Sınır dışı edilme sebepleri 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 54. maddesinde on dört bent hâlinde sayılmıştır: Türk Ceza Kanunu’nun 59. maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler, terör veya çıkar amaçlı suç örgütüyle bağlantılı olanlar, gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar, geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar, vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar ya da vizesi iptal edilenler, ikamet izni iptal edilenler, ikamet izni süresini kabul edilebilir gerekçe olmadan on günden fazla ihlal edenler, çalışma izni olmadan çalışanlar, yasal giriş veya çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da buna teşebbüs edenler, giriş yasağına rağmen gelenler, uluslararası koruma başvurusu sonuçsuz kalan ve kalma hakkı bulunmayanlar, ikamet izni uzatma başvurusu reddedilip on gün içinde çıkmayanlar ve uluslararası kuruluşlarca tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler. Bu sebeplerden biri bulunsa bile 55. maddedeki yabancılar hakkında karar alınamaz. Kararın dayandığı bent, hem davada ileri sürülecek hususları hem de terk süresi, idari gözetim ve giriş yasağı gibi sonuçları belirler. Bu yazı her bendi kanun hükümleriyle açıklar.
Kararınız hangi bende dayanıyor?
Kararın fotoğrafını bize iletin; dayanılan bendi, ileri sürülebilecek hususları ve yedi günlük dava süresini aynı gün değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sınır Dışı Edilme Sebepleri Nerede Düzenlenir?
6458 sayılı Kanun sınır dışı etmeyi 52 ile 60. maddeler arasında düzenler. 53. madde kararı kimin vereceğini ve karara karşı dava yolunu, 54. madde hangi yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınacağını, 55. madde ise kimler hakkında bu kararın alınamayacağını gösterir. 54. maddenin birinci fıkrası “aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır” ifadesiyle başlar ve on dört bent sayar. Bentlerin bir kısmı kişinin davranışına (suç, sahte belge, izinsiz çalışma), bir kısmı süre ihlallerine (vize ve ikamet), bir kısmı da kişi hakkındaki güvenlik değerlendirmesine dayanır.
Maddenin metni zaman içinde değişmiştir. (k) bendi 2016 yılında 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenmiş, ikinci fıkra aynı Kararname ile değiştirilmiş ve her iki düzenleme 7070 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir; (h) bendine “ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler” ibaresi 7196 sayılı Kanunla 2019’da eklenmiştir. Karara karşı dava yolunu düzenleyen 53. maddenin üçüncü fıkrası ise en son 21.11.2024 tarihli ve 7533 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.
54. maddenin dili emredicidir; bentlerden birinin şartları gerçekleşmişse karar “alınır”. Ancak bu, her durumda sınır dışı etme kararı alınacağı anlamına gelmez. 55. madde, 54. madde kapsamında olsalar dahi beş grup yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınmayacağını düzenler; 4. maddedeki geri gönderme yasağı da her durumda uygulanır. Ayrıca kararın dayandığı olgunun gerçekten bulunup bulunmadığı, bendin şartlarının oluşup oluşmadığı ve işlemin ölçülü olup olmadığı yargı denetimine tabidir.
