şarta bağlı senet ayrımını, haksız nakde çevirmeye karşı yolları, rücu talebine karşı savunmaları, ek güvence ve fesih hâllerini ve yeni SEDDK genelgesini Kefalet Sigortası Genel Şartları, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve SEDDK’nın 2026/23 sayılı Kefalet Sigortasında Risk Kabul ve Yönetimine İlişkin Genelgesi üzerinden madde madde anlatır.
Kefalet senediniz nakde mi çevrildi, rücu talebi mi geldi? Dosyayı birlikte inceleyelim
Kefalet senedinizi, poliçeyi, sigortacıyla imzaladığınız kontrgaranti ve güvence sözleşmelerini, lehtarın talep yazısını ve rücu ihtarnamesini birlikte inceleyelim; itiraz ve dava yolunu netleştirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Kısa Cevap: Kefalet Senedi Lehtar İçin Nakit Gibidir, Sigorta Ettiren İçin Bir Borçtur
Kefalet sigortasında üç taraf vardır: borçlu olan ve primi ödeyen sigorta ettiren (örneğin yüklenici), alacaklı olan lehtar (örneğin ihaleyi yapan idare) ve kefil olan sigortacı. Sigortacı, sigorta ettirenin lehtara karşı borcunu yerine getirmemesi riskine karşı, doğrudan kendisi ya da bir banka veya kredi garanti kuruluşu aracılığıyla dolaylı olarak kefil olur; senet bir şarta bağlı ya da lehtarın ilk yazılı talebinde ödenecek şekilde düzenlenebilir (Kefalet Sigortası Genel Şartları A.1).
Bu yapının sonucu basittir: sigortacı lehtara ödeme yaparsa, bu ödeme sigorta ettiren için bir zarar karşılığı değil, geri ödenecek bir borçtur. Sigortacı ödediği tazminatı, yasal ve idari masrafları ve sözleşmede kararlaştırılan temerrüt faizini sigorta ettirenden ister (B.3/ç, B.6). Bu yönüyle kefalet sigortası, klasik bir zarar sigortasından çok banka teminat mektubuna benzer; nitekim 7061 sayılı Kanunla 4734 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki teminat mektubu tanımına Türkiye’de yerleşik sigorta şirketlerinin kefalet sigortası kapsamında düzenlediği kefalet senetleri de alınmıştır.
Durumunuza göre ilk bakılacak nokta
| Durum | Değerlendirme | Dayanak | Ne yapılır? |
|---|---|---|---|
| İdare kesin veya geçici teminatı gelir kaydetti, sigortacı ödedi | İlk talepte ödemeli senette sigortacıya karşı itiraz yok; mücadele idareye karşı | GŞ A.2, B.3/b; 4734 m.4, 34 | Gelir kaydının hukuka uygunluğu ve iade yolu değerlendirilir |
| Sigortacı ödediği tutarı faiziyle istiyor | Rücu hakkı var; kalemler ve faiz denetlenir | GŞ B.3/ç, B.6 | Ödeme belgesi, masraf dökümü, faiz oranı istenir |
| Senet iade edilmiş veya süresi dolmuşken ödeme yapıldı | Hesaptan silinmiş senette ödeme için yetki veya icra edilebilir karar gerekir | GŞ B.3/c; Genelge m.19/4 | Rücu talebine bu gerekçeyle itiraz edilir |
| Lehtarın talebi açıkça haksız ve kötüye kullanma niteliğinde | Dar bir istisna; somut ve açık delil gerekir | TMK m.2; TBK m.128 | Lehtara karşı ihtiyati tedbir ve dava yolu değerlendirilir |
| Sigortacı ek güvence istiyor veya feshediyor | Mali durumun bozulması, yükümlülük ihlali veya güvencenin yetersizleşmesi hâllerinde mümkün | GŞ A.5, B.7 | Talebin dayanağı ve verilen senetlerin durumu kontrol edilir |
| Senet iade edildi ama ipotek, çek veya nakit güvence geri verilmiyor | Genelgeyle 01.01.2027’den itibaren on beş gün kuralı | Genelge m.15/3, 19/4 | İade veya ibra yazısıyla birlikte yazılı talep |
| Lehtar olarak senedi nakde çevirmek istiyorsunuz | Talep senetteki süre ve şekle uygun olmalı; senet SBM kaydıyla doğrulanmalı | GŞ A.1, A.2; Genelge m.18 | Yazılı ve senede uygun ilk talep |
Kanuni Çerçeve: Hangi Hüküm Ne Söyler?
