İkamet izni uzatma başvurusu, iznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda süre dolmadan önce valiliğe yapılır (6458 m.24/2). Süresinde başvuran yabancıya harca tabi olmayan bir müracaat belgesi verilir. Yabancı, izni sona ermiş olsa bile karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de kalabilir. Uzatılan izin, önceki iznin bitim tarihinden başlar; arada gün kaybı olmaz. Başvuru belgeler tamamlandıktan sonra en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır. Eksik belge otuz gün içinde tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır. Süreyi on güne kadar aşanların başvuruları da alınır. On günden fazla ve kabul edilebilir bir gerekçe olmadan ihlal ise sınır dışı etme sebebidir. Uzatma reddedilirse yabancıya on gün kalma imkânı veren bir belge verilir. Bu sürede çıkmayan hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir. Ret kararına karşı altmış gün içinde dava açılabilir; dava kendiliğinden yürütmeyi durdurmadığı için yürütmenin durdurulması da istenmelidir.
İkamet izniniz bitmek üzere mi?
Başvuru takviminizi, pasaport ve sigorta sürelerinizi ve gerekçenizin hâlâ geçerli olup olmadığını birlikte kontrol edelim; ret kararı geldiyse on günlük süre işlemeden yol haritasını çıkaralım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Uzatma Başvurusu Ne Zaman Yapılır?
Kanun’un 24. maddesinin ikinci fıkrası ve Yönetmeliğin 21. maddesinin beşinci fıkrası aynı kuralı koyar: uzatma başvuruları, ikamet izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda ikamet izni süresi dolmadan önce valiliklere yapılır. Bu kural iki sınır çizer. Altmış gün, başvurunun en erken yapılabileceği tarihi gösterir. “Her koşulda süre dolmadan önce” ifadesi ise en geç tarihi gösterir ve Kanun’un bütün koruma hükümleri bu sınıra uyulmasına bağlıdır.
Örnek başvuru takvimi (izin bitiş tarihi 30 Haziran)
| Aşama | Tarih | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvuru penceresi açılır | 1 Mayıs | 6458 m.24/2; Yönetmelik m.21/5 |
| Belgelerin tamamlanması için güvenli son tarih | Mayıs ayının ilk yarısı | Eksik belge için otuz gün (Yönetmelik m.22/1) |
| Başvurunun yapılabileceği son gün | 30 Haziran | 6458 m.24/2 |
| Yeni iznin başlangıcı | 30 Haziran’ın ertesi günü | 6458 m.24/3; Yönetmelik m.23/1-d |
Çalışma izniyle kalan yabancılar için aynı pencere 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 7. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir: çalışma izni uzatma başvurusu, iznin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan yapılır; süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir. Çalışma izninin sona erdiği tarih aynı zamanda ikamet izninin de bitiş tarihidir; süresini uzatmayan veya yeni durumuna uygun izin almayan yabancı ikamet izni ihlali yapmış sayılır (Yönetmelik m.25/3). Çalışma izni süreçleri için Yabancıların Çalışma İzni yazımıza bakabilirsiniz.
Nereye ve Nasıl Başvurulur?
İkamet izinleri valiliklerce uzatılır ve uzatma başvuruları valiliklerce sonuçlandırılır (m.24/1, m.24/4). Uzatma başvuruları elektronik ortamda da alınabilir; usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenir (Yönetmelik m.23/1-g). Uygulamada başvuru e-İkamet sistemi üzerinden doldurulur, ardından randevu gününde belgeler il göç idaresi müdürlüğüne teslim edilir. Başvurunun yabancı tarafından bizzat yapılması esastır; yasal temsilci veya vekâletnameye sahip avukat aracılığıyla da yapılabilir (Yönetmelik m.21/4).
Yönetmeliğin 22. maddesi değerlendirme sürecinin üç temel kuralını koyar. Başvuru sırasında eksik veya tamamlayıcı bilgi ve belgeler yabancıya bildirilir; bildirimden itibaren otuz gün içinde tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır (m.22/1). Başvuru, bilgi ve belgelerin tam olarak teslim edildiği tarihten itibaren en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır; süre uzarsa yabancıya bilgi verilir (m.22/2). Değerlendirme sırasında yabancıyla görüşme yapılabilir ve gerekirse kamu düzeni ile kamu güvenliği bakımından araştırma yapılır (m.22/3, m.22/4).
