Aile ikamet izni, Türk vatandaşının, Mavi Kart sahibinin, Türkiye’de ikamet izniyle bulunan yabancının veya mülteci ve ikincil koruma statüsü sahibinin yabancı eşine, ergin olmayan çocuğuna ve bağımlı çocuğuna verilen izindir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 34-37. maddelerinde düzenlenir ve her defasında üç yılı aşmayacak şekilde verilir. Süre, destekleyicinin kendi ikamet izni süresini aşamaz. Destekleyicide şunlar aranır: toplamı asgari ücretten az olmamak üzere aile ferdi başına asgari ücretin üçte biri kadar gelir, uygun barınma, bütün aileyi kapsayan sağlık sigortası, son beş yılda aile düzenine karşı suçtan mahkûmiyet bulunmaması, en az bir yıllık ikamet ve adres kaydı. Türk vatandaşıyla evli olanlarda bir yıllık ikamet şartı aranmaz. Evliliğin ikamet izni amacıyla yapıldığı şüphesinde valilik araştırma yapar ve bir komisyon karar verir. Boşanma, destekleyicinin ölümü ve on sekiz yaşın doldurulması hâllerinde kısa dönem iznine geçiş mümkündür.
Eşiniz veya çocuğunuz için aile ikamet izni mi alacaksınız?
Destekleyici şartlarını, gelir hesabını ve evlilik belgelerinizi başvurudan önce birlikte kontrol edelim; anlaşmalı evlilik şüphesi ve ret hâlinde yol haritasını çıkaralım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Aile İkamet İzni Nedir? Kim Destekleyici Olabilir?
Aile ikamet izni, Türkiye’de yaşayan bir kişinin yabancı aile üyelerinin onunla birlikte Türkiye’de kalabilmesi için verilen izindir. Kanun, bu izne dayanak olan kişiye “destekleyici” der. Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi destekleyiciyi, aile birliği amacıyla Türkiye’ye gelecek yabancıların masraflarını üstlenen ve ikamet izni başvurusuna dayanak gösterilen Türk vatandaşı veya Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancı olarak tanımlar. Bu tanım, destekleyicinin yalnızca bir aile bağı kurmakla kalmayıp ailenin giderlerini de üstlendiğini gösterir; gelir, barınma ve sigorta şartlarının destekleyicide aranması bundandır. Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrasına ve Yönetmeliğin 30. maddesinin birinci fıkrasına göre destekleyici olabilecek kişiler sınırlı olarak sayılmıştır.
Destekleyici olabilecek kişiler
| Destekleyici | Özel kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Türk vatandaşı | Bir yıllık ikamet şartı aranmaz | 6458 m.34/1, m.35/2 |
| Türk Vatandaşlığı Kanunu m.28 kapsamındaki kişi (Mavi Kart) | Bir yıllık ikamet şartı aranmaz | 6458 m.34/1, m.35/2 |
| İkamet izinlerinden birine sahip yabancı | En az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olmalı; bilimsel araştırma ve çalışma izni sahiplerinde aranmaz | 6458 m.35/1-ç, m.35/2; Yönetmelik m.30/1-c |
| İkamet izni yerine geçen kimlik belgesi sahibi | Uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci ve geçici korunan destekleyici olamaz | Yönetmelik m.30/1-ç |
| Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahibi | Destekleyici şartları aranmayabilir | 6458 m.34/1, m.35/4 |
| Öğrenci ikamet izni sahibi | Yalnızca eş ve çocukları için | Yönetmelik m.35/6 |
Mavi Kart, Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybeden kişilere verilen haklar bütünüdür; bu kişiler aile ikamet izninde Türk vatandaşına benzer şekilde destekleyici olabilir. Ayrıntılar için Mavi Kart ve Hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Kimler Aile İkamet İzni Alabilir?
Kanun’un 34. maddesine göre aile ikamet izni destekleyicinin yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna ve kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna verilebilir. Yönetmelik ergin olmayan çocuk kapsamına evlatlığı da ekler (Yönetmelik m.30/2-b). Kanun ve Yönetmelik bağımlı ergin çocuğu ayrıca tanımlamamıştır; bu nedenle on sekiz yaşını doldurmuş çocuk için başvuruda, çocuğun kendi geçimini sağlayamadığının ve destekleyicinin bakımına muhtaç olduğunun belgelenmesi gerekir. Anne, baba, kardeş veya diğer akrabalar aile ikamet izni kapsamında değildir; bu kişiler kendi durumlarına uygun başka bir izin türüne başvurmalıdır.
