Kamu İşlerinde Geçici ve Kesin Kabul: Komisyon, Nefaset, Teminat Süresi ve Kesin Teminat İadesi (2026)

Kamu yapım işlerinde iş, tek bir teslimle değil iki ayrı kabul işlemiyle tamamlanır. İş bitince yüklenici yazılı başvuru yapar, yapı denetim görevlisi ön inceleme yapar ve en az üç teknik elemandan oluşan komisyon geçici kabulü yapar (4735 m.11; Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği m.3-9). Komisyonun kurulabilmesi için kusurlu ve eksik kısımların bedeli sözleşme bedelinin yüzde beşini geçmemelidir. Giderilmesi mümkün olmayan kusurlar için nefaset bedeli kesilerek kabul yapılabilir (Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.41/4, 41/12). Geçici kabulden sonra, sözleşmede aksine hüküm yoksa on iki aydan az olmayan teminat süresi başlar ve bu sürede bakım yükleniciye aittir (m.42-43). Kesin teminatın yarısı geçici kabul tutanağının onayından sonra, kalanı SGK ilişiksizlik belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onayından sonra iade edilir (4735 m.13). Kesin kabul yüklenicinin sorumluluğunu bitirmez. Yapının fen ve sanat kurallarına aykırı yapılmasından doğan zararlardan kesin kabul onay tarihinden itibaren on beş yıl müteselsil sorumluluk devam eder (4735 m.30).

Geçici ve Kesin Kabul Nedir, Hangi Mevzuata Tabidir?

Kabul, yüklenicinin taahhüt ettiği işi idarenin resmen teslim almasıdır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu bu işlemi tek bir maddede temel kurala bağlar. Teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılır. Mal veya yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz. Taahhüdün tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli bölümleri için kısmi kabul yapılabilir (4735 m.11).

Yapım işlerinde kabul iki aşamalıdır. Geçici kabul, işin sözleşmeye uygun olarak tamamlandığının tespitidir. Kesin kabul ise geçici kabulden sonra işleyen teminat süresinin sonunda, işin bu süre boyunca kusursuz kaldığının ve yüklenicinin bakım yükümlülüğünü yerine getirdiğinin tespitidir. Kanundaki temel kuralın ayrıntıları üç ayrı düzenlemede yer alır. Kamu İhale Kurumu, 4734 sayılı Kanunun 53. maddesine dayanarak Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliğini çıkarmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin Ek-8’inde yer alır. Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme de aynı Yönetmeliğin Ek-7’sidir. Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır (4735 m.36).

2024 yılında Muayene ve Kabul Yönetmeliğinde biçimsel ama önemli bir değişiklik yapıldı. Geçici kabul teklif belgesi, geçici kabul tutanağı, kesin kabul teklif belgesi ve kesin kabul tutanağı için Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar yürürlükten kaldırıldı. Bu formlara diğer mevzuatta yapılan atıflar artık e-formlara yapılmış sayılıyor (Yön. ek m.1). Değişiklik 1.8.2025 tarihinde yürürlüğe girdi. Bu tarihten önce sözleşmesi yapılan işlerde sözleşme tarihinde yürürlükte olan hükümler uygulanır (geçici m.2). Hangi işin hangi metne tabi olduğunu belirlemek için sözleşme tarihine bakmak gerekir. Kamu ihale sürecinin genel çerçevesi için kamu ihale hukuku rehberimize, sözleşme türleri için birim fiyat ve anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeler yazımıza bakabilirsiniz.

Muayene ve Kabul Komisyonu: Kuruluş, Görev ve Karar Usulü

Geçici veya kesin kabul komisyonu, yetkili makam tarafından, biri başkan olmak üzere en az üç kişiden oluşturulur. İşin önemi ve özelliği dikkate alınarak üye sayısı, toplam sayı tek olmak üzere artırılabilir. Komisyonda görevlendirilecek kişilerin tamamının teknik eleman olması zorunludur. İdarede yeterli sayıda veya işin özelliğine uygun teknik eleman yoksa, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki diğer kamu kurumlarından teknik eleman görevlendirilebilir (Yön. m.3/1-2).

