İdari Gözetim Nedir? 2026 Rehberi: Kimler Alınır, 48 Saat, 6+6 Ay Süre, Aylık Değerlendirme, Başvuru Sahipleri, Sona Erme ve Sulh Ceza Yolu (6458 m.57-58, 68)

İdari gözetim, hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancının, sınır dışı işlemleri tamamlanıncaya kadar valilik kararıyla geri gönderme merkezinde tutulmasıdır. Bir ceza veya tutuklama değildir; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 57. maddesinde sayılan beş sebepten birinin bulunması gerekir: kaçma ve kaybolma riski, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarının ihlali, sahte ya da asılsız belge kullanımı, tanınan sürede mazeretsiz olarak çıkış yapılmaması ve kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit. Yakalanan yabancı hakkında karar en geç kırk sekiz saat içinde verilir; idari gözetim altına alınan kişi kırk sekiz saat içinde geri gönderme merkezine götürülür. Gözetim altı ayı geçemez; yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ve belge vermemesi hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir. Devamında zaruret olup olmadığı her ay değerlendirilir ve sonuç gerekçesiyle tebliğ edilir. Karara karşı süre sınırı olmaksızın sulh ceza hâkimine başvurulabilir; hâkim beş gün içinde karar verir. Uluslararası koruma başvuru sahiplerinin idari gözetimi istisnaidir ve otuz günü geçemez. Bu yazı idari gözetimin şartlarını, süresini, sona erme hâllerini ve başvuru yollarını kanun ve yönetmelik hükümleriyle bir arada anlatır.

İdari Gözetim Nedir?

İdari gözetim, hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancının, bu kararın yerine getirilmesini güvenceye almak amacıyla özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. 6458 sayılı Kanun’un 58. maddesine göre idari gözetime alınan yabancılar geri gönderme merkezlerinde tutulur. Kararı valilik verir; ortada bir suç isnadı, ceza yargılaması veya hâkim kararıyla verilmiş bir tutuklama yoktur.

Bu kısıtlamanın anayasal dayanağı Anayasa’nın 19. maddesidir. Madde, kişi hürriyetinin hangi hâllerde kısıtlanabileceğini sınırlı olarak sayar ve usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren ya da hakkında sınır dışı etme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutulmasını bu hâller arasında gösterir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi de kişinin usulüne aykırı olarak ülkeye girmesini önlemek veya hakkında sınır dışı etme işlemi yapılması amacıyla usulüne uygun olarak tutulmasını kabul eder.

Bu çerçeveden iki sonuç çıkar. Birincisi, idari gözetimin meşruluğu sınır dışı etme amacına bağlıdır; sınır dışı etme makul bir süre içinde gerçekleştirilemeyecekse tutmanın dayanağı zayıflar. İkincisi, kişi hürriyeti kısıtlandığı için Anayasa’nın 19. maddesindeki yargısal denetim güvencesi uygulanır: hürriyeti kısıtlanan herkes, kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve kısıtlama kanuna aykırıysa serbest bırakılmasını sağlamak için yetkili bir yargı merciine başvurabilir. Kanun bu merci olarak sulh ceza hâkimini göstermiştir (m.57/6).

Kimler İdari Gözetim Altına Alınabilir?

İdari gözetimin ilk şartı, kişi hakkında sınır dışı etme kararı alınmış olmasıdır. Kanun’un 57. maddesinin ikinci fıkrasına göre hakkında sınır dışı etme kararı alınanlardan şu beş gruptan birine girenler hakkında valilik tarafından idari gözetim kararı alınır ya da 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir. Kanun bu noktada valiliğe iki seçenek tanır; idari gözetim, kişinin dışarıda takip edilmesini sağlayan alternatif yükümlülüklerin yanında seçeneklerden yalnızca biridir.

İdari Gözetime Alternatif Yükümlülüklere İlişkin Yönetmelik, değerlendirmenin bireysel yapılmasını ve kişinin idari gözetim altına alınmadan önce alternatif yükümlülüklere tabi tutulup tutulamayacağının incelenmesini esas alır; idari gözetime ancak alternatifler mümkün değilse veya yeterli değilse başvurulabilir (m.7/1). Aynı Yönetmelik, kişinin öncelikli olarak idari gözetim altına alınmasını dört durumda esas kabul eder: gözetim altına alınmazsa ülkesiyle ilgili doğru bilgi ve belgelere ulaşılamayacak olması, kimlik ve uyruğun tespiti için gözetimin gerekmesi, yabancının idareyle iş birliği yapmaması ve gözetim altına alınmazsa ülkesine geri gönderilemeyecek olması (m.6/4).