6458 m.54/1: on dört sınır dışı etme sebebi
| Bent | Kimleri kapsar | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| a | TCK m.59 kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler | Mahkûmiyet kendiliğinden yetmez; değerlendirme gerekir |
| b | Terör örgütü veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi ya da destekleyicisi olanlar | Somut olgu ve işlem dosyası istenmelidir |
| c | Giriş, vize ve ikamet işlemlerinde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar | Belgenin gerçekliği ve kişinin bilgisi araştırılmalıdır |
| ç | Türkiye’de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar | Gelirin kaynağı belgelenmelidir |
| d | Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar | Gerekçesiz kararlar en sık bu bentte görülür |
| e | Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler | Sürenin hesabı ve 90/180 kuralı |
| f | İkamet izinleri iptal edilenler | İptal işleminin kendisi ayrıca dava konusu yapılabilir |
| g | İkamet izni süresi sona erdikten sonra kabul edilebilir gerekçesi olmadan on günden fazla ihlalde bulunanlar | Kabul edilebilir gerekçe belgelenmelidir |
| ğ | Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler | Tespit tutanağı ve muafiyet hâlleri |
| h | Yasal giriş veya çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da ihlale teşebbüs edenler | Koruma talebi ve geri gönderme yasağı |
| ı | Hakkında giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler | Yasağın varlığı ve tebliği |
| i | Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, hariçte tutulan, kabul edilemez sayılan, geri çeken veya statüsü sona erenlerden kalma hakkı bulunmayanlar | Son karar ve başka bir kalma hakkı |
| j | İkamet izni uzatma başvurusu reddedilenlerden on gün içinde çıkış yapmayanlar | Ret kararının tebliği ve buna karşı dava |
| k | Uluslararası kurum ve kuruluşlarca tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler | Değerlendirmenin dayanağı istenmelidir |
Ceza ve Güvenlik Temelli Sebepler: (a), (b), (d) ve (k) Bentleri
(a) bendi, Türk Ceza Kanunu’nun 59. maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilen yabancıları kapsar. TCK’nın 59. maddesine göre işlediği suç nedeniyle hapis cezasına mahkûm edilen yabancı, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına veya koşullu salıverilmesine karar verildikten ve her hâlde cezasının infazı tamamlandıktan sonra, sınır dışı işlemleriyle ilgili olarak değerlendirilmek üzere derhâl İçişleri Bakanlığına bildirilir. Hüküm bir bildirim ve değerlendirme öngörür; mahkûmiyetin kendiliğinden sınır dışı etme sonucunu doğurduğunu söylemez. Bu nedenle suçun niteliği, cezanın miktarı, kişinin Türkiye’deki kalış süresi ve aile bağları bu değerlendirmede ileri sürülmelidir.
(b) bendi, terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanları; (k) bendi ise uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenleri kapsar. (d) bendi daha geniştir ve kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanları sayar. Bu üç bent, idarenin değerlendirmesine en fazla alan bırakan ve buna bağlı olarak gerekçesiz kararların en sık görüldüğü bentlerdir.
Bu bentlere dayanan kararlarda dava sırasında işlem dosyasının tamamının istenmesi önemlidir. 2577 sayılı Kanun’un 20. maddesinin birinci fıkrasına göre mahkemeler gerekli gördükleri evrakın gönderilmesini taraflardan isteyebilir. Üçüncü fıkraya göre Devletin güvenliğine ilişkin bilgi ve belgeler gerekçe gösterilerek verilmeyebilir; ancak verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez. Kişi hakkındaki soruşturmanın kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla veya yargılamanın beraatle sonuçlanması, adli sicil kaydının bulunmaması gibi olgular bu bentlere karşı ileri sürülebilecek temel delillerdir.
Uluslararası koruma başvuru sahipleri bakımından bu bentlerin ayrı bir sonucu vardır. 54. maddenin ikinci fıkrasına göre (b), (d) ve (k) bentleri kapsamında oldukları değerlendirilen başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler hakkında uluslararası koruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararı alınabilir. Bu durumda dahi 55. madde ve geri gönderme yasağı uygulanmaya devam eder. Ayrıntılar için Sınır Dışı Etme ve Uluslararası Koruma yazımıza bakabilirsiniz.
Belge ve Geçim Temelli Sebepler: (c) ve (ç) Bentleri
(c) bendi, Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananları kapsar. Bu bentte iki unsur önemlidir: belgenin gerçekten sahte veya bilginin gerçekten gerçek dışı olması ve kişinin bunu kullanmış olması. Başkası tarafından hazırlanan bir başvuru dosyasında kişinin bilgisi dışında yer alan bir belge, sahte belge kullanma iddiasına karşı ileri sürülebilecek bir durumdur; bu nedenle başvurunun kim tarafından ve nasıl yapıldığı, belgenin kimden temin edildiği açıklanmalıdır. Belgeyi düzenlediği iddia edilen kurumdan teyit yazısı alınması veya bilirkişi incelemesi istenmesi de mümkündür.