Başvurunun işlemden kaldırılması, özellikle son günlere bırakılmış başvurularda tehlikelidir. İşlemden kaldırılan başvuru üzerine verilmiş müracaat belgesinin koruması da sona erer ve bu tarihte izin süresi dolmuşsa yabancı ihlal durumuna düşebilir. Bu nedenle belgelerin pencerenin başında, eksiksiz hazırlanması gerekir.
Müracaat Belgesi Ne Sağlar?
Kanun’un 24. maddesinin ikinci fıkrasına göre uzatma başvurusunda bulunanlara harca tabi olmayan bir belge verilir ve bu yabancılar, ikamet izni süreleri sona ermiş olsa dahi haklarında karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de ikamet edebilir. Yönetmeliğin 21. maddesinin sekizinci ve dokuzuncu fıkraları bu belgeyi “ikamet izni müracaat belgesi” olarak adlandırır ve sağladığı hakları sayar.
İkamet izni müracaat belgesinin hukuki etkileri
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kime verilir? | Türkiye içinden başvuru veya uzatma başvurusunu tamamlayana | Yönetmelik m.21/8 |
| Harç | Belge tek başına hiçbir harç, resim ve ücrete tabi değildir | 6458 m.24/2; Yönetmelik m.21/9-c |
| Kalma hakkı | Başvuru sonuçlanıncaya kadar, izin süresi bitmiş olsa bile | 6458 m.24/2; Yönetmelik m.21/9-ç |
| Yurt dışına çıkış | İkamet harcı ödendiği kanıtlanır ve talep edilen izin süresi içinde kalınırsa birden fazla çıkış yapılabilir; on beş gün içinde dönüşte vize aranmaz | Yönetmelik m.21/9-d |
| On beş günü aşan dönüş | Vize genel hükümleri uygulanır; 180 günde 90 gün kuralı saklıdır | Yönetmelik m.21/9-d |
Müracaat belgesi, idarenin karar süresini uzatmasının yükünü yabancıdan alır. Değerlendirme doksan günü aşsa bile süresinde başvurmuş yabancı kaçak durumuna düşmez. Ancak belge bir izin değildir; başvuru reddedildiğinde koruma sona erer ve ret kararıyla birlikte on günlük çıkış süresi başlar.
Uzatılan İzin Ne Zamandan Başlar?
Kanun’un 24. maddesinin üçüncü fıkrasına göre uzatılan ikamet izinleri, yasal izin sürelerinin bitim tarihinden itibaren başlatılır. Yönetmelik aynı kuralı tekrarlar ve her uzatmada yeni ikamet izni belgesi düzenleneceğini ekler (Yönetmelik m.23/1-d, f). Karar ister bir ayda ister beş ayda çıksın, yeni izin eski iznin bittiği günün ertesinden başlar. Böylece izin süreleri arasında boşluk oluşmaz.
Bu kural kesintisiz ikamet hesabı bakımından da önemlidir. Uzun dönem ikamet izninde Yönetmelik, ikamet izni olmadan Türkiye’de kalınan süreleri kesinti sayar (Yönetmelik m.40/2-a). Süresinde yapılmış uzatma başvurusunun değerlendirildiği dönem, Kanun’un açık hükmü karşısında ikametsiz kalış sayılmamalıdır. Buna karşılık süre geçirildikten sonra yapılan başvurularda arada kalan günler kesinti olarak dikkate alınabilir. Ayrıntılar için Uzun Dönem İkamet İzni yazımıza bakabilirsiniz.
Uzatmada Aranan Şartlar
Uzatma, iznin ilk verilişindeki şartların hâlâ devam ettiğinin yeniden değerlendirilmesidir. Her izin türünün kendi şartları vardır; bunlara ek olarak bütün uzatma başvurularında aranan ortak kurallar bulunur.