İşin denetiminde bulunan yapı denetim görevlisi kabul komisyonunda görev alamaz. Ancak kabul çalışmaları sırasında işyerinde hazır bulunması zorunludur (m.3/3). Bu ayrımın amacı, işi denetleyen kişinin kendi denetimini onaylamasını önlemektir. Komisyon eksiksiz toplanır ve kararlarını çoğunlukla alır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Çoğunluk kararına karşı olan üye, karşı olma nedenlerini kararın altına yazarak imzalamak zorundadır (m.5). Komisyon başkan ve üyeleri ile yapı denetim görevlileri görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsız yapmazlarsa ya da taraflardan birinin zararına yol açan ihmal veya kusurlu davranışta bulunurlarsa disiplin, ceza ve tazminat sorumluluğuyla karşılaşırlar (m.16).

Geçici Kabul Süreci Adım Adım

Süreç yüklenicinin yazılı başvurusuyla başlar. Taahhüt edilen iş sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığında yüklenici, geçici kabulün yapılması için idareye yazılı olarak başvurur (Yön. m.6/1; Genel Şartname m.41/1). Zorunlu bir neden yoksa iş, başvuru tarihinden itibaren en geç on gün içinde yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeye tabi tutulur (Yön. m.6/2). Ön incelemede yüklenicinin veya vekilinin hazır bulunması gerekir. Tebligata rağmen gelmezse inceleme tek taraflı yapılır ve bu durum tutanağa yazılır (Genel Şartname m.41/2).

Ön inceleme sonunda iş sözleşmeye uygun tamamlanmışsa ve kabul işlemlerinin yapılmasında engel yoksa, yapı denetim görevlisi geçici kabul teklif belgesini düzenler ve yetkili makama gönderir. Yetkili makam en geç on gün içinde geçici kabul komisyonunu oluşturur (Yön. m.6/2). İş kabule hazır değilse, eksik ve kusurlu işleri gösteren ön inceleme tutanağı, yapı denetim görevlisinin yaklaşık bitim tarihine ilişkin görüşüyle birlikte en geç üç gün içinde idareye gönderilir. Bunun üzerine yükleniciye 4735 m.20/1-a uyarınca, en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtar yapılır. Sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası, süre uzatımları dahil işin bitmesi gereken tarihi izleyen günden başlayarak uygulanır (Genel Şartname m.41/2-b).

Komisyonun kurulabilmesi için bir eşik vardır. Kabul komisyonunun oluşturulması ve işyerine gönderilebilmesi, yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına bağlıdır. Bu oranı geçmeyen kusur ve eksiklikler de işin idareye teslimine, kullanılmasına veya işletilmesine engel olmamalı ve herhangi bir tehlikeye yol açmamalıdır (Genel Şartname m.41/4). Komisyon işyerinde gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşmeye, teknik gereklere ve onaylanan değişikliklere uygunluğunu yüklenici veya vekiliyle birlikte inceler (m.41/5). Tereddüt doğuran durumlarda, sözleşmede yazılı olmasa bile, giderleri yükleniciye ait olmak üzere teknik deney yapılmasını isteyebilir (m.41/10).

Komisyonun Vardığı Üç Sonuç

Komisyonun incelemesi üç sonuçtan biriyle biter. Her birinin yüklenici için hukuki etkisi farklıdır.

İkinci ihtimalde verilen süre önemlidir. Süre sonunda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu yapı denetim görevlisinin tutanağıyla tespit edilir. Eksikler belirlenen sürede giderilmezse, sürenin bitiminden eksiklerin giderilmesine kadar geçen her gün için sözleşmede günlük gecikme cezası olarak yazılan tutarın yüzde onu oranında günlük ceza uygulanır. Gecikme otuz günü geçerse ceza devam eder ve idare kusur ve eksikleri yüklenici nam ve hesabına giderebilir. Bu durumda tutanak eksikler giderildikten sonra onaylanır ve bu tarih kabul tarihi olarak dikkate alınır (Genel Şartname m.41/5-b).

Yüklenici veya vekili yazılı çağrıya rağmen kabulde hazır bulunmazsa ya da tutanağı imzalamak istemezse bu husus tutanağa ayrıca yazılır (m.41/6). Tutanağı imzalamamak süreci durdurmaz. Bu nedenle itirazların imzadan kaçınarak değil, tutanağa gerekçeli şerh düşülerek ve idareye yazılı başvuru yapılarak ileri sürülmesi daha güvenlidir. Geçici kabul tutanağı ihale makamı veya yetkilendirdiği kişilerce onaylandıktan sonra geçerli olur. Geçici kabulden sonra işin kullanılması veya işletilmesi, kesin kabulün yapıldığı anlamına gelmez (m.41/7).