Kanun’un 55. maddesi kapsamındaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınamayacağından, bu kişiler bakımından idari gözetimin de dayanağı yoktur. Yönetmelik de bu kişilerin alternatif yükümlülüklere tabi tutulamayacağını açıkça düzenler (m.6/2). 55. madde için Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar yazımıza bakabilirsiniz.

Karar Süreci: Yakalama, Kırk Sekiz Saat ve Merkeze Götürülme

Kanun’un 57. maddesinin birinci fıkrasına göre 54. madde kapsamındaki yabancılar kolluk tarafından yakalandığında, haklarında karar verilmek üzere durum derhâl valiliğe bildirilir. Bu kişilerden sınır dışı etme kararı alınması gerektiği değerlendirilenler hakkında karar valilik tarafından alınır; değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez. İkinci fıkraya göre hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, yakalamayı yapan kolluk birimince kırk sekiz saat içinde geri gönderme merkezine götürülür.

Alternatif Yükümlülükler Yönetmeliği bu ikinci kırk sekiz saatlik süreye ayrı bir anlam yükler: geri gönderme merkezine götürülmeye ilişkin bu süre içinde alternatif yükümlülüğe tabi tutulması gerektiği tespit edilenlerin idari gözetim kararları sonlandırılır (m.7/4). Değerlendirmenin gözetimden önce yapılması mümkün değilse, kişi merkeze teslim alındıktan sonra kendisiyle mülakat yapılarak alternatif yükümlülük seçeneği öncelikli olarak değerlendirilir (m.7/2). Bu nedenle sabit adresi, aile bağlarını ve sağlık durumunu gösteren belgelerin ilk saatlerde idareye sunulması, kişinin merkezde kalıp kalmayacağını doğrudan etkileyebilir.

Uygulama Yönetmeliği, yabancının yokluğunda dosya üzerinden yapılan değerlendirmeyle alınan sınır dışı etme kararına dayanan idari gözetim kararının süresinin yabancının yakalandığı an başlayacağını düzenler. Süre hesabında bu başlangıç esas alınmalıdır.

Süre: Altı Ay, Uzatma ve Aylık Değerlendirme

Kanun’un 57. maddesinin üçüncü fıkrasına göre geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Bu süre yalnızca bir sebeple ve en fazla altı ay daha uzatılabilir: sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamaması. Uzatma sebebi kişinin kendi davranışına bağlanmıştır. İdarenin kendi işlemlerindeki gecikme, ilgili ülke makamlarının geç cevap vermesi veya uçuş planlamasının yapılamaması gibi kişiden kaynaklanmayan sebepler Kanun’da uzatma sebebi olarak sayılmamıştır.

Dördüncü fıkraya göre idari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir; gerek görüldüğünde otuz günlük süre beklenmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için gözetim derhâl sonlandırılır ve bu yabancılara 57/A maddesi uyarınca alternatif yükümlülükler getirilir. Beşinci fıkraya göre idari gözetim kararı, süresinin uzatılması ve her ay yapılan değerlendirmelerin sonuçları gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir; avukatı olmayan kişi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

Uygulama Yönetmeliği, idari gözetimin devamında zaruret görülmeyebilecek hâlleri örnek olarak sayar: sınır dışı etme kararının, yabancının idari gözetime alınmasından itibaren altı ay içinde yerine getirilemeyeceğinin öngörülmesi; yabancının sınır dışı etme kararı alınmayacaklar kapsamına girdiğine dair ciddi emarelerin ortaya çıkması; idari gözetime esas alınan kaçma ve kaybolma riskinin ortadan kalkması ve yabancının gönüllü geri dönüş desteğine başvurması. Bu hâllerden birinin bulunduğu durumlarda, aylık değerlendirmede ve sulh ceza hâkimine yapılacak başvuruda bu husus özellikle ileri sürülmelidir.

Kararda Aranacak Unsurlar ve Sık Görülen Hukuka Aykırılıklar

İdari gözetim kararının hukuka uygunluğu, Kanunun öngördüğü şekil ve süre kurallarına uyulup uyulmadığına bağlıdır. Sulh ceza hâkimine yapılacak başvuruda ve aylık değerlendirme sırasında kararın aşağıdaki unsurlar bakımından incelenmesi gerekir.

