Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları: Kod Nasıl Öğrenilir, Nasıl Kaldırılır?

Tahdit kodu, yabancı hakkında Göç İdaresi sistemine işlenen ve Türkiye’ye girişini kısıtlayan elektronik şerhtir. Kodun kendisi bir karar değil, bir kararın kaydıdır; bu nedenle hukuki mücadele koda değil, kodun dayandığı idari işleme karşı yürütülür.

Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: giriş yasağının iki ayrı dayanağı ve takdiri ile bağlı yetki ayrımı (6458 m.9/1 ve m.9/2), beş artı on yıllık süre rejimi, yasak kararı alınmayabilecek hâller, ön izin şartı, kaldırma yolları ve tebligat rejimi (m.10).

1) Tahdit Kodu ile İdari İşlem Ayrımı

Bu ayrım stratejik olarak belirleyicidir: “kodu kaldırma” talebi tek başına bir hukuki yol değildir. Önce kodun hangi işleme dayandığı tespit edilmeli, sonra o işleme karşı hareket edilmelidir.

Kodların dayanağı 6458 sayılı Kanunun giriş yasağına ilişkin 9 uncu maddesi ile sınır dışı hükümleridir; her kodun hukuki sonucu farklıdır.

Kod serileri

Kod serileri kanunda değil idari uygulamada oluşturulmuştur; bu nedenle her kodun somut karşılığı, dosyadaki işleme bakılarak belirlenmelidir.

2) Giriş Yasağının İki Ayrı Dayanağı

Kanun, giriş yasağını iki farklı fıkrada ve iki farklı yetki türüyle düzenler. Bu ayrım çoğu zaman gözden kaçar ancak savunmayı doğrudan etkiler.

Madde 9/1: Genel Müdürlük, gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak, kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancıların ülkeye girişini yasaklayabilir.

Madde 9/2: Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişi, Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanır.

İkinci satır savunma bakımından kritiktir: m.9/1 bir takdir yetkisi öngördüğünden, bu takdirin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı denetlenebilir.

Buna karşılık m.9/2’de idare bağlı yetki içindedir: sınır dışı kararı varsa yasak verilir. Bu hâlde asıl mücadele, giriş yasağına değil sınır dışı kararına yöneltilmelidir.

3) Süre Rejimi (m.9/3)

Türkiye’ye giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Ancak, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre Genel Müdürlükçe en fazla on yıl daha artırılabilir.

Artırımın şartları dardır ve üç noktada sınırlıdır:

Birinci satır dikkat çekicidir: artırım sebepleri arasında kamu sağlığı yer almaz. Kamu sağlığı yasak sebebi olabilir, ancak süreyi uzatma sebebi değildir.

İkinci satır ise ölçülülük denetiminin dayanağıdır: “ciddi tehdit” nitelendirmesinin somut olgularla desteklenmesi gerekir.

4) Yasak Kararı Alınmayabilecek Hâller

Kanun, iki hâlde giriş yasağı kararı alınmayabileceğini öngörür. Bu hükümler, ülkeyi kendi iradesiyle terk edenleri korur.

Gönüllü çıkış başvurusu (m.9/4)

Vize veya ikamet izni süresi sona eren ve bu durumları yetkili makamlarca tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak için valiliklere başvuruda bulunup hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancılara, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla, Türkiye’ye giriş yasağı kararı alınmayabilir.

İkinci şart bu hükmün özüdür: koruma, yakalanmadan önce başvuranlara tanınır. Denetimde tespit edilen bir ihlalde bu imkândan yararlanılamaz.

Bu fıkra 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 71 inci maddesiyle değiştirilmiştir. Önceki metinde bu hâlde giriş yasağı süresinin bir yılı geçemeyeceği öngörülüyordu; değişiklikle yasak kararının hiç alınmayabileceği düzenlenmiştir.

Terke davet edilenler (m.9/5)

56 ncı madde uyarınca Türkiye’yi terke davet edilenlerden, süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir.

Bu hüküm de aynı mantığa dayanır: kendisine tanınan süre içinde ülkeyi terk eden yabancı, giriş yasağından korunabilir.