Bütün uzatma başvurularında aranan ortak kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Pasaport süresi | İzin, pasaportun geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa verilir; pasaport süresi yetmezse izin kısa düzenlenir | 6458 m.21/2, m.23/1; Yönetmelik m.23/1-a |
| Sağlık sigortası | Talep edilen izin süresini kapsayan geçerli sigorta; genel sağlık sigortalıları için ayrıca aranmaz | Yönetmelik m.22/13, m.22/14 |
| Maddi imkân | Aile ve uzun dönem dışındaki izinlerde beyan esas; ikna edici değilse belge istenir | Yönetmelik m.22/6 |
| Borçlar | Vize ihlalinden veya önceki izinden doğan ya da amme alacağı niteliğindeki borçlar, yargılama giderleri ve TCK’ya göre takip edilen borç ve cezalar ödenmemişse başvuru reddedilir | Yönetmelik m.22/10 |
| Adres | Adres eksiksiz beyan edilir; gerekirse yerinde araştırma yapılır | Yönetmelik m.22/7, m.22/8 |
Pasaport kuralı uygulamada en sık gözden kaçan noktadır. Pasaportunun bitmesine sekiz ay kalan bir yabancı bir yıllık uzatma talep etse bile izin en fazla pasaportun bitiminden altmış gün öncesine kadar düzenlenir. Bu nedenle pasaportun uzatma başvurusundan önce yenilenmesi, kısa süreli izinle tekrar başvuru yapma zorunluluğunu önler. Sağlık sigortası için Yabancılarda Sağlık Sigortası Yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.
İzin türüne göre uzatma kuralları
| İzin türü | Her uzatmada en fazla | Uzatılmama sebepleri |
|---|---|---|
| Kısa dönem | İki yıl; yatırım ve KKTC vatandaşlığı gerekçesinde beş yıl (m.31/2, m.31/5) | Şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması, amaç dışı kullanım, geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararı (m.33) |
| Aile | Üç yıl; destekleyicinin izin süresini aşamaz (m.34/1) | m.36; uzatmadan önce anlaşmalı evlilik araştırması yapılabilir (m.37/1) |
| Öğrenci | Öğrenim süresi; ilk ve ortaöğretimde birer yıl (m.38) | Şartların ortadan kalkması, öğrenimin sürdürülemeyeceğinin anlaşılması, amaç dışı kullanım (m.40) |
| İnsani | Bakanlıkça belirlenen süre; Genel Müdürlük onayı (m.46/1) | İzni zorunlu kılan şartların ortadan kalkması; Bakanlık onayı (m.47) |
| İnsan ticareti mağduru | Altı ay; toplam üç yılı geçemez (m.49/1) | Faillerle yeniden bağ kurulması (m.49/2) |
| Uzun dönem | Süresiz; uzatma yok | Yalnızca iptal (m.45) |
Türlere özgü ayrıntılar için Kısa Dönem İkamet İzni, Aile İkamet İzni, Öğrenci İkamet İzni ve İnsani İkamet İzni yazılarımıza bakabilirsiniz.
Gerekçe Değiştiyse: Uzatma Değil Geçiş
Uzatma, aynı gerekçeyle kalmaya devam etmek içindir. İznin verilmesine esas olan gerekçe sona erdiyse veya değiştiyse yabancı yeni kalış amacına uygun bir izin talep eder (m.29/1). Yönetmeliğin 26. maddesinin birinci fıkrasına göre gerekçesi sona eren yabancı, gerekçenin sona erdiği tarihten itibaren on gün içinde yeni izin için valiliğe başvurur ve mevcut izni, gerekçenin ortadan kalktığı tarih itibarıyla sona erdirilir. Mevcut gerekçesine ek olarak yeni bir gerekçesi doğan yabancı ise mevcut izniyle kalmaya devam edebileceği gibi altmış günlük pencereyi beklemeden yeni izin talep edebilir (Yönetmelik m.26/3).
Çalışma izni iptal edilen veya sona erenler on gün içinde ikamet izni başvurusu yapmalıdır; çalışma izni uzatma başvurusu reddedilenler için bu on günlük süre, ret kararının tebliğinden başlar (Yönetmelik m.21/6, m.21/7). Boşanma, öğrenimin bitmesi, işten ayrılma ve destekleyicinin ölümü bu kuralın en sık uygulandığı durumlardır. Bu durumlarda iznin bitiş tarihini beklemek hatadır; on günlük süre gerekçenin sona erdiği günden işler.
Uzatma başvurunuz reddedildi mi?