Uluslararası Koruma Başvuru Sahiplerinin İdari Gözetimi

Uluslararası koruma başvurusu yapan kişiler bakımından idari gözetim ayrı ve daha sıkı bir rejime tabidir. Kanun’un 68. maddesinin birinci fıkrasına göre başvuru sahipleri, sadece uluslararası koruma başvurusunda bulunmalarından dolayı idari gözetim altına alınamaz. İkinci fıkraya göre başvuru sahiplerinin idari gözetim altına alınması istisnai bir işlemdir ve yalnızca dört hâlde mümkündür: kimlik veya vatandaşlık bilgilerinin doğruluğuyla ilgili ciddi şüphe varsa bu bilgilerin tespiti amacıyla; sınır kapılarında usulüne aykırı surette ülkeye girmekten alıkonulması amacıyla; idari gözetim altına alınmaması durumunda başvurusuna temel oluşturan unsurların belirlenemeyecek olması hâlinde ve kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehlike oluşturması hâlinde.

Üçüncü fıkraya göre idari gözetimin gerekip gerekmediği bireysel olarak değerlendirilir ve gözetimden önce 71. maddedeki ikamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğünün yeterli olup olmayacağı öncelikle değerlendirilir; bu tedbirler yeterli olmazsa idari gözetim uygulanır. Dördüncü fıkraya göre karar, gerekçeleri ve gözetimin süresi gösterilerek yazılı olarak tebliğ edilir. Beşinci fıkraya göre başvuru sahibinin idari gözetim süresi otuz günü geçemez; işlemler en kısa sürede tamamlanır ve şartlar ortadan kalktığında gözetim derhâl sonlandırılır.

Başvuru sahibi de idari gözetime karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir; başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim beş gün içinde karar verir ve karar kesindir (m.68/7). Sekizinci fıkraya göre başvuru sahibi ziyaretçi kabul edebilir ve kendisine yasal temsilcisi, avukat, noter ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlileriyle görüşme imkânı sağlanır. Hürriyeti kısıtlanan kişilerin uluslararası koruma başvuruları valiliğe derhâl bildirilir (m.65/5). Ayrıntılar için Uluslararası Koruma ve Sınır Dışı Etme ve Uluslararası Koruma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Geri Gönderme Merkezinde Haklar

İdari gözetim altındaki kişi geri gönderme merkezinde tutulur. Kanun’un 59. maddesine göre merkezlerde bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz verilir; yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme ile telefon hizmetlerine erişme imkânı sağlanır; ziyaretçileri, vatandaşı olduğu ülkenin konsolosluk yetkilisi ve BMMYK görevlisiyle görüşebilir; çocukların yüksek yararları gözetilir ve aileler ayrı yerlerde barındırılır; çocukların eğitimi için Millî Eğitim Bakanlığınca tedbir alınır. Göç alanında uzmanlığı bulunan sivil toplum kuruluşu temsilcileri merkezleri izinle ziyaret edebilir. 57. maddenin sekizinci fıkrasına göre idari gözetim altındaki yabancıların uyruklarının tespiti amacıyla elektronik ve iletişim cihazları incelenebilir; elde edilen veriler bu amaç dışında kullanılamaz. Haklar ve ihlal hâlinde başvuru yolları için Geri Gönderme Merkezinde Haklar yazımıza bakabilirsiniz.

İdari Gözetime Karşı Başvuru: Sulh Ceza Hâkimi

Kanun’un 57. maddesinin altıncı fıkrasına göre idari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Bu başvuru için Kanunda süre öngörülmemiştir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçe idareye verilirse yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve karar kesindir; ancak idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurulabilir. Yedinci fıkraya göre idari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan avukatlık ücretini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır.

Sulh ceza hâkimine yapılan başvuru, sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde açılan davadan bağımsızdır. Sınır dışı etme kararına karşı dava tebliğden itibaren yedi gün içinde açılır ve dava süresince yabancı, rızası olmadıkça sınır dışı edilemez (m.53/3). Sulh ceza başvurusu ise yalnızca hürriyetin kısıtlanmasının hukukiliğini denetler ve sınır dışı etme işlemini durdurmaz. Çoğu dosyada iki yolun birlikte kullanılması gerekir. Başvuru dilekçesinin içeriği ve ileri sürülecek hususlar için İdari Gözetim Kararına İtiraz, sınır dışı davası için Sınır Dışı Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.

