Geçici koruma, ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, geri dönemeyen ve acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen yabancılara sağlanan bir koruma rejimidir (6458 s.K. m.91). Ayrıntıları Geçici Koruma Yönetmeliği (GKY) düzenler. Geçici korunanlar, Kanundaki uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz (GKY m.7/3). Geçici korumanın uygulandığı sürece bireysel uluslararası koruma başvuruları işleme konulmaz (m.16). Geçici koruma kimlik belgesi Türkiye’de kalış hakkı sağlar. Ancak ikamet izni yerine geçmez, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet toplamına sayılmaz ve vatandaşlığa başvuru hakkı vermez (m.25). Çalışma izni başvurusu, kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra yapılabilir (6735 s.K. m.17/1). 28.11.2025 tarihli değişiklikle sağlık hizmetlerinde katılım payı alınması kuralı getirilmiştir (GKY m.27/1-b). Geçici koruma kişinin kendi isteğiyle Türkiye’den ayrılması gibi hâllerde bireysel olarak sona erer (m.12). Rejimin bütünüyle sona erdirilmesi ise Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır (m.11).
Bu yazının dayanakları. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.4, 53, 54, 55, 91; Geçici Koruma Yönetmeliği (BKK 2014/6883, RG 22.10.2014) m.5-16, 21-35, 42-45, 49, 51, 53, 55 ve geçici m.1 (son değişiklik RG 28.11.2025, sayı 33091); 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.16/1-f, 17, 23; Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik (BKK 2016/8375) m.4-13; 2577 sayılı İYUK m.7; 6216 sayılı Kanun m.47/5.
Kaydınız, statünüz veya çalışma izninizle ilgili bir sorun mu var?
Statünün iptali, sınır dışı kararı veya çalışma izni reddi gibi işlemlerde dava süreleri kısadır. Tebliğ tarihini belgeleyip vakit kaybetmeden değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Geçici Koruma Nedir, Neden Farklı Bir Statüdür?
Sığınma hukukunun olağan düzeni bireyseldir. Her başvurucunun durumu ayrı ayrı incelenir ve ona göre statü verilir. Kitlesel akın hâlinde bu inceleme fiilen yapılamaz. 6458 sayılı Kanun bu durum için ayrı bir rejim öngörür. Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir. Bu kişilerin kabulü, kalışı, hak ve yükümlülükleri ve çıkışlarındaki işlemler Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir (m.91). Bu yönetmelik Geçici Koruma Yönetmeliğidir.
Yönetmeliğe göre geçici koruma, kitlesel akın döneminde bireysel olarak gelenleri de kapsar ve haklarında bireysel uluslararası koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır (GKY m.7/1). 28.4.2011 tarihinden itibaren Suriye’de meydana gelen olaylar sebebiyle gelen Suriye vatandaşları ile vatansızlar ve mülteciler, uluslararası koruma başvurusunda bulunmuş olsalar dahi geçici koruma altına alınır (geçici m.1/1). Geçici koruma kararı, Bakanlığın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından alınır (m.9/1). Kararda kapsam, başlangıç tarihi, gerekirse süre ve sona erme koşulları belirlenir (m.10/1).
Geçici koruma ile diğer statülerin farkı
| Konu | Geçici koruma | Dayanak |
|---|---|---|
| Statünün niteliği | Grup temelli; bireysel statü belirleme yapılmaz | 6458 m.91; GKY m.7/1 |
| Uluslararası koruma statüsüyle ilişkisi | Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsü doğrudan elde edilmiş sayılmaz | GKY m.7/3 |
| Bireysel uluslararası koruma başvurusu | Geçici koruma sürdükçe işleme konulmaz | GKY m.16; geçici m.1/1 |
| İkamet izniyle ilişkisi | Kimlik belgesi kalış hakkı verir, ancak ikamet izni yerine geçmez | GKY m.25 |
| Uzun dönem ikamet ve vatandaşlık | Uzun dönem ikamete geçiş hakkı tanımaz, süre ikamet toplamına sayılmaz, vatandaşlığa başvuru hakkı vermez | GKY m.25 |
| Yasa dışı giriş | Girişte tespit edilen veya makul sürede başvuran kişiye idari para cezası uygulanmaz | GKY m.5/1 |
| Geri gönderme yasağı | İşkence, insanlık dışı muamele veya hayat ve hürriyete tehdit bulunan yere gönderilemez | 6458 m.4; GKY m.6/1 |
Geri gönderme yasağı. Yönetmelik kapsamındaki hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti ya da siyasi fikirleri nedeniyle hayatının veya hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez (GKY m.6/1; 6458 m.4). Gönderilmesi gerektiği hâlde bu nedenle gönderilemeyen yabancılar hakkında idare başka idari tedbirler alabilir (GKY m.6/2). Yasağın kapsamını geri gönderme yasağı yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kimler Geçici Koruma Kapsamına Alınmaz?