(ç) bendi, Türkiye’de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanları kapsar. Bentte “meşru olmayan yol” ifadesinin içeriği Kanunda ayrıca tanımlanmamıştır; idarenin bu bende dayanırken hangi olguya dayandığını göstermesi gerekir. Kişinin gelirinin kaynağını gösteren belgeler, örneğin yurt dışından düzenli para transferleri, kayıtlı bir işteki çalışması, bir aile üyesinin desteği veya burs, bu bende karşı ileri sürülebilecek delillerdir.
Vize ve İkamet Süresi İhlalleri: (e), (f), (g) ve (j) Bentleri
Uygulamada en sık görülen sınır dışı etme sebepleri süre ihlalleridir. (e) bendi, vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanları veya vizesi iptal edilenleri kapsar. Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrasına göre vizenin veya vize muafiyetinin Türkiye’de sağladığı kalış süresi her yüz seksen günde doksan günü geçemez. 19. maddeye göre vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur.
(g) bendi, ikamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenleri kapsar. Bu bentte “kabul edilebilir gerekçe” ifadesi önemlidir: hastalık, hastanede yatış, idareden kaynaklanan randevu gecikmesi veya süresinde yapılmış ancak sonuçlanmamış bir başvuru bu kapsamda ileri sürülebilir. (j) bendi ise ikamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanları kapsar. Bu bentte ret kararının usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği ve on günlük sürenin tebliğden itibaren doğru hesaplanıp hesaplanmadığı incelenmelidir. Ret kararına karşı ayrıca dava açılmışsa bu durum da ileri sürülmelidir.
(f) bendi, ikamet izinleri iptal edilenleri kapsar. Bu bentte sınır dışı etme kararının dayanağı ikamet izninin iptalidir; bu nedenle iptal işleminin kendisine karşı da dava açılması gerekir. Kanun’un 33. maddesi kısa dönem ikamet izninin hangi hâllerde iptal edileceğini düzenler: 32. maddedeki şartlardan birinin yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması ve hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması. İptal kararı ortadan kalkarsa, ona dayanan sınır dışı etme kararının da dayanağı ortadan kalkar. Ayrıntılar için İkamet İzninin İptali ve Vize ve Vize İhlali yazılarımıza bakabilirsiniz.
Çalışma İzni Olmadan Çalışma: (ğ) Bendi
(ğ) bendi, çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenleri kapsar. Bentteki ölçüt “tespit”tir; bu nedenle tespitin hangi tutanağa veya denetime dayandığı, tutanağın kişiye okunup okunmadığı ve kişinin çalıştığı iddia edilen işin gerçekten bir çalışma ilişkisi olup olmadığı incelenmelidir. Yabancıların çalışma izni 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile düzenlenir ve bu Kanun belirli yabancıları çalışma izni muafiyeti kapsamında tutar. Kişi muafiyet kapsamındaysa bu durum belgeleriyle ileri sürülmelidir. Çalışma izni başvurusu yapılmış ancak henüz sonuçlanmamışsa bu da dosyaya konulmalıdır. Ayrıntılar için Çalışma İzni Muafiyeti ve Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni yazılarımıza bakabilirsiniz.
Giriş ve Çıkış İhlalleri: (h) ve (ı) Bentleri
(h) bendi, Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenleri ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenleri kapsar. Kanun’un 5. maddesine göre Türkiye’ye giriş ve Türkiye’den çıkış sınır kapılarından, geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerle yapılır. Kaçak giriş, sınır kapısı dışından çıkış girişimi veya başkasına ait pasaportla geçiş bu bent kapsamında değerlendirilir. Teşebbüs ibaresi 2019’da eklendiğinden, giriş veya çıkış gerçekleşmemiş olsa bile bu yöndeki girişim de bent kapsamına girer.