Terke davette süre tanınmayanlar

Ancak bu imkân herkese açık değildir. Kanun, çıkış için süre tanınmayacakları sayar:

Bu gruplara giren yabancılar bakımından terke davet süresi tanınmadığından, m.9/5 kapsamındaki korumadan da yararlanılamaz.

Çıkış İzin Belgesi

Türkiye’den çıkış için süre tanınan kişilere Çıkış İzin Belgesi verilir ve bu belge hiçbir harca tabi değildir. Vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler ise saklıdır.

5) Ön İzin Şartı (m.9/7)

Giriş yasağının yanında daha hafif bir tedbir daha bulunur: ülkeye kabulün ön izne bağlanması.

Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sebebiyle Genel Müdürlükçe; idari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle ise valiliklerce yabancıların ülkeye kabulü ön izin şartına bağlanabilir.

İkinci satır pratik bir çözüm yolu gösterir: ödenmemiş idari para cezası veya kamu alacağı nedeniyle konulmuş bir ön izin şartı, borcun ödenmesiyle giderilebilecek nitelikte olabilir.

Bu nedenle kaydın hangi sebeple konulduğunun tespiti, izlenecek yolu doğrudan belirler.

6) Kaldırma ve Girişe İzin (m.9/6)

Genel Müdürlük, giriş yasağını kaldırabilir veya giriş yasağı saklı kalmak kaydıyla yabancının belirli bir süre için Türkiye’ye girişine izin verebilir.

İkinci satır sıkça yanlış anlaşılır: bu yol, yasağı ortadan kaldırmaz. Süre sona erdiğinde yasak kaldığı yerden devam eder.

Uygulamada bu ikinci seçenek, meşruhatlı vize yoluyla işletilir: yabancı, yasak süresi dolmadan belirli bir amaç ve süre için ülkeye girebilir.

7) Tebligat (m.10)

Giriş yasağına ilişkin tebligat, 9 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında olan yabancılara Türkiye’ye giriş yapmak üzere geldiklerinde sınır kapılarındaki yetkili makam tarafından, 9 uncu maddenin ikinci fıkrası kapsamında olan yabancılara ise valilikler tarafından yapılır.

Birinci satır, çoğu yabancının yasağını neden ancak sınır kapısında öğrendiğini açıklar: m.9/1 kapsamındaki tebligat, kişi giriş yapmak üzere geldiğinde yapılır.

Tebligatın zorunlu içeriği

Tebligatta, yabancıların karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabilecekleri ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.

Bu içeriğin eksik olması, sonradan ileri sürülebilecek bir usul itirazı oluşturur. Bu nedenle tebliğ edilen belgenin tam metni saklanmalıdır.

8) Kodun Öğrenilmesi

Hukuki yol seçilmeden önce yapılması gereken ilk iş, kaydın varlığının ve dayanağının tespitidir.

İkinci satır pratik bir çözümdür: yabancı ülkede bulunuyorsa, Türkiye’ye gelmeden vekili aracılığıyla kaydın öğrenilmesi mümkündür.

Bu, sınır kapısında geri çevrilme riskini ve buna bağlı masrafları önler.

Tespit edilmesi gerekenler

İkinci satır sürecin ekseni olduğundan en çok önem taşır: aynı kod, farklı işlemlere dayanabilir ve izlenecek yol buna göre değişir.

Yedinci satır ise bazı dosyalarda doğrudan çözüm sağlar: kayıt yalnızca ödenmemiş bir kamu alacağına dayanıyorsa, borcun kapatılmasıyla sorun giderilebilir.

9) Hangi Yol İzlenmeli?

Kaydın dayanağı belirlendikten sonra üç ana yol değerlendirilir.

Bu üç yol birbirinin alternatifi olabileceği gibi, sırayla da işletilebilir.

İptal davasında ileri sürülebilecekler

Beşinci satır teknik ancak güçlü bir argümandır: artırım yalnızca kamu düzeni veya kamu güvenliği sebebiyle mümkün olduğundan, kamu sağlığı gerekçesiyle uzatılmış bir süre tartışmaya açıktır.