Yönetmelik bazı kişilerin geçici korumadan yararlandırılmayacağını, yararlandırılmışsa korumanın iptal edileceğini düzenler (GKY m.8/1). Bu kararlar bireysel olarak alınır ve ilgiliye bildirilir. Yetki valiliklere devredilebilir (m.8/2). Kapsam dışı tutulanlar ülkelerine dönüşleri sağlanıncaya kadar insani nedenlerle ayrı bir bölümde veya valiliklerce belirlenen yerlerde barındırılabilir (m.8/3).
Geçici koruma kapsamı dışında kalanlar (GKY m.8/1)
| Bent | Durum |
|---|---|
| a | 1951 Cenevre Sözleşmesi m.1(F)’de belirtilen fiillerden suçlu olduğuna dair ciddi kanaat bulunanlar |
| b | Türkiye dışında zalimce eylemler yaptığını düşündürecek nedenleri bulunanlar |
| c | (a) ve (b) bentlerindeki fiillere iştirak eden veya tahrik edenler |
| ç | Ülkesinde silahlı çatışmaya katılmış olup bu faaliyetini kalıcı olarak sonlandırmayanlar |
| d | Terör eylemlerinde bulunduğu, planladığı veya iştirak ettiği tespit edilenler |
| e | Ciddi bir suçtan mahkûm olarak topluma tehdit oluşturabileceği değerlendirilenler ile millî güvenlik, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehlike oluşturduğu değerlendirilenler |
| f | Türkiye’de işlense hapis cezası gerektiren bir suçu işleyip cezasını çekmemek için ülkesini terk edenler |
| g | Uluslararası mahkemelerce insanlık suçu işlediğine dair karar verilmiş kişiler |
| ğ | TCK Dördüncü Kısım Yedinci Bölümdeki suçlardan (devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk) birini işleyenler |
Kayıt, Kimlik Belgesi ve İl Düzeni
Geçici korumanın pratikte işlemesi kayda bağlıdır. Kayıt sırasında fotoğraf, parmak izi ve diğer biyometrik veriler alınır. Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının beyanı, aksi ispat edilinceye kadar esas alınır (GKY m.21/2). Türkiye’de doğan çocukların kaydı en kısa sürede yapılır. Kayıt bilgileri doğum, ölüm, evlilik, boşanma ve gönüllü geri dönüş gibi hâllerde güncellenir (m.21/3-4). Geçici korunanlar adres kayıt sistemine kaydedilir (m.21/5). Kaydı tamamlananlara valilikçe geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir ve 5490 sayılı Kanun kapsamında yabancı kimlik numarası verilir. Belge ücretsizdir. Geçici koruma sona erdiğinde belge geçerliliğini kaybeder ve geri alınır (m.22). Yabancı kimlik numarasının işlevini yabancı kimlik numarası ve adres kaydı yazımızda anlattık.
