Uluslararası Koruma Başvurusu 2026: Nereye ve Nasıl Yapılır, Kayıt, Uydu İl, Mülakat, 6 Aylık Karar Süresi, Mülteci, Şartlı Mülteci ve İkincil Koruma, Haklar ve Ret Hâlinde Dava (6458 m.61-90)

Uluslararası koruma başvurusu, ülkesine dönmesi hâlinde zulüm veya ciddi zarar tehlikesiyle karşılaşacak yabancının Türkiye’den koruma talep etmesidir ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 61-90. maddelerinde düzenlenir. Başvuru valiliklere bizzat yapılır; kayıt tamamlanınca verilen başvuru sahibi kimlik belgesi ikamet izni yerine geçer. Başvuru sahibiyle kayıttan itibaren otuz gün içinde bireysel mülakat yapılır ve başvuru en geç altı ay içinde sonuçlandırılır. Sonuçta üç statüden biri verilebilir: Avrupa ülkelerindeki olaylar nedeniyle gelenlere mülteci, Avrupa dışındaki olaylar nedeniyle gelenlere şartlı mülteci, zulüm şartları bulunmayıp ölüm cezası, işkence veya ayrım gözetmeyen şiddet tehlikesi bulunanlara ikincil koruma. Başvuru sahibi belirlenen ilde ikamet etmek ve bildirim yükümlülüklerine uymakla yükümlüdür; başvurudan altı ay sonra çalışma izni için başvurabilir. Ret kararına karşı on gün içinde Komisyona itiraz edilebilir, otuz gün içinde dava açılabilir.

Uluslararası Koruma Nedir, Kimler Başvurabilir?

Kanun’un 3. maddesine göre uluslararası koruma; mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü ifade eder. Üç statünün ayrımı, Türkiye’nin 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme’yi coğrafi sınırlamayla uygulamasından kaynaklanır. Kanun bu sınırlamayı “Avrupa ülkeleri” kavramıyla iç hukuka taşır; Avrupa ülkeleri, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler ile Cumhurbaşkanınca belirlenecek diğer ülkelerdir (m.3/1-b).

Statü, yabancının yanında vatansız kişiler için de verilebilir; bu durumda ölçüt vatandaşı olduğu ülke yerine önceden yaşadığı ikamet ülkesidir (m.61-63). Bazı kişiler ise koruma şartlarını taşısa da uluslararası korumadan hariçte tutulur (m.64): Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği dışında başka bir BM organından hâlen koruma veya yardım görenler, ikamet ettiği ülkede o ülke vatandaşlarının hak ve yükümlülüklerine sahip olarak tanınanlar ve Sözleşme’nin 1(F) maddesindeki fiillerden suçlu olduğuna dair ciddi kanaat bulunanlar. Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehlike oluşturduğuna dair ciddi emare bulunanlar ise ikincil korumadan hariçte tutulur (m.64/5).

Suriye’den kitlesel akın sonucu gelenlere uygulanan geçici koruma, uluslararası korumadan ayrı bir rejimdir (m.91). Geçici Koruma Yönetmeliği’nin 16. maddesine göre geçici korumanın uygulandığı süre içinde bu kapsamdaki kişilerin bireysel uluslararası koruma başvuruları işleme konulmaz. Ayrıntılar için Geçici Koruma Statüsü yazımıza bakabilirsiniz.

Uluslararası Koruma Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?

Uluslararası koruma başvuruları valiliklere, uygulamada il göç idaresi müdürlüklerine bizzat yapılır (m.65/1). Yönetmeliğin 65. maddesinin birinci fıkrasına göre başvuru, aile üyeleri adına yapılan başvurular saklı kalmak kaydıyla, yasal temsilci veya avukat aracılığıyla yapılamaz. Refakatsiz çocuklar ile başvurusunu bizzat yapamayan kişilerin başvuruları ilgili birimler tarafından bulundukları yerde de alınabilir (Yönetmelik m.65/2). Başvuru ülke içinde veya sınır kapısında kolluk birimlerine ya da başka bir kamu kurumuna yapılırsa, bu birimler durumu derhâl il müdürlüğüne bildirir (Kanun m.65/2, Yönetmelik m.67). Hürriyeti kısıtlanan kişilerin başvuruları da derhâl bildirilir (m.65/5).