Kefalet sigortasında temel hükümler
| Hüküm | Ne düzenler | Sizin için anlamı |
|---|---|---|
| 4734 s.K. m.4 (7061 s.K. ile değişik) | Teminat mektubu tanımına Türkiye’de yerleşik sigorta şirketlerinin kefalet sigortası kapsamında düzenlediği kefalet senetleri dâhil | Kamu ihalelerinde kefalet senedi teminat mektubu yerine geçer |
| 4734 s.K. m.34 | Teminat olarak kabul edilecek değerler; idarelerce alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz | Tedbir yolunun sınırları |
| 5070 s.K. m.5 (2021 değişikliği) | Kefalet senetlerinin güvenli elektronik imzayla düzenlenebilmesi | Elektronik ihalelerde e-kefalet |
| GŞ A.1 | Doğrudan ve dolaylı kefalet; şarta bağlı ve ilk talepte ödemeli senet | Senedin niteliği ödeme koşulunu belirler |
| GŞ A.2 | Teminat türleri: avans, imalat ve bakım, emniyeti suistimal, gümrük ve mahkeme, ihaleye katılım, ödeme, performans, sözleşme, kamu ihale ve kamu alacakları teminatı | Kamu ihale ve kamu alacakları teminatı kayıtsız şartsız ve ilk talepte ödemelidir |
| GŞ A.5 | Sigorta ettirenin ve sigortacının sözleşmeyi sona erdirmesi; sigortacının derhal fesih veya ek güvence hâlleri | Mali durum bozulursa |
| GŞ B.1-B.2 | Senet düzenlenmeden önce ve sonra tarafların yükümlülükleri; kefalet hesabı | Bilgi verme ve aktifler üzerinde izinsiz teminat yasağı |
| GŞ B.3 | Rizikonun gerçekleşmesi: sigorta ettirenin itiraz edememesi, sigortacının onaysız ödemesi, hesaptan silinmiş senetler | Rücu uyuşmazlığının merkezi |
| GŞ B.4-B.7 | Azami tutar, halefiyet, rücu, ek güvence | Sigortacının size karşı hakları |
| GŞ C.1, C.6 | Primin kefaletin hesapta kaldığı süreye göre hesaplanması; yetkili mahkeme | Senedi zamanında iade ettirin |
| Genelge 2026/23 | Risk grupları ve sınırları, teminat ve güvence sınıfları, red hâlleri, güvencelerin yönetimi, e-kefalet, kefalet hesabı | 01.01.2027’den itibaren uygulanır |
| TBK m.128; TMK m.2 | Garanti sözleşmesi; hakkın açıkça kötüye kullanılmasının korunmaması | Haksız nakde çevirmeye karşı istisnai koruma |
Kefalet Senedi Türleri: Geçici, Kesin, Avans, Gümrük ve Kamu Alacakları Teminatı
Genel şartlar kefalet teminatlarını işlevlerine göre tanımlar (A.2). Kamu ihale teminatı, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki ihalelerde kefalet senedinin gelir kaydedilmesine yol açabilecek riskleri karşılar ve koşulsuz, kesin, asli, sigortalının borcundan bağımsız, süreli ve ilk talepte ödemeli olarak tanımlanmıştır. Kamu alacakları teminatı, 6183 sayılı Kanun uyarınca kamu alacağının ödenmemesi riskini karşılar ve aynı niteliklerin yanında süresizdir. Kamu ihalelerinde senet, ihaleyi yapan kuruma hitaben düzenlenir ve şarta bağlı senede ilişkin hükümler bu teminatlara uygulanmaz (Ek-1).
Teminat türleri (GŞ A.2)
| Tür | Karşıladığı risk | Uygulamada |
|---|---|---|
| İhaleye katılım (geçici teminat) | İsteklinin teklifinden dönmesi veya sözleşmeyi imzalamaması | İhale sonuçlanıp iş sigortalıda kalmayınca pasife alınır (Genelge m.19/5) |
| Kesin teminat, sözleşme ve performans | Yüklenicinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi | Kesin teminatın iadesi kesin kabul ve ilişiksiz belgesine bağlıdır |
| Avans ödeme teminatı | Avans alanın yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve avansı geri ödememesi | Avans mahsup edildikçe tutarın azaltılması istenmelidir |
| İmalat, bakım ve onarım | Garanti döneminde eksik ve kusurların giderilmemesi | Sürenin sonunda iade istenmelidir |
| Gümrük ve mahkeme | Gümrük yükümlülükleri veya yargısal teminat | Kabulü ilgili mevzuata ve makama bağlıdır |
| Kamu alacakları | 6183 sayılı Kanun kapsamındaki kamu alacağının ödenmemesi | Süresiz; örneğin KDV iadesi teminatı |
| Emniyeti suistimal | Çalışanların güveni kötüye kullanması | Ayrı bir teminat türü |
Lehtar Senedi Nakde Çevirmek İstiyor: Sigortacı Neye Bakar, Siz Neye İtiraz Edebilirsiniz?
İlk talepte ödemeli bir senette sigortacı, lehtarın sigorta ettirene karşı gerçekten haklı olup olmadığını araştırmak zorunda değildir. Genel şartlara göre sigortacı lehtarın talebini sigorta ettirene bildirip önlem almasını isteyebilir ya da cevabını beklemeden ödeme yapabilir; talebi değerlendirdikten sonra sigorta ettirenin onayı olmadan da ödeyebilir (B.3). Sigorta ettiren ise kefalet paraya çevrilmeye çalışıldığında talebin sebebine, tutarına veya bakiyesine karşı sigortacıya itiraz edemez ve kontrgaranti sözleşmesinin yerine getirilmemesine dayalı savunmalarından vazgeçmiş sayılır (B.3/b). Ödeme talebi mahkeme yoluyla gelirse, sigorta ettiren talep üzerine uyuşmazlık konusu tutar ve masraf payı kadar teminatı sigortacıya sunar (B.3/c).