Ret kararıyla birlikte on günlük çıkış süresi başlar ve dava kendiliğinden bu süreyi durdurmaz. Yürütmeyi durdurma talepli davayı hemen hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
İlk Başvuru ile Uzatma Arasındaki Farklar
İlk ikamet izni başvurusu ve uzatma başvurusu
| Konu | İlk başvuru | Uzatma |
|---|---|---|
| Başvuru yeri | Kural olarak konsolosluk; Kanun’da sayılan hâllerde valilik (m.21/1, m.22) | Valilik (m.24/1) |
| Başvuru zamanı | Yurt içinde vize veya vize muafiyeti süresi bitmeden (Yönetmelik m.21/2) | Bitişe altmış gün kalmasından itibaren, süre dolmadan (m.24/2) |
| İznin başlangıcı | Vize veya vize muafiyetinin sona erdiği tarih; talep hâlinde müracaat tarihi (Yönetmelik m.23/1-ç) | Önceki iznin bitim tarihi (m.24/3; Yönetmelik m.23/1-d) |
| Karar verilinceye kadar kalış | Müracaat belgesiyle (Yönetmelik m.21/9-ç) | Müracaat belgesiyle, izin süresi dolmuş olsa bile (m.24/2) |
| Belge | Yeni ikamet izni belgesi | Her uzatmada yeni belge (Yönetmelik m.23/1-f) |
İlk başvuru ile uzatma arasındaki en önemli fark, Kanun’un uzatma başvurusuna açıkça tanıdığı korumadır. İlk başvuruda yabancı vize veya vize muafiyeti süresi içinde başvurmak zorundadır ve müracaat belgesi başvuru sonuçlanıncaya kadar kalma hakkı sağlar. Uzatmada ise Kanun, izin süresi sona ermiş olsa dahi karar verilinceye kadar kalınabileceğini ve yeni iznin eski iznin bitiminden başlayacağını ayrıca hükme bağlamıştır.
Uzatmayı Beklemeden Yapılması Gereken Bildirimler
İzin süresi devam ederken ortaya çıkan bazı değişiklikler uzatma tarihine bırakılamaz. Yönetmeliğin 23. maddesinin ikinci fıkrasına göre ikamet adresi, medeni hâl, pasaportta ad veya soyadı değişikliği gibi durumlarda yirmi iş günü içinde valiliğe bildirim yapılır. İkametgâhını izni aldığı ilden başka bir ile taşıyan yabancı, taşındığı ilde ikamet etmek için en geç yirmi iş günü içinde yeni izin başvurusunda bulunur. İzin türü değişmiyorsa yeni belge düzenlenir, ancak harcı ödenmiş süre tekrar harca tabi tutulmaz (Yönetmelik m.23/3).
İkamet izni belgesi kaybolur, çalınır, hatalı düzenlenir veya yıpranırsa yeniden düzenlenir. Kayıp, çalınma ve yıpranma hâllerinde belge ücreti tam, iznin harcı ise yarım olarak alınır (Yönetmelik m.23/4). İzin süresi yabancının talebi hâlinde kısaltılabilir (Yönetmelik m.23/5). Adres değişikliğinin bildirilmemesi, uzatma başvurusunda adres araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına yol açabilir. Adres kaydı için Yabancı Kimlik Numarası ve Adres Kaydı yazımıza bakabilirsiniz.
Gözaltı, Cezaevi ve İdari Gözetimde Geçen Süre
Kanun’un 26. maddesinin birinci fıkrasına göre tutuklu veya hükümlü olarak cezaevinde ya da idari gözetim altında geri gönderme merkezinde geçirilen süreler ikamet izni süresinin ihlali sayılmaz; bu kişilerin varsa izinleri iptal edilebilir. Yönetmeliğin 24. maddesi gözaltında bulunanları da bu kapsama alır ve hakkında işlem tesis edildikten sonraki süreler için vize veya ikamet izni ihlali yapılmış sayılmayacağını düzenler. Bu kapsama girmeden önce ihlal varsa, ihlal edilen süreler için genel hükümlere göre işlem yapılır (Yönetmelik m.24/2). Bu yabancıların ikamet izni talepleri değerlendirmeye alınmaz (Yönetmelik m.24/3). Dolayısıyla tutukluluk sırasında izin süresi biten yabancı, bu süre için ihlal yapmış sayılmaz; ancak tahliyeden sonra durumuna uygun izin için vakit kaybetmeden başvurmalıdır.
Süre Kaçırıldıysa Ne Olur?
Kanun, süre geçtikten sonra yapılan uzatma başvurusunu düzenlemez; ancak Yönetmelik ve sınır dışı etme hükümleri gecikmenin süresine göre farklı sonuçlar bağlar.