Nefaset Bedeli: Kusurlu İşin Bedel İndirimiyle Kabulü

Bazı kusurlar giderilemez ya da giderilmesi işin bütününe göre orantısız harcama ve zaman gerektirir. Genel Şartname bu durum için nefaset bedelini düzenler. Geçici kabul incelemesinde teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen, işin teslimini, kullanılmasını veya işletilmesini engellemeyen, giderilmesi mümkün olmayan veya fazla harcama ve zaman kaybı gerektiren kusur ve eksiklikler görülürse, iş yüklenicinin hakediş veya teminatından uygun görülecek bir nefaset bedeli kesilmek şartıyla bu hâliyle kabul edilebilir (m.41/12).

Kuralın üç sonucu vardır. Nefaset bedeli, kabul edilebilirlik için aranan yüzde beş oranının hesabında dikkate alınmaz. Kusurların niteliği ve kesilecek bedel kabul tutanağında gösterilmelidir. Yüklenici bu işleme razı olmazsa, her türlü gideri kendisine ait olmak üzere kusur ve eksiklikleri verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorundadır (m.41/12). Nefaset bedeli bu nedenle idarenin tek taraflı indirim yetkisi değildir. Yüklenici bedeli kabul etmek ile kusuru kendi giderleriyle gidermek arasında seçim yapar. Bu seçimin ve bedelin tutanakta açıkça yer alması, ileride hakedişten yapılacak kesintiye itiraz edebilmek için gereklidir. Hakediş kesintilerine itiraz usulü için hakediş ödemeleri ve itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Geçici Kabul İtibar Tarihi ve Gecikme Cezası

Gecikme cezasının ne zaman biteceğini kabul tarihi değil, geçici kabul itibar tarihi belirler. Genel Şartnameye göre cezalı çalışma süresi, süre uzatımları dahil yüklenicinin işi bitirmesi gereken tarih ile geçici kabul itibar tarihi arasında geçen süredir. Bu süre boyunca havanın çalışmaya uygun olmadığı dönem ve resmi tatil günleri için de gecikme cezası uygulanır (m.29/1). Geçici kabul itibar tarihi, işin geçici kabule elverişli hâlde tamamlandığı tarihtir ve komisyon bu tarihi tespit ederek tutanağa geçirir (m.41/8).

Kabulün idareden kaynaklanan nedenlerle gecikmesi yükleniciye yüklenemez. Yüklenicinin işi süresinde, varsa süre uzatımları dahil, tamamladığı yapı denetim görevlisi tarafından tespit edilip idareye bildirilmişse, ancak komisyonun işyerine gitmesi veya kabulü yapması herhangi bir nedenle gecikmişse, kabul tutanağında işin gerçek bitiş tarihi belirtilir. Bu tarih geçici kabul itibar tarihi olur (Genel Şartname m.41/9; Yön. m.8). Yüklenicinin korunması bu nedenle yapı denetim görevlisinin ön inceleme tespitine bağlıdır. İşin bittiği tarihi gösteren tutanak ve yazışmalar özenle saklanmalıdır.

Tersi durum da düzenlenmiştir. Yüklenici geçici kabul başvurusunda gecikirse veya işi süresinde kabule elverişli duruma getiremezse, sözleşmeye göre işin bitmesi gereken tarihte yapı denetim görevlisi veya idarece görevlendirilecek teknik elemanlar işi yerinde inceler ve o günkü durumu tutanakla tespit eder (m.41/3). Gecikme cezası ve süre uzatımı kuralları için gecikme cezası ve süre uzatımı yazımıza bakabilirsiniz.

Cezalar sınırsız değildir. Tip Sözleşmeye göre gecikme cezaları dahil sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplamı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin yüzde on beşini geçemez. Bu oran aşılırsa, bu orana kadar ceza uygulanmasının yanı sıra kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesap genel hükümlere göre tasfiye edilir (Tip Sözleşme m.25.7). Fesih ve tasfiye için kamu ihale sözleşmesinin feshi ve tasfiye yazımıza bakabilirsiniz.

Kısmi Kabul ve İşin Süresinden Önce Bitirilmesi

Kanun, taahhüdün tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli bölümleri için kısmi kabule izin verir (4735 m.11/3). Yönetmelik 2019 değişikliğiyle bu imkânı iki duruma bağlamıştır. Kısmi kabul sözleşmede öngörülmüş olabilir. Sözleşmede öngörülmemişse, işin yürütülmesi sırasında önceden öngörülemeyen zorunlu nedenlerle ihtiyaç duyulursa da tamamlanmış ve müstakil kullanıma elverişli bölümler için kısmi geçici kabul yapılabilir (Yön. m.14/1; Genel Şartname m.41/13). Kısmi kabul, işin bütününün geçici kabulü yapıldığı anlamına gelmez.