Bu nedenle haksız bir nakde çevirmeye karşı asıl mücadele lehtara karşı yürütülür. İlk talepte ödemeli bir taahhüt, bağımsız bir garanti niteliği taşır; lehtarın talebi ancak hakkın açıkça kötüye kullanılması niteliğindeyse korunmaz (TMK m.2). Bu istisna çok dardır ve açık, hazır delille ortaya konmalıdır. Kamu ihalelerinde ayrıca idarelerce alınan teminatların haczedilemeyeceği ve üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağı hükmü (4734 s.K. m.34) dikkate alınmalıdır. Banka teminat mektuplarında bu konuda geliştirilen ilkeler, kanun kefalet senedini aynı tanıma aldığı için burada da yol göstericidir; ayrıntılar için teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi rehberimize, kamu ihalesinde gelir kaydının şartları için teminatın gelir kaydı yazımıza bakabilirsiniz.
Şarta bağlı senet farklıdır
Senet şarta bağlı düzenlenmişse (A.1), sigortacının ödeme borcu senette yazılı şartın gerçekleşmesine bağlıdır ve lehtar bu şartın gerçekleştiğini göstermek zorundadır. Hangi tür senet verildiğini, senet metnindeki “kayıtsız şartsız”, “ilk talepte” veya “şu koşulla” ifadeleri belirler; senet metni bu nedenle her uyuşmazlıkta ilk okunacak belgedir. Kamu ihale teminatlarında şarta bağlı senet hükümleri uygulanmaz (Ek-1).
Sigortacı Ödedi, Şimdi Sizden İstiyor: Rücu Talebine Karşı Neler Yapılabilir?
Sigortacı ödediği tazminatı, yasal ve idari masrafları ve ek maliyetleri sigorta ettirenden ister (B.3/ç). Sigorta ettiren, ödenen tutarı, masrafları ve sözleşmede kararlaştırılan temerrüt faizini geri öder; döviz cinsinden kefaletlerde sigortacı döviz kurunu veya kendi belirleyeceği Türk lirası karşılığını talep edebilir. Sigorta ettirenin sigortacıdan çekişmesiz veya kesinleşmiş alacakları varsa, bunlar rücu borcuyla mahsup edilebilir (B.6). Sigortacı ayrıca ödediği ölçüde lehtarın yerine geçer ve onun borçluya karşı haklarına halef olur (B.5).
Sigortacıya karşı talebin esasına itiraz edilemese de rücu talebinin kendisi denetlenebilir. Aşağıdaki noktalar, rücu ihtarnamesi veya icra takibi geldiğinde tek tek kontrol edilmelidir:
Rücu talebinde kontrol listesi
| Kontrol edilecek nokta | Neden önemli? | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödeme gerçekten yapıldı mı, hangi tarihte ve ne kadar? | Rücu, yapılan ödemeyle sınırlıdır | GŞ B.3/ç, B.6 |
| Senet ödeme tarihinde hâlâ geçerli miydi? | Hesaptan silinmiş doğrudan kefaletlerde ödeme için sigorta ettirenin yetkisi veya aleyhine icra edilebilir bir karar gerekir | GŞ B.3/c; B.2 |
| Süreli senette talep süresi içinde mi yapıldı? | Süre sonu ve tazminat talebi olmaması, senedin pasife alınma şartıdır | Genelge m.19/4 |
| Ödenen tutar senetteki azami tutarı aşıyor mu? | Sigortacının ödeyeceği azami tutar poliçedeki limitle sınırlıdır | GŞ B.4 |
| Masraf kalemleri belgeli mi? | Yasal ve idari masraflar ile ek maliyetler belgelenmelidir | GŞ B.3/ç |
| Uygulanan faiz oranı sözleşmeye uygun mu, hangi tarihten işletilmiş? | Faiz, sözleşmede kararlaştırılan temerrüt faizidir | GŞ B.6 |
| Sigortacıdan çekişmesiz veya kesinleşmiş bir alacağınız var mı? | Mahsup imkânı | GŞ B.6 |
| Lehtarın talebi açıkça kötüye kullanma niteliğinde miydi ve sigortacı bunu biliyor muydu? | Açık kötüye kullanma hâlinde ödemenin korunup korunmayacağı tartışılabilir | TMK m.2 |
Sigortacı alacağını icra takibiyle isterse, ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilebilir; bkz. icra takibine itiraz dilekçesi örneğimiz. Borcun bulunmadığının veya daha az olduğunun tespiti için menfi tespit ve istirdat davası yazımıza bakabilirsiniz. Lehtarın haksız olduğunu düşünüyorsanız, sigortacıya ödeme yapmanız lehtara karşı iade ve tazminat talebinizi ortadan kaldırmaz; bu talep ayrıca ve süresinde ileri sürülmelidir.