İdari Gözetim Yerine Alternatif Yükümlülükler

Kanun’un 57/A maddesi idari gözetimin yerine uygulanabilecek yedi yükümlülük sayar: belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma, teminat ve elektronik izleme. Bunlar 57. maddenin ikinci fıkrasında sayılan yabancılara ya da idari gözetimi sonlandırılan yabancılara getirilebilir; idari gözetim altına alınmayan bu kişilere en az bir yükümlülük getirilmesi zorunludur. Yükümlülüklerin süresi yirmi dört ayı geçemez; elektronik izlemeye karşı sulh ceza hâkimine başvurulabilir; yükümlülüklere uymayan yabancılar idari gözetim altına alınabilir.

2022 tarihli Yönetmelik bu yükümlülüklerin ayrıntılarını düzenler: bildirim aralığı bir aydan fazla olamaz, teminat 100.000 TL esas alınarak her yıl yeniden değerleme oranında artırılır, elektronik kelepçe yalnızca belirli bentlerden sınır dışı etme kararı alınanlara uygulanabilir ve aile temelli geri dönüş Türkiye’de yasal olarak bulunan birinci veya ikinci derece akrabanın muvafakatiyle mümkündür. Ayrıntılar ve talep dilekçesi örneği için İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler yazımıza bakabilirsiniz.

İdari Gözetim Nasıl Sona Erer?

İdari gözetim, kişinin sınır dışı edilmesi dışında da birçok sebeple sona erer. Kanun ve yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde başlıca sona erme hâlleri şunlardır:

• Altı aylık sürenin, uzatılmışsa toplam on iki aylık sürenin dolması (m.57/3).
• Aylık değerlendirmede devamında zaruret görülmemesi; bu durumda gözetim derhâl sonlandırılır ve alternatif yükümlülük getirilir (m.57/4).
• Sulh ceza hâkiminin idari gözetimin sonlandırılmasına karar vermesi (m.57/6).
• Geri gönderme merkezine götürülme süresi içinde veya sonrasında alternatif yükümlülüğe tabi tutulmanın uygun görülmesi (Alternatif Yükümlülükler Yönetmeliği m.7/4).
• Teminat yükümlülüğü getirilen yabancının teminatı yatırıp dekontu teslim etmesi (Yönetmelik m.14/4).
• Sınır dışı etme kararının idare mahkemesince iptal edilmesi veya idarece kaldırılması ya da geri alınması; idari gözetimin dayanağı ortadan kalkar.
• Kişinin gönüllü geri dönüşü; geri gönderme merkezinden dönüşte kararlar sınır kapısında sonlandırılır.
• Uluslararası koruma başvuru sahibi için otuz günlük sürenin dolması veya şartların ortadan kalkması (m.68/5).

İdari gözetim süresi dolduğu hâlde kişi sınır dışı edilememişse, Kanun kişinin serbest ve denetimsiz kalmasını değil, alternatif yükümlülüklere tabi tutulmasını öngörür. Alternatif Yükümlülükler Yönetmeliği de idari gözetim süresi dolanları alternatif yükümlülük uygulanacak kişiler arasında sayar (m.6/1-a). Çıkışı yaptırılamayan veya Türkiye’den ayrılması makul ya da mümkün görülmeyen yabancılara insani ikamet izni verilebilir (m.46/1-b).

Kaçma ve Yükümlülük İhlalinin Sonuçları

Kanun’un 102. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre 57, 58, 60 ve 68. maddeler kapsamındaki işlemler sırasında kaçan yabancılara bin Türk lirası idari para cezası uygulanır; (e) bendine göre de alternatif yükümlülüklerin bir kısmına uymayanlara aynı tutarda ceza öngörülmüştür. Kanunda gösterilen bu tutar 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Uluslararası koruma başvuru sahibinin idari gözetim altında bulunduğu yerden kaçması, başvurusunun geri çekilmiş kabul edilmesine de yol açar (m.77/1-c). Alternatif yükümlülüklere uymayan yabancı ise yeniden idari gözetim altına alınabilir (m.57/A/6).

İdari Gözetim ile Tutuklama Arasındaki Fark

Aileler çoğu zaman idari gözetimi tutuklamayla karıştırır. İki kurum da kişinin hürriyetini kısıtlar; ancak dayanakları, karar mercileri ve başvuru yolları farklıdır.