Kısmi geçici kabulü yapılan bölümlerin teminat süresi kısmi geçici kabul tarihinden başlar. Teminat süresi sonunda işin tümünün kesin kabulü için şartlar oluşmamışsa, o kısmın teminat süresi sona erer (Genel Şartname m.42/3). Yüklenicinin yazılı başvurusu ve idarenin uygun görüşü olursa, bu kısımlar için işin bütününün kesin kabulü anlamına gelmemek şartıyla kısmi kesin kabul de yapılabilir (Yön. m.14/2; Genel Şartname m.44/9). İş süresinden önce bitirilirse, yüklenicinin başvurusu üzerine idare sözleşmedeki bitim tarihini beklemeden kabulü yapabilir (Yön. m.15; Genel Şartname m.41/14). Bu durumda teminat süresi geçici kabul itibar tarihinden başlar (m.42/2).

Teminat Süresi: Geçici Kabul ile Kesin Kabul Arası

Geçici kabul ile kesin kabul arasında geçen süre teminat süresidir. Yapım işlerinde teminat süresi, sözleşmede aksine hüküm yoksa on iki aydan az olamaz. Sözleşme kapsamında yapım işiyle birlikte istenen montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerinin teminat veya garanti süreleri işin özelliğine göre artırılabilir veya azaltılabilir ve sözleşmede belirtilir (Genel Şartname m.42/1). Tip Sözleşmede teminat süresi ay olarak yazılır ve geçici kabul itibar tarihinden başlar (Tip Sözleşme m.20.1). Kuralın bir istisnası vardır. Geçici kabulde tespit edilen kusur ve eksikler verilen sürede giderilmezse, teminat süresi eksiklerin tamamlanması üzerine geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihten itibaren başlar (m.42/2).

Teminat süresinde yükleniciyi bekleyen yükümlülük, işleri bakımlı tutmak, korumak ve çıkabilecek kusur ve aksaklıkları gidermektir. 2019 değişikliğiyle bu yükümlülüğe periyodik bakım da eklendi. Yapı ile yapıyı oluşturan makine, ekipman ve tesisatın işler ve kullanıma hazır hâlde bulunmasını sağlayan periyodik bakım hizmetlerinin ve gerekli hâllerde malzeme veya parça değişiminin giderleri yükleniciye aittir (m.43/1). İdare, işin önemine göre bakım yükümlülüğünün kapsamını sözleşmede özel hükümlerle belirler (m.43/2).

Yüklenici bu yükümlülüğü yerine getirmezse yaptırım kademelidir. İdare en az on gün süre vererek ihtar eder. Süre bitiminden itibaren her gün için günlük gecikme cezasının yüzde onu oranında ceza uygulanır. Gecikme otuz günü geçerse ceza devam eder ve idare kusurları yüklenici nam ve hesabına giderebilir (Genel Şartname m.25/5). Acil müdahale gerektiren aksaklıklarda yüklenici o anda işle ilgilenemiyorsa idare yazılı haber vererek aksaklığı yüklenici adına giderir (m.25/3).

Uyuşmazlığın asıl konusu çoğu zaman bir arızanın kimin hesabına yazılacağıdır. Kullanım hatası, üçüncü kişi müdahalesi veya normal aşınma yüklenicinin sorumluluğunda değildir. Kesin kabul komisyonu da teminat süresince kullanma sonucu meydana gelen normal aşınma ve eksilme dışındaki bozuklukları inceler (m.44/3). Bu nedenle her ihbarın yazılı alınması, müdahalenin tutanakla belgelenmesi ve kusurun kaynağının teknik raporla ayrıştırılması gerekir. Kanun ayrıca yükleniciye, geçici kabulden kesin kabule kadar geçecek süre için kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırma yükümlülüğü getirir (4735 m.9; Tip Sözleşme m.17.2). Teminat süresinin kesin kabulle ilişkisi için kesin kabul, garanti ve bakım yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.

Kesin Kabul Nasıl Yapılır?