Vatandaşı olduğu ülkenin hukukuna göre birden fazla eşle evlilik hâlinde eşlerden yalnızca birine aile ikamet izni verilir; ancak diğer eşlerden olan çocuklara da izin verilebilir (m.34/2; Yönetmelik m.30/3). Çocukların aile ikamet izninde, Türkiye dışında bulunan ve ortak velayeti olan anne veya babanın muvafakati aranır (m.34/3; Yönetmelik m.30/4). Eşlerden her birinin on sekiz yaşını doldurmuş olması gerekir (m.35/3-ç).
Destekleyicinin Şartları (m.35/1)
6458 m.35/1: destekleyicide aranan şartlar
| Bent | Şart | Uygulamada |
|---|---|---|
| a | Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık gelir | Üçüncü kişi taahhüdü kabul edilmez (Yönetmelik m.31, m.40/5) |
| b | Ailenin nüfusuna göre uygun barınma ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası | Kira sözleşmesi veya tapu; aile fertlerinin sigortası |
| c | Başvuru tarihinden önceki beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymemiş olmak | Adli sicil kaydı; TCK m.230 ve devamı |
| ç | Türkiye’de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olmak | Türk vatandaşıyla evlilerde, Mavi Kartlılarda, bilimsel araştırma ve çalışma izni sahiplerinde aranmaz (m.35/2) |
| d | Adres kayıt sisteminde kaydı bulunmak | İkametgâh belgesi |
Gelir şartının hesaplanmasında Yönetmeliğin 31. maddesi 40. maddenin beşinci fıkrasının (b) bendine yollama yapar: destekleyici, toplamda asgari ücretten az olmamak üzere kendisi dâhil her bir aile üyesi için asgari ücretin üçte biri kadar gideri karşılayabilecek maddi güce sahip olmalıdır. Örneğin destekleyici, eşi ve iki çocuğundan oluşan dört kişilik bir ailede gelir ihtiyacı asgari ücretin üçte dördü kadardır. Aynı maddenin (c) bendine göre gelir kaynağının tespitinde üçüncü kişilerin taahhütleri kabul edilmez. Asgari ücret her yıl değiştiğinden hesap başvuru yılının tutarına göre yapılır.
Aile büyüklüğüne göre aranan asgari aylık gelir (destekleyici dâhil)
| Aile fert sayısı | Fert başına üçte bir hesabı | Aranan asgari gelir |
|---|---|---|
| 2 kişi | 2 × 1/3 = 2/3 asgari ücret | 1 asgari ücret (alt sınır) |
| 3 kişi | 3 × 1/3 = 1 asgari ücret | 1 asgari ücret |
| 4 kişi | 4 × 1/3 | Yaklaşık 1,33 asgari ücret |
| 5 kişi | 5 × 1/3 | Yaklaşık 1,67 asgari ücret |
| 6 kişi | 6 × 1/3 = 2 asgari ücret | 2 asgari ücret |
Gelirin düzenli ve sürekli olduğunu göstermek için maaş bordrosu, sigorta hizmet dökümü, vergi levhası, kira geliri belgesi veya banka hesap hareketleri sunulabilir. Yönetmeliğin 40. maddesinin altıncı fıkrası, başvuru tarihi itibarıyla geçerli sağlık sigortası bulunmayanların talebinin olumsuz sonuçlanacağını düzenler; aile ikamet izninde Kanun’un 35. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi de tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortasını şart koştuğundan, sigortanın başvuru anında her fert için geçerli olması gerekir. Sigorta konusunda ayrıntılar için Yabancılarda Sağlık Sigortası Yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.
Aile düzenine karşı suçlar, Türk Ceza Kanunu’nun Sekizinci Bölümünde, 230. ve devamı maddelerde düzenlenmiştir; birden çok evlilik, hileli evlenme, çocuğun soybağını değiştirme ve aile içinde kötü muamele bu suçlardandır. Destekleyici hakkında başvuru tarihinden önceki beş yıl içinde bu suçlardan birinden mahkûmiyet varsa aile ikamet izni verilmez. Kanun’un 35. maddesinin dördüncü fıkrasına göre Türkiye’deki mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahiplerinde birinci fıkradaki şartlar aranmayabilir.