Başvuru sırasında başvuru sahibinden kendisini ifade edebileceği bir dilde, ülkeye geliş nedenlerini ve özel ihtiyaç durumunu da içeren beyanı alınır (Yönetmelik m.65/3). Başvuru ücretsizdir; kimlik belgesi hiçbir harca tabi değildir (m.76/4). Başvuru için aracıya veya belge satın almaya ihtiyaç yoktur.

Başvurunun zamanlaması önemlidir. Kanun’un 65. maddesinin dördüncü fıkrasına göre makul bir süre içinde valiliklere kendiliğinden başvuranlar hakkında, yasa dışı girişlerinin veya kalışlarının geçerli nedenlerini açıklamak kaydıyla, yasal giriş şartlarını ihlal etmek veya yasal şekilde bulunmamaktan dolayı cezai işlem yapılmaz. Yönetmeliğe göre makul sürede başvurulup başvurulmadığı ve beyan edilen nedenler, her başvuru sahibi için bulunduğu koşullar ve Türkiye’ye geliş nedenleri dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilir (Yönetmelik m.65/5). Gecikmenin bir nedeni varsa, örneğin hastalık, başvurunun nereye yapılacağının bilinmemesi veya transit ülkede yaşanan zorluklar, bu ilk beyanda anlatılmalıdır.

Aile Üyeleri, Refakatsiz Çocuklar ve Özel İhtiyaç Sahipleri

Başvuru sahibi, başvuruları aynı gerekçeye dayanan ve kendisiyle birlikte gelen aile üyeleri adına başvuru yapabilir; ergin aile üyelerinin muvafakati alınır (m.65/3). Aile üyeleri; başvuru sahibinin eşi, ergin olmayan çocuğu ve bağımlı ergin çocuğudur (m.3/1-a). Ergin aile üyesi muvafakat vermeden önce başvurusunun bireysel olarak da değerlendirilebileceği konusunda bilgilendirilir (Yönetmelik m.68/2). Aile adına yapılan başvuru bütün olarak değerlendirilir ve karar tüm aile üyelerini kapsar (m.78/2); ancak bir aile üyesinin bağımsız değerlendirmeye ihtiyacı olduğu anlaşılırsa başvurusu ayrı alınır (Yönetmelik m.68/4). Kendine özgü bir tehlikesi bulunan aile üyesinin, örneğin cinsiyete dayalı şiddet riski taşıyan bir kadının, ayrı başvuru hakkı bu nedenle önemlidir.

Refakatsiz çocuklarla ilgili tüm işlemlerde çocuğun yüksek yararı gözetilir ve başvuru alındığı andan itibaren 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uygulanır (m.66/1-a). Beyan ettiği yaşla fiziki görünümü uyumlu görülmeyenler için sağlık kuruluşlarında yaş tespiti yaptırılır (m.66/1-b). Kanun’un 3. maddesine göre refakatsiz çocuk, engelli, yaşlı, hamile, beraberinde çocuğu olan yalnız anne veya baba ve işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi psikolojik, bedensel veya cinsel şiddete maruz kalmış kişiler özel ihtiyaç sahibidir. Özel ihtiyaç sahiplerine hak ve işlemlerde öncelik tanınır ve şiddet mağdurlarına yeterli tedavi imkânı sağlanır (m.67).

Kayıt ve Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi

Başvurular valiliklerce kaydedilir (m.69/1). Başvuru sahibi kayıt sırasında kimlik bilgilerini doğru bildirmek ve varsa kimliğini ispatlayacak belge ve seyahat dokümanlarını teslim etmekle yükümlüdür (m.69/2). Kimlik belgesi yoksa kişisel verilerin karşılaştırılması ve araştırmalardan elde edilen bilgiler kullanılır; bunlarla da kimlik belirlenemezse başvuranın beyanı esas alınır (m.69/3). Kayıtta kişinin ülkesini terk etme sebepleri, sonrasında başından geçenler, Türkiye’ye giriş şekli, yol güzergâhı ve varsa başka bir ülkedeki başvurusuna ilişkin bilgiler alınır (m.69/4); mülakat zamanı ve yeri kayıt sırasında bildirilir (m.69/5).