Gecikmenin süresine göre sonuçlar
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İzin süresi on güne kadar aşılmış | Başvuru alınır | Yönetmelik m.21/2 |
| On günden fazla aşılmış, idari ihtiyaç veya yabancının durumu gerektiriyor | On gün şartına bağlı kalınmadan başvuru alınabilir; yeni izin başvuru tarihinden başlar, aradaki süre için Harçlar Kanunu’na göre harç tahakkuk eder | Yönetmelik m.21/2, m.21/3 |
| Kabul edilebilir gerekçe olmadan on günden fazla ihlal | Sınır dışı etme kararı sebebi | 6458 m.54/1-g |
| Sınır dışı kararından önce çıkmak için valiliğe başvuru | Harç ve cezalar ödenirse giriş yasağı bir yılı geçemez | 6458 m.9/4; Yönetmelik m.8/2-b |
| Çıkış için kendiliğinden sınır kapısına gelme | Sınır dışı kararı alınmaz; harç ve cezalar ödenirse giriş yasağı alınmayabilir | Yönetmelik m.52/1-ç, m.8/2-c |
Kanun “kabul edilebilir gerekçe” kavramını tanımlamamıştır. Hastanede yatış, ağır hastalık, doğal afet veya resmî makamlardan kaynaklanan gecikme gibi belgelenebilen hâller bu kapsamda ileri sürülebilir; gerekçenin belgeyle desteklenmesi zorunludur. Gecikmenin vize ve ikamet ihlali olarak kayda geçmesi, ileride yapılacak vize ve ikamet başvurularında da dikkate alınabilir. Giriş yasağı süreleri ve kodları için Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları yazımıza bakabilirsiniz.
Uzatma Reddedilirse: On Gün, Erteleme ve Dava
Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali valiliklerce yapılır ve yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta yabancının karara karşı haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve diğer yasal hak ve yükümlülükleri yer alır (m.25). Valilik bu işlemlerde yabancının Türkiye’deki aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını göz önünde bulundurmak zorundadır ve karar ertelenebilir (m.25/1).
Uzatma reddinden sonra işleyen süreler
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ret üzerine verilen belge | Harca tabi olmayan, Türkiye’de on güne kadar kalma imkânı tanıyan belge | Yönetmelik m.22/11 |
| Kararın icrasının ertelenmesi | Bir ay kalma hakkı veren belge; şartlar sürerse birer ay uzatılabilir, kalınan sürenin harcı alınır | Yönetmelik m.22/18 |
| On gün içinde çıkmama | Sınır dışı etme kararı sebebi | 6458 m.54/1-j |
| Kendiliğinden sınır kapısına gelme | On gün geçmiş olsa da sınır dışı kararı alınmaz | Yönetmelik m.52/1-d |
| Altı ay içinde yeniden başvuru | Yeni bir talep gerekçesi sunulması istenir | Yönetmelik m.21/10 |
| Dava | Tebliğden itibaren altmış gün; yürütmenin durdurulması istenebilir | 2577 m.7, m.27/2 |
Burada çok önemli bir ayrım vardır. Kanun’un 53. maddesinin üçüncü fıkrası, sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük dava yolunu ve yargılama süresince sınır dışı etmeme kuralını yalnızca sınır dışı etme kararları için öngörür. Uzatma reddine karşı açılan iptal davası ise on günlük çıkış süresini ve bu sürenin sonunda alınabilecek sınır dışı etme kararını kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması mutlaka istenmeli, durumun gereklerine göre teminat aranmaması da talep edilmelidir (2577 m.27/6). Ret ve iptalin genel rejimi için İkamet İzni Başvurusu ve Reddi ve İkamet İzninin İptali yazılarımıza, sınır dışı etme kararı alınırsa izlenecek yol için Sınır Dışı Etme Kararı ve İtiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Örnek Durumlar
Karar beş ay gecikti. Yabancı, izninin bitmesine kırk gün kala başvurmuş ve müracaat belgesi almıştır. Karar, izin bittikten beş ay sonra olumlu çıkar. Bu beş ay boyunca yabancı belgeyle yasal olarak Türkiye’de kalmıştır (m.24/2). Yeni izin, eski iznin bittiği günün ertesinden başlar (m.24/3); beş ay ikametsiz kalış sayılmaz.
Son gün başvuru, eksik belge. Yabancı izninin son günü başvurur; sigorta poliçesinin eksik olduğu bildirilir ve otuz gün içinde tamamlamaz. Başvuru işlemden kaldırılır (Yönetmelik m.22/1). İzin süresi zaten dolmuş olduğundan yabancı ihlal durumuna düşer; yeni başvurusu ancak Yönetmeliğin 21. maddesinin ikinci fıkrasındaki istisna çerçevesinde alınabilir.