Aile Üyesinin Şartları (m.35/3)
Destekleyicinin yanında kalmak üzere aile ikamet izni talep eden yabancıda beş şart aranır: 34. maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğunu gösteren bilgi ve belgeleri ibraz etmek, destekleyiciyle birlikte yaşadığını veya yaşama niyeti taşıdığını ortaya koymak, evliliği aile ikamet izni alabilmek amacıyla yapmamış olmak, eşlerden her birinin on sekiz yaşını doldurmuş olması ve 7. madde kapsamına girmemek, yani kabul edilemeyen yolcu sayılmamak.
Evliliğin veya soybağının belgelenmesinde yurt dışında düzenlenen belgelerin apostil veya konsolosluk onayıyla ve tercümeleriyle sunulması gerekir. Türk vatandaşıyla yurt dışında yapılan evliliğin Türkiye’deki nüfus kayıtlarına tescil edilmiş olması, başvuruyu kolaylaştırır. Ayrıntılar için Apostil ve Yabancı Belgelerin Tasdiki ve Türkiye’de Yabancı Biriyle Evlilik yazılarımıza bakabilirsiniz.
Başvuru, Süre ve Uzatma
İkamet izni başvurusu kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluğa yapılır (m.21/1). Konsolosluğa başvuru yapılmasından itibaren destekleyici, 35. maddenin birinci fıkrası kapsamındaki bilgi ve belgeleri ikamet ettiği yerdeki valiliğe teslim eder ve başvuru belgelerin teslimiyle işleme konur (Yönetmelik m.32). Kanun’un 22. maddesinde sayılan hâllerde başvuru valiliğe de yapılabilir; Türkiye’de ikamet izni bulunan anne veya babanın Türkiye’de doğan çocukları için yapılacak başvurular bunlardandır. Türkiye’de doğan yabancı çocuk, ikamet izni başvurusu yapılana kadar doğum belgesiyle anne veya babanın izin süresine bağlı olarak Türkiye’de kalabilir; ancak yüz seksen gün içinde durumuna uygun ikamet izni alınması zorunludur ve izin doğum tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde düzenlenir (Yönetmelik m.21/13). Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş başvuruları da valiliğe yapılır (m.22/1-f).
Aile ikamet izni her defasında üç yılı aşmayacak şekilde verilir; ancak izin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz (m.34/1). Örneğin destekleyicinin kısa dönem izni bir yıl sonra bitiyorsa, eşine verilecek aile izni de en fazla bu tarihe kadar düzenlenir. Uzatma başvurusu iznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve süre dolmadan yapılmalıdır; başvuru yapana verilen belge karar verilinceye kadar Türkiye’de kalma hakkı sağlar (m.24/2). Ayrıntılar için İkamet İzni Uzatma yazımıza bakabilirsiniz.
Aile İkamet İzninin Sağladığı Haklar
Aile ikamet izni, on sekiz yaşına kadar öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar (m.34/4; Yönetmelik m.30/5). On sekiz yaşını doldurduğu hâlde yasal temsilcisinin bakmakla yükümlü olduğu yabancının aile ikamet izni devam eder ve öğrenci izninin haklarından da yararlanır; bakmakla yükümlülük 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir. On sekiz yaşını doldurup bakmakla yükümlü olunmayan yabancı öğrenimine devam edecekse öğrenci ikamet izni almalıdır. Öğrenci ikamet izni sahibi bir yabancının aile ikamet izni alma koşulları ortaya çıkarsa kendisine aile ikamet izni düzenlenir ve öğrencilik koşullarını taşıdıkça öğrenci izninin haklarından da yararlanır; aile ikamet izni sahibinin öğrenci izni koşulları ortaya çıkarsa aile izni devam eder (Yönetmelik m.26/4, m.26/5).
Aile ikamet izniyle geçen süreler kesintisiz ikamet sürelerinin hesaplanmasında tam olarak sayılır (m.28/2); bu süreler uzun dönem ikamet izni için aranan sekiz yıla katılır. Ancak anlaşmalı evlilik yoluyla alınıp sonradan iptal edilen izinler bu hesaplamada dikkate alınmaz (m.37/3; Yönetmelik m.34/5). Aile ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez; çalışmak için ayrıca çalışma izni gerekir. Türk vatandaşıyla evlilik yoluyla vatandaşlık ise ayrı bir rejimdir ve Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 16. maddesine tabidir. Ayrıntılar için Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Anlaşmalı evlilik araştırması mı başlatıldı?