Kayıt işlemlerinde gizlilik esastır (Yönetmelik m.70/1). Kayıt sonunda sisteme girilen bilgiler başvuru sahibine okunur, doğruluğu ve eklemek istediği bir husus olup olmadığı sorulur; elektronik kayıt formunun çıktısı imzalanır ve bir örneği ilgiliye verilir (Yönetmelik m.70/6-7). Başvuru sahibi, takip edilecek usuller, hak ve yükümlülükleri, yükümlülüklere uymamanın sonuçları ve itiraz usulleri hakkında kayıt sırasında bilgilendirilir; talep etmesi hâlinde başvuru, kayıt ve mülakat aşamalarında tercümanlık hizmeti sağlanır (m.70).

Kayıt işlemleri tamamlanan başvuru sahibine ve birlikte geldiği aile üyelerine yabancı kimlik numarasını içeren Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi düzenlenir (m.76/1). Belge harca tabi değildir ve ikamet izni yerine geçer (m.76/4). Yönetmeliğe göre belge, kişinin vize veya muafiyet süresinin bitimine ya da yasa dışı giriş tarihine bakılmaksızın başvuru tarihi itibarıyla düzenlenir (Yönetmelik m.71/2). Yabancı kimlik numarası ve adres kaydı için Yabancı Kimlik Numarası ve Adres Kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

İkamet İli, İl Dışına Çıkış İzni ve Bildirim Yükümlülüğü

Başvuru sahibine kabul ve barınma merkezinde, belirli bir yerde veya ilde ikamet etme zorunluluğu ile istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilebilir (m.71/1). Başvuru sahibinin ikamet edeceği il Başkanlık veya yetki verilmişse il müdürlüğü tarafından belirlenir (Yönetmelik m.72/1). Yönetmelik bu illeri “uydu il” olarak anar (Yönetmelik m.66/3). İl belirlenirken kamu düzeni ve güvenliği, kişinin talebi, özel durumu, sağlık ve eğitim durumu, akrabalık ilişkileri, kültürü ve illerin kapasitesi göz önünde bulundurulur; başvuru sahibi akrabalık, sağlık veya diğer nedenlerle ikamet ili değişikliği talep edebilir (Yönetmelik m.110/1, 5).

Kalışına izin verilen ile belirlenen süre içinde gitmeyen başvuru sahibi hakkında başvurunun geri çekilmiş sayılması kararı alınır (Yönetmelik m.72/2). İhtiyaç hâlinde il müdürlüğü otuz güne kadar il dışına çıkış izni verebilir; bu süre bir defaya mahsus otuz gün daha uzatılabilir, toplam altmış günü aşan talepler Başkanlıkça karara bağlanır (Yönetmelik m.91/1-3). İzin sonunda ikamet iline dönmeyen veya ili izinsiz terk eden başvuru sahibi hakkında başvurunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin işlem tesis edilir ve eğitim ile temel sağlık hakları dışındaki haklarına sınırlama getirilebilir (Yönetmelik m.91/4, 6).

Başvuru sahibi adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak ve ikamet adresini valiliğe bildirmekle yükümlüdür (m.71/2). Kanun’un 90. maddesine göre çalışma durumuna ait güncel bilgiler ile gelirler, taşınır ve taşınmazlar otuz gün içinde; adres, kimlik ve medeni hâl değişiklikleri yirmi iş günü içinde bildirilir. Mazeretsiz olarak bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemek, belirlenen ikamet yerine gitmemek veya ikamet yerini izinsiz terk etmek başvurunun geri çekilmiş sayılması sonucunu doğurur (m.77/1-ç). Bunun sınır dışı sürecine etkisi için Uluslararası Koruma Başvurusu ve Sınır Dışı yazımıza bakabilirsiniz.