İl düzeni ve yol izni. Kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı yönünden sakınca görülmeyen hâllerde geçici korunanların idarece belirlenen illerde kalmasına izin verilebilir (GKY m.24/1). Geçici korunan, idarece belirlenen ilde, geçici barınma merkezinde veya belirli bir yerde ikamet etmekle yükümlüdür (m.33/2-a). Uygulamada kayıtlı olunan il dışına çıkış, il göç idaresinden alınan yol izin belgesine bağlanmıştır. Bu belgenin usulü idarenin iç düzenlemeleriyle belirlenir. İzinsiz il değişikliği, aşağıda anlatılan yükümlülük ihlallerine ve hakların kısıtlanmasına yol açabilir. Çalışma izni de kural olarak kalınmasına izin verilen ilde verilir (Çalışma İzinleri Yönetmeliği m.7/1).
Geçici korunanın yükümlülükleri (GKY m.33/2)
| Yükümlülük | Süre veya içerik | Bent |
|---|---|---|
| Belirlenen ilde veya yerde ikamet | Göç idaresince belirlenen il, barınma merkezi veya yer | a |
| Bildirimde bulunma | Valiliklerce belirlenen şekil ve sürelerde | b |
| Çalışma durumuna ait güncel bilgileri bildirme | 30 gün içinde | c |
| Gelir ve taşınmazları bildirme | 30 gün içinde | ç |
| Adres, medeni hâl, doğum ve ölüm değişikliklerini bildirme | 20 iş günü içinde | d |
| Kişisel verileri yetkili makamlara verme | — | e |
| Haksız yararlanılan hizmet ve yardımların bedelini geri ödeme | Haksız yararlanmanın tespiti hâlinde | f |
| İdarenin istediği diğer hususlara uyma | — | g |
Yükümlülüğe uymamanın sonuçları. Yükümlülüklerini yerine getirmeyenler önce uyarılır, uymayanlar hakkında adli ve idari işlem başlatılır (GKY m.35/1). Uyarıya rağmen uymayanların eğitim ve acil sağlık hizmetleri dışındaki haklardan yararlanması tamamen veya kısmen kısıtlanabilir (m.35/2). Barınma merkezi dışında yaşayanların merkez dışında kalması süreli veya süresiz sınırlandırılabilir (m.35/3). Mazeretsiz olarak bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmeyenlerin geçici koruması valilikçe iptal edilir (m.12/3). Adres değişikliğinin zamanında bildirilmemesi bu nedenle yalnızca bir usul eksikliği değildir.
Hakların Haritası: Sağlık, Eğitim, Çalışma ve Sosyal Yardım
Yönetmelik kapsamındaki yabancılara sağlık, eğitim, iş piyasasına erişim, sosyal hizmetler ve yardımlar ile tercümanlık ve benzeri hizmetler sağlanabilir (GKY m.26/1). Geçici korunanlar kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir (m.26/3). İşlemlerde tercüman olmadan iletişim kurulamıyorsa tercümanlık hizmeti ücretsiz sağlanır (m.31).
Geçici korunanların hakları ve dayanakları
| Alan | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sağlık – katılım payı | SGK’nın genel sağlık sigortalıları için belirlediği Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerine göre katılım payı alınır | GKY m.27/1-b (RG 28.11.2025) |
| Sağlık – ödeme gücü olmayanlar | Ödeme gücü bulunmadığı tespit edilenlerin hizmet bedeli Fon’dan ödenir; ödedikleri katılım payları talep hâlinde vakıflarca geri ödenir | GKY m.27/1-b, ç |
| Sağlık – özel hastane | Ödeme gücü bulunmadığı tespit edilenler acil ve zorunlu hâller dışında özel sağlık kuruluşlarına doğrudan başvuramaz | GKY m.27/1-d |
| Sağlık – bedel sınırı | Hizmet bedelleri SUT’taki bedeli geçemez | GKY m.27/1-c, 27/6 |
| Sağlık – kayıt öncesi | Sınırı ilk geçişte ve acil durumlarda kimlik bilgilerine göre işlem yapılır | GKY m.27/4 |
| Eğitim | Okul öncesi, ilk ve ortaöğretim MEB mevzuatına göre; yükseköğretim YÖK usullerine göre | GKY m.28 |
| Çalışma | Kimlik belgesinin düzenlenmesinden 6 ay sonra çalışma izni başvurusu; İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü aranır | 6735 m.17/1-2; GKY m.29 |
| Sosyal yardım | İhtiyaç sahipleri 3294 sayılı Kanun kapsamındaki yardımlardan yararlandırılabilir | GKY m.30/1 |
| Aile birleşimi | Yurt dışındaki eş, ergin olmayan ve bağımlı ergin çocuklarla birleşme talebi | GKY m.49 |