Yabancı hakkında hem ceza soruşturması hem de sınır dışı etme süreci yürüyorsa iki rejim birlikte uygulanabilir. Suça karışması nedeniyle haklarında adli işlem başlatılıp serbest bırakılan yabancıların durumu Uygulama Yönetmeliği’nde ayrıca düzenlenmiştir. Buna göre yurt dışına çıkış yasağı içeren adli kontrol kararıyla serbest bırakılan yabancıların takibi kolluk birimlerince yapılır ve yasak kaldırıldığında Kanun hükümlerine göre işlem yapılır; yurt dışına çıkış yasağı içermeyen bir adli kontrol kararı çıkışı engellemez, ancak bu yabancıların sınır dışı işlemlerine başlanmadan önce adli kontrol kararını veren makama bilgi verilir. Ceza dosyası olan yabancılar için Yabancıyım, Uyuşturucu Suçundan Yargılanıyorum: Sınır Dışı Edilir miyim? yazımıza bakabilirsiniz.

Hukuka Aykırı İdari Gözetim ve Tazminat

Sulh ceza hâkiminin kararı kesin olduğundan, idari gözetimin hukuka aykırı olduğu iddiası bu karardan sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru konusu yapılabilir. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin beşinci fıkrasına göre başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır. Anayasa’nın 19. maddesinin son fıkrasına göre kişi hürriyetine ilişkin esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre Devletçe ödenir; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. maddesinin beşinci fıkrası da aynı hakkı tanır. Süre aşımı, kanunda öngörülmeyen bir sebeple uzatma, aylık değerlendirmenin yapılmaması veya tebliğ edilmemesi ve gerekçesiz karar bu bakımdan değerlendirilmesi gereken durumlardır. İzlenecek tazminat yolu somut dosyaya göre belirlenmelidir. Başvuru usulü için Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru rehberimize bakabilirsiniz.

Aile ve Avukat İçin Kontrol Listesi

1. Kişinin hangi geri gönderme merkezinde tutulduğunu ve kararı hangi valiliğin verdiğini öğrenin.
2. Sınır dışı etme kararının ve idari gözetim kararının tebliğ tarihlerini tespit edin; sınır dışı kararına karşı dava süresi yedi gündür (m.53/3).
3. İdari gözetim kararının dayandığı sebebi (m.57/2) ve kararın gerekçesini öğrenin.
4. Sabit adres, aile bağı, iş ve sağlık durumunu gösteren belgeleri ilk saatlerde idareye sunun; alternatif yükümlülük değerlendirmesi kırk sekiz saatlik süre içinde de yapılabilir (Yönetmelik m.7/4).
5. Sulh ceza hâkimine başvurun ve sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde dava açın; iki yol birbirinin yerine geçmez.
6. Aylık değerlendirme sonuçlarının ve uzatma kararının tebliğ edilip edilmediğini takip edin (m.57/5).
7. Altı aylık süre dolmak üzereyse uzatmanın Kanundaki tek sebebe dayanıp dayanmadığını denetleyin (m.57/3).
8. Avukat ücreti karşılanamıyorsa avukatlık hizmeti talebini yazılı yapın (m.57/7).

İdari gözetim dosyalarında sürelerin takibi ve başvuruların hazırlanması için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• İdari gözetimi tutuklama sanıp ceza avukatlığı yollarına başvurmak; idari gözetime karşı başvuru sulh ceza hâkimine 6458 sayılı Kanun’un 57. maddesi uyarınca yapılır.
• Sulh ceza başvurusunu yapıp sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük dava süresini kaçırmak.
• İdarenin kendi gecikmesine dayanan uzatma kararını sorgulamamak; Kanun uzatmayı yalnızca kişinin iş birliği yapmaması veya doğru bilgi ve belge vermemesine bağlar.
• Aylık değerlendirme sonuçlarının tebliğini takip etmemek.
• Alternatif yükümlülük için gerekli adres, muvafakat ve aile belgelerini hazırlamamak.
• Başvuru sahibi olduğu hâlde otuz günlük azami süreyi ileri sürmemek.
• Olumsuz bir sulh ceza kararından sonra, şartlar değiştiği hâlde yeniden başvurmamak.

Sıkça Sorulan Sorular

İdari gözetim nedir?

Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancının, kararın yerine getirilmesini güvenceye almak için valilik kararıyla geri gönderme merkezinde tutulmasıdır (6458 m.57-58). Ceza veya tutuklama değildir.

Kimler hakkında idari gözetim kararı alınır?

Hakkında sınır dışı etme kararı alınanlardan kaçma ve kaybolma riski bulunan, giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, tanınan sürede mazeretsiz çıkmayan veya kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında (m.57/2).

İdari gözetim kararını kim verir?

Valilik verir (m.57/2). Yakalanan yabancı hakkında değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez (m.57/1).