Bu bentte en önemli savunma, kişinin ülkesinden kaçarak gelmiş olması ve uluslararası koruma ihtiyacıdır. Kanun’un 65. maddesinin dördüncü fıkrasına göre makul bir süre içinde valiliklere kendiliğinden uluslararası koruma başvurusunda bulunanlar hakkında, yasa dışı girişlerinin veya kalışlarının geçerli nedenlerini açıklamak kaydıyla, Türkiye’ye yasal giriş şartlarını ihlal etmek veya Türkiye’de yasal şekilde bulunmamaktan dolayı cezai işlem yapılmaz. Geri gönderme yasağı (m.4) ve 55. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi de bu kişiler bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
(ı) bendi, hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenleri kapsar. Bu bentte giriş yasağının gerçekten var olup olmadığı, kişiye tebliğ edilip edilmediği ve Göç İdaresi Başkanlığının 9. maddenin altıncı fıkrası uyarınca girişe izin verip vermediği incelenmelidir. Kanun’un 10. maddesine göre sınır dışı edilenlere giriş yasağının tebligatı valilikler tarafından yapılır ve tebligatta itiraz hakları da gösterilir. Tahdit kodları için Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları yazımıza bakabilirsiniz.
Uluslararası Koruma Sürecinin Sonu: (i) Bendi
(i) bendi, uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden, haklarında verilen son karardan sonra Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalma hakkı bulunmayanları kapsar. Bentteki iki unsur önemlidir: kararın “son karar” olması ve kişinin başka bir hükme göre kalma hakkının bulunmaması. Uluslararası koruma kararına karşı dava süreci devam ediyorsa veya kişinin aile ikamet izni gibi başka bir kalış hakkı varsa bu bent uygulanamaz. Ayrıntılar için Uluslararası Koruma yazımıza bakabilirsiniz.
Sebep gerçekten var mı?
Kararın dayandığı olguyu, belgelerinizi ve 55. madde kapsamındaki durumunuzu birlikte değerlendirelim; dava süresini kaçırmayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sebep Varsa Her Zaman Sınır Dışı Edilir mi?
Hayır. 54. maddedeki sebebin bulunması, kişinin sınır dışı edileceği anlamına gelmez. Kanun’un 55. maddesi, 54. madde kapsamında olsalar dahi şu yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınmayacağını düzenler: ülkesinde ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muamele tehlikesi bulunanlar; ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler; hayati tehlike arz eden hastalığının tedavisi sürerken ülkesinde tedavi imkânı bulunmayanlar; mağdur destek sürecindeki insan ticareti mağdurları ve tedavileri tamamlanıncaya kadar şiddet mağdurları. Bu değerlendirme herkes için ayrı yapılır (m.55/2). Ayrıntılar için Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar yazımıza bakabilirsiniz.
Bunun dışında kararın hukuka uygunluğu, bendin şartlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğine bağlıdır. Kanun’un 53. maddesinin ikinci fıkrası kararın gerekçeleriyle birlikte tebliğ edilmesini emreder; hangi olguya dayanıldığı gösterilmeyen bir kararın denetimi mümkün değildir. Anayasa’nın 13. maddesindeki ölçülülük ilkesi ile 20 ve 41. maddelerindeki aile hayatına saygı ve ailenin korunması hükümleri, özellikle süre ihlali gibi görece hafif sebeplere dayanan kararlarda Türkiye’de ailesi bulunan kişiler bakımından ileri sürülmelidir.
Uygulamadan Örnek Durumlar
Vize muafiyetiyle gelen bir turist doksan günlük süreyi on iki gün aşmış ve havalimanında çıkış yaparken tespit edilmiştir. Süre on günü aştığından (e) bendi gündeme gelir. Kişi tespit edilmeden önce valiliğe başvurmuş olsaydı 9. maddenin dördüncü fıkrası uyarınca giriş yasağından kurtulma imkânı bulunacaktı; bu nedenle süre aşımı fark edildiğinde beklemeden valiliğe başvurmak önemlidir.
Kısa dönem ikamet izni sona eren bir öğrenci, uzatma başvurusu için sistemde ilk boş randevuyu süre bitiminden on beş gün sonrasına almıştır. On günlük sınır aşılmış olsa da gecikme kişinin iradesi dışındadır ve randevu kaydı (g) bendindeki kabul edilebilir gerekçenin delilidir. Bu belge karara karşı açılacak davada mutlaka dosyaya konulmalıdır.