Görüşmeye hazırlık, evliliğin gerçekliğini gösteren belgeler ve komisyon kararına karşı yol: aynı gün değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Anlaşmalı Evlilik Araştırması (m.37; Yönetmelik m.34)
Kanun’un 37. maddesine göre aile ikamet izni verilmeden veya uzatılmadan önce makul şüphe varsa evliliğin sırf ikamet izni alabilme amacıyla yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılır. Araştırma sonucunda evliliğin bu amaçla yapıldığı tespit edilirse izin verilmez, verilmişse iptal edilir. İzin verildikten sonra da denetim yapılabilir.
Yönetmeliğin 34. maddesinin birinci fıkrası makul şüphe sebeplerini sayar: eşlerin aynı konutta yaşamaması veya evliliğin aile birliği içinde devam etmediği yönünde ihbar ya da şikâyet bulunması, eşlerin konuştuğu ortak bir dilin olmaması, makul olmayan yaş farkı, yabancının vize veya ikamet izni ihlalleri, eşlerin evliliğin anlaşmalı olduğunu beyan etmesi, eşlerden biri hakkında meşru olmayan geçim veya izinsiz çalışma nedeniyle işlem yapılmış olması ve ailenin geliri ile yaşam standardının uygun olmaması. Bu sebepler araştırmayı başlatır; tek başına iptal sebebi değildir.
Yönetmelik m.34: araştırma ve karar usulü
| Aşama | Kural |
|---|---|
| Araştırmanın sınırı | Rahatsız edici ve onur kırıcı davranışlardan kaçınılır; özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı korunur |
| Eşlerle görüşme | Eşlerle ayrı ayrı ve birlikte görüşülür; eşler görüşme davetine uymakla yükümlüdür |
| İncelenen hususlar | Paylaşılmış sorumlulukların olup olmadığı; komşu, adres çevresi, aile üyeleri ve mahalli birimlerden bilgi |
| Uzman desteği | Sosyolog, sosyal çalışmacı, psikolog; gerekirse kolluk refakati |
| Karar mercii | İl müdürlüğü temsilcisi başkanlığında aile ve sosyal politikalar il müdürlüğü, il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü ve il emniyet müdürlüğünden birer temsilciyle kurulan, en az bir kadın üyeli komisyon; salt çoğunlukla karar, eşitlikte başkanın oyu belirleyici |
| Sonuç | Anlaşmalı evlilik tespitinde izin verilmez veya iptal edilir; süreler sayılmaz; emniyet birimleri bilgilendirilir |
Araştırma usulüne uyulup uyulmadığı, iptal davasında en çok tartışılan konudur. Eşlerle hem ayrı ayrı hem birlikte görüşülmeden, yalnızca bir komşu beyanına veya tek bir ihbara dayanılarak verilen karar Yönetmeliğin aradığı araştırma usulüne aykırıdır. Komisyon kararının hangi olgulara dayandığının gerekçede gösterilmesi gerekir. Evliliğin gerçekliğini gösteren ortak çocuk, ortak konut, ortak banka hesapları, ortak harcamalar, aile ve arkadaş çevresiyle ilişkiler ve uzun süreli birliktelik belgeleri davada önemli delillerdir. Danışıklı evlilik şüphesinin vatandaşlık boyutu için Danışıklı Evlilik Şüphesi yazımıza bakabilirsiniz.
Boşanma, Destekleyicinin Ölümü ve On Sekiz Yaş: Kısa Döneme Geçiş
Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş
| Durum | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Boşanma (Türk vatandaşıyla evli yabancı) | En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmışsa kısa dönem izni verilebilir; başka izinlere başvuru hakkı saklı | 6458 m.34/6; Yönetmelik m.30/7 |
| Aile içi şiddet mağduru eş | Mağduriyet mahkeme kararıyla sabitse üç yıl şartı aranmaz | 6458 m.34/6; Yönetmelik m.30/8 |
| Destekleyicinin ölümü | Aile izni süresi sonuna kadar kullanılır; süre şartı aranmadan kısa dönem izni verilebilir | 6458 m.34/7; Yönetmelik m.30/9 |
| On sekiz yaşını dolduran çocuk | En az üç yıl aile izniyle kalmışsa izni kısa dönem iznine dönüştürebilir veya başka izne başvurabilir | 6458 m.34/5; Yönetmelik m.30/6 |
Boşanma hükmü yalnızca Türk vatandaşıyla evli yabancı için düzenlenmiştir; yabancı bir destekleyiciden boşanan yabancı eş bu hükümden yararlanamaz ve kendi durumuna uygun başka bir izin türüne başvurmalıdır. Aile ikamet izni alma şartları ortadan kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi ayrıca bir iptal sebebidir (m.36/1-b). Bu nedenle boşanma kesinleştiğinde veya destekleyici öldüğünde, gerekçesi sona eren izinler için öngörülen on günlük süre içinde geçiş başvurusu yapılmalıdır (Yönetmelik m.26/1). Aile içi şiddet mağdurları için Kanun’un 55. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, tedavileri tamamlanıncaya kadar sınır dışı etme kararı alınmayacağını da düzenler.