Sekizinci satır ise Türkiye’de ailesi bulunan yabancılar bakımından ileri sürülür: işlemin aile birliği üzerindeki etkisi, ölçülülük değerlendirmesinin bir parçasıdır.

Sınır dışı kararı da varsa

İkinci satır bu stratejinin gerekçesidir: m.9/2 kapsamındaki yasak, sınır dışı kararına bağlı olarak doğduğundan, o kararın ortadan kalkması yasağın dayanağını da etkiler.

Sınır dışı süreçleri için sınır dışı kararına itiraz incelememize bakabilirsiniz.

Süreç boyunca saklanacaklar

• Tebliğ belgesinin tam metni ve tarihi,
• Sınır kapısı tutanakları,
• Başvuru ve ret yazıları,
• İdari para cezası ödeme belgeleri,
• Çıkış İzin Belgesi varsa,
• Türkiye’deki aile ve yaşam bağlarını gösteren belgeler.

Son madde, ölçülülük argümanının somutlaştırılmasında kullanılır ve dosyaya erken eklenmesi yararlı olur.

10) Sık Karşılaşılan Senaryolar

Aşağıdaki tablo, uygulamada en çok görülen durumları ve her birinde izlenecek yolu gösterir.

Birinci satır, yazının en pratik bilgisidir: süre ihlali yaşayan bir yabancı, yakalanmadan önce harekete geçerse giriş yasağından tümüyle korunabilir.

Altıncı satır ise idari bir düzeltme meselesidir: süresi dolmuş bir yasağın kaydının sürmesi hâlinde, kaydın güncellenmesi talep edilmelidir.

Zamanlamanın önemi

Tablo yukarıdan aşağıya doğru okunduğunda, seçeneklerin daraldığı görülür. Bu, konudaki en önemli pratik sonuçtur: erken hareket etmek, sonraki aşamalarda bulunmayan imkânlar sağlar.

Yurt dışından yürütülebilecekler

Bu tablo önemli bir yanlış anlamayı giderir: giriş yasağı bulunan bir yabancının hukuki süreci yürütebilmek için Türkiye’ye gelmesi gerekmez.

Vekâletname, bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenlenebilir ve süreç buradan yürütülebilir.

Bu nedenle sınır kapısında geri çevrilen bir yabancının, tekrar giriş denemesi yerine ülkesinden hukuki süreci başlatması hem daha güvenli hem daha az masraflıdır.

11) Giriş Yasağı ile Karıştırılan Kurumlar

Yabancılar hukukunda birbirine benzeyen ancak farklı sonuç doğuran birkaç kurum vardır.

İkinci satırdaki ayrım pratikte çok önemlidir: ön izin şartı bir yasak değildir. Şartın gerektirdiği izin alındığında giriş mümkündür.

Bu nedenle kaydın “yasak” mı yoksa “ön izin şartı” mı olduğunun tespiti, beklentinin doğru kurulmasını sağlar.

Aralarındaki bağlantılar

Dördüncü satır, giriş yasağının en geniş kapsamlı sonucudur: hakkında geçerli giriş yasağı bulunan yabancıya ikamet izni verilmediğinden, önce yasağın çözülmesi gerekir.

Bu nedenle ikamet izni başvurusu reddedilen yabancıların, ret gerekçesinde bir giriş yasağı bulunup bulunmadığını kontrol etmesi yerinde olur.

Hangi kayıt hangi sonucu doğurur?

Üçüncü satır, V serisi kayıtların bir bölümünde karşılaşılan durumdur: kayıt, girişi engellemek yerine başvuruların daha ayrıntılı incelenmesine yol açar.

Bu tür kayıtlarda strateji farklıdır: yasağın kaldırılması değil, başvurunun eksiksiz ve gerekçeli hazırlanması öne çıkar.

Bu nedenle her dosyada ilk adım aynıdır: kaydın türünün, dayanağının ve süresinin tespiti. Bu üç bilgi olmadan izlenecek yol doğru seçilemez.

12) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Kodu dava konusu sanmak. Dava, kodun dayandığı idari işleme karşı açılır.
• İki fıkrayı ayırmamak. m.9/1 takdiri, m.9/2 bağlı yetkidir.
• Sınır dışı kararını atlamak. m.9/2 hâlinde asıl mücadele o karara yöneltilmelidir.
• Süreyi sabit sanmak. Beş yıl kuraldır; on yıl daha artırılabilir.
• Kamu sağlığında artırım beklemek. Artırım sebepleri arasında kamu sağlığı yer almaz.
• Gönüllü çıkış imkânını kaçırmak. Koruma, tespit edilmeden önce başvuranlara tanınır.
• Süreli izni kaldırma sanmak. Belirli süre için izinde yasak saklı kalır.
• Tebliğ belgesini saklamamak. İçeriği usul itirazına dayanak oluşturur.

13) Kontrol Listesi

• Kaydın hangi işleme dayandığını tespit ettirin.
• Yasağın m.9/1 mi m.9/2 mi kapsamında olduğunu belirleyin.
• Sınır dışı kararı varsa öncelikle ona odaklanın.
• Yasak süresini ve başlangıcını öğrenin.
• Ödenmemiş idari para cezası varsa kapatın.
• Tebliğ belgesinin tam metnini saklayın.
• Kaldırma veya süreli izin seçeneklerini değerlendirin.
• Dava süresini takvime işleyin.

Yabancılar hukukunun diğer başlıkları için sınır dışı kararına itiraz, ikamet izni başvurusu ve ret kararına itiraz, ikamet izni türleri ve şartları, çalışma izni ve Turkuaz Kart, yabancılarda sağlık sigortası ve vatandaşlık reddine itiraz incelemelerimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tahdit kodu nedir?

Yabancılar hakkında Göç İdaresi Başkanlığı ve emniyet kayıtlarına işlenen; ülkeye girişi yasaklayan, izne bağlayan veya başvurularda ön inceleme gerektiren elektronik şerhlerdir.

Kodu dava edebilir miyim?

Kodun kendisi bir karar değil, bir kararın kaydıdır. Bu nedenle hukuki mücadele koda değil, kodun dayandığı idari işleme karşı yürütülür.

Kod serileri ne anlama gelir?

V serisi vize ve ikamet ihlâllerine ilişkindir ve bir bölümü girişten çok başvuruları ön incelemeye bağlar; Ç serisi süreli giriş yasaklarını gösterir; G, N ve O serileri güvenlik değerlendirmelerine ilişkin kayıtlardır.

Kod serileri kanunda mı düzenlenmiş?

Hayır, idari uygulamada oluşturulmuştur. Bu nedenle her kodun somut karşılığı, dosyadaki işleme bakılarak belirlenmelidir.

Giriş yasağının kaç ayrı dayanağı var?

İki: 6458 m.9/1 kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sebebiyle; m.9/2 ise sınır dışı edilmiş olmak sebebiyle.

Bu iki fıkra arasındaki fark nedir?

m.9/1 “yasaklayabilir” der ve takdir yetkisi tanır; m.9/2 ise “yasaklanır” der ve bağlı yetki öngörür. Ayrıca m.9/1’de karar Genel Müdürlükçe, m.9/2’de Genel Müdürlük veya valiliklerce verilir.

Bu ayrım savunmayı nasıl etkiler?

m.9/1’de takdirin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı denetlenebilir. m.9/2’de ise idare bağlı yetki içinde olduğundan asıl mücadele giriş yasağına değil sınır dışı kararına yöneltilmelidir.

Giriş yasağı ne kadar sürer?

6458 m.9/3 uyarınca en fazla beş yıldır. Ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre Genel Müdürlükçe en fazla on yıl daha artırılabilir.

Azami toplam süre nedir?

On beş yıl.

Kamu sağlığı sebebiyle süre uzatılabilir mi?

Hayır. Artırım sebepleri arasında yalnızca kamu düzeni ve kamu güvenliği sayılmıştır; kamu sağlığı yasak sebebi olabilir ancak süreyi uzatma sebebi değildir.

Artırım için başka şart var mı?

Tehdidin “ciddi” olması ve kararın yalnızca Genel Müdürlükçe verilmesi. “Ciddi tehdit” nitelendirmesinin somut olgularla desteklenmesi gerekir.

Giriş yasağı hiç alınmayabilir mi?