| Avukatla temsil | Ücreti kendilerince karşılanmak kaydıyla idari işlemlerde avukatla temsil; adli yardım hükümleri saklı | GKY m.53 |
| Dosyaya erişim | Kişisel dosyadaki belgeleri kendisi, yasal temsilcisi veya avukatı inceleyip örnek alabilir; güvenlik ve istihbarat belgeleri hariç | GKY m.51/2 |
2025 sağlık değişikliği. 28.11.2025 tarihli ve 33091 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle GKY m.27’nin birinci fıkrasının bazı bentleri ve altıncı fıkrası yeniden düzenlendi. Yeni metne göre geçici korunanlardan, SGK’nın genel sağlık sigortalıları için belirlediği Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerine göre katılım payı alınır ve bu tutarlar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’na aktarılır. Ödeme gücü bulunmadığı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca Göç İdaresi Başkanlığı ile koordineli olarak tespit edilenlerin ödediği katılım payları, talepleri hâlinde sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarınca geri ödenir (m.27/1-b). Aşılar hariç, ödeme gücü olmadığı tespit edilenlere SGK’ca bedeli karşılanmayan sağlık hizmetleri kapsamında hizmet verilemez (m.27/6).
Çalışma İzni: Başvuru, Kota ve Yaptırımlar
Geçici koruma sağlanan yabancılar çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışamaz veya çalıştırılamaz (Çalışma İzinleri Yönetmeliği m.4/1). Çalışma izni başvurusu, geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra yapılabilir (6735 m.17/1). Yönetmelik bu süreyi “geçici koruma kayıt tarihinden” itibaren ifade eder (Yön. m.5/1). Kanun hükmü üst normdur. Çalışma izni veya muafiyeti verilmesinde İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü aranır (6735 m.17/2). Geçerli bir çalışma izni Türkiye’de mutlak kalış hakkı sağlamaz (m.17/3). Geçici korumanın Cumhurbaşkanı kararıyla sonlandırılması veya bireysel olarak sona ermesi ya da iptali hâlinde çalışma izni iptal edilir (m.17/5-b).
Çalışma izni kuralları (BKK 2016/8375 Yönetmeliği)
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Başvuruyu kim yapar? | Yabancıyı çalıştıracak işveren, e-Devlet Kapısı üzerinden; bağımsız çalışma hakkı olan yabancı kendi adına | m.5/2-3 |
| Mevsimlik tarım ve hayvancılık | Çalışma izni muafiyeti kapsamındadır; başvuru geçici koruma sağlanan il valiliğine yapılır; il ve kota sınırlaması getirilebilir | m.5/4-5 |
| Sağlık ve eğitim meslek mensupları | Sağlık Bakanlığından veya MEB ya da YÖK’ten ön izin gerekir | m.6/3 |
| Yalnız Türk vatandaşlarına ait meslekler | Başvuru değerlendirilmeden işlemden kaldırılır | m.6/2 |
| İl | Yabancının kalmasına izin verilen iller esas alınır | m.7/1 |
| Kota | İşyerindeki geçici korunan sayısı Türk vatandaşı çalışan sayısının %10’unu geçemez; 10’dan az çalışanı olan işyerinde en fazla 1 kişi | m.8/1-2 |
| Kota istisnası | Başvurudan önceki 4 hafta içinde aynı nitelikte Türk vatandaşı bulunamadığı Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünce belgelendirilirse kota uygulanmayabilir | m.8/3 |
| Ücret | Asgari ücretin altında ücret ödenemez | m.10 |
| Sosyal güvenlik | Çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatından doğan hak ve yükümlülükler saklıdır | m.13/1 |
Kayıt dışı çalıştırmanın sonuçları. 6735 sayılı Kanun, çalışma izni olmaksızın bir işverene bağlı çalışan yabancıya ve yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için idari para cezası öngörür. Fiilin tekrarında ceza bir kat artırılır (m.23/5-6). Kanundaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Ayrıca 6458 m.54/1-ğ, çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancıları sınır dışı etme kararı alınacaklar arasında sayar. Bu karar m.55’teki güvencelere ve yargısal denetime tabidir. İşveren yükümlülüklerini yabancı işçi çalıştırmada işveren yükümlülükleri, ret kararlarına karşı yolları çalışma izni reddi ve itiraz yazılarımızda anlattık.