Ret, İptal ve Uzatmama (m.36)
Kanun’un 36. maddesine göre aile ikamet izni şu hâllerde verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz: 35. maddenin birinci ve üçüncü fıkralarındaki şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması, aile ikamet izni alma şartları ortadan kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi, hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması ve iznin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi. Yönetmelik buna zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim ve sağlık nedenleri dışında son bir yılda toplam yüz seksen günden fazla yurt dışında kalmayı ve evliliğin ikamet izni amacıyla yapıldığının tespitini ekler (Yönetmelik m.33/1-d, e).
Valilik bu işlemlerde yabancının Türkiye’deki aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını gözetmek zorundadır (m.25/1). İkamet izni reddedilen veya iptal edilen yabancı altı ay içinde yeniden başvurursa yeni bir talep gerekçesi sunması istenir (Yönetmelik m.21/10). Buna karşılık son bir yılda yüz seksen günden fazla yurt dışında kaldığı için aile ikamet izni iptal edilen yabancıdan yeniden başvuruda yeni gerekçe istenmez; Türkiye’de bulunuyorsa iptalin tebliğinden itibaren on gün içinde başvurabilir ve bu durumda harçlar bir kat fazlasıyla tahsil edilir (Yönetmelik m.21/11, m.21/12). İzni iptal edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (m.54/1-f). Ret ve iptal kararlarına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır ve yürütmenin durdurulması istenebilir (2577 m.7, m.27/2). Ayrıntılar için İkamet İzninin İptali yazımıza bakabilirsiniz.
Anlaşmalı Evlilik Gerekçesiyle İptale Karşı Dava Dilekçesi
Aşağıdaki metin, Türk vatandaşı eşiyle birlikte yaşayan yabancının aile ikamet izninin anlaşmalı evlilik gerekçesiyle iptaline karşı açılacak dava için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan husus metinden çıkarılmalıdır.
[ … ] NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR
DAVACI: [Ad Soyad], [uyruğu] uyruklu, Yabancı Kimlik No: [ … ], [adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
DAVALI: [ … ] Valiliği (İl Göç İdaresi Müdürlüğü)
DAVA KONUSU: Davacının aile ikamet izninin evliliğin anlaşmalı olduğu gerekçesiyle iptaline ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin yürütmesinin durdurulması ve iptali.
TEBLİĞ TARİHİ: [tarih]
AÇIKLAMALAR
1. Dava süresinde açılmıştır (2577 sayılı Kanun m.7; 6458 sayılı Kanun m.25/2)
Dava konusu işlem davacıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Dava altmış günlük süre içinde açılmıştır.
2. İptal için şüphe yetmez, evliliğin ikamet izni amacıyla yapıldığının tespiti gerekir (6458 sayılı Kanun m.37/1; Yönetmelik m.34/1)
Kanun, makul şüphe hâlinde araştırma yapılmasını, iptal için ise evliliğin sırf ikamet izni almak amacıyla yapıldığının tespit edilmesini arar. Dava konusu işlemde yalnızca eşler arasındaki yaş farkına ve [ihbara] değinilmiş, bu durumların evliliğin anlaşmalı olduğunu nasıl gösterdiği açıklanmamıştır. Yönetmelikte sayılan hâller araştırma başlatma sebebidir; tek başına tespit niteliği taşımaz.
3. Araştırma Yönetmelikte öngörülen usule uygun yapılmamıştır (Yönetmelik m.34/2)
Yönetmelik eşlerle ayrı ayrı ve birlikte görüşülmesini, paylaşılmış sorumlulukların araştırılmasını ve birden fazla kaynaktan bilgi alınmasını emreder. Davacı ve eşiyle birlikte hiç görüşülmemiş, yalnızca [tarih] tarihinde davacının eşinin olmadığı bir saatte adrese gidilmiş ve tek bir komşunun beyanı alınmıştır.
4. Komisyon kararı gerekçesizdir (Yönetmelik m.34/3)
Karar, Yönetmelikte öngörülen komisyonca alınmalı ve hangi olgulara dayandığını göstermelidir. Davacıya tebliğ edilen işlemde komisyonun oluşumu, toplantı tarihi ve kararın dayandığı olgular yer almamaktadır. Komisyon kararı ve araştırma tutanaklarının davalı idareden istenmesini talep ediyoruz (2577 sayılı Kanun m.20/1).