Mülakat: Başvurunun Belirleyici Aşaması

Kanun’un 75. maddesine göre etkin ve adil karar verebilmek amacıyla başvuru sahibiyle kayıt tarihinden itibaren otuz gün içinde bireysel mülakat yapılır. Mülakatın mahremiyeti dikkate alınarak kişiye kendisini en iyi şekilde ifade etme imkânı tanınır. Mülakat, menşe ülke bilgisi gözetilerek kayıt sırasındaki iddialar ve bu iddiaların inandırıcılığı üzerine yapılır (Yönetmelik m.86/1). Başvuru sahibi yetkililerle iş birliği yapmak ve başvurusunu destekleyecek tüm bilgi ve belgeleri sunmakla yükümlüdür (m.75/2).

Mülakatın sonucu, anlatımın tutarlılığına ve kişiye yönelik tehlikenin somutluğuna büyük ölçüde bağlıdır. Kanun’un 78. maddesinin üçüncü fıkrası, kararda menşe ülkenin genel şartlarıyla birlikte başvuru sahibinin kişisel şartlarının da göz önünde bulundurulmasını emreder. Bu nedenle ülkedeki genel durumun yanında kişinin kendisine yönelen tehdit, tarihleri ve yerleriyle anlatılmalıdır. Hatırlanamayan bir tarih tahminle doldurulmamalı, hatırlanmadığı söylenmelidir. Kayıt sırasında söylenenle mülakatta anlatılan arasında bir fark varsa nedeni mülakatta açıklanmalıdır; form okunurken yanlış aktarılan cümlenin düzeltilmesi istenmelidir. Kişi mazeretsiz olarak üç defa üst üste mülakata gelmezse başvuru geri çekilmiş sayılır (m.77/1-b). Gerekli görüldüğünde ek mülakat yapılabilir (m.75/5); mülakat görevlisi kanaatini mülakat raporunda belirtir (Yönetmelik m.89).

Değerlendirme ve Karar

Başvurular kayıt tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır; karar bu sürede verilemezse başvuru sahibi bilgilendirilir (m.78/1). Kararlar bireysel olarak verilir (m.78/2). Başvuru sahibine ülkesinin belirli bir bölgesinde koruma sağlanabiliyorsa ve kişi oraya güvenli şekilde seyahat edip yerleşebilecekse korumaya muhtaç olmadığına karar verilebilir; ancak bu durum başvurunun tam bir incelemeye tabi tutulmasını engellemez (m.78/4-5). Karar ilgiliye, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir; olumsuz kararın tebliğinde maddi gerekçeler ve hukuki dayanaklar belirtilir (m.78/6).

Başvuru her durumda bu olağan usulle ilerlemez. Aynı başvurunun farklı bir gerekçe olmadan yenilenmesi veya ilk iltica ülkesi ya da güvenli üçüncü ülkeden gelinmesi hâllerinde kabul edilemez başvuru kararı verilir (m.72-74). Sahte belge kullanılması, korumayı gerektiren konulara hiç değinilmemesi veya sınır dışı edilmek üzere idari gözetim altında bulunulması gibi hâllerde ise başvuru hızlandırılmış olarak değerlendirilir; mülakat üç gün, karar mülakattan sonra beş gün içinde verilir (m.79). Bu iki karara karşı idari itiraz yolu yoktur ve dava süresi on beş gündür.

Başvuru Sahibinin ve Statü Sahibinin Hakları

Uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler karşılıklılık şartından muaftır; ancak başvuru sahiplerine ve statü sahiplerine sağlanan hak ve imkânlar Türk vatandaşlarına sağlananlardan fazla olacak şekilde yorumlanamaz (m.88). Başvuru sahibi veya statü sahibi ve aile üyeleri ilköğretim ve ortaöğretim hizmetlerinden faydalanır (m.89/1); ihtiyaç sahibi olanların sosyal yardım ve hizmetlere erişimi sağlanabilir (m.89/2).