Bir inşaat şantiyesinde yapılan denetimde yabancı işçiler tespit edilmiş ve hepsi hakkında (ğ) bendine dayanılarak karar alınmıştır. Aralarında çalışma izni muafiyeti kapsamında olan veya adına başvurusu yapılmış kişiler varsa, her biri için ayrı değerlendirme yapılması gerekir. Toplu tutanaklarda kişiye özgü tespit bulunmaması davada ileri sürülebilecek önemli bir eksikliktir.
Ülkesindeki çatışmadan kaçarak sınırdan kaçak giren bir kişi yakalandığında (h) bendine dayanılarak karar alınmıştır. Kişinin makul süre içinde uluslararası koruma başvurusunda bulunması hâlinde 65. maddenin dördüncü fıkrası uygulanır; ayrıca 4. maddedeki geri gönderme yasağı ve 55. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında değerlendirme yapılmadan kişinin ülkesine gönderilmesi mümkün değildir.
Bende Göre Sonuçlar: Terk Süresi, İdari Gözetim ve Giriş Yasağı
Kararın dayandığı bent yalnızca davayı değil, kararla birlikte doğan diğer sonuçları da etkiler. Kanun’un 56. maddesine göre sınır dışı etme kararı alınanlara Türkiye’yi terk için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır; ancak kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlara ve kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz. 57. maddenin ikinci fıkrasındaki idari gözetim sebepleri de büyük ölçüde aynı gruplara işaret eder. Bu nedenle (c), (d) ve (h) bentlerine dayanan kararlarda kişiye çoğu zaman terk süresi verilmez ve idari gözetim ihtimali yükselir.
Bentlere göre bağlı sonuçlar
| Bent grubu | Terk süresi (m.56) | İdari gözetim riski (m.57/2) |
|---|---|---|
| Süre ihlalleri (e, g, j) | Kural olarak tanınabilir | Kaçma riski veya süresinde çıkmama varsa |
| Sahte belge (c) | Tanınmaz | Kanunda ayrıca sayılmıştır |
| Giriş ve çıkış ihlali (h) | Tanınmaz | Kanunda ayrıca sayılmıştır |
| Kamu düzeni ve güvenlik (b, d, k) | Kamu düzeni tehdidinde tanınmaz | Kanunda ayrıca sayılmıştır |
| İkamet izni iptali (f) | İptal sebebine göre değişir | İptal sebebine göre değişir |
| İzinsiz çalışma (ğ) | Kural olarak tanınabilir | Kaçma riski varsa |
Giriş yasağı bakımından Kanun’un 9. maddesinin ikinci fıkrasına göre Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların girişi yasaklanır; üçüncü fıkraya göre yasağın süresi en fazla beş yıldır ve kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde en fazla on yıl daha artırılabilir. Kanun’un 33. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunan kişiye kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir. İdari gözetim için İdari Gözetim Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Bentlere Göre Savunma ve Delil
Bentlere göre ileri sürülebilecek hususlar ve deliller
| Bent | İleri sürülebilecek hususlar | Delil |
|---|---|---|
| a | Suçun niteliği, cezanın miktarı, infaz durumu, aile bağları, 55. madde | Mahkeme kararı, infaz belgesi, aile belgeleri |
| b, d, k | Somut ve güncel olgunun gösterilmemesi, takipsizlik veya beraat, gerekçesizlik | Adli sicil kaydı, kesinleşmiş kararlar, işlem dosyasının celbi |
| c | Belgenin gerçekliği, kişinin bilgisinin bulunmaması | Belgenin aslı, kurum teyidi, bilirkişi incelemesi |
| ç | Gelirin meşru kaynağı | Banka kayıtları, iş belgeleri, aile desteği belgeleri |
| e, g, j | Sürenin hesabı, kabul edilebilir gerekçe, ret kararının tebliği | Giriş-çıkış kaydı, randevu ve başvuru kayıtları, sağlık raporu |
| f | İptal işleminin hukuka aykırılığı | İptal kararı, iptal davasının kaydı |
| ğ | Çalışmanın bulunmaması, muafiyet, başvurunun beklemesi | Tutanak, muafiyet belgesi, başvuru kaydı |
| h | Koruma ihtiyacı, girişin zorunlu sebebi, geri gönderme yasağı | Koruma başvurusu, kişisel anlatım, ülke bilgileri |
| ı | Yasağın bulunmaması veya tebliğ edilmemesi, giriş izni | Yasak kaydı, tebligat belgesi, izin yazısı |
| i | Son kararın bulunmaması, başka bir kalış hakkı | Koruma kararı ve dava kaydı, ikamet belgeleri |
Bende Göre Dilekçe Hususları
Aşağıdaki hususlar, süre ihlali, izinsiz çalışma ve belge bentlerine dayanan kararlarda dava dilekçesinin açıklamalar bölümüne eklenebilecek örnek metinlerdir. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan husus dilekçeden çıkarılmalıdır. Kamu düzeni bendine dayanan kararlar ve dilekçenin tamamı için Sınır Dışı Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği yazımıza bakabilirsiniz.