Kefil, ipotek veren ve güvence sağlayanlar
Sigortacılar kefalet senedi düzenlerken çoğu zaman ortakların kefaletini, ipotek, çek-senet veya nakit blokajı gibi güvenceler alır. 01.01.2027’de yürürlüğe girecek Genelge, güvence sağlayanın ödemesinin, sigortacının önce sigorta ettirene rücu etmesi şartına bağlanamayacağını öngörür (Genelge m.15/8); güvencenin nakde çevrilmesi için ise kural olarak lehtarın tazminat talebi ve sigortalının temerrüdü aranır (m.15/4). Kişisel kefalet verilmişse TBK m.583 vd.’deki şekil şartları ayrıca değerlendirilmelidir; bkz. kefalete dayalı takibe menfi tespit dava dilekçesi örneğimiz ve şirket kredisine kefil olanların hakları yazımız.
Sigortacı Ek Güvence İstiyor veya Sözleşmeyi Feshediyor: Hangi Hâllerde Mümkün?
Sigorta ettiren sözleşmeyi istediği zaman sona erdirebilir; bu durumda kefalet senetlerini iade ettiği güne kadar tahakkuk eden primi ve masrafları öder. Sigortacı ise bir ay önceden yazılı ihbarla sözleşmeyi sona erdirebilir; lehtara karşı yükümlülükleri saklıdır. Sigortacı; sigorta ettiren yükümlülüklerini yerine getirmez veya yanlış beyanda bulunursa, sözleşmeden sonra mali durumu önemli ölçüde bozulursa ya da istenen güvenceyi sunamaz veya sunulan güvence yetersiz, hükümsüz veya değersiz hâle gelirse sözleşmeyi derhal sona erdirebilir veya ek güvence ve ek prim isteyebilir (A.5).
Sözleşme sona erdikten sonra veya bu hâllerden biri varsa, sigortacının talebi üzerine sigorta ettiren, kefaletler koşulsuz olarak hesaptan silinene kadar nakit veya kabul edilebilir başka bir güvence sunar ve talepten itibaren ek prim öder (B.7). Fesih, lehtara verilmiş senetleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu nedenle fesih bildirimi geldiğinde, hangi senetlerin hangi lehtarda ve ne kadar süreyle açık olduğu ve bunların iadesi için ne yapılacağı ayrıca planlanmalıdır. Kredi limitleri kesilen ve hesap kat ihtarnamesi alan şirketler için hesap kat ihtarnamesi yazımıza, genel nakit sıkışıklığı için likidite krizi hukuk rehberimize bakabilirsiniz.
Genelge, iflas, aciz belgesiyle sonuçlanmış icra takibi, devam eden konkordato veya uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma başvurusu bulunan kişilere kefalet verilmesini yasaklar (Genelge m.12/2). Son bir yıl içinde olumsuz kredi, karşılıksız çek veya protesto kaydı bulunanlara ise ancak ek koşullar ve yönetim kurulu onayıyla, en yüksek risk grubunda kefalet verilebilir (m.12/3). Konkordato sürecindeki bir yüklenicinin yeni senet alması bu nedenle 2027’den itibaren fiilen mümkün olmayacaktır; inşaat sektöründe konkordato için inşaat sektöründe konkordato yazımıza bakabilirsiniz.
Senedin İadesi, Primin Durması ve Güvencelerin Geri Alınması
Prim, kefalet tutarına ve kefaletin hesaba alındığı tarihten hesaptan silindiği tarihe kadar geçen süreye göre hesaplanır (C.1). Bu nedenle işi biten bir senedin lehtardan iade alınması veya lehtardan ibra yazısı alınması, hem prim yükünü durdurmak hem de güvencelerin geri alınması için gereklidir. Genelgeye göre doğrudan kefaletlerin pasife alınması için süreli senetlerde sürenin sona ermesi ve tazminat talebi bulunmaması, diğer senetlerde senedin iadesi veya ibra yazısı gerekir; dolaylı kefaletlerde asıl kefilin ibrası aranır. Geçici kefaletler, ihale sonuçlanıp iş sigortalı üzerinde kalmadığı kesinleşince pasife alınır (Genelge m.19/4-5). Kefalet miktarı azaltılır veya senet erken iade edilirse, fazla ödenen prim iade edilir (GŞ B.2).
Senedin süresinin dolması veya lehtarın ibrası gibi hâllerde, sigortacının aldığı ipotek, rehin, çek-senet ve diğer güvencelerin iade veya fek işlemleri on beş gün içinde tamamlanır (Genelge m.15/3). Bu kural 01.01.2027’den itibaren uygulanacaktır; o tarihe kadar 25.04.2025 tarihli ve 2025/13 sayılı Kefalet Sigortası Hakkında Genelge yürürlükte kalır (Genelge m.20). Kamu işlerinde kesin teminatın iadesi kesin kabul ve ilişiksiz belgesine bağlıdır; ayrıntılar için kesin teminatın iadesi yazımıza ve geçici ve kesin kabul yazımıza bakabilirsiniz.