Statünün Sona Ermesi ve İptali
Geçici koruma iki düzeyde sona erebilir. Birincisi rejimin bütünüyle sona erdirilmesidir. Bakanlık geçici korumanın sona erdirilmesi için teklifte bulunabilir ve geçici koruma Cumhurbaşkanı kararıyla sonlandırılır (GKY m.11/1). İkincisi kişinin statüsünün bireysel olarak sona ermesi veya iptalidir (m.12).
Bireysel sona erme ve iptal hâlleri (GKY m.12)
| Hâl | Sonuç | Fıkra |
|---|---|---|
| Kendi isteğiyle Türkiye’den ayrılma | Geçici koruma bireysel olarak sona erer | m.12/1-a |
| Üçüncü bir ülkenin korumasından faydalanma | Sona erer | m.12/1-b |
| Üçüncü ülkeye insani nedenlerle veya yeniden yerleştirme kapsamında kabul ya da çıkış | Sona erer | m.12/1-c |
| Ölüm | Sona erer | m.12/1-ç |
| Kanundaki başka bir yasal kalış türüyle kalış hakkı kazanma (ör. ikamet izni) | Sona erer | m.12/1-d |
| Türk vatandaşlığının kazanılması | Sona erer | m.12/1-e |
| m.8/1 kapsamında olduğunun sonradan anlaşılması | Göç idaresi veya valilikçe iptal | m.12/2 |
| Bildirim yükümlülüğünün mazeretsiz üç defa üst üste yerine getirilmemesi | Valilikçe iptal | m.12/3 |
Gönüllü geri dönüş ve tekrar gelme. Gönüllü olarak ülkesine dönüş yapacaklara gerekli kolaylık gösterilir ve imkânlar ölçüsünde destek sağlanabilir (GKY m.42/1). Kendi isteğiyle Türkiye’den ayrılma geçici korumayı sona erdirir (m.12/1-a). Geçici koruma uygulaması devam ederken statüsü sona eren yabancı tekrar sınırlarımıza gelirse geçici koruma hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağına idare bireysel olarak karar verir (m.13). Eski statü kendiliğinden canlanmaz. Çıkış yapanlar hakkındaki giriş yasağı ise genel hükümlere tabidir (m.45). Bu nedenle gönüllü geri dönüş formunu imzalamadan önce sonuçlarının anlaşılması gerekir. Süreci gönüllü geri dönüş yazımızda anlattık. Giriş yasağı ve tahdit kodları için giriş yasağı ve tahdit kodları rehberine bakabilirsiniz.