5. Evlilik gerçek bir aile birliğine dayanmaktadır (6458 sayılı Kanun m.35/3-b, c)
Davacı ile Türk vatandaşı eşi [tarih] tarihinde evlenmiş, [tarih]ten bu yana [adres]teki konutta birlikte yaşamaktadır. Eşlerin [tarih] tarihinde doğan ortak çocukları vardır. Konutun kira sözleşmesi iki eşin adına düzenlenmiş, eşlerin ortak banka hesabı ve ortak harcamaları bulunmaktadır. Nüfus kayıtları, kira sözleşmesi, banka hesap dökümleri, fotoğraflar ve tanık beyanları ektedir.
6. İşlem aile hayatına ölçüsüz müdahaledir (Anayasa m.13, m.20, m.41; AİHS m.8; 6458 sayılı Kanun m.25/1)
İptal işlemi, davacıyı Türk vatandaşı eşinden ve çocuğundan ayıracak niteliktedir. Kanun, bu işlemlerde aile bağlarının ve çocuğun yüksek yararının gözetilmesini emreder; işlemde bu yönde bir değerlendirme yoktur.
7. Yürütmenin durdurulması şartları oluşmuştur (2577 sayılı Kanun m.27/2; 6458 sayılı Kanun m.54/1-f)
İptal işlemi davacı hakkında sınır dışı etme kararı alınmasına yol açabilecek niteliktedir. İşlemin uygulanması hâlinde aile birliği bozulacak ve bu zarar telafi edilemeyecektir. İşlem açıkça hukuka aykırıdır.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle öncelikle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına, yargılama sonunda işlemin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
EKLER: İptal işlemi ve tebliğ belgesi, nüfus kayıt örneği, evlilik belgesi, çocuğun doğum belgesi, kira sözleşmesi, ikametgâh belgesi, banka hesap dökümleri, fotoğraflar, tanık listesi, vekâletname.
Örnek Durumlar
Aşağıdaki örnekler, Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin somut olaylara nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmıştır. Her dosyanın kendi belgeleri ve idarenin değerlendirmesiyle sonuçlanacağı unutulmamalıdır.
Türk vatandaşının yabancı eşi. Türk vatandaşı destekleyici için Türkiye’de bir yıldır ikamet izniyle kalma şartı zaten söz konusu değildir; Kanun’un 35. maddesinin ikinci fıkrası Türk vatandaşlarıyla evli yabancılar bakımından bu şartı açıkça uygulamaz. Buna karşılık gelir, barınma, sağlık sigortası, adli sicil ve adres kaydı şartları Türk vatandaşı destekleyicide de aranır. Evlilik yurt dışında yapılmışsa nüfus kayıtlarına tescil edilmesi, evliliğin belgelenmesini kolaylaştırır.
Sekiz aydır kısa dönem izniyle kalan yabancının eşi. Destekleyici en az bir yıldır ikamet izniyle kalmadığı için 35. maddenin birinci fıkrasının (ç) bendindeki şart karşılanmaz ve başvuru reddedilir. Destekleyicinin çalışma izni varsa sonuç değişir: Kanun’un 27. maddesinin birinci fıkrasına göre geçerli çalışma izni ikamet izni sayılır ve 35. maddenin ikinci fıkrası çalışma izni bulunanlarda bir yıllık şartı uygulamaz.
Yüksek lisans öğrencisinin eşi ve çocuğu. Öğrenci ikamet izni, öğrenciye yalnızca eş ve çocuklarının aile ikamet izni başvurularında destekleyici olabilme hakkı sağlar; anne, baba ve diğer yakınlar için hak doğurmaz (Yönetmelik m.35/6). Kanun’un 35. maddesinin ikinci fıkrasındaki istisnalar arasında öğrenciler sayılmadığından bir yıllık ikamet şartı ile gelir ve sigorta şartları öğrenci destekleyicide de aranır.
İki yıl sonra Türk vatandaşından boşanan yabancı. Kanun’un 34. maddesinin altıncı fıkrası en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmayı aradığından boşanma hükmüne dayanılarak kısa dönem izni verilmesi mümkün değildir. Yabancı, şartlarını sağladığı başka bir ikamet izni türüne başvurabilir (Yönetmelik m.30/7). Boşanma aile içi şiddet nedeniyle gerçekleşmiş ve mağduriyet mahkeme kararıyla sabitse üç yıllık süre şartı aranmaz (Yönetmelik m.30/8). Başvuru, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on gün içinde yapılmalıdır (Yönetmelik m.26/1).