Evet, iki hâlde. Vize veya ikamet izni süresi sona erip durumu tespit edilmeden önce çıkış için valiliğe başvuranlar ile terke davet edilip süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir.

Gönüllü çıkışın şartları nelerdir?

Vize veya ikamet izni süresinin sona ermiş olması, durumun yetkili makamlarca tespit edilmeden önce başvurulması, başvurunun valiliklere yapılması, idari para cezalarının ödenmiş olması ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerinin aşılmamış olması.

En kritik şart hangisi?

Durumun yetkili makamlarca tespit edilmeden önce başvurulmuş olması. Koruma, yakalanmadan önce başvuranlara tanınır; denetimde tespit edilen bir ihlalde bu imkândan yararlanılamaz.

Bu hüküm değişti mi?

Evet. 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 71 inci maddesiyle değiştirilmiştir. Önceki metinde bu hâlde giriş yasağı süresinin bir yılı geçemeyeceği öngörülüyordu; değişiklikle yasak kararının hiç alınmayabileceği düzenlenmiştir.

Terke davet edilenler için kural nedir?

6458 m.9/5 uyarınca 56 ncı madde kapsamında Türkiye’yi terke davet edilenlerden süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir.

Herkese çıkış süresi tanınır mı?

Hayır. Kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlara veya aldığı tespit edilenlere, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz.

Çıkış İzin Belgesi nedir?

Türkiye’den çıkış için süre tanınan kişilere verilen belgedir ve hiçbir harca tabi değildir. Vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler saklıdır.

Ön izin şartı nedir?

6458 m.9/7 uyarınca kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sebebiyle Genel Müdürlükçe; idari para cezaları ve kamu alacakları sebebiyle ise valiliklerce yabancıların ülkeye kabulü ön izin şartına bağlanabilir.

Borç nedeniyle konulan ön izin şartı kalkar mı?

İdari para cezası veya kamu alacağı nedeniyle konulmuş bir ön izin şartı, borcun ödenmesiyle giderilebilecek nitelikte olabilir. Bu nedenle kaydın hangi sebeple konulduğunun tespiti izlenecek yolu doğrudan belirler.

Giriş yasağı kaldırılabilir mi?

Evet. 6458 m.9/6 uyarınca Genel Müdürlük giriş yasağını kaldırabilir veya giriş yasağı saklı kalmak kaydıyla yabancının belirli bir süre için Türkiye’ye girişine izin verebilir.

Bu iki seçenek aynı mı?

Hayır. Yasağın kaldırılmasında yasak tümden sona erer. Belirli süre için izinde ise yasak devam eder; süre sona erdiğinde yasak kaldığı yerden işler.

Meşruhatlı vize nedir?

Belirli süre için girişe izin verilmesi seçeneğinin uygulamadaki karşılığıdır: yabancı, yasak süresi dolmadan belirli bir amaç ve süre için ülkeye girebilir.

Yasağı neden sınır kapısında öğreniyorum?

6458 m.10 uyarınca m.9/1 kapsamındaki yabancılara tebligat, Türkiye’ye giriş yapmak üzere geldiklerinde sınır kapılarındaki yetkili makam tarafından yapılır.

Sınır dışı edilenlere tebligat kim yapar?

m.9/2 kapsamında olan yabancılara tebligat valilikler tarafından yapılır.

Tebligatta neler bulunmalı?

Yabancıların karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabilecekleri ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri.

Tebligat eksikse ne olur?

Zorunlu içeriğin eksik olması, sonradan ileri sürülebilecek bir usul itirazı oluşturur. Bu nedenle tebliğ edilen belgenin tam metni saklanmalıdır.

Yasak süresi dolunca kod kendiliğinden kalkar mı?

Süresi dolan bir yasağın kaydının güncellenmiş olması beklenir; kaydın sürmesi hâlinde düzeltme talep edilmelidir. Bu nedenle sürenin başlangıç ve bitiş tarihlerinin öğrenilmesi önemlidir.

İlk yapmam gereken nedir?

Kaydın hangi işleme dayandığını tespit ettirmek. Kodun türü, süresi ve dayanağı belirlenmeden izlenecek yol doğru seçilemez.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.