Sağlık bakımından, herhangi bir sağlık güvencesi ve ödeme gücü olmayanlar başvuru kaydından itibaren bir yıl süreyle 5510 sayılı Kanun hükümlerine tabidir; özel ihtiyaç sahipleri ve Bakanlıkça sigorta kaydının devamı uygun görülenler için bir yıl sınırı aranmaz (m.89/3-a). Başvurusu hakkında idarece olumsuz karar verilenler genel sağlık sigortası kapsamından çıkarılır. Başvurunun sadece tıbbi tedavi amacıyla yapıldığı sonradan anlaşılırsa tedavi ve ilaç masrafları geri alınır (m.89/3-b). Ayrıntılar için Yabancılarda Sağlık Sigortası yazımıza bakabilirsiniz.

Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin iş piyasasına erişimi, iş piyasasındaki durumun gerektirdiği hâllerde belirli bir süre için sektör, meslek veya coğrafi alan itibarıyla sınırlandırılabilir; ancak Türkiye’de üç yıl ikamet eden, Türk vatandaşıyla evli olan veya Türk vatandaşı çocuğu olanlara bu sınırlamalar uygulanmaz (m.89/4-c). Yabancıların çalışamayacağı iş ve mesleklere ilişkin hükümler saklıdır. Çalışmaya ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir (m.89/4-ç; Yönetmelik m.108). Kabul edilemez başvuru ve hızlandırılmış değerlendirme kapsamındakiler hariç, muhtaç olduğu tespit edilen başvuru sahibine harçlık verilebilir (m.89/5). Çalışma izni için Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni yazımıza bakabilirsiniz.

Başvuru sahibi ve statü sahibi, ücreti kendilerince karşılanmak kaydıyla avukat tarafından temsil edilebilir; ücreti karşılama imkânı bulunmayanlara yargı önündeki başvurularında 1136 sayılı Kanunun adli yardım hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır (m.81). Gönüllü olarak geri dönmek isteyenlere ayni ve nakdi destek sağlanabilir (m.87).

Yükümlülükler ve Hakların Sınırlanması

Kanun’un 90. maddesinin birinci fıkrasına göre başvuru sahibi veya statü sahibi, diğer yükümlülüklerine ek olarak çalışma durumunu ve gelirlerini, taşınır ve taşınmazlarını otuz gün içinde, adres, kimlik ve medeni hâl değişikliklerini yirmi iş günü içinde bildirmek, haksız yararlandığı hizmet ve yardımların bedelini geri ödemek ve Başkanlıkça istenenleri yerine getirmekle yükümlüdür. İkinci fıkraya göre yükümlülüklere uymayanlar ile başvuruları veya statüleriyle ilgili olumsuz karar verilenlere, eğitim ve temel sağlık hakları hariç diğer haklardan faydalanmaları bakımından sınırlama getirilebilir. Sınırlama bireysel değerlendirmeyle yapılır ve karar yazılı olarak tebliğ edilir; bu karara karşı da itiraz ve dava yolu açıktır.

Statü Verildikten Sonra: Kimlik, İkamet ve Seyahat

Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesi düzenlenir; belge harca tabi değildir ve ikamet izni yerine geçer (m.83). Şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahibine kamu düzeni veya kamu güvenliği nedeniyle belirli bir ilde ikamet etme ve bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilebilir; bu kişiler adres kayıt sistemine kayıt yaptırmakla yükümlüdür (m.82). Yönetmeliğe göre bu kişilerin ikamet edecekleri iller Başkanlıkça belirlenebilir veya belirlenen iller arasından kendileri seçebilir (Yönetmelik m.110/2).

Mültecilere valiliklerce Sözleşme’de belirtilen seyahat belgesi düzenlenir; şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin seyahat belgesi talepleri 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 18. maddesi çerçevesinde değerlendirilir (m.84). Şartlı mültecinin Türkiye’de kalışı üçüncü ülkeye yerleştirilinceye kadardır (m.62); yerleştirme işlemleri Başkanlık koordinasyonunda yürütülür ve üçüncü ülkeye çıkış izni Başkanlık veya yetki verilmişse valilikler tarafından verilir (Yönetmelik m.94).