Yedi gün gecikmiş başvuru. İzni bittikten yedi gün sonra başvuran yabancının başvurusu alınır (Yönetmelik m.21/2). Bu gecikme Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendindeki on günlük sınırın altında kaldığı için sınır dışı etme sebebi oluşturmaz. Ancak aradaki yedi gün ikamet izni bulunmayan süredir ve uzun dönem başvurusunda kesinti hesabında dikkate alınabilir.
Pasaportu bitmek üzere olan yabancı. Pasaportunun bitmesine beş ay kalan yabancı bir yıllık uzatma talep eder. İzin en fazla pasaportun bitiminden altmış gün öncesine kadar, yani yaklaşık üç ay için düzenlenir (m.23/1). Yabancı kısa süre sonra yeniden başvuru yapmak zorunda kalır. Pasaportun başvurudan önce yenilenmesi bu sorunu önler.
Öğrenimi biten öğrenci. Mezuniyet belgesini alan öğrencinin gerekçesi sona ermiştir. Öğrenci izninin bitiş tarihini beklemeden, gerekçenin sona erdiği tarihten itibaren on gün içinde kısa dönem veya başka bir izne geçiş başvurusu yapmalıdır (Yönetmelik m.26/1). Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanların kısa dönem iznine geçiş başvuruları valiliğe yapılır (m.22/1-ı).
Uzatma reddi ve okuldaki çocuklar. Altı yıldır Türkiye’de yaşayan ve çocukları okula giden bir yabancının uzatma talebi gerekçesi açıklanmadan reddedilmiştir. Kanun’un 25. maddesinin birinci fıkrası aile bağlarının ve çocuğun yüksek yararının gözetilmesini emreder. İşlemde bu değerlendirme yoksa iptal davasında güçlü bir hukuka aykırılık sebebi vardır. Dava yürütmenin durdurulması talebiyle ve on günlük süre dolmadan açılmalıdır.
Uzatma Reddine Karşı Dava Dilekçesi
Aşağıdaki metin, kısa dönem ikamet izni uzatma talebi “iznin veriliş amacı dışında kullanıldığı” gerekçesiyle reddedilen ve ailesiyle Türkiye’de yaşayan yabancı için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan husus metinden çıkarılmalıdır.
[ … ] NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR
DAVACI: [Ad Soyad], [uyruğu] uyruklu, Yabancı Kimlik No: [ … ], [adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres]
DAVALI: [ … ] Valiliği (İl Göç İdaresi Müdürlüğü)
DAVA KONUSU: Davacının kısa dönem ikamet izni uzatma talebinin reddine ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin yürütmesinin durdurulması ve iptali.
TEBLİĞ TARİHİ: [tarih]
AÇIKLAMALAR
1. Dava süresinde açılmıştır (2577 sayılı Kanun m.7; 6458 sayılı Kanun m.25/2)
Dava konusu işlem davacıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Dava altmış günlük süre içinde açılmıştır.
2. Uzatma başvurusu süresinde yapılmıştır (6458 sayılı Kanun m.24/2)
Davacının ikamet izni [tarih] tarihinde sona erecek iken uzatma başvurusu [tarih] tarihinde, Kanun’da öngörülen altmış günlük süre içinde yapılmış ve davacıya ikamet izni müracaat belgesi verilmiştir. Davacı, ret kararının tebliğine kadar Türkiye’de yasal olarak bulunmuştur.
3. İznin amaç dışı kullanıldığı somut bir olguyla gösterilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.33/1-b)
İşlemde yalnızca Kanun hükmü tekrar edilmiş, davacının iznini hangi davranışıyla, hangi tarihte ve hangi tespite dayanılarak amacı dışında kullandığı açıklanmamıştır. Davacı izni [taşınmaz sahibi olarak / tedavi amacıyla] almış ve bu amaçla Türkiye’de kalmaya devam etmektedir. İdari işlemin sebep unsurunun somut olgularla ortaya konmadığı bir işlem hukuka uygun değildir.
4. Kısa dönem iznin şartları devam etmektedir (6458 sayılı Kanun m.32; Yönetmelik m.22/6, m.22/13)
Davacının [adres]teki konutu genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygundur ve adres kayıt sisteminde kayıtlıdır. Talep edilen izin süresini kapsayan sağlık sigortası, gelirini gösteren belgeler ve adli sicil kaydı başvuru dosyasında yer almaktadır. Hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı da yoktur.