Rejimin sona erdirilmesi hâlinde seçenekler. Cumhurbaşkanı, sonlandırma kararıyla birlikte üç yoldan birine karar verebilir: geçici korumayı tamamen durdurarak geçici korunanların ülkelerine dönmesi; koşullarını taşıdıkları statünün toplu olarak verilmesi ya da uluslararası koruma başvurularının bireysel olarak değerlendirilmesi; geçici korunanların Kanun kapsamında belirlenecek koşullarda Türkiye’de kalmalarına izin verilmesi (GKY m.11/2). Sonlandırma kararından sonra çıkış esastır. Çıkış için gereken süre, menşe ve transit ülkelerin durumuna göre idarece belirlenir (m.14/1). Kamuoyunda geçici korumanın kademeli olarak sona erdirileceği ve ikamet iznine geçiş öngörüldüğü yönünde açıklamalar yer almıştır. Ancak Yönetmeliğe göre rejimi sona erdiren hukuki işlem Cumhurbaşkanı kararıdır. Böyle bir karar yayımlanmadıkça geçici koruma hukuken devam eder. Güncel durum, işlem yapılmadan önce Resmî Gazete’den ve Göç İdaresi Başkanlığı duyurularından kontrol edilmelidir. İkamet izni türleri için ikamet izni türleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sınır Dışı Kararı ve Yargı Yolları
Geçici korunanlar kanunlara ve idari gerekliliklere uymakla yükümlüdür. Aksine hareket edenler hakkında adli işlemler ve idari yaptırımlar genel hükümlere göre uygulanır (GKY m.33/1). 6458 sayılı Kanunun 54. maddesi sınır dışı etme kararı alınacak yabancıları sayar. Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar (m.54/1-d) ve çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler (m.54/1-ğ) bunlar arasındadır. Buna karşılık sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunları, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahati riskli olanlar, hayati tehlike arz eden hastalığının tedavisi sürerken gideceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar, mağdur destek sürecindeki insan ticareti mağdurları ve tedavileri tamamlanıncaya kadar şiddet mağdurları hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz (m.55/1). Bu değerlendirme herkes için ayrı yapılır (m.55/2).
Geçici korunanı ilgilendiren işlemlere karşı başvuru yolları
| İşlem | Başvuru yolu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Sınır dışı etme kararı | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 7 gün | 6458 m.53/3 |
| Geçici korumanın iptali, kapsam dışı tutma, hakların kısıtlanması | İdare mahkemesinde iptal davası | Kural olarak tebliğden itibaren 60 gün | İYUK m.7/1 |
| Çalışma izni reddi veya iptali | İdari itiraz ve iptal davası | 6735 ve İYUK’taki süreler | 6735 m.17; İYUK m.7 |
| Kesinleşen yargı kararlarından sonra temel hak ihlali iddiası | Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru | Başvuru yollarının tüketilmesinden itibaren 30 gün | 6216 m.47/5 |
Sınır dışı etme kararı gerekçeleriyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Avukatla temsil edilmeyen yabancı kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir (6458 m.53/2). Mahkemeye başvuran kişi başvurusunu kararı veren makama da bildirir. Başvurular dosyanın tekemmülünden itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır ve mahkemenin kararı kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (m.53/3). Ayrıntılar için sınır dışı kararı ve itiraz, sınır dışı edilemeyecek yabancılar ve sınır dışı kararı iptal dava dilekçesi örneği sayfalarına bakabilirsiniz. İdari gözetim süreçleri için idari gözetim kararına itiraz yazımız yol gösterir.
Sık Yapılan Hatalar
- Adres değişikliğini bildirmemek. Adres, medeni hâl, doğum ve ölüm değişiklikleri yirmi iş günü içinde bildirilmelidir (GKY m.33/2-d). Bildirim yükümlülüğünün mazeretsiz üç defa üst üste ihlali korumanın iptaline yol açar (m.12/3).
- Kayıtlı il dışına izinsiz taşınmak. Geçici korunan belirlenen ilde ikamet etmekle yükümlüdür (m.33/2-a). İzinsiz il değişikliği, eğitim ve acil sağlık dışındaki hakların kısıtlanmasına yol açabilir (m.35/2).
- Gönüllü geri dönüşü kısa bir ziyaret sanmak. Kendi isteğiyle Türkiye’den ayrılma statüyü sona erdirir (m.12/1-a). Tekrar gelişte statünün yeniden verilip verilmeyeceğine idare bireysel olarak karar verir (m.13).
- Çalışma iznini işçinin işi sanmak. Başvuruyu kural olarak işveren yapar (Yön. m.5/2). İzinsiz çalıştırma hem işvereni hem yabancıyı idari para cezasıyla karşı karşıya bırakır (6735 m.23/5).
- Geçici koruma süresini vatandaşlık ikametine saymak. Geçici koruma kimlik belgesiyle geçen süre ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve vatandaşlığa başvuru hakkı sağlamaz (GKY m.25).