İdari gözetim en fazla ne kadar sürer?

Altı ay. Yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belge vermemesi hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir (m.57/3). Uluslararası koruma başvuru sahiplerinde süre otuz günü geçemez (m.68/5).

İdarenin kendi gecikmesi uzatma sebebi olabilir mi?

Kanun uzatmayı yalnızca sınır dışı işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya doğru bilgi ve belge vermemesi nedeniyle tamamlanamamasına bağlar (m.57/3). Kişiden kaynaklanmayan gecikmeler Kanunda uzatma sebebi olarak sayılmamıştır.

Gözetimin devamı denetlenir mi?

Evet. Valilik her ay devamında zaruret olup olmadığını değerlendirir; gerek görülürse otuz gün beklenmez. Zaruret yoksa gözetim derhâl sonlandırılır ve alternatif yükümlülük getirilir (m.57/4). Sonuç gerekçesiyle tebliğ edilir (m.57/5).

İdari gözetime nereye itiraz edilir?

Sulh ceza hâkimine. Süre şartı yoktur, başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim beş gün içinde karar verir ve karar kesindir; şartlar değişirse yeniden başvurulabilir (m.57/6).

İdari gözetim yerine başka bir tedbir uygulanabilir mi?

Evet. Belirli adreste ikamet, bildirimde bulunma, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, gönüllülük esasıyla kamu hizmeti, teminat veya elektronik izleme uygulanabilir (m.57/A). Değerlendirmenin gözetimden önce yapılması esastır (Yönetmelik m.7).

Uluslararası koruma başvurusu yaptım, idari gözetim altına alınabilir miyim?

Sadece başvuru yaptığınız için alınamazsınız. İdari gözetim istisnai olup yalnızca kanunda sayılan dört hâlde ve en fazla otuz gün uygulanabilir; önce ikamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğünün yeterli olup olmadığı değerlendirilir (m.68, m.71).

İdari gözetim süresi dolunca serbest kalır mıyım?

Gözetim sona erer; ancak sınır dışı etme kararı devam ediyorsa alternatif yükümlülükler getirilir (m.57/4; Yönetmelik m.6/1-a). Çıkışı yaptırılamayan kişiye insani ikamet izni verilebilir (m.46/1-b).

Merkezden kaçmanın sonucu nedir?

İdari gözetim işlemleri sırasında kaçanlara idari para cezası uygulanır (m.102/1-ç). Uluslararası koruma başvuru sahibinin kaçması başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına yol açar (m.77/1-c).

Avukat tutamıyorum, ne yapabilirim?

İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuran ve avukatlık ücretini karşılayamayan kişiye, talebi hâlinde Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır (m.57/7).

Çocuklar idari gözetim altına alınabilir mi?

Kanun geri gönderme merkezlerinde çocukların yüksek yararının gözetileceğini, ailelerin ayrı yerlerde barındırılacağını ve çocukların eğitimi için tedbir alınacağını düzenler (m.59/1-ç ve d). Uluslararası koruma başvurusunda bulunan refakatsiz çocuklar hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uygulanır ve çocuklar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının il müdürlüklerine teslim edilir (m.66).

Telefonuma bakılabilir mi?

İdari gözetim altındaki yabancının uyruğunun tespiti amacıyla elektronik ve iletişim cihazları incelenebilir; elde edilen veriler bu amaç dışında kullanılamaz (m.57/8).

Hukuka aykırı idari gözetim için tazminat istenebilir mi?

Anayasa’nın 19. maddesinin son fıkrası ve AİHS’nin 5. maddesinin beşinci fıkrası tazminat hakkı tanır. Kesin sulh ceza kararından sonra otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru da yapılabilir (6216 m.47/5).

İlgili Rehberler

• Yabancılar Hukuku Rehberi (küme rehberi)
• İdari Gözetim Kararına İtiraz: Sulh Ceza Başvurusu
• İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler (6458 m.57/A)
• Geri Gönderme Merkezinde Haklar
• Deport Kararına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Haklar
• Sınır Dışı Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
• Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar (6458 m.55)
• Gönüllü Geri Dönüş
• Sınır Dışı Etme ve Uluslararası Koruma
• Uluslararası Koruma: Mülteci, Şartlı Mülteci ve İkincil Koruma
• İnsani İkamet İzni
• Yabancıyım, Uyuşturucu Suçundan Yargılanıyorum: Sınır Dışı Edilir miyim?
• Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru
• Yabancılar Hukuku Davaları