1. İkamet izni süresinin ihlali on günü aşmamaktadır (6458 sayılı Kanun m.54/1-g)
Davacının ikamet izni [tarih] tarihinde sona ermiştir. Davacı [tarih] tarihinde [uzatma başvurusu yapmış / çıkış için Valiliğe başvurmuş / kolluk tarafından tespit edilmiştir]. Aradaki süre [ ] gündür. Kanun, ikamet izni süresinin sona ermesinden itibaren on günü aşan ihlali sınır dışı etme sebebi saymıştır. Bu süre aşılmadığından bende dayanılarak karar alınamaz.
2. Süre aşımının kabul edilebilir gerekçesi vardır (6458 sayılı Kanun m.54/1-g)
Davacı [tarih] ile [tarih] arasında [hastanede yatarak tedavi görmüştür / uzatma başvurusu için alınabilen ilk randevu süre bitiminden sonraki bir tarihe verilmiştir]. Bu durum davacının iradesi dışında gerçekleşmiş olup ekli belgelerle sabittir. Kanun, on günü aşan her ihlali değil, kabul edilebilir gerekçesi bulunmayan ihlali sınır dışı etme sebebi saymıştır. Dava konusu kararda bu gerekçenin değerlendirildiğine ilişkin bir açıklama yer almamaktadır.
3. Uzatma başvurusunun reddi tebliğ edilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.54/1-j)
Kanun, uzatma başvurusu reddedilen yabancının on gün içinde çıkış yapmamasını sınır dışı etme sebebi saymıştır. Ret kararından haberi olmayan bir kişiden bu süre içinde ülkeyi terk etmesi beklenemez; on günlük süre ancak ret kararının usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlayabilir. Davacıya ret kararı tebliğ edilmemiştir. Ayrıca ret kararına karşı [ ] İdare Mahkemesinin [E. … ] sayılı dosyasında dava açılmıştır.
4. Davacı çalışma izni olmadan çalışmamıştır (6458 sayılı Kanun m.54/1-ğ; 6735 sayılı Kanun)
Karara esas alınan [tarih] tarihli tutanakta davacının [iş yerinde] bulunduğu yazılmış, ancak davacının bu iş yerinde hangi işi, hangi süreyle ve hangi ücret karşılığında yaptığına ilişkin bir tespit yer almamaktadır. Davacı iş yerinde [müşteri / ziyaretçi] olarak bulunmuştur. Davacı adına [tarih] tarihinde çalışma izni başvurusu da yapılmış olup başvuru sonuç beklemektedir. Kanun çalıştığı tespit edilen yabancıyı kapsar; iş yerinde bulunmak tek başına çalışmanın tespiti değildir.
5. Belgenin sahte olduğu ve davacı tarafından kullanıldığı ispatlanmamıştır (6458 sayılı Kanun m.54/1-c; 2577 sayılı Kanun m.20/1)
Kanun gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullanan yabancıyı kapsar. Dava konusu kararda belgenin sahte olduğu bir bilirkişi incelemesiyle veya belgeyi düzenleyen kurumun yazısıyla ortaya konmamıştır. Başvuru dosyası [aracı kişi / kurum] tarafından hazırlanmış olup davacının belgenin içeriğinden haberi yoktur. Belgenin aslının celbini, düzenleyen kurumdan teyit istenmesini ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ediyoruz.