Yabancı destekleyiciden boşanan yabancı eş. Boşanma hükmü yalnızca Türk vatandaşıyla evli yabancıyı kapsar. Bu durumda aile izni şartları ortadan kalkar (m.36/1-a) ve yabancının on gün içinde yeni kalış amacına uygun bir izne başvurması gerekir. Mevcut aile izni, gerekçenin ortadan kalktığı tarih itibarıyla sona erdirilir (Yönetmelik m.26/2).
On sekiz yaşını dolduran ve iki yıldır aile izniyle kalan çocuk. Kısa dönem iznine dönüştürme için aranan üç yıllık süre dolmamıştır (m.34/5). Çocuk öğrenimine devam ediyor ve 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre destekleyicinin bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılıyorsa aile izni devam eder (Yönetmelik m.30/5). Bu koşullar yoksa öğrenci ikamet iznine veya şartlarını sağladığı başka bir izne başvurulmalıdır.
Son bir yılda iki yüz gün yurt dışında kalan eş. Zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim veya sağlık nedeni yoksa son bir yılda toplam yüz seksen günü aşan yurt dışı kalış iptal sebebidir (Yönetmelik m.33/1-d). İzni bu nedenle iptal edilen yabancıdan yeniden başvuruda yeni bir gerekçe istenmez; Türkiye’de bulunuyorsa tebliğden itibaren on gün içinde başvurabilir (Yönetmelik m.21/11, m.21/12). Yurt dışı kalışın sağlık veya eğitim nedenine dayandığı belgelenebiliyorsa iptal işlemine karşı dava açılması değerlendirilmelidir.
Kontrol Listesi
- Destekleyicinin listede sayılan kişilerden biri olduğunu belgeleyin (m.34/1; Yönetmelik m.30/1).
- Gelir hesabını aile ferdi sayısına göre yapın: toplam asgari ücretten az olmamak üzere fert başına üçte bir (m.35/1-a).
- Bütün aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırın (m.35/1-b).
- Destekleyicinin adli sicil kaydını ve adres kaydını alın (m.35/1-c, d).
- Evlilik ve doğum belgelerini apostil veya konsolosluk onayı ve tercümeleriyle hazırlayın.
- Aile izninin destekleyicinin izin süresini aşamayacağını hesaba katın (m.34/1).
- Boşanma veya destekleyicinin ölümü hâlinde on gün içinde kısa dönem iznine geçiş başvurusu yapın (Yönetmelik m.26/1).
- Son bir yılda toplam yüz seksen günden fazla yurt dışında kalmayın (Yönetmelik m.33/1-d).
Aile ikamet izni başvurusu, anlaşmalı evlilik araştırması ve iptal davaları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Gelir hesabını yalnızca asgari ücrete göre yapıp aile ferdi sayısını hesaba katmamak.
- Gelir şartını bir yakının taahhüdüne dayandırmak.
- Aile izninin süresinin destekleyicinin izin süresini aşamayacağını bilmemek.
- Anlaşmalı evlilik görüşme davetine katılmamak.
- Yabancı bir eşten boşanınca Türk vatandaşından boşanmaya ilişkin geçiş hükmünden yararlanılacağını sanmak.
- Boşanmadan sonra on gün içinde geçiş başvurusu yapmamak.
- Anne ve babanın da aile ikamet izni alabileceğini düşünmek.
Rus veya Ukraynalı eşler: Boşanmanın aile ikamet iznine etkisi ve Rusya ile Ukrayna’daki boşanmaların Türkiye’de tescili için Rus veya Ukraynalı Eşle Evlilik ve Boşanma yazımıza bakın.
Boşanma hâlinde aile ikamet izni: Üç yıl kuralı, aile içi şiddet istisnası, on günlük başvuru süresi ve kısa dönem izne geçiş için Türk Vatandaşıyla Boşanan Yabancı: İkamet İzni, Vatandaşlık ve Çocuk yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Aile ikamet izni kimlere verilir?
Destekleyicinin yabancı eşine, ergin olmayan çocuğuna ve evlatlığına, bağımlı ergin çocuğuna (m.34/1; Yönetmelik m.30/2).
Türk vatandaşının yabancı eşi aile ikamet izni alabilir mi?