Yeni SEDDK Genelgesi (2026/23): 01.01.2027’den İtibaren Ne Değişiyor?
SEDDK’nın 2026/23 sayılı Kefalet Sigortasında Risk Kabul ve Yönetimine İlişkin Genelgesi 29.07.2026’da yayımlanmış ve 01.01.2027’de yürürlüğe girecektir (m.21). Genelge, sigorta şirketlerine yönelik asgari kurallar koyar; şartlar sağlansa bile riski üstlenip üstlenmeme kararı şirkete aittir (m.1/3). Sigorta ettiren şirketler bakımından öne çıkan değişiklikler şunlardır:
Genelgenin öne çıkan hükümleri
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Risk grubu | Gerçek kişi, eşi, çocukları ve kontrol ettikleri ortaklıklar ile birbirinin ödeme güçlüğüne yol açabilecek kişiler tek risk grubu sayılır; bu ilişkiler sigortalıdan beyan istenerek belirlenir | m.4 |
| Genel sınırlar | Sigorta ettiren veya risk grubu bazında net teminat riski özsermayenin yüzde onunu, toplam brüt teminat riski özsermayenin beş katını aşamaz; 600.000 TL ve altındaki sözleşmeler ile geçici kefaletler toplam brüt hesapta dikkate alınmaz | m.5 |
| Teminat sınıfları | Kefaletler çok düşükten çok yükseğe beş risk grubuna ayrılır; kamu ihalesi geçici kefaletleri ile KDV iadesi için verilen 10 milyon TL ve altındaki kefaletler birinci grup olabilir | m.6 |
| Güvence sınıfları | Nakit ve mevduat, devlet borçlanma araçları, banka teminat mektupları ve sigorta şirketi kefalet senetleri birinci grup güvencedir; değerleme oranları yüzde 100, 90, 80 ve 30’dur; sigorta ettirenden alınan çek-senet yoğunlaşması yüzde yirmiyi geçemez | m.7 |
| Red hâlleri | İflas, aciz belgesiyle sonuçlanmış takip, devam eden konkordato veya uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma başvurusu varsa kefalet verilmez | m.12/2 |
| Limitin belirlenmesi | Birincil kaynak sigorta ettirenin nakit akışıdır; güvenceler limit değerlendirmesinde dikkate alınmaz | m.13 |
| Güvencelerin yönetimi | Rehin ve ipotek işlemleri poliçe yürürlüğe girmeden tamamlanır; senet süresi dolunca veya ibrada güvenceler on beş günde iade edilir; güvencenin nakde çevrilmesi için lehtarın talebi ve sigortalının temerrüdü aranır | m.15 |
| E-kefalet ve doğrulama | Senetler SBM’den alınan poliçe eşleştirme koduyla düzenlenir; e-kefalet senetleri elektronik imzalı olarak SBM’ye iletilir, doğrulama ve lehtara iletim SBM üzerinden yapılır | m.18 |
| Geçiş | Yürürlükteki poliçe ve senetlerin verileri 31.01.2027’ye kadar yeni sınıflandırmayla SBM’ye girilir | Geçici m.1 |
Lehtar Olarak Senedi Nakde Çevirmek: Sigortacı Ödemiyorsa
Lehtar bakımından ilk iş, senedin gerçek olduğunun doğrulanmasıdır. Genelge, senetlerin SBM’den alınan poliçe eşleştirme koduyla düzenlenmesini ve doğrulamanın elektronik ortamda yapılmasını zorunlu kılar (m.18); kamuoyunda sahte kefalet senetlerine ilişkin uyarılar da bu nedenle önemlidir. İkinci iş, talebin senedin lafzına uygun yapılmasıdır: ilk talepte ödemeli bir senette, senette aranan şekilde yazılı ve imzalı bir talep yeterlidir; şarta bağlı bir senette ise şartın gerçekleştiği belgelenmelidir. Süreli senetlerde talebin süre içinde yapılması zorunludur.
Senede uygun bir talebe rağmen ödeme yapılmazsa, lehtar senetteki taahhüde dayanarak sigortacıya karşı icra veya dava yoluna başvurabilir. Genel şartlara göre sigortacı aleyhine açılacak davalarda sigortacının merkezinin veya acentenin bulunduğu yer mahkemeleri yetkilidir (C.6). Kamu ihale teminatlarında senedin koşulsuz, kesin, asli ve sigortalının borcundan bağımsız olduğu açıkça yazılı olduğundan (A.2), sigortacının lehtara karşı sigorta ettirenin itirazlarını ileri sürmesi kural olarak mümkün değildir.
Hangi Mahkeme, Hangi Süre?