Kesin kabul için öngörülen süre tamamlandığında yüklenici idareye yazılı başvuru yapar (Yön. m.10/1). Yapı denetim görevlisi veya idarece görevlendirilen teknik eleman inceleme yapar ve iş kesin kabule uygunsa kesin kabul teklif belgesi hazırlanır. Belgenin hazırlandığı tarihten itibaren en geç on gün içinde yetkili makam kesin kabul komisyonunu oluşturur ve durumu yükleniciye yazılı olarak bildirir (m.10/2-3). 2019 değişikliğiyle Genel Şartnameye önemli bir kural eklendi. Yüklenici belirlenen tarihte kesin kabul başvurusu yapmazsa, idare kesin kabul işlemlerine re’sen başlayabilir (Genel Şartname m.44/1).

Komisyon iki soruya cevap arar. Birincisi, yüklenicinin sözleşmeye göre yapması gereken sürekli bakım işlerini yapıp yapmadığıdır (m.44/2). İkincisi, geçici kabulde kabule elverişli olduğu tespit edilen işlerde, normal aşınma dışında, fen ve sanat kurallarına aykırılıktan kaynaklanan bir bozukluğun veya geçici kabulden sonra ortaya çıkan bir kusurun bulunup bulunmadığıdır (m.44/3). Yüklenici bütün yükümlülüklerini yerine getirmişse ve kendisine yüklenebilecek kesin kabule engel kusur yoksa kesin kabul tutanağı düzenlenir. Sorumluluğu yükleniciye ait olmayan bir kusur tespit edilmişse bu da tutanakta ayrıca belirtilir (m.44/4).

Kesin kabul tutanağı yetkili makam tarafından onaylandıktan sonra geçerli olur. Onaydan sonra yüklenicinin sözleşme konusu işten dolayı idareye karşı herhangi bir sorumluluğu kalmaz. Ancak Yönetmelik bu kuralın hemen ardından 4735 sayılı Kanunun 13. ve 30. maddelerini saklı tutar (Yön. m.13). Bu iki madde teminatın borçlara mahsubunu ve on beş yıllık sorumluluğu düzenler. Kesin kabulün yüklenicinin bütün sorumluluğunu sona erdirdiği düşüncesi bu nedenle yanlıştır.

Kesin Teminatın İki Yarısı ve SGK İlişiksizlik Belgesi

Kesin teminat, sözleşme yapılmadan önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden yüzde altı oranında alınır (4734 m.43). Fiyat farkı ödenmesi öngörülen işlerde fiyat farkı nedeniyle sözleşme bedelinde artış olursa, artış tutarının yüzde altısı oranında ek kesin teminat alınır. Bu teminat hakedişlerden kesinti yapılarak da karşılanabilir (4735 m.12). Teminatların genel kuralları için geçici ve kesin teminat yazımıza bakabilirsiniz.

Kanun yapım işlerinde teminatın iki aşamada iadesini öngörür. Taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanına uygun yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye borcu olmadığı tespit edildikten sonra kesin teminat ve ek kesin teminatların yarısı, varsa eksik ve kusurlar giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra iade edilir. Kalanı ise Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra iade edilir (4735 m.13/1-a).

Genel Şartname aynı kuralı biraz daha sıkı düzenler. Hem geçici kabulden sonraki yarının hem de kesin kabulden sonraki kalanın iadesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesi getirilmesini zorunlu tutar (m.45/1). Belge sunulamazsa idare durumu SGK’ya yazıyla sorar. Yüklenicinin ihale konusu işle ilgili borcu olmadığı anlaşılırsa iade yapılır (m.45/2). İlişiksizlik süreci zaman aldığı için işyeri dosyasının kapatılması ve alt yüklenici bildirimlerinin kontrolü iş biterken başlatılmalıdır. SGK prim borçlarının tahsil usulü için SGK prim borcunun 6183 sayılı Kanuna göre tahsili yazımıza bakabilirsiniz.

Mahsup kuralı yüklenici için önemlidir. Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye ve SGK’ya olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintileri kesin kabul tarihine kadar ödenmezse, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlara mahsup edilir. Varsa kalanı yükleniciye geri verilir (4735 m.13/2). Bu mahsup, sözleşmenin feshinde yapılan gelir kaydından farklıdır. Fesihte gelir kaydedilen teminatlar yüklenicinin borcuna mahsup edilemez (4735 m.22/4). Gelir kaydı için teminatın gelir kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Teminat mektubunun süresi de takip edilmelidir. Tip Sözleşmeye göre kesin teminat mektubunun süresi sözleşmede yazılır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen hâller ya da cezalı çalışma nedeniyle kesin kabulün gecikeceği anlaşılırsa mektubun süresi işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır. İdarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz (Tip Sözleşme m.10.1.2, 10.3). Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ayrıca geçici kabul noksanları için her hakedişte yapılan iş tutarının yüzde üçü kadar teminat mektubu alınır veya bu tutar hakedişten tutulur. Bu teminat, geçici kabul noksanı yoksa geçici kabul onay tarihinden, noksan varsa eksikler tamamlandıktan sonra geçici kabul onay tarihinden itibaren otuz gün içinde iade edilir (Tip Sözleşme m.30 dipnotu, 30.7.2025 değişikliğiyle).