- Sınır dışı kararında yedi günü kaçırmak. İdare mahkemesine başvuru süresi tebliğden itibaren yedi gündür (6458 m.53/3). Genel altmış günlük süre bu karar için uygulanmaz.
- Haberlere göre hareket etmek. Rejimin sona erdirilmesi Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır (GKY m.11/1). Duyurulara dayanarak belge iadesi, il değişikliği veya ülkeden çıkış gibi geri dönüşü zor adımlar atmadan önce hukuki durum kontrol edilmelidir.
Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?
- Geçici koruma kaydı, kimlik belgesi ve il düzeniyle ilgili işlemlerde başvuruları hazırlar ve kişisel dosyaya erişim talebinde bulunur (GKY m.51/2).
- Geçici korumanın iptali, kapsam dışı tutma ve hakların kısıtlanması kararlarına karşı iptal davası açar.
- Sınır dışı etme kararlarına karşı yedi günlük süre içinde idare mahkemesine başvurur, m.55 güvencelerini somut belgelerle ileri sürer.
- İşverenler için çalışma izni başvurusunu kota ve il kurallarına göre planlar, ret kararlarına karşı itiraz ve dava süreçlerini yürütür.
- İkamet izni veya başka bir yasal kalış türüne geçiş imkânlarını kişinin durumuna göre değerlendirir.
- Gerekli hâllerde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapar.
Ankara’daki ofisimizden geçici koruma, çalışma izni ve sınır dışı süreçleriniz için randevu almak üzere 0554 648 37 15 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Geçici koruma altında evlilik ve boşanma: Kayıtta beyanla evli görünme, Türkiye’de resmî evlenme ve çocukların nüfus kaydı için Suriyeli ile Evlilik ve Boşanma yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Geçici koruma mülteci statüsü müdür?
Hayır. Geçici korunanlar Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz (GKY m.7/3). Geçici korumanın uygulandığı süre içinde bireysel uluslararası koruma başvuruları işleme konulmaz (m.16).
Geçici koruma kimlik belgesi ikamet izni yerine geçer mi?
Hayır. Belge Türkiye’de kalış hakkı sağlar, ancak ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz. Uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve vatandaşlığa başvuru hakkı vermez (GKY m.25).
Geçici korunan ne zaman çalışma izni alabilir?
Geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra çalışma izni veya muafiyeti için başvurulabilir (6735 m.17/1). Başvuruyu kural olarak işveren e-Devlet üzerinden yapar. Mevsimlik tarım ve hayvancılık işleri çalışma izni muafiyeti kapsamındadır ve başvuru il valiliğine yapılır (Çalışma İzinleri Yönetmeliği m.5).
Bir işyerinde kaç geçici korunan çalıştırılabilir?
Kural olarak işyerindeki geçici korunan sayısı Türk vatandaşı çalışan sayısının yüzde onunu geçemez. Toplam çalışanı ondan az olan işyerinde en fazla bir geçici korunan çalıştırılabilir. Başvurudan önceki dört hafta içinde aynı nitelikte Türk vatandaşı bulunamadığı belgelenirse kota uygulanmayabilir (Yön. m.8).
Geçici korunana asgari ücretin altında ücret ödenebilir mi?
Hayır. Geçici koruma sağlanan yabancılara asgari ücretin altında ücret ödenemez (Çalışma İzinleri Yönetmeliği m.10). Çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatından doğan hak ve yükümlülükler de saklıdır (m.13/1).
Geçici korunanlar sağlık hizmeti için ücret öder mi?
28.11.2025 tarihli değişiklikle geçici korunanlardan, SGK’nın genel sağlık sigortalıları için belirlediği Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerine göre katılım payı alınması kuralı getirildi. Ödeme gücü bulunmadığı tespit edilenlerin ödediği katılım payları talepleri hâlinde vakıflarca geri ödenir ve bunların hizmet bedeli Fon’dan karşılanır (GKY m.27/1-b, ç).
Kayıtlı olduğum ilden başka bir ile taşınabilir miyim?