Sigortacı ile sigorta ettiren arasındaki rücu uyuşmazlıkları ticari niteliktedir; konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.4, 5/A; 6325 s.K. m.18/A); bkz. ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk. Genel şartlar Türk mahkemelerini ve icra dairelerini yetkili kılar; sigortacı aleyhine açılacak davalarda sigortacının merkezinin veya acentenin bulunduğu yer, sigortalı aleyhine açılacak davalarda davalının yerleşim yeri esas alınır (C.6). Kamu ihalesinde idarenin teminatı gelir kaydetmesine karşı başvurulacak yol ise idarenin işleminin niteliğine göre ayrıca belirlenmelidir; bkz. teminatın gelir kaydı yazımız.
Genel şartlarda kefalet sigortasına özgü bir zamanaşımı hükmü yoktur. Sigorta sözleşmesinden doğan istemler bakımından TTK m.1420’deki süreler gündeme gelebilir; ancak sigortacının sigorta ettirene karşı rücu alacağının ve lehtarın senede dayalı talebinin hangi zamanaşımına tabi olduğu, taleplerin hukuki niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Süreli senetlerde lehtarın talebini senet süresi içinde yapması ise her durumda belirleyicidir.
Rücu ihtarnamesine veya ek güvence talebine süresinde cevap verelim
Kefalet senedinin niteliğini, sigortacının ödemesinin şartlarını ve lehtara karşı haklarınızı birlikte değerlendirelim; itiraz, menfi tespit veya iade davası yolunu seçelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sigorta Ettiren İçin Kontrol Listesi
- Her senedin lehtarını, tutarını, türünü, süresini ve “ilk talepte” veya “şarta bağlı” olduğunu gösteren bir liste tutun.
- Sigortacıyla imzaladığınız kontrgaranti ve güvence sözleşmelerini, verdiğiniz ipotek, çek-senet ve kefaletleri tek dosyada saklayın.
- İşi biten senetleri lehtardan geri alın veya ibra yazısı isteyin; senedi ya da ibra yazısını sigortacıya iletin (GŞ C.1; Genelge m.19/4).
- Avans mahsup edildikçe veya iş azaldıkça senet tutarının azaltılmasını isteyin; fazla prim iade edilir (GŞ B.2).
- Lehtardan nakde çevirme sinyali geldiğinde (ihtar, fesih, gecikme cezası) sigortacıyı ve avukatınızı derhal bilgilendirin; lehtara karşı itirazlarınızı yazılı yapın.
- Sigortacı lehtarın talebini bildirdiğinde önlem alma imkânınızı değerlendirin; tedbir yoluna başvuracaksanız açık ve hazır delil hazırlayın.
- Rücu ihtarnamesi geldiğinde ödeme belgesini, masraf dökümünü ve faiz hesabını isteyin; senedin ödeme tarihinde geçerli olup olmadığını kontrol edin.
- Mali durumunuzda önemli bir değişiklik olursa bunu sözleşmeye uygun şekilde bildirin; ek güvence taleplerini yazılı yanıtlayın (GŞ A.5, B.7).
- Senet iadesinden sonra güvencelerin iadesini yazılı isteyin; 2027’den itibaren on beş günlük süreyi takip edin (Genelge m.15/3).
- Lehtara karşı iade ve tazminat talebinizi sigortacıya ödeme yapsanız bile ayrıca ve süresinde ileri sürün.
Sigortacının Rücu Talebine Cevap: Yazı İskeleti
…………… SİGORTA A.Ş.
Finansal Sigortalar / Kefalet Birimi
Konu: … tarihli rücu talebinize cevap ve belge talebi (Kefalet Sigortası Genel Şartları B.3, B.4, B.6)
Sigorta ettiren: … (unvan, vergi no)
Kefalet senedi: … no, … tarih, … TL, lehtar: …
1. … tarihli yazınızla, … numaralı kefalet senedi kapsamında lehtara … TL ödendiği bildirilerek bu tutarın masraf ve faiziyle şirketimizden ödenmesi istenmiştir.
2. Talebinizi değerlendirebilmemiz için; lehtarın ödeme talep yazısının, ödemenin yapıldığını gösteren dekontun, masraf kalemlerinin belgelerinin ve uygulanan faiz oranı ile başlangıç tarihinin tarafımıza iletilmesini rica ederiz (B.3/ç, B.6).
3. Söz konusu senet … tarihinde lehtardan iade alınmış / süresi … tarihinde dolmuş / lehtar tarafından ibra edilmiş olup kefalet hesabından silinmesi gerekmektedir. Hesaptan silinmiş doğrudan kefaletlerde ödeme ancak şirketimizin yetkisi veya aleyhimize icra edilebilir bir karar bulunması hâlinde yapılabilir (B.3/c). (İlgili değilse çıkarın.)
4. Ödenen tutar senetteki azami tutarı aşamaz (B.4). Şirketimizin şirketinizden olan çekişmesiz … TL alacağının mahsubunu talep ederiz (B.6).