6. Karar ölçüsüzdür (Anayasa m.13, m.20 ve m.41)
Davacı [ ] yıldır Türkiye’de yaşamaktadır; eşi [ … ] ve çocukları [ … ] Türkiye’dedir. Sınır dışı etme kararı, 6458 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca giriş yasağı sonucunu da doğurur ve davacıyı ailesinden uzun süre ayırır. İdare, ihlalin niteliğini, süresini ve davacının aile hayatını değerlendirmeden en ağır sonucu doğuran işlemi tesis etmiştir. Bu durum ölçülülük ilkesiyle bağdaşmaz.
Dava Yolu
Hangi bende dayanırsa dayansın, sınır dışı etme kararına karşı başvuru yolu aynıdır: kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (m.53/3). Yetkili mahkeme, 2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kural olarak kararı veren valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesidir. Dava açan kişi başvurusunu kararı veren valiliğe de bildirir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla dava açma süresi içinde ve dava sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Mahkeme dosyanın tekemmülünden itibaren on beş gün içinde karar verir ve karar kesindir. Süreç için Deport Kararına İtiraz, dilekçe için Sınır Dışı Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kontrol Listesi
- Kararda 54. maddenin hangi bendine dayanıldığını tespit edin; bent yazılmamışsa bunu dilekçede ayrıca ileri sürün.
- Kararda bendin hangi olguya dayandığının gösterilip gösterilmediğini inceleyin (m.53/2).
- Süre ihlali bentlerinde giriş, çıkış, başvuru ve ret kararı tarihlerini bir takvim üzerinde gösterin.
- Kamu düzeni ve güvenlik bentlerinde adli sicil kaydını ve soruşturma ile dava sonuçlarını toplayın.
- 55. madde kapsamında bir durum olup olmadığını değerlendirin.
- Türkiye’deki aile bağlarını ve kalış süresini belgeleyin.
- İkamet izni iptal edilmişse iptal kararına karşı da dava açın.
- Tebliğden itibaren yedi gün içinde dava açın ve valiliğe bildirin (m.53/3).
Kararın dayandığı bent ve ileri sürülecek hususlar için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Kararın dayandığı bendi tespit etmeden genel cümlelerle dava açmak.
- Süre ihlallerinde on günlük sınırı ve kabul edilebilir gerekçeyi hesaba katmamak.
- İkamet izninin iptaline dayanan kararda iptal işleminin kendisine karşı dava açmamak.
- Kamu düzeni gerekçeli kararlarda işlem dosyasının celbini istememek.
- Sebep bulunduğu için 55. maddenin uygulanamayacağını düşünmek.
- Kaçak girişte uluslararası koruma ihtiyacını ve geri gönderme yasağını ileri sürmemek.
- Terk süresi verilmediğinde bunun bende bağlı bir sonuç olduğunu ve kararla birlikte tartışılabileceğini gözden kaçırmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Sınır dışı edilme sebepleri nelerdir?
6458 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasında on dört bent hâlinde sayılmıştır: suç, örgüt bağlantısı, sahte belge, meşru olmayan geçim, kamu düzeni tehdidi, vize ve ikamet süresi ihlalleri, ikamet izninin iptali, izinsiz çalışma, giriş ve çıkış ihlalleri, giriş yasağına rağmen gelme, uluslararası koruma sürecinin olumsuz sonuçlanması ve terör örgütleriyle ilişki.
Vize süresini kaç gün aşarsam sınır dışı edilirim?
Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-e). Vize veya muafiyetin sağladığı kalış süresi her yüz seksen günde doksan günü geçemez (m.11/1).
İkamet iznimin süresi doldu, hemen sınır dışı edilir miyim?
İkamet izni süresi sona erdikten sonra kabul edilebilir gerekçesi olmadan on günden fazla ihlalde bulunanlar hakkında karar alınır (m.54/1-g). Hastalık veya idareden kaynaklanan gecikme gibi kabul edilebilir gerekçeler belgelenmelidir.