Geçici korunan, idarece belirlenen ilde ikamet etmekle yükümlüdür (GKY m.33/2-a). Uygulamada il dışına çıkış yol izin belgesine bağlıdır. İl değişikliği için il göç idaresine başvurulmalıdır. İzinsiz taşınma, eğitim ve acil sağlık dışındaki hakların kısıtlanmasına yol açabilir (m.35).
Adres değişikliğini bildirmezsem ne olur?
Adres, medeni hâl, doğum ve ölüm değişiklikleri yirmi iş günü içinde bildirilmelidir (GKY m.33/2-d). Yükümlülüğe uymayanlar önce uyarılır, uymazlarsa hakları kısıtlanabilir (m.35). Bildirim yükümlülüğünü mazeretsiz olarak üç defa üst üste yerine getirmeyenlerin geçici koruması iptal edilir (m.12/3).
Gönüllü geri dönüş yaparsam tekrar gelebilir miyim?
Kendi isteğiyle Türkiye’den ayrılma geçici korumayı bireysel olarak sona erdirir (GKY m.12/1-a). Geçici koruma uygulaması sürerken tekrar gelinirse geçici koruma hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağına idare bireysel olarak karar verir (m.13). Eski statü kendiliğinden canlanmaz.
Geçici koruma ne zaman sona erecek?
Yönetmeliğe göre geçici koruma, Bakanlığın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararıyla sonlandırılır (GKY m.11/1). Cumhurbaşkanı bu kararla birlikte dönüşe, toplu statü verilmesine veya bireysel başvuruların değerlendirilmesine ya da Kanundaki koşullarla Türkiye’de kalmaya izin verilmesine karar verebilir (m.11/2). Böyle bir karar yayımlanmadıkça rejim hukuken devam eder.
Geçici korunan hakkında sınır dışı kararı alınabilir mi?
Geçici korunanlar da kanunlara uymakla yükümlüdür ve genel hükümler uygulanır (GKY m.33/1). 6458 m.54’teki hâllerde sınır dışı kararı alınabilir. Ancak gönderileceği ülkede işkence veya insanlık dışı muamele riski gibi m.55’teki hâllerde karar alınamaz. Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir ve yargılama sonuçlanıncaya kadar kişi sınır dışı edilmez (m.53/3).
Geçici korumam iptal edildi, ne yapabilirim?
İptal kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Özel bir süre öngörülmediğinden genel dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7/1). Kişisel dosyadaki belgeleri kendiniz veya avukatınız inceleyebilir ve örneğini alabilir. Güvenlik ve istihbarat belgeleri bu hakkın dışındadır (GKY m.51/2).
Geçici korunan avukat tutabilir mi?
Evet. Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, ücretleri kendilerince karşılanmak kaydıyla idari işlemler sırasında avukat tarafından temsil edilebilir. Avukatlık Kanunu’nun adli yardıma ilişkin hükümleri saklıdır (GKY m.53).
Türkiye’de doğan çocuğum nasıl kayıt edilir?
Geçici korunanların Türkiye’de doğan çocuklarının kayıt işlemleri en kısa sürede yapılır (GKY m.21/3). Ailedeki doğum değişikliği yirmi iş günü içinde bildirilmelidir (m.33/2-d). Kayıt bilgileri doğum, ölüm, evlilik ve boşanma gibi hâllerde güncellenir (m.21/4).
Statünüzü korumak için doğru adımı birlikte belirleyelim
Geçici koruma iptali, sınır dışı kararı, çalışma izni ve ikamet geçişi konularında dosyanızı inceleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Dosyanız için değerlendirme
Elinizdeki kararı ve tebliğ tarihini bize iletin; dava süresini, başvurulacak mahkemeyi ve ileri sürülebilecek güvenceleri kanun ve yönetmelik metnine göre birlikte belirleyelim.
Bu içerik Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku alanındadır.
Uluslararası Koruma ve Mülteci Statüleri · Sınır Dışı Kararına İtiraz ve Yargı Yolu · İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler · Çalışma İzni Muafiyeti ve İstisnaları · İnsani İkamet İzni · Türk Vatandaşlığının Kazanılması · Vatansızlık ve Vatansız Kişi Kimlik Belgesi · Bu alandaki tüm rehberler