Kesin Hesap ve Kesin Hakediş

Geçici kabul, hesapların kapanma sürecini de başlatır. Birim fiyat esaslı sözleşmelerde işin geçici kabulü yapıldıktan sonra kesin hakediş raporuna esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Kesin hakediş raporunda geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez, kesin metraj ve hesaplarla bulunan miktarlar esas alınır (Genel Şartname m.40/1-a). Yüklenici veya vekili hesapların yapıldığı yerde bulunmak zorundadır (m.40/1-b).

Yapı denetim görevlisi, yüklenici veya vekiliyle birlikte kesin metraj ve hesapları tamamlayıp imzalar ve geçici kabul tarihinden itibaren en çok altı ay içinde idareye teslim eder. Çözülemeyen itirazlar da hesaplarla birlikte idareye verilir (m.40/1-c). Yüklenici yazılı tebliğe rağmen hazır bulunmazsa hesaplar tek taraflı hazırlanır ve yükleniciye incelemesi için altmış gün süre tanınarak tebligat yapılır (m.40/1-ç). Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde kesin hakediş raporu düzenlenmesine geçici kabulden sonra başlanır (m.40/2). Kesin teminatın son yarısının iadesi ve iki yıllık talep süresi kesin hesapla bağlantılı olduğundan, bu sürelerin kaçırılmaması gerekir.

Geçici Kabulün İş Deneyim Belgesine Etkisi

Geçici kabul yalnızca teminatı değil, yüklenicinin sonraki ihalelerdeki yeterliğini de etkiler. Yapım işlerinde iş bitirme belgesi geçici kabulü yapılmış işler için düzenlenir (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.44/1-a, 47/1-a). İş deneyimini tevsik için sunulan belgelerin, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlere ait olması gerekir (m.39/2-a). Geçici kabulün gecikmesi, yüklenicinin aynı dönemde girmek istediği ihalelerde belgesini kullanamaması sonucunu doğurabilir. Belge türleri ve tutarların yazılması için iş deneyim belgesi yazımıza bakabilirsiniz.

Kesin Kabulden Sonra Sorumluluk: On Beş Yıl

Kesin kabulün yükleniciyi her sorumluluktan kurtardığı düşüncesi, Kanunun açık hükmüyle bağdaşmaz. Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Zarar genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir (4735 m.30; Genel Şartname m.25/4).

Sorumluluk yüklenicide kalmaz. Yapı denetimini yürüten idare görevlileri de denetim eksikliği nedeniyle işin fen ve sanat kurallarına aykırı yapılmasından doğan zarardan on beş yıl süreyle yükleniciyle birlikte müteselsilen sorumludur (4735 m.31). Yasak fiil veya davranışlar iş tamamlanıp kabul yapıldıktan sonra tespit edilse bile, suç teşkil edenler için Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulur (4735 m.27). Kesin kabulden sonra ortaya çıkan bir yapı kusuru bu nedenle teminat iadesiyle kapanmış bir dosya değildir. Alt yüklenicinin sorumluluğu için kamu ihalesinde alt yüklenici, özel hukuk eser sözleşmelerindeki ayıp sorumluluğu için eser sözleşmesinde ayıba karşı tekeffül yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kabul Uyuşmazlıklarında İdareye Başvuru ve Yargı Yolu

Nefaset bedeli, eksik listesi, itibar tarihi veya kesin hesap konusunda yüklenici ile idare arasında uyuşmazlık çıkabilir. Genel Şartname önce idari bir çözüm yolu öngörür. İşin yürütülmesi veya kesin hesapların çıkarılması aşamasında yapı denetim görevlisi ile yüklenici arasında çıkan anlaşmazlıklarda yüklenici, durumun ortaya çıktığı günden itibaren on beş gün içinde itiraz ve şikâyet sebeplerini açıklayan bir dilekçeyle idareye başvurur. İdare dilekçeyi en çok iki ay içinde inceleyip kararını bildirir. İki ay içinde cevap verilmezse veya yüklenici karara razı olmazsa, sözleşmedeki uyuşmazlık hükümlerine göre hareket etmekte serbesttir (m.51).