Statü kalıcı değildir. Kişinin vatandaşı olduğu ülkenin korumasından kendi isteğiyle tekrar yararlanması, ülkesine kendi isteğiyle dönmesi, yeni bir vatandaşlık kazanıp o ülkenin korumasından yararlanması, statü verilmesine neden olan şartların ortadan kalkması veya üçüncü bir ülkeye çıkış yapması gibi hâllerde statü sona erer (m.85); sahte belge, hile veya beyan edilmeyen gerçeklerle statü alındığı anlaşılırsa statü iptal edilir (m.86). Statü yeniden değerlendirilirken kişiye nedenler yazılı olarak bildirilir ve görüşünü sunma fırsatı verilir (m.85/4).

Ret Kararına Karşı İtiraz ve Dava

Ret kararına karşı tebliğden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna itiraz edilebilir (m.80/1-a). Komisyon en geç on beş gün içinde karar verir; bu süre beş gün uzatılabilir (Yönetmelik m.100/3). Dava ise tebliğden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinde açılır (m.80/1-ç). Komisyona itiraz edilmesi dava açma süresini durdurmaz (Yönetmelik m.101/3); bu nedenle Komisyon kararı beklenirken otuz günlük süre kaçırılmamalıdır. İtiraz veya yargılama süreci sonuçlanıncaya kadar kişinin ülkede kalışına izin verilir (m.80/1-e).

Ret Kararına Karşı İptal Davası Dilekçesi

Aşağıdaki metin, olağan usulle verilen ret kararına karşı açılacak iptal davası için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan husus metinden çıkarılmalıdır. Hızlandırılmış değerlendirme kararına karşı dilekçe için Uluslararası Koruma Başvurusu ve Sınır Dışı yazımıza bakabilirsiniz.

Kontrol Listesi

1. Başvuruyu gecikmeden, il göç idaresi müdürlüğüne bizzat yapın; gecikme varsa nedenini ilk beyanda anlatın (m.65/4).
2. Kimlik ve seyahat belgelerinizi kayıtta teslim edin; asılları size geri verilir (m.69/2; Yönetmelik m.65/6).
3. Kayıt formunun okunmasını isteyin ve bir örneğini alın (Yönetmelik m.70).
4. Belirlenen ikamet iline süresinde gidin, adresinizi yirmi iş günü içinde bildirin (m.71, m.90).
5. İmza günlerini kaçırmayın; il dışına çıkmak için izin alın (Yönetmelik m.91).
6. Mülakat için tercüman ve gerekirse avukat gözlemci talep edin; tutanak örneğini alın (m.70/2, m.75).
7. Ret kararının hangi usulle verildiğini kontrol edin: on beş gün mü, otuz gün mü?
8. Komisyona itiraz etseniz bile otuz günlük dava süresini kaçırmayın (Yönetmelik m.101/3).

Uluslararası koruma başvurunuz için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Başvuruyu aylarca geciktirmek ve gecikmenin nedenini anlatmamak.
• Mülakatta ülkenin genel durumunu anlatıp kişiye yönelen tehdidi somutlaştırmamak.
• Hatırlanmayan tarihleri tahminle doldurmak ve sonra çelişkiye düşmek.
• Mülakat formu okunurken yanlış aktarılan cümleyi düzelttirmemek.
• İkamet ilinden izinsiz ayrılmak veya adres değişikliğini bildirmemek.
• Başvurunun avukat aracılığıyla yapılabileceğini sanmak; başvuru bizzat yapılır.
• Komisyon kararını beklerken dava süresini kaçırmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Uluslararası koruma başvurusu nereye yapılır?

Valiliklere, uygulamada il göç idaresi müdürlüklerine bizzat yapılır (m.65/1). Kolluğa veya sınır kapısına yapılan başvurular derhâl il müdürlüğüne bildirilir (m.65/2).

Başvuruyu avukat aracılığıyla yapabilir miyim?

Hayır. Yönetmeliğin 65. maddesine göre başvuru, aile üyeleri adına yapılan başvurular dışında yasal temsilci veya avukat aracılığıyla yapılamaz. Avukat ise mülakata gözlemci olarak katılabilir ve sonraki işlemlerde sizi temsil edebilir (m.75/1, m.81).