İkamet izni uzatma başvurum reddedildi, ne kadar sürem var?
Uzatma başvurusu reddedilenlerden on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-j). Ret kararına karşı dava açılması bu bakımdan ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaçak çalışırken yakalanırsam ne olur?
Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-ğ). Tespitin dayanağı ve çalışma izni muafiyeti kapsamında olup olmadığınız incelenmelidir.
Hapis cezası alan yabancı otomatik olarak sınır dışı edilir mi?
Hayır. TCK’nın 59. maddesi, hapis cezasına mahkûm edilen yabancının durumunun sınır dışı işlemleri bakımından değerlendirilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilmesini öngörür (m.54/1-a). Bu bir değerlendirmedir.
Kamu düzeni gerekçesiyle sınır dışı kararı verildi ama gerekçe yazılmadı, ne yapabilirim?
Kararın gerekçeleriyle tebliğ edilmesi zorunludur (m.53/2). Davada işlem dosyasının tamamı istenmeli; idare gizli bilgiyi vermezse, verilmeyen bilgiye dayanan savunmaya göre karar verilemez (2577 m.20/3).
Kaçak girişte sınır dışı edilir miyim?
Yasal giriş veya çıkış hükümlerini ihlal edenler veya buna teşebbüs edenler hakkında karar alınır (m.54/1-h). Ülkesinden kaçarak gelen ve koruma ihtiyacı bulunan kişi bakımından uluslararası koruma başvurusu, geri gönderme yasağı ve 55. madde değerlendirilmelidir.
Sebep varsa her durumda sınır dışı edilir miyim?
Hayır. 55. maddedeki yabancılar hakkında, 54. madde kapsamında olsalar dahi sınır dışı etme kararı alınmaz. Ayrıca kararın dayandığı olgu ve ölçülülüğü dava yoluyla denetlenebilir.
İkamet iznim iptal edildi, ne yapmalıyım?
İkamet izni iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (m.54/1-f). İptal kararına karşı ayrıca dava açılmalıdır; iptal kararı kaldırılırsa sınır dışı etme kararının dayanağı da ortadan kalkar.
Uluslararası koruma başvurum reddedildi, sınır dışı edilir miyim?
Son karardan sonra Kanunun diğer hükümlerine göre kalma hakkı bulunmayanlar hakkında karar alınır (m.54/1-i). Koruma kararına karşı dava süreci devam ediyorsa veya başka bir kalış hakkınız varsa bu bent uygulanamaz.
Vizem iptal edildi, sınır dışı edilir miyim?
Vizesi iptal edilenler (e) bendi kapsamındadır. Vizenin iptal kararına ve buna dayanan sınır dışı etme kararına karşı ayrı ayrı dava açılabilir; kararın tebliğinden itibaren yedi günlük süreye dikkat edilmelidir.
Hakkımda soruşturma var, kamu düzeni gerekçesiyle sınır dışı edilebilir miyim?
İdare (d) bendine dayanabilir; ancak kararın hangi somut olguya dayandığını göstermesi gerekir (m.53/2). Anayasa’nın 38. maddesine göre suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz. Soruşturmanın sonucu ve adli sicil kaydı davada ileri sürülmelidir.
Sınır dışı kararına karşı hangi sürede dava açmalıyım?
Hangi bende dayanırsa dayansın, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde (m.53/3).
İlgili Rehberler
- Yabancılar Hukuku Rehberi (küme rehberi)
- Deport Kararına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Dava Süreci
- Sınır Dışı Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
- Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar (6458 m.55)
- Sınır Dışı Etme ve Uluslararası Koruma
- Geri Gönderme Yasağı (6458 m.4)
- Vize ve Vize İhlali
- İkamet İzninin İptali
- Çalışma İzni Muafiyeti
- Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni
- Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları
- İdari Gözetim Nedir?
- Gönüllü Geri Dönüş
- Yabancıyım, Uyuşturucu Suçundan Yargılanıyorum: Sınır Dışı Edilir miyim?
- Yabancılar Hukuku Davaları