Sözleşme imzalandıktan sonra taraflar, Kanuna göre eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir (4735 m.4/3). Sözleşme ve eklerinde hüküm bulunmayan hallerde 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar, bunlarda da hüküm yoksa Borçlar Kanunu uygulanır (4735 m.36; Tip Sözleşme m.32.1). İhale sürecindeki işlemlere karşı şikâyet, itirazen şikâyet ve idari yargı yolu işler. Sözleşmenin uygulanmasından doğan kabul, nefaset, ceza kesintisi ve teminat iadesi uyuşmazlıkları ise özel hukuk ilişkisinden doğar ve adli yargıda görülür. İhalelere katılmaktan yasaklama kararı ise idari bir işlemdir ve idari yargıda dava konusu edilir. Yasaklama için kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama yazımıza bakabilirsiniz.

Mal ve Hizmet Alımlarında Kabul ve Teminat

İki aşamalı geçici ve kesin kabul sistemi yapım işlerine özgüdür. Mal ve hizmet alımlarında da kabul en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonu tarafından yapılır (4735 m.11). Kesin teminatın iadesi bu işlerde garanti süresine bağlanmıştır. SGK ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra, garanti süresi öngörülmüşse teminatın yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi yoksa tamamı iade edilir (4735 m.13/1-b). Piyasadan hazır hâlde alınıp satılan mal alımlarında ilişiksiz belgesi şartı aranmaz (m.13/3). Mal ve hizmet alımlarının usul farkları için yapım, mal ve hizmet alımı ihalelerinin farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Geçici kabul başvurusunu sözlü yapmak veya yazılı başvurunun tarihini belgelememek. Süreler yazılı başvurudan işler.
• İşin bittiği tarihi yapı denetim görevlisine tespit ettirmemek. Kabul gecikirse itibar tarihinin gerçek bitiş tarihi olması bu tespite bağlıdır.
• Nefaset bedeline itiraz etmeden tutanağı şerhsiz imzalamak ya da itirazı imzadan kaçınarak göstermeye çalışmak.
• Eksik listesindeki süreyi kaçırmak. Süre bitince günlük ceza işlemeye başlar ve otuz günden sonra idare eksikleri yüklenici hesabına yaptırabilir.
• Teminat süresini on iki ay saymak. Süre sözleşmede yazan süredir ve eksikler süresinde giderilmezse başlangıcı ertelenir.
• Teminat süresindeki ihbarları kayıt altına almamak ve kullanım hatasını teknik raporla ayrıştırmamak.
• SGK ilişiksizlik sürecini kesin kabulden sonra başlatmak ve teminatın aylarca bekletilmesine yol açmak.
• Kesin hesap ve kesin kabul onayından sonra teminatı talep etmeyi unutmak. İki yıl içinde talep edilmeyen mektup hükümsüz kalır.
• Kesin kabulden sonra sorumluluğun bittiğini düşünmek. Yapı kusurlarında on beş yıllık müteselsil sorumluluk devam eder.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

• Geçici ve kesin kabul başvurularını, Yönetmelikteki on günlük süreleri işletecek biçimde yazılı hazırlarız.
• Ön inceleme ve kabul tutanaklarına düşülecek şerhleri, nefaset bedeline ve eksik listesine itirazı hazırlarız.
• Geçici kabul itibar tarihinin gerçek bitiş tarihi olarak tespiti için gerekli belgeleri dosyaya kazandırırız.
• Gecikme cezası ve yüzde on oranındaki günlük ceza kesintilerinin dayanağını ve hesabını denetleriz.
• Teminat süresindeki ihbarlara cevap verir, kusurun kaynağına ilişkin teknik raporların alınmasını planlarız.
• Kesin teminat iadesi, SGK ilişiksizlik süreci ve mahsup işlemlerini takip eder, gerekirse Genel Şartname m.51 başvurusunu ve davayı yürütürüz.

Değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. Kamu ihale hukukuna ilişkin tüm rehberlerimiz Kamu İhale Hukuku sayfasında yer alır. Hakediş alacağının temliki ve haczi için hakediş alacağının haczi ve temliki, fiyat farkı için fiyat farkı ve süre uzatımı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Geçici kabul başvurusu ne zaman yapılır?

Taahhüt edilen iş sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığında, idareye yazılı olarak yapılır (Yön. m.6/1; Genel Şartname m.41/1). Başvurudan itibaren en geç on gün içinde ön inceleme yapılır.

Kabul komisyonunda kimler yer alır?

Biri başkan olmak üzere en az üç kişi yer alır ve tamamının teknik eleman olması zorunludur. İşi denetleyen yapı denetim görevlisi komisyonda görev alamaz, ancak kabul sırasında işyerinde hazır bulunur (Yön. m.3).

Yüzde beş kuralı nedir?

Kabul komisyonunun kurulabilmesi için kusurlu ve eksik kısımların bedeli toplamı sözleşme bedelinin yüzde beşini geçmemelidir. Bu kusurlar ayrıca işin teslimine ve kullanılmasına engel olmamalıdır (Genel Şartname m.41/4). Nefaset bedeli bu hesaba katılmaz.

Nefaset bedeli nedir, itiraz edebilir miyim?

Giderilmesi mümkün olmayan veya fazla harcama gerektiren ama kabule engel olmayan kusurlar için hakediş veya teminattan kesilen bedeldir. Kusurun niteliği ve bedel tutanakta gösterilir. Yüklenici razı olmazsa kusuru kendi giderleriyle verilen sürede gidermek zorundadır (m.41/12).

Kabul geç yapılırsa gecikme cezası öder miyim?

İş süresinde tamamlanmış ve bu durum yapı denetim görevlisince tespit edilip idareye bildirilmişse, kabul gecikse bile tutanakta gerçek bitiş tarihi gösterilir ve bu tarih geçici kabul itibar tarihi olur (Genel Şartname m.41/9; Yön. m.8). Cezalı çalışma süresi itibar tarihine kadar hesaplanır (m.29/1).

Geçici kabuldeki eksikleri süresinde gideremezsem ne olur?

Sürenin bitiminden eksikler giderilene kadar her gün için günlük gecikme cezasının yüzde onu oranında ceza uygulanır. Otuz günü aşan gecikmede idare eksikleri yüklenici nam ve hesabına giderebilir (Genel Şartname m.41/5-b).

Teminat süresi ne kadardır?

Sözleşmede yazan süredir. Sözleşmede aksine hüküm yoksa on iki aydan az olamaz ve geçici kabul itibar tarihinden başlar (Genel Şartname m.42/1; Tip Sözleşme m.20.1). Geçici kabul eksikleri süresinde giderilmezse süre, eksikler tamamlanıp tutanak onaylandığı tarihten başlar (m.42/2).

Teminat süresinde çıkan arızalardan kim sorumlu?

Kullanma ve işletme sonucu olmaksızın ortaya çıkan kusurlar, bakım giderleri ve periyodik bakım yükleniciye aittir. İdarenin kullanımından veya yüklenicinin kusuru dışındaki hâllerden kaynaklanan, periyodik bakım dışındaki onarımlar bakım yükümlülüğü dışındadır (Genel Şartname m.43).

Kesin kabul başvurusunu yapmazsam ne olur?

Yüklenici belirlenen tarihte başvurmazsa idare kesin kabul işlemlerine re’sen başlayabilir (Genel Şartname m.44/1).

Kesin teminatım ne zaman iade edilir?

Yarısı, eksikler giderilerek geçici kabul tutanağı onaylandıktan sonra; kalanı SGK ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra iade edilir (4735 m.13/1-a). Genel Şartname iki yarı için de ilişiksizlik belgesi ister, belge sunulamazsa idare SGK’ya sorar (m.45/1-2).

Teminatımı geri almazsam ne olur?

Mahsup gerekmeyen hâllerde, kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onayından itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmeyen teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına veya sigorta şirketine iade edilir. Mektup dışındaki teminatlar Hazineye gelir kaydedilir (4735 m.14; Genel Şartname m.45/4).

Kesin kabulden sonra sorumluluğum biter mi?

Sözleşme konusu işten dolayı idareye karşı sorumluluk kalmaz, ancak 4735 m.13 ve 30 saklıdır (Yön. m.13/2). Fen ve sanat kurallarına aykırılık ve hileli malzeme nedeniyle doğan zarardan kesin kabul onay tarihinden itibaren on beş yıl müteselsil sorumluluk devam eder (4735 m.30).

Kabul uyuşmazlığında nereye başvururum?

Önce durumun ortaya çıktığı günden itibaren on beş gün içinde gerekçeli dilekçeyle idareye başvurulur. İdare iki ay içinde karar verir (Genel Şartname m.51). Sözleşmenin uygulanmasından doğan alacak ve teminat uyuşmazlıkları adli yargıda, yasaklama kararları ise idari yargıda görülür.