5. Lehtarın talebine ilişkin itiraz ve iade haklarımız saklıdır. Belgeler tarafımıza ulaştıktan sonra talebinize ilişkin nihai cevabımızı ileteceğiz.
Ekler: Kefalet senedi sureti; senet iade veya ibra belgesi; yazışmalar.
Tarih / Kaşe-İmza
Bu iskelet bir başlangıçtır; senedin niteliğine, rücu talebinin içeriğine ve lehtarla aranızdaki uyuşmazlığa göre uyarlanmalıdır. Bildirimleri yazılı ve iz bırakan bir yolla yapın; sigortalının bildirimleri sigortacının merkezine veya acentesine yapılır (C.3).
Kararlar Hakkında Not
Bu yazının hazırlandığı tarihte açık kaynaklarda, Kefalet Sigortası Genel Şartları’nın rücu veya itiraz hükümlerini doğrudan yorumlayan ve künyesi doğrulanabilen yayımlanmış bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır. Bu nedenle yukarıdaki değerlendirmeler genel şartlar, kanun ve genelge metnine dayanmaktadır. Kanun kefalet senedini teminat mektubu tanımına aldığı için, banka teminat mektuplarının haksız nakde çevrilmesine ilişkin içtihat bu alanda yol göstericidir; bkz. teminat mektubu rehberimiz.
Sık Sorulan Sorular
Kefalet senedi nedir?
Sigorta şirketinin, sigorta ettirenin lehtara karşı borcunu yerine getirmemesi riskine karşı kefil olduğunu gösteren belgedir. Senet doğrudan sigortacı tarafından veya bir banka ya da kredi garanti kuruluşu aracılığıyla dolaylı olarak, şarta bağlı veya ilk talepte ödemeli olarak düzenlenebilir (Kefalet Sigortası Genel Şartları A.1).
Kefalet senedi kamu ihalelerinde teminat mektubu yerine geçer mi?
Evet. 7061 sayılı Kanunla 4734 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki teminat mektubu tanımına Türkiye’de yerleşik sigorta şirketlerinin kefalet sigortası kapsamında düzenlediği kefalet senetleri dâhil edilmiştir. 2021’de 5070 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikle senetler güvenli elektronik imzayla da düzenlenebilmektedir.
İdare kefalet senedini nakde çevirdi; sigortacıya itiraz edebilir miyim?
Kural olarak hayır. Kefalet paraya çevrilmeye çalışıldığında sigorta ettiren, talebin sebebine, tutarına veya bakiyesine karşı sigortacıya itiraz edemez (GŞ B.3/b). Haksız nakde çevirmeye karşı mücadele, lehtara karşı ve kanundaki sınırlar içinde yürütülür.
Sigorta şirketi ödediği tutarı benden isteyebilir mi?
Evet. Sigorta ettiren, sigortacının ödediği tazminatı, masrafları ve sözleşmede kararlaştırılan temerrüt faizini geri öder; çekişmesiz veya kesinleşmiş alacakları varsa mahsup isteyebilir (GŞ B.3/ç, B.6).
Senedi iade ettikten sonra sigortacı lehtara ödeme yapabilir mi?
Kefalet hesabından silinmiş doğrudan kefaletlerde sigortacı ancak sigorta ettirenin yetki vermesi veya aleyhine icra edilebilir bir karar bulunması hâlinde ödeme yapabilir (GŞ B.3/c). Bu şartlar olmadan yapılan ödemeye dayalı rücu talebine itiraz edilebilir.
İlk talepte ödemeli senet ile şarta bağlı senet arasındaki fark nedir?
İlk talepte ödemeli senette sigortacı lehtarın yazılı talebiyle öder; şarta bağlı senette ödeme, senette yazılı şartın gerçekleşmesine bağlıdır. Kamu ihale teminatları kayıtsız şartsız ve ilk talepte ödemelidir; şarta bağlı senet hükümleri bunlara uygulanmaz (GŞ A.1, A.2, Ek-1).
Lehtarın talebi açıkça haksızsa ödemeyi durdurabilir miyim?
İlk talepte ödemeli bir taahhütte bu ancak hakkın açıkça kötüye kullanıldığı ve bunun hazır delillerle ortaya konabildiği istisnai hâllerde gündeme gelir (TMK m.2). Kamu ihalelerinde idarelerce alınan teminatların üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağı hükmü (4734 s.K. m.34) ayrıca dikkate alınmalıdır.
Sigortacı ek güvence istiyor; vermek zorunda mıyım?
Sigortacı; yükümlülük ihlali veya yanlış beyan, mali durumun önemli ölçüde bozulması ya da güvencenin yetersiz hâle gelmesi durumlarında ek güvence ve ek prim isteyebilir veya sözleşmeyi derhal sona erdirebilir (GŞ A.5). Sözleşme sona erdiğinde de kefaletler hesaptan silinene kadar güvence isteyebilir (GŞ B.7).
Sigortacı sözleşmeyi feshederse verilen senetler geçersiz olur mu?
