Türk vatandaşıyla evli yabancı uyruklu kişiler ile Türkiye’de mukim yabancıların eş ve çocukları, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında aile ikamet izni talep edebilir. Bu izin türü, aile birliğinin korunmasını amaçlamakta olup belirli koşullar çerçevesinde verilmektedir. Bu yazıda aile ikamet izninin koşulları, başvuru süreci ve dikkat edilmesi gereken noktalar ele alınmaktadır.
1) Aile İkamet İzni Nedir?
Aile ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 34-42. maddeleri arasında düzenlenmektedir. Bu izin türü; Türk vatandaşlarının yabancı eşlerine, Türkiye’de en az bir yıl yasal oturan yabancıların eş ve çocuklarına ve Türkiye’de korunan statüdeki yabancıların aile üyelerine yönelik olarak verilir.
İzin süresi, başvuru gerekçesine bağlı olmak üzere en fazla iki yıl olarak belirlenir; ancak destekçinin ikamet izninin bitim tarihini aşamaz. İzin uzatma başvurusu, mevcut iznin bitiş tarihinden 60 gün öncesine kadar yapılabilir.
2) Başvuru Koşulları
Aile ikamet izni başvurusu için aranan genel koşullar: (i) geçerli resmî evlilik belgesi ya da ebeveyn-çocuk ilişkisini kanıtlayan belge; (ii) destekçinin (Türk vatandaşı ya da yasal oturma izni sahibi yabancı) geçimini sağlayabileceğini gösteren asgari gelir şartı (asgari ücretin en az iki katı, çocuk sayısına göre artar); (iii) sağlık sigortası; (iv) destekçinin Türkiye’de ikamet ediyor olması.
Çocuk başvurularında ek koşullar: 18 yaşından küçük olma, tek ebeveynin destekçi olması hâlinde diğer ebeveynin noter onaylı muvafakati ya da mahkeme kararı. Evlat edinilen çocuklar için evlat edinme belgesi aranır.
3) Gerekli Belgeler
Başvuruda sunulması gereken belgeler: (i) başvuru formu ve biyometrik fotoğraf; (ii) pasaport (tüm sayfaların kopyası); (iii) evlenme belgesi (apostilli ve onaylı Türkçe çevirisi); (iv) destekçinin gelir belgesi (maaş bordrosu, vergi levhası, banka hesap dökümü); (v) konut belgesi (tapu, kira sözleşmesi); (vi) destekçinin nüfus cüzdanı; (vii) sağlık sigortası poliçesi; (viii) adli sicil belgesi (bazı ülke vatandaşları için).
Belgelerin yabancı dilde olması hâlinde noter onaylı Türkçe çevirisi zorunludur. Apostil işlemi gerektiren belgeler için menşe ülkedeki yetkili makama başvurulmalıdır. Belge listesi İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nden teyit edilmeli; gereksinimler değişebilir.
4) Başvuru Süreci
Başvuru Göç İdaresi Müdürlüğü’ne randevu alınarak yapılır (e-ikamet.goc.gov.tr üzerinden). İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde randevu bekleme süreleri uzun olabilir; bu nedenle erken başvuru önerilir. Aile ikamet izni başvuruları İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılır.
Başvurudan itibaren 30-60 gün içinde sonuç beklenmektedir. Belge eksikliğinde ek süre verilebilir. Red kararına karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. İtiraz sürecinde Türkiye’de yasal konaklamaya devam edilebilir.
5) Çocuk Başvurularında Özel Durumlar
18 yaşından küçük çocuklar için aile ikamet izni başvurusunda, yurt dışında kalan diğer ebeveynin muvafakatı aranmaktadır. Bu muvafakat apostilli olmalı ve Türkçe tercüme edilmelidir. Tek ebeveyn velayeti söz konusuysa mahkeme kararı ya da ölüm belgesi sunulabilir.
Çocukların ikamet izni alması, Türkiye’de devlet okullarına kaydı ve sağlık hizmetlerinden yararlanmayı kolaylaştırır. 18 yaşını dolduran çocuklar başka ikamet izni türlerine başvurabilir; aile ikamet izni otomatik olarak uzatılmaz.
6) İzin Uzatma ve Kaybetme
Aile ikamet izni, süresi bitmeden önce 60 gün erken başvuruyla uzatılabilir. Uzatma başvurusunda güncel gelir ve konut belgesi sunulması gerekir. Destekçinin ikamet izninin sona ermesi ya da Türk vatandaşlığından çıkması aile üyeleri için yeni bir hukuki değerlendirme gerektirir.
Evliliğin sona ermesi hâlinde (boşanma) yabancı eş, üç ya da daha fazla yıl aile ikamet izniyle kalmışsa kısa dönem ikamet iznine geçiş yapabilir. Aile içi şiddet mağdurları ise 6458 SK m.37 uyarınca özel korumadan yararlanabilir.
7) Pratik Öneriler
Aile ikamet izni başvurusunda dikkat edilmesi gerekenler: (i) randevuyu erken alın — büyük şehirlerde aylarca bekleme olabilir; (ii) belgelerin hepsi güncel ve onaylı olmalı; (iii) gelir belgelerinin asgari şartı karşıladığından emin olun; (iv) izin bitiş tarihini takvime ekleyin ve 60 gün öncesinde uzatma başvurusu yapın; (v) red kararı gelirse dava açmak için 60 günü kaçırmayın; (vi) avukat desteğiyle başvuru hazırlamak olası hataları önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk vatandaşıyla evlensem ikamet izni alabilir miyim?
Evet. 6458 SK m.34 kapsamında aile ikamet izni başvurusu yapabilirsiniz. Evlilik belgesi, gelir şartı ve sağlık sigortası başlıca gereksinimlerdir.
Çocuklar da aile ikamet iznine başvurabilir mi?
Evet. 18 yaşından küçük çocuklar için başvuru yapılabilir. Diğer ebeveynin muvafakati ya da mahkeme kararı gerekebilir.
Aile ikamet izninin süresi ne kadardır?
En fazla iki yıl; destekçinin ikamet iznini geçemez. Uzatma başvurusu bitmeden 60 gün öncesinde yapılmalıdır.
Gelir şartı ne kadardır?
Asgari ücretin en az iki katı net gelir aranır; çocuk sayısına göre bu miktar artar.
Boşanma durumunda ikamet iznim iptal olur mu?
Üç yıl veya daha fazla aile ikamet izniyle kaldıysanız kısa dönem ikamet iznine geçiş yapabilirsiniz. Aile içi şiddet mağdurları özel korumadan yararlanabilir.
Red kararına nasıl itiraz edilir?
Kararın tebliğinden 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman görüş esas alınmalıdır.