Başvuru ücretli mi?

Hayır. Başvuru sahibi kimlik belgesi hiçbir harca tabi değildir (m.76/4).

Kaçak girdim, başvurursam ceza alır mıyım?

Makul süre içinde kendiliğinden başvuran ve yasa dışı girişinin geçerli nedenlerini açıklayan kişi hakkında cezai işlem yapılmaz (m.65/4).

Mülakat ne zaman yapılır?

Kayıt tarihinden itibaren otuz gün içinde (m.75/1). Hızlandırılmış değerlendirmede başvurudan itibaren üç gün içinde (m.79/2).

Başvurum ne kadar sürede sonuçlanır?

Kayıt tarihinden itibaren en geç altı ay içinde; bu sürede sonuçlanmazsa bilgilendirilirsiniz (m.78/1).

Mülteci ile şartlı mülteci arasındaki fark nedir?

Zulüm korkusuna yol açan olayların Avrupa ülkelerinde mi yoksa Avrupa dışında mı meydana geldiğidir. Şartlı mültecinin kalışı üçüncü ülkeye yerleştirilinceye kadardır (m.61, m.62).

İkincil koruma kime verilir?

Mülteci veya şartlı mülteci sayılamayan, ancak ülkesine gönderilirse ölüm cezası, işkence, insanlık dışı muamele veya silahlı çatışmadaki ayrım gözetmeyen şiddet nedeniyle ciddi tehditle karşılaşacak kişiye (m.63).

Başvuru sahibi çalışabilir mi?

Başvuru tarihinden altı ay sonra çalışma izni için başvurabilir. Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri statü aldıkları andan itibaren çalışabilir ve kimlik belgeleri çalışma izni yerine geçer (m.89/4).

Başvuru sahibinin sağlık güvencesi var mı?

Sağlık güvencesi ve ödeme gücü olmayanlar kayıttan itibaren bir yıl genel sağlık sigortası kapsamındadır; özel ihtiyaç sahipleri için bu sınır aranmaz (m.89/3).

Başka bir ile gidebilir miyim?

İl müdürlüğünden otuz güne kadar il dışına çıkış izni alabilirsiniz; izinsiz ayrılmak başvurunuzun geri çekilmiş sayılmasına yol açabilir (Yönetmelik m.91; Kanun m.77/1-ç).

Ailem adına da başvurabilir miyim?

Aynı gerekçeye dayanan ve sizinle birlikte gelen eşiniz, ergin olmayan çocuklarınız ve bağımlı ergin çocuklarınız adına başvurabilirsiniz; ergin aile üyelerinin muvafakati alınır (m.65/3, m.3/1-a).

Başvurum reddedildi, ne yapmalıyım?

On gün içinde Komisyona itiraz edebilir, otuz gün içinde dava açabilirsiniz; Komisyona itiraz dava süresini durdurmaz. Kabul edilemez ve hızlandırılmış kararlarda dava süresi on beş gündür (m.80; Yönetmelik m.101/3).

Suriyeliler uluslararası koruma başvurusu yapabilir mi?

Geçici koruma kapsamındaki kişilerin bireysel başvuruları geçici koruma uygulandığı sürece işleme konulmaz (Geçici Koruma Yönetmeliği m.16).

İlgili Rehberler

• Yabancılar Hukuku Rehberi (küme rehberi)
• Uluslararası Koruma Başvurusu ve Sınır Dışı
• Geri Gönderme Yasağı (6458 m.4)
• Geçici Koruma Statüsü
• Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar (6458 m.55)
• Deport Kararına İtiraz
• İdari Gözetim Nedir?
• İnsani İkamet İzni
• Vatansızlık ve Vatansız Kişi Kimlik Belgesi
• Yabancı Kimlik Numarası ve Adres Kaydı
• Yabancılarda Sağlık Sigortası
• Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni
• Gönüllü Geri Dönüş
• Yabancılar Hukuku Davaları