Hayır. Sigortacı bir ay önceden yazılı ihbarla sözleşmeyi sona erdirebilir; ancak lehtara karşı yükümlülükleri saklıdır (GŞ A.5). Bu nedenle açık senetlerin iadesi ayrıca planlanmalıdır.
Kefalet sigortası primi ne zamana kadar işler?
Prim, kefaletin hesaba alındığı tarihten hesaptan silindiği tarihe kadar geçen süreye ve kefalet tutarına göre hesaplanır (GŞ C.1). İşi biten senedin iadesi veya lehtardan ibra yazısı alınması primi durdurmak için gereklidir.
Senet iade edildi; ipotek ve çeklerimi ne zaman geri alırım?
01.01.2027’de yürürlüğe girecek SEDDK Genelgesi’ne göre senet süresinin dolması veya lehtarın ibrası gibi hâllerde güvencelerin iade veya fek işlemleri on beş gün içinde tamamlanır (Genelge 2026/23 m.15/3).
Konkordatodaki şirkete kefalet senedi verilir mi?
Genelge, iflas, aciz belgesiyle sonuçlanmış icra takibi, devam eden konkordato veya uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma başvurusu bulunan kişilere kefalet verilmesini yasaklar (Genelge 2026/23 m.12/2). Bu kural 01.01.2027’den itibaren uygulanır.
Kefalet senedinin sahte olmadığını nasıl anlarım?
Genelge, senetlerin SBM’den alınan poliçe eşleştirme koduyla düzenlenmesini ve e-kefalet senetlerinin doğrulama ve iletiminin SBM üzerinden yapılmasını öngörür (Genelge 2026/23 m.18). Lehtar senedi kabul etmeden önce bu doğrulamayı yapmalı ve sigortacıdan yazılı teyit istemelidir.
Sigortacı lehtara ödemedi; lehtar ne yapabilir?
Senede uygun yazılı talebe rağmen ödeme yapılmazsa lehtar, senetteki taahhüde dayanarak sigortacıya karşı icra veya dava yoluna başvurabilir. Sigortacı aleyhine davalarda sigortacının merkezinin veya acentenin bulunduğu yer mahkemeleri yetkilidir (GŞ C.6).
İlgili Rehberler
- Sigorta Hukuku Rehberi: Tazminat, Kasko, DASK ve Hayat Sigortası
- Poliçede Banka Dain-i Mürtehin: Sigorta Tazminatı Kime Ödenir? 2026
- Çalışan Zimmetine Para Geçirdi, Emniyeti Suistimal Sigortası Öder mi? 2026
- İş Kazası Oldu, İşveren Sorumluluk Sigortası Öder mi? 2026
- Siber Saldırı, Fidye Yazılımı veya Veri Sızıntısı: Siber Sigorta Ödemiyor 2026
- Teminat Mektubu Haksız Yere Nakde Çevrilirse Tedbirle Durdurulabilir mi?
- Teminatın Gelir (İrat) Kaydı: Geçici ve Kesin Teminat Hangi Hâlde Gelir Kaydedilir?
- Kesin Teminatın İadesi ve Garanti Süresi
- Kamu İşlerinde Geçici ve Kesin Kabul
- Gecikme Cezası ve Süre Uzatımı
- İnşaat All Risk Sigortası Ödemiyor 2026
- Müşterim Ödemedi, Alacak Sigortası Ödemiyor 2026
- Kâr Kaybı (İş Durması) Sigortası Ödemiyor 2026
- Sigorta Şirketi Şirketime Rücu Davası Açtı
- Hesap Kat İhtarnamesi Geldi: Şirket Kredisi Muaccel Oldu
- Şirketim Nakit Sıkışıklığında: Likidite Krizi Hukuk Rehberi
- Şirket Kredisine Kefil Olanların Hakları
- Kefalete Dayalı Takibe Menfi Tespit Dava Dilekçesi Örneği
- Menfi Tespit ve İstirdat Davası (İİK m.72)
- İcra Takibine İtiraz Dilekçesi Örneği
- İnşaat Sektöründe Konkordato
- KDV İadesinde Teminat ve Olumsuz Rapor
- Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk (TTK 5/A)
- Ticaret Hukuku Rehberi
Kaynakça
- Kefalet Sigortası Genel Şartları (Hazine Müsteşarlığı; yürürlük 10.07.2017): A.1-A.5, B.1-B.7, C.1-C.7, Ek-1 Kamu İhale Teminatı Klozu
- SEDDK, Kefalet Sigortasında Risk Kabul ve Yönetimine İlişkin Genelge (29.07.2026, 2026/23; yürürlük 01.01.2027): m.1, 4-7, 12, 13, 15, 18-21, Geçici m.1
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu: m.4 ve m.34 (7061 sayılı Kanun m.65-66, RG 05.12.2017)
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu: m.5 (RG 25.12.2021 değişikliği)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.128, m.583 vd.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: m.2
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.4, 5, 5/A, 1420
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/A
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.62, 72
Bu içerik Tazminat ve Sorumluluk Hukuku alanındadır.
Tazminat ve Sorumluluk Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