5. Aile bağları ve çocukların yüksek yararı değerlendirilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.25/1; Anayasa m.20, m.41; AİHS m.8)
Davacı [ … ] yıldır Türkiye’de eşi ve [ … ] çocuğuyla birlikte yaşamaktadır. Çocuklar [okul adı]nda öğrenim görmektedir. Kanun, uzatmama işlemlerinde aile bağlarının, ikamet süresinin ve çocuğun yüksek yararının gözetilmesini ve gerektiğinde kararın ertelenmesini öngörür. İşlemde bu yönde hiçbir değerlendirme yoktur.
6. Yürütmenin durdurulması şartları oluşmuştur (2577 sayılı Kanun m.27/2; 6458 sayılı Kanun m.54/1-j)
Ret kararıyla birlikte davacıya yalnızca on gün kalma imkânı veren belge verilmiştir. Bu sürenin sonunda davacı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilecektir. İkamet izni uzatma reddine karşı açılan dava, sınır dışı etme kararlarına karşı açılan davalardan farklı olarak kendiliğinden yürütmeyi durdurmamaktadır. İşlemin uygulanması hâlinde davacı ailesinden ayrılacak ve çocukların eğitimi kesintiye uğrayacaktır. Bu zarar telafisi güçtür ve işlem açıkça hukuka aykırıdır.
7. Delillerin getirtilmesi (2577 sayılı Kanun m.20/1)
İşleme esas alınan tutanak, araştırma raporu ve diğer belgelerin davalı idareden istenmesini talep ediyoruz.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle öncelikle dava konusu işlemin yürütmesinin teminatsız olarak durdurulmasına, yargılama sonunda işlemin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
EKLER: Ret işlemi ve tebliğ belgesi, ikamet izni müracaat belgesi, önceki ikamet izni belgeleri, tapu veya kira sözleşmesi, ikametgâh belgesi, sağlık sigortası poliçesi, gelir belgeleri, çocukların öğrenci belgeleri, nüfus kayıtları, vekâletname.
Kontrol Listesi
- İzin bitiş tarihini takvime alın ve altmış gün geriye sayın (m.24/2).
- Pasaportunuzun talep ettiğiniz izin süresinden en az altmış gün uzun olduğunu kontrol edin (m.21/2, m.23/1).
- Talep edilen izin süresini kapsayan sağlık sigortasını hazırlayın (Yönetmelik m.22/13).
- Vize veya önceki izinden doğan harç, ceza ve amme alacaklarınızı ödeyin (Yönetmelik m.22/10).
- Adres kaydınızın güncel olduğunu kontrol edin (Yönetmelik m.23/2).
- Başvuruyu pencerenin başında yapın; eksik belge bildirilirse otuz gün içinde tamamlayın (Yönetmelik m.22/1).
- Müracaat belgesini saklayın; karar çıkana kadar kalma hakkınızın dayanağıdır (m.24/2).
- Gerekçeniz sona erdiyse uzatma değil, on gün içinde geçiş başvurusu yapın (Yönetmelik m.26/1).
- Ret hâlinde on günlük süreyi ve altmış günlük dava süresini aynı gün takvime alın.
İkamet izni uzatma başvurusu, süre aşımı ve ret kararına karşı dava için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Başvuruyu son güne bırakmak ve eksik belge bildiriminde süreyi kaçırmak.
- Pasaport süresini kontrol etmeden uzun süreli izin talep etmek.
- Sağlık sigortasını talep edilen izin süresini kapsamayacak şekilde yaptırmak.
- Ödenmemiş harç ve cezalarla başvuru yapmak.
- Gerekçe sona erdiği hâlde iznin bitiş tarihini beklemek.
- Uzatma reddine karşı dava açınca on günlük sürenin kendiliğinden durduğunu sanmak.
- Müracaat belgesiyle on beş günden uzun süre yurt dışında kalmak.
- Başka bir ile taşındığı hâlde yirmi iş günü içinde yeni il için başvuru yapmamak (Yönetmelik m.23/3).
Sıkça Sorulan Sorular
İkamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılır?
İznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda süre dolmadan önce (m.24/2; Yönetmelik m.21/5).
İznim bitti ama karar çıkmadı, kaçak mı sayılırım?