Evet. Türk vatandaşıyla evli olanlarda destekleyicinin bir yıllık ikamet şartı aranmaz (m.35/2).
Aile ikamet izni için ne kadar gelir gerekir?
Toplamı asgari ücretten az olmamak üzere aile ferdi başına asgari ücretin üçte biri kadar aylık gelir; üçüncü kişi taahhüdü kabul edilmez (m.35/1-a; Yönetmelik m.31, m.40/5).
Aile ikamet izni kaç yıllık verilir?
Her defasında üç yılı aşmayacak şekilde; ancak destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz (m.34/1).
Anne ve babamı aile ikamet izniyle getirebilir miyim?
Hayır. Aile ikamet izni yalnızca eşe ve çocuklara verilir; anne ve baba kendi durumlarına uygun başka bir izne başvurmalıdır.
Anlaşmalı evlilik şüphesi nasıl araştırılır?
Eşlerle ayrı ayrı ve birlikte görüşülür, çevreden bilgi alınır ve karar en az bir kadın üyenin bulunduğu bir komisyonca verilir (Yönetmelik m.34).
Boşanırsam aile ikamet iznim ne olur?
Türk vatandaşından boşanan ve en az üç yıl aile izniyle kalmış olan yabancıya kısa dönem izni verilebilir; aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse üç yıl şartı aranmaz (m.34/6).
Eşim vefat ederse ne olur?
Aile izni süresi sonuna kadar kullanılır ve süre şartı aranmadan kısa dönem izni verilebilir (m.34/7; Yönetmelik m.30/9).
Aile ikamet izniyle çocuğum okula gidebilir mi?
Evet. Aile ikamet izni on sekiz yaşına kadar öğrenci izni almadan ilk ve ortaöğretim hakkı sağlar (m.34/4).
Aile ikamet izniyle çalışabilir miyim?
İzin tek başına çalışma hakkı vermez; çalışmak için çalışma izni almanız gerekir.
Aile ikamet izniyle geçen süreler uzun döneme sayılır mı?
Evet, tam olarak sayılır; ancak anlaşmalı evlilik nedeniyle iptal edilen izinler sayılmaz (m.28/2, m.37/3).
Aile ikamet izni neden iptal edilir?
Şartların ortadan kalkması, amaç dışı kullanım, sınır dışı veya giriş yasağı kararı, son bir yılda yüz seksen günden fazla yurt dışında kalış ve anlaşmalı evlilik tespiti hâllerinde (m.36; Yönetmelik m.33).
Uluslararası koruma başvuru sahibi veya geçici korunan destekleyici olabilir mi?
Hayır. Yönetmelik, uluslararası koruma başvuru sahiplerini, şartlı mültecileri ve geçici korunanları destekleyici olabilecekler arasından açıkça çıkarmıştır (Yönetmelik m.30/1-ç). Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri ise destekleyici olabilir.
Destekleyicinin ikamet izni iptal edilirse ne olur?
Aile izni destekleyicinin iznine bağlı olduğundan ve süresi bu izni aşamayacağından, destekleyicinin izninin sona ermesi aile izni şartlarının ortadan kalkması sonucunu doğurur (m.34/1, m.36/1-a). Aile üyesinin kendi durumuna uygun bir izne geçiş imkânı ayrıca değerlendirilmelidir.
Bağımlı ergin çocuk kimdir?
Kanun ve Yönetmelik ayrıca tanımlamamıştır. On sekiz yaşını doldurmuş çocuğun kendi geçimini sağlayamadığı ve destekleyicinin bakımına muhtaç olduğu belgelenmelidir.
Çocuğum için diğer ebeveynin muvafakati gerekir mi?
Türkiye dışında bulunan ve ortak velayeti olan anne veya babanın muvafakati aranır (m.34/3).
İptal kararına karşı ne yapabilirim?
Tebliğden itibaren altmış gün içinde dava açabilir ve yürütmenin durdurulmasını isteyebilirsiniz (2577 m.7, m.27/2).
İlgili Rehberler
- Yabancılar Hukuku Rehberi (küme rehberi)
- Kısa Dönem İkamet İzni
- İkamet İzninin İptali
- İkamet İzni Uzatma
- Öğrenci İkamet İzni
- Uzun Dönem İkamet İzni
- Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı
- Danışıklı Evlilik Şüphesi
- Türkiye’de Yabancı Biriyle Evlilik
- Mavi Kart ve Hakları
- Apostil ve Yabancı Belgelerin Tasdiki
- Yabancılarda Sağlık Sigortası Yükümlülüğü
- Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar


