İkamet izninin iptali, yabancıya verilmiş ve süresi devam eden bir ikamet izninin valilik kararıyla sona erdirilmesidir. İptal sebepleri 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda her izin türü için ayrı düzenlenmiştir: kısa dönem için 33, aile için 36 ve 37, öğrenci için 40, uzun dönem için 45, insani ikamet için 47 ve insan ticareti mağduru ikamet izni için 49. madde. Ortak sebepler şunlardır: iznin şartlarının ortadan kalkması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması, hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması ve Yönetmelikte belirlenen sürelerden fazla yurt dışında kalınması. Bu süreler kısa dönemde son bir yılda 120 gün, ailede 180 gün, uzun dönemde kesintisiz bir yıldır. Valilik karar verirken yabancının aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını gözetmek zorundadır (m.25). İptal edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (m.54/1-f). İptal kararına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır ve yürütmenin durdurulması istenebilir.
İkamet izniniz iptal mi edildi?
İptalin dayandığı bendi, yeniden başvuru imkânını, sınır dışı riskini ve altmış günlük dava süresini aynı gün değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
İkamet İzninin İptali Nedir? Ret ve Uzatmamadan Farkı
Kanun ikamet iznine ilişkin üç olumsuz işlemi birlikte düzenler: ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması ve ikamet izninin iptali. Kanun’un 25. maddesine göre Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır. Ret, henüz verilmemiş bir izne; uzatmama, süresi biten bir izne; iptal ise süresi devam eden bir izne ilişkindir. İptal, yabancının elindeki geçerli kartın süresi dolmadan geçersiz hâle gelmesi demektir.
Kanun’un 25. maddesinin birinci fıkrası, bu üç işlemde valiliğe önemli bir yükümlülük getirir: işlem sırasında yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur ve ikamet iznine ilişkin karar ertelenebilir. İkinci fıkraya göre işlem yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir; tebligatta yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır. Bu iki fıkra, iptal kararına karşı açılacak davada en sık ileri sürülen dayanaklardır.
Ret, uzatmama ve iptal
| İşlem | Neye ilişkin | Sonucu |
|---|---|---|
| Ret | Yeni ikamet izni talebi | Türkiye’de on güne kadar kalma imkânı tanıyan belge (Yönetmelik m.22/11) |
| Uzatmama | Süresi biten iznin uzatma başvurusu | On güne kadar kalma belgesi; on gün içinde çıkılmazsa sınır dışı sebebi (m.54/1-j) |
| İptal | Süresi devam eden geçerli izin | Doğrudan sınır dışı etme sebebi (m.54/1-f) |
İzin Türlerine Göre İptal Sebepleri
Kanun her ikamet izni türü için ayrı bir “reddi, iptali veya uzatılmaması” maddesi öngörür. Yönetmelik bu maddeleri tekrar eder ve yurt dışında kalış süresine ilişkin bentleri ekler. İptal kararında hangi maddenin hangi bendine dayanıldığı, savunmanın çerçevesini belirler.
İkamet izni türlerine göre iptal sebepleri
| İzin türü | İptal sebepleri | Dayanak |
|---|---|---|
| Kısa dönem | 32. maddedeki şartlardan birinin yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması; amaç dışı kullanım; son bir yılda 120 günden fazla yurt dışında kalış; geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararı | 6458 m.33; Yönetmelik m.29 |
| Aile | 35. maddedeki şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması; amaç dışı kullanım; son bir yılda 180 günden fazla yurt dışında kalış; geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararı; evliliğin ikamet izni amacıyla yapıldığının tespiti | 6458 m.36, m.37; Yönetmelik m.33, m.34 |
| Öğrenci | 39. maddedeki şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması; öğrenimin sürdürülemeyeceğine dair kanıt; amaç dışı kullanım; geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararı | 6458 m.40; Yönetmelik m.39 |
| Uzun dönem | Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit; sağlık, eğitim ve zorunlu kamu hizmeti dışında kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında bulunma | 6458 m.45; Yönetmelik m.42 |
| İnsani | İznin verilmesini zorunlu kılan şartların ortadan kalkması (Bakanlık onayıyla) | 6458 m.47; Yönetmelik m.44 |
| İnsan ticareti mağduru | Kendi girişimiyle suçun failleriyle yeniden bağ kurma; yükümlülüklere uymama; mağdur olmadığının anlaşılması | 6458 m.49/2; Yönetmelik m.46 |
Çalışma izni ile çalışma izni muafiyet teyit belgesi ikamet izni sayılır (m.27/1). Bu nedenle çalışma izninin iptali veya sona ermesi, yabancının Türkiye’de kalış dayanağını da etkiler. Yönetmeliğe göre çalışma izni iptal edilen ya da sona erenler on gün içinde ikamet izni başvurusunda bulunabilir ve bu başvurular Kanun’un 22. maddesi kapsamında sonuçlandırılır (Yönetmelik m.21/6). Çalışma izni için Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzni yazımıza bakabilirsiniz.
Ortak İptal Sebepleri
Şartların ortadan kalkması en geniş iptal sebebidir. Kısa dönem ikamet izni için Kanun’un 32. maddesi talep gerekçesiyle ilgili belgeleri ibraz etmeyi, 7. madde kapsamına girmemeyi, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmayı, istenmesi hâlinde adli sicil belgesini sunmayı ve Türkiye’de kalınacak adres bilgilerini vermeyi arar. Örneğin taşınmaz malı bulunduğu için kısa dönem ikamet izni alan yabancının taşınmazını satması, iznin dayandığı gerekçeyi ortadan kaldırır. Aile ikamet izninde destekleyicinin gelir şartını kaybetmesi veya evliliğin sona ermesi aynı sonucu doğurabilir.
Amaç dışı kullanım, iznin verildiği gerekçeyle bağdaşmayan bir faaliyetin tespitidir: turizm amaçlı kısa dönem ikamet izniyle çalışmak veya öğrenci ikamet izni sahibinin fiilen öğrenim görmemesi bunun tipik örnekleridir. Hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması ise kısa dönem, aile ve öğrenci izinlerinin hepsinde ayrı bir iptal sebebidir (m.33/1-ç, m.36/1-c, m.40/1-ç). Bu bentlere dayanan iptal kararında asıl tartışma, dayanak sınır dışı etme veya giriş yasağı kararının hukuka uygunluğudur.
Yurt Dışında Kalış Nedeniyle İptal: 120 Gün, 180 Gün ve Bir Yıl
Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrası ve 36. maddesinin ikinci fıkrası, ikamet izninin yurt dışında kalış süresi bakımından iptaline ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğini öngörür. Yönetmelik bu süreleri izin türüne göre farklı belirlemiştir.
Yurt dışında kalış nedeniyle iptal
| İzin türü | Süre | İstisna | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kısa dönem | Son bir yıl içinde toplam 120 günden fazla | Zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim, sağlık | Yönetmelik m.29/1-c |
| Aile | Son bir yıl içinde toplam 180 günden fazla | Zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim, sağlık | Yönetmelik m.33/1-d |
| Uzun dönem | Kesintisiz bir yıldan fazla | Sağlık, eğitim, ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti veya görev | 6458 m.45/1-b; Yönetmelik m.42/2 |
Bu iptallerin sonuçları diğer sebeplerden daha hafiftir. Yönetmeliğin 21. maddesinin on birinci fıkrasına göre yurt dışında kalış nedeniyle izni iptal edilen yabancılardan bu izinlerini tekrar almak üzere başvuranlardan yeni bir gerekçe istenmez. On ikinci fıkraya göre bu yabancılardan Türkiye’de bulunanlar iptal kararının tebliğinden itibaren on gün içinde yeniden ikamet izni başvurusunda bulunabilir; bu durumda tek giriş vize harcı ile iptal tarihinden başvuru tarihine kadar geçen sürenin ikamet izni harcı bir kat fazlasıyla tahsil edilir. Bu sürenin hesabında yurt dışında geçirilen süreler dikkate alınmaz.
Yurt dışında kalış ayrıca Kanun’un 28. maddesindeki ikamette kesinti kuralıyla birlikte değerlendirilmelidir: zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri hariç bir yılda toplam altı ayı geçen veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan Türkiye dışında kalışlar ikamette kesinti sayılır ve kesinti varsa önceki izin süreleri hesaba katılmaz. Bu kural özellikle uzun dönem ikamet izni ve vatandaşlık başvurularında süre hesabını doğrudan etkiler. İstisna kapsamındaki sağlık veya eğitim gerekçesi mutlaka belgeyle gösterilmelidir.
Aile İkamet İzni ve Anlaşmalı Evlilik Şüphesi
Kanun’un 37. maddesine göre aile ikamet izni verilmeden veya uzatılmadan önce makul şüphe varsa evliliğin sırf ikamet izni alabilme amacıyla yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılır; evliliğin bu amaçla yapıldığı tespit edilirse izin verilmez, verilmişse iptal edilir. İzin verildikten sonra da denetim yapılabilir. Anlaşmalı evlilik yoluyla alınıp sonradan iptal edilen ikamet izinleri, Kanunda öngörülen izin sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz (m.37/3).
Yönetmeliğin 34. maddesi makul şüphe sebeplerini sayar: eşlerin aynı konutta yaşamaması veya evliliğin aile birliği içinde devam etmediği yönünde ihbar ya da şikâyet bulunması, eşlerin konuştuğu ortak bir dilin olmaması, eşler arasında makul olmayan yaş farkı, yabancının vize veya ikamet izni ihlallerinde bulunması, eşlerin evliliğin anlaşmalı olduğunu beyan etmesi, eşlerden biri hakkında geçimini meşru olmayan yollardan sağlamaktan veya izinsiz çalışmaktan işlem yapılmış olması ve ailenin geliri ile yaşam standardının uygun olmaması. Araştırmada onur kırıcı davranışlardan kaçınılır ve özel hayatın gizliliği gözetilir. Bu sebeplerden birinin bulunması tek başına iptal sebebi değildir; araştırma başlatır. İptal için evliliğin ikamet izni amacıyla yapıldığının tespit edilmesi gerekir.
Evliliğin sona ermesi de her durumda iptalle sonuçlanmaz. Kanun’un 34. maddesine göre boşanma hâlinde Türk vatandaşıyla evli yabancıya, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir; yabancı eşin aile içi şiddet mağduru olduğu mahkeme kararıyla sabitse üç yıllık süre aranmaz. Destekleyicinin ölümü hâlinde süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir. En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olanlardan on sekiz yaşını tamamlayanlar da izinlerini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir. Ayrıntılar için Aile İkamet İzni yazımıza bakabilirsiniz.
Yeniden başvuru mu, dava mı?
Yurt dışında kalış nedeniyle iptalde on günlük yeniden başvuru imkânı, diğer iptallerde dava ve yürütmeyi durdurma yolu öne çıkar. Hangisinin uygun olduğunu birlikte belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Uzun Dönem İkamet İzninin İptali ve Yeniden Alınması
Uzun dönem ikamet izni yalnızca iki sebeple iptal edilir: yabancının kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturması ve sağlık, eğitim ve ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında bulunması (m.45/1). Yönetmeliğe göre ciddi tehdit ilgili güvenlik birimlerinden görüş alınarak tespit edilir ve iptal Bakanlık onayıyla valiliklerce yerine getirilir (Yönetmelik m.42/1, 3). Kamu düzeni gerekçesiyle izni iptal edilenler Kanunda belirtilen ikamet izni türlerinden birini almak üzere başvuramaz (Yönetmelik m.42/4); bu nedenle bu iptale karşı dava açılması özellikle önemlidir.
Yurt dışında kalış nedeniyle uzun dönem izni iptal edilen yabancı ise bu izni tekrar almak üzere başvurabilir (m.45/2; Yönetmelik m.43). Başvuru yurt dışında konsolosluğa, yurt içinde valiliğe yapılır, öncelikli olarak değerlendirilir ve en geç bir ay içinde sonuçlandırılır. Değerlendirmede yabancının Türkiye’de yerleşme iradesi, Türkiye’deki yakınları, taşınmaz mal varlığı, aktif iş ilişkileri ve sosyal, ekonomik ve kültürel bağları göz önünde bulundurulur; kesintisiz sekiz yıl ikamet şartı yeniden aranmaz. Tekrar verilmesi Bakanlığın onayına tabidir. Ayrıntılar için Uzun Dönem İkamet İzni yazımıza bakabilirsiniz.
Öğrenci İkamet İzninin İptali
Kanun’un 40. maddesine göre öğrenci ikamet izni; 39. maddedeki şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması, öğrenimin sürdürülemeyeceği konusunda kanıtların ortaya çıkması, iznin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi ve hakkında geçerli sınır dışı etme kararı veya giriş yasağı bulunması hâllerinde iptal edilir. Kayıt silinmesi, uzun süre derslere devam edilmemesi veya öğrenci belgesinin yenilenmemesi uygulamada en sık görülen iptal gerekçeleridir. Türkiye Burslusu öğrencilerin izinleri iptal edildiğinde burs veren kuruma bilgi verilir (Yönetmelik m.39/2).
Öğrenimin tamamlanması da iznin dayanağını sona erdirir. Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlar mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat ederlerse bir defaya mahsus en fazla bir yıl süreli kısa dönem ikamet izni alabilir (m.31/1-i, m.31/4). Örgün öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri çalışma izni almak kaydıyla çalışabilir (m.41); çalışma izni olmadan çalışmak ise hem iznin amaç dışı kullanımı hem de sınır dışı etme sebebi (m.54/1-ğ) olarak değerlendirilebilir. Ayrıntılar için Öğrenci İkamet İzni yazımıza bakabilirsiniz.
Tebligat ve Adres Kaydı
İptal kararı yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir (m.25/2) ve dava süresi bu tebliğle başlar. Tebligat çoğu zaman adres kayıt sistemindeki adrese yapıldığından, adres kaydının güncel tutulması iptalin zamanında öğrenilmesi bakımından belirleyicidir. Konsolosluklardan ikamet ve çalışma izni alarak gelen yabancılar giriş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydolmak zorundadır (m.26/2); ülke içinden izin alanlar için de izin belgesinin tesliminden itibaren aynı süre uygulanır (Yönetmelik m.22/12). Eski adrese gönderilen ve öğrenilemeyen bir iptal kararı, hem dava süresinin kaçırılmasına hem de habersiz şekilde sınır dışı etme sebebinin doğmasına yol açabilir. Tebliğ edilen işlemde itiraz yollarının gösterilmemesi ise davada ileri sürülebilecek bir usul eksikliğidir.
İnsani İkamet İzni, Cezaevi ve Geri Gönderme Merkezi
İnsani ikamet izni, Bakanlığın onayı alınmak kaydıyla, iznin verilmesini zorunlu kılan şartlar ortadan kalktığında valiliklerce iptal edilir ve uzatılmaz (m.47). Yönetmeliğe göre valilik şartların devam edip etmediğini izin süresi içinde resen değerlendirir ve iptal veya uzatmama kararını izin süresi bitmeden en az on beş gün önce yabancıya bildirir (Yönetmelik m.44/2). İnsani ikamet izni sahibi, izin süresi içinde uzun dönem dışındaki başka bir ikamet iznine şartlarını taşıyorsa başvurabilir (Yönetmelik m.44/3). Ayrıntılar için İnsani İkamet İzni yazımıza bakabilirsiniz.
Tutuklu veya hükümlü olarak cezaevlerinde ya da idari gözetim altında geri gönderme merkezlerinde bulunan yabancıların buralarda geçirdikleri süreler ikamet izni süresinin ihlali sayılmaz; ancak bu kişilerin varsa ikamet izinleri iptal edilebilir (m.26/1; Yönetmelik m.24). Kanun burada “edilebilir” ifadesini kullandığından iptal bir takdir işlemidir ve 25. maddedeki aile bağları ile ikamet süresi değerlendirmesi bu hâlde de yapılmalıdır.
İptalin Sonuçları
İptalin en ağır sonucu, Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre ikamet izni iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınmasıdır. Sınır dışı etme kararı alınırsa ona karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde ayrıca dava açılmalıdır; dava süresince yabancı sınır dışı edilmez (m.53/3). İkamet iznini iptal eden işlemin yargı kararıyla kaldırılması, sınır dışı etme kararının dayanağını da ortadan kaldırır. Sınır dışı etme kararına bağlı olarak giriş yasağı da gündeme gelebilir (m.9/2).
İptal yeni başvuruları da etkiler. Yönetmeliğin 21. maddesinin onuncu fıkrasına göre ikamet izni iptal edilenler altı ay içinde yeniden başvuru yaptıklarında yeni bir talep gerekçesi sunmak zorundadır; yurt dışında kalış nedeniyle yapılan iptaller bu kuralın dışındadır. Anlaşmalı evlilik nedeniyle iptal edilen izinler süre hesabında sayılmaz (m.37/3). Ödenmemiş harç ve cezalar yeni ikamet başvurusunun reddine yol açar (Yönetmelik m.22/10).
İptal Kararına Karşı Dava
6458 sayılı Kanun ikamet izninin iptaline karşı özel bir dava süresi öngörmemiştir; bu nedenle 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca dava tebliğden itibaren altmış gün içinde açılır. Bu süre içinde işlemin geri alınması valilikten veya Bakanlıktan istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (2577 m.11). Yetkili mahkeme, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesidir (2577 m.32/1).
Kısa dönem ikamet izni davaları için 7533 sayılı Kanunla özel bir usul getirilmiştir. Kanun’un 31. maddesinin yedinci fıkrasına göre kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ya da kısa dönem ikamet izninin iptali kararlarına karşı açılan davalarda savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır; davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa 2577 sayılı Kanun’un 26. maddesinin üçüncü fıkrasındaki süre iki ay olarak uygulanır; duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır. Bu hüküm, yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan davalara uygulanır (Geçici m.3). Dava sırasında adres değişikliğinin mahkemeye bildirilmesi bu nedenle ayrıca önem taşır.
Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz (2577 m.27/1). İptal kararının uygulanması hâlinde sınır dışı etme, aile birliğinin bozulması, işin veya eğitimin kaybı gibi telafisi güç zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa yürütmenin durdurulması istenmelidir (2577 m.27/2). Davada ileri sürülecek başlıca hususlar şunlardır: kararın hangi bende dayandığının gösterilmemesi, bendin şartlarının somut olayda oluşmaması, 25. maddedeki aile bağları ve ikamet süresi değerlendirmesinin yapılmaması, yurt dışında kalış hesabının yanlış yapılması veya sağlık ya da eğitim istisnasının dikkate alınmaması ve tebligatın itiraz yollarını göstermemesi.
Kısa Dönem İkamet İzninin İptaline Karşı Dava Dilekçesi
Aşağıdaki metin, yurt dışında kalış ve şartların ortadan kalkması gerekçesiyle kısa dönem ikamet izni iptal edilen yabancı için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan husus metinden çıkarılmalıdır.
[ … ] NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR
DAVACI: [Ad Soyad], [uyruğu] uyruklu, Yabancı Kimlik No: [ … ], [adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
DAVALI: [ … ] Valiliği (İl Göç İdaresi Müdürlüğü)
DAVA KONUSU: Davacının kısa dönem ikamet izninin iptaline ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin yürütmesinin durdurulması ve iptali.
TEBLİĞ TARİHİ: [tarih]
AÇIKLAMALAR
1. Dava süresinde açılmıştır (2577 sayılı Kanun m.7; 6458 sayılı Kanun m.25/2, m.31/7)
Dava konusu işlem davacıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Dava altmış günlük süre içinde açılmıştır. 6458 sayılı Kanun’un 31. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül edecektir; davacının güncel adresi yukarıda gösterilmiştir.
2. Davacının aile bağları ve ikamet süresi değerlendirilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.25/1)
Kanun, ikamet izninin iptalinde yabancının Türkiye’deki aile bağlarının, ikamet süresinin, menşe ülkedeki durumunun ve çocuğun yüksek yararının gözetilmesini emreder. Davacı [ … ] yıldır Türkiye’de ikamet izniyle yaşamaktadır; eşi [ … ] ve çocukları [ … ] Türkiye’dedir, çocuklar [ … ] okulunda öğrenim görmektedir. Dava konusu işlemde bu hususların hiçbirine değinilmemiştir.
3. Yurt dışında kalış süresi yanlış hesaplanmıştır (Yönetmelik m.29/1-c)
Yönetmelik, son bir yıl içinde toplam yüz yirmi günü aşan yurt dışı kalışları iptal sebebi sayar ve zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim ve sağlık nedenlerini bu hesabın dışında tutar. Davacının [tarih] ile [tarih] arasındaki [ … ] günlük yurt dışı kalışı, [ülke]de gördüğü [tedavi] nedeniyledir ve ekli hastane kayıtlarıyla sabittir. Bu süre hesaptan çıkarıldığında davacının son bir yıldaki yurt dışı kalışı [ … ] gündür ve yüz yirmi günü aşmamaktadır.
4. İznin dayandığı şart ortadan kalkmamıştır (6458 sayılı Kanun m.32, m.33/1-a)
Dava konusu işlemde davacının [barınma / adres] şartını kaybettiği belirtilmiştir. Davacı [tarih] tarihinden bu yana [adres]te ikamet etmekte olup bu adres adres kayıt sisteminde kayıtlıdır. Kira sözleşmesi ve ikametgâh belgesi ektedir. Adres değişikliğinin süresinde bildirilmiş olması, barınma ve adres şartının ortadan kalktığı anlamına gelmez.
5. Tebligatta itiraz yolları gösterilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.25/2; Anayasa m.40/2)
Davacıya tebliğ edilen işlemde karara karşı başvurulabilecek yol, merci ve süre gösterilmemiştir. Kanun, tebligatta itiraz haklarının etkin şekilde nasıl kullanılacağının yer almasını zorunlu tutar.
6. Yürütmenin durdurulması şartları oluşmuştur (2577 sayılı Kanun m.27/2; 6458 sayılı Kanun m.54/1-f)
İkamet izninin iptali, 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca davacı hakkında sınır dışı etme kararı alınmasına yol açabilecek niteliktedir. İşlemin uygulanması hâlinde davacı ailesinden ayrılacak ve çocukların eğitimi kesintiye uğrayacaktır. Bu zararlar telafisi güç niteliktedir ve işlem yukarıda açıklanan nedenlerle açıkça hukuka aykırıdır.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle öncelikle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına, yargılama sonunda işlemin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
EKLER: İptal işlemi ve tebliğ belgesi, ikamet izni kartı, giriş çıkış kayıtları, hastane kayıtları, kira sözleşmesi ve adres belgesi, nüfus kayıtları, öğrenci belgeleri, vekâletname.
Uygulamadan Örnek Durumlar
Taşınmaz sahibi olduğu için kısa dönem ikamet izni alan bir yabancı, annesinin tedavisi için yılın beş ayını ülkesinde geçirmiştir. İzni yüz yirmi gün kuralı gerekçesiyle iptal edilmiştir. Kendi sağlık durumu değil annesinin tedavisi söz konusu olduğundan sağlık istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır; bu nedenle en güvenli yol, tebliğden itibaren on gün içinde yeniden başvurmak ve harç farkını ödemektir (Yönetmelik m.21/12). İptal kararına karşı dava açma hakkı da saklıdır.
Türk vatandaşıyla dört yıldır evli olan ve aile ikamet izniyle yaşayan bir yabancı boşanmıştır. Aile ikamet izninin şartı ortadan kalkmıştır; ancak en az üç yıl aile ikamet izniyle kaldığından kısa dönem ikamet izni verilebilir (m.34/6). Boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on gün içinde kısa dönem iznine geçiş başvurusu yapılması, iptal kararı beklenmeden durumun çözülmesini sağlar (Yönetmelik m.26/1).
Uzun dönem ikamet izni sahibi bir yabancı, ülkesindeki yüksek lisans eğitimi nedeniyle on dört ay Türkiye dışında kalmıştır. Kanun’un 45. maddesi eğitim nedeniyle yurt dışında kalışı istisna saydığından izin iptal edilmemelidir. İptal edilmişse öğrenci belgesi ve giriş çıkış kayıtlarıyla dava açılabilir veya iznin yeniden verilmesi için başvurulabilir (Yönetmelik m.43).
Kontrol Listesi
- İptal kararının hangi maddenin hangi bendine dayandığını tespit edin.
- Tebliğ tarihini not edin; altmış günlük dava süresini hesaplayın (2577 m.7).
- Yurt dışında kalış nedeniyle iptalde tebliğden itibaren on gün içinde yeniden başvuru imkânını değerlendirin (Yönetmelik m.21/12).
- Son bir yıldaki giriş çıkış kayıtlarınızı alın; sağlık, eğitim veya görev nedeniyle geçen süreleri belgeleyin.
- Aile bağlarınızı, ikamet sürenizi ve çocukların okul kayıtlarını dosyaya koyun (m.25/1).
- Sınır dışı etme kararı tebliğ edilirse yedi gün içinde ayrıca dava açın (m.53/3).
- Gerekçe değiştiğinde on gün içinde yeni amaca uygun izin başvurusu yapın (Yönetmelik m.26/1).
- Dava sürerken adres değişikliğinizi mahkemeye ve Göç İdaresine bildirin.
İkamet izninin iptali ve buna bağlı sınır dışı süreci için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Yurt dışında geçen sağlık veya eğitim sürelerini belgelememek.
- Boşanma veya iş değişikliğinden sonra on gün içinde geçiş başvurusu yapmamak.
- İptal kararına karşı dava açıp sonra gelen sınır dışı kararına karşı yedi günlük süreyi kaçırmak.
- Yurt dışında kalış nedeniyle iptalde on günlük yeniden başvuru imkânını bilmemek.
- Adres değişikliğini bildirmemek ve tebligatı kaçırmak.
- Yürütmenin durdurulmasını talep etmemek.
Sıkça Sorulan Sorular
İkamet izni hangi durumlarda iptal edilir?
İznin şartlarının ortadan kalkması, amaç dışı kullanım, geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararı bulunması ve yönetmelikteki sürelerden fazla yurt dışında kalınması hâllerinde. Her izin türünün kendi maddesi vardır (m.33, 36, 40, 45, 47, 49).
Kısa dönem ikamet izni sahibi ne kadar yurt dışında kalabilir?
Zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim ve sağlık nedenleri hariç son bir yıl içinde toplam yüz yirmi günden fazla yurt dışında kalınırsa izin iptal edilir (Yönetmelik m.29/1-c).
Aile ikamet izni sahibi ne kadar yurt dışında kalabilir?
Aynı istisnalar hariç son bir yıl içinde toplam yüz seksen günden fazla kalışta izin iptal edilir (Yönetmelik m.33/1-d).
Uzun dönem ikamet izni hangi durumda iptal edilir?
Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit ve sağlık, eğitim ile zorunlu kamu hizmeti dışında kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında kalma hâllerinde (m.45).
İkamet iznim iptal edildi, sınır dışı edilir miyim?
İkamet izni iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (m.54/1-f). Karar alınırsa yedi gün içinde dava açılmalıdır; dava süresince sınır dışı edilmezsiniz (m.53/3).
İptal kararına karşı dava süresi ne kadar?
Tebliğden itibaren altmış gündür (2577 m.7).
Yurt dışında kalış nedeniyle iptal edilen izni yeniden alabilir miyim?
Evet. Yeni gerekçe istenmez; Türkiye’de iseniz tebliğden itibaren on gün içinde başvurabilirsiniz, ancak harç bir kat fazlasıyla alınır (Yönetmelik m.21/11-12).
Boşanınca aile ikamet iznim iptal edilir mi?
Aile ikamet izninin şartı ortadan kalkar. Ancak Türk vatandaşıyla evli yabancıya, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmışsa kısa dönem ikamet izni verilebilir; aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse süre aranmaz (m.34/6).
Valilik iptal kararı verirken neleri dikkate almalı?
Yabancının Türkiye’deki aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını (m.25/1).
Cezaevindeyken ikamet iznim iptal edilir mi?
Cezaevinde veya geri gönderme merkezinde geçen süreler ihlal sayılmaz; ancak ikamet izni iptal edilebilir. Bu bir takdir işlemidir (m.26/1).
İptalden sonra yeni ikamet izni başvurusu yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz; ancak altı ay içinde yapılan başvurularda yeni bir talep gerekçesi istenir (Yönetmelik m.21/10). Kamu düzeni gerekçesiyle uzun dönem izni iptal edilenler başka bir ikamet iznine başvuramaz (Yönetmelik m.42/4).
Anlaşmalı evlilik şüphesi tek başına iptal sebebi midir?
Hayır. Şüphe araştırma başlatır; iptal için evliliğin ikamet izni amacıyla yapıldığının tespit edilmesi gerekir (m.37/1; Yönetmelik m.34).
Çalışma iznim iptal edildi, ikamet iznim ne olur?
Çalışma izni ikamet izni sayıldığından kalış dayanağınız etkilenir; on gün içinde ikamet izni başvurusu yapabilirsiniz (m.27; Yönetmelik m.21/6).
Dava açınca iptal kararı durur mu?
Kendiliğinden durmaz. Telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa yürütmenin durdurulması istenebilir (2577 m.27/2).