Hayır. Süresinde başvurduysanız müracaat belgesiyle karar verilinceye kadar Türkiye’de kalabilirsiniz (m.24/2).
Uzatılan izin hangi tarihten başlar?
Önceki iznin bitim tarihinden; karar ne zaman çıkarsa çıksın gün kaybı olmaz (m.24/3; Yönetmelik m.23/1-d).
Uzatma başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Belgelerin tam teslim edildiği tarihten itibaren en geç doksan gün içinde; süre uzarsa yabancıya bilgi verilir (Yönetmelik m.22/2).
Eksik belge istendi, ne kadar sürem var?
Bildirimden itibaren otuz gün. Bu sürede tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır (Yönetmelik m.22/1).
Müracaat belgesiyle yurt dışına çıkabilir miyim?
İkamet harcını ödediğinizi kanıtlamanız ve talep ettiğiniz izin süresi içinde kalmanız kaydıyla çıkabilirsiniz; on beş gün içinde dönerseniz vize aranmaz (Yönetmelik m.21/9-d).
Süreyi birkaç gün kaçırdım, ne yapmalıyım?
On güne kadar gecikmiş başvurular alınır (Yönetmelik m.21/2). Vakit kaybetmeden başvurun; on günü aşan ve kabul edilebilir gerekçesi olmayan ihlal sınır dışı etme sebebidir (m.54/1-g).
Süreyi çok aştım ve ülkeden çıkmak istiyorum, ne olur?
Kendiliğinden sınır kapısına gelirseniz hakkınızda sınır dışı kararı alınmaz; harç ve cezaları öderseniz giriş yasağı alınmayabilir (Yönetmelik m.52/1-ç, m.8/2-c).
Uzatma reddedildi, ne kadar sürede çıkmalıyım?
Ret üzerine verilen belge on güne kadar kalma imkânı tanır. Bu sürede çıkmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (Yönetmelik m.22/11; m.54/1-j).
Dava açarsam on günlük süre durur mu?
Kendiliğinden durmaz. Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenmelidir (2577 m.27/2).
Pasaportum bitmek üzere, uzatma alabilir miyim?
Alabilirsiniz, ancak izin pasaportun geçerlilik süresinden altmış gün kısa düzenlenir (m.23/1). Pasaportu önce yenilemek daha uzun izin almayı sağlar.
Gerekçem değişti, uzatma mı yoksa yeni izin mi?
Gerekçe sona erdiyse uzatma değil, on gün içinde yeni kalış amacına uygun izin başvurusu yapılır (m.29; Yönetmelik m.26/1).
Uzatma başvurusunu avukat yapabilir mi?
Evet. Başvuru bizzat yapılabileceği gibi yasal temsilci veya vekâletnameye sahip avukat aracılığıyla da yapılabilir (Yönetmelik m.21/4).
İkamet izni belgem kayboldu, ne yapmalıyım?
Belge yeniden düzenlenir; kayıp ve çalınma hâlinde belge ücreti tam, iznin harcı yarım alınır (Yönetmelik m.23/4).
Cezaevinde geçen süre ikamet ihlali sayılır mı?
Hayır. Tutuklu veya hükümlü olarak cezaevinde ve idari gözetimde geçen süreler ihlal sayılmaz; ancak varsa izin iptal edilebilir (m.26/1; Yönetmelik m.24).
Uzun dönem ikamet izni uzatılır mı?
Hayır. Uzun dönem izni süresizdir; uzatma yoktur, yalnızca Kanun’daki iki sebeple iptal edilebilir (m.42, m.45).
Başka bir ile taşınırsam iznim ne olur?
Taşındığınız ilde yirmi iş günü içinde yeni izin için başvurmanız gerekir. İzin türü değişmiyorsa harcı ödenmiş süre tekrar harca tabi tutulmaz (Yönetmelik m.23/3).
İlgili Rehberler
- Yabancılar Hukuku Rehberi (küme rehberi)
- İkamet İzni Başvurusu ve Reddi
- İkamet İzninin İptali
- Kısa Dönem İkamet İzni
- Aile İkamet İzni
- Öğrenci İkamet İzni
- Uzun Dönem İkamet İzni
- İnsani İkamet İzni
- Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları
- Sınır Dışı Etme Kararı ve İtiraz
- Yabancılarda Sağlık Sigortası Yükümlülüğü
- Yabancıların Çalışma İzni
- Yabancı Kimlik Numarası ve Adres Kaydı


