Genel yolda vatandaşlık, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet ister — dayanak 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 11/1-(b)‘dir. Kesintisizliğin ölçüsü ise ayrı bir maddededir: m. 15 uyarınca başvuran yabancı, aranan ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunabilir ve dışarıda geçirilen bu süreler ikamet süresi içinde değerlendirilir. Evlilik yolunda m. 16, üç yıllık evlilik ve fiilen aile birliği içinde yaşama arar; istisnai kulvar m. 12‘dedir. Ve her kapının ortak kuralı m. 10‘da yazılıdır: şartları taşımak, vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz.
Mevzuat Haritası
| Madde | Konu |
|---|---|
| m. 10 | Yetkili makam kararı; mutlak hak sağlamaz kuralı |
| m. 11 | Genel olarak kazanma — yedi şart |
| m. 12 | İstisnai kazanma — ikamet şartı aranmaksızın |
| m. 13 | Yeniden kazanma — ikamet şartsız |
| m. 14 | Yeniden kazanma — ikamet şartlı |
| m. 15 | İkametin tanımı ve on iki aylık kural |
| m. 16 | Evlenme yoluyla kazanma |
| m. 17 | Evlat edinilme yoluyla kazanma |
| m. 18 | İl vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu |
| m. 19-20 | Kazanmanın etkisi; eş ve çocukların durumu |
| m. 28 | Mavi Kart — doğumla Türk vatandaşı olup çıkanlar |
| m. 42 | Başvurunun usulü |
| Uygulama Yönetmeliği | Belge setleri ve yatırım koşulları |
İkamet süreniz doldu mu, dosyanız mülakata hazır mı?
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Önce Bir Uyarı: m. 10’un Kuralı
Bütün kapıların üzerinde aynı levha asılıdır ve bu, başvurucunun beklentisini baştan doğru kurar.
m. 10/1: Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen bir yabancı, bu Kanunda belirtilen şartları taşıması hâlinde yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir. Ancak, aranan şartları taşımak vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz.
Bu cümle bütün süreci açıklar. “Beş yılı doldurdum, hakkım” yaklaşımı kanunun lafzıyla bağdaşmaz: şartların sağlanması başvuru ehliyeti verir, sonuç garantisi vermez. Nitekim m. 10/2 uyarınca sonradan kazanmada uygulanacak temel ilke ve esaslar, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınarak Bakanlıkça belirlenir. Bu nedenle dosya, yalnızca şartların sağlandığını göstermekle yetinmemeli; Türkiye ile bağı ve yerleşme iradesini belgeyle ortaya koymalıdır.
Genel Yol: m. 11’in Yedi Şartı
Ana kapı genel yoldur ve m. 11/1 şartları tek tek sayar.
| Bent | Şart |
|---|---|
| (a) | Kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak |
| (b) | Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek |
| (c) | Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışları ile teyit etmek |
| (ç) | Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak |
| (d) | İyi ahlak sahibi olmak |
| (e) | Yeteri kadar Türkçe konuşabilmek |
| (f) | Kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak |
| (g) | Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak |
(c) bendi belgeyle kanıtlanır. Yerleşme iradesi anlatılmaz, dosyalanır: taşınmaz edinimi, iş kurma veya çalışma, Türk vatandaşıyla aile bağı, ticari merkezin Türkiye’ye taşınması, çocukların okul kayıtları.
(g) bendi her kapının ortak bekçisidir. Genel yolda da, evlilik yolunda da, istisnai kulvarda da aranır ve dosyayı tek başına kapatabilir.
İkametin Matematiği: m. 15
Beş yıllık sürenin nasıl hesaplanacağı m. 11‘de değil, m. 15‘te düzenlenmiştir ve bu madde 2017’de değişmiştir.
m. 15/1: Bir yabancı için ikamet, Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır. Türk vatandaşlığını kazanma talebinde bulunan bir yabancı, başvuru için aranan ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunabilir. Türkiye dışında geçirilen süreler bu Kanunda öngörülen ikamet süreleri içinde değerlendirilir.
Yaygın olarak “altı ay” bilinen bu süre on iki aydır. Maddenin ilk hâlindeki “toplam altı ayı geçmemek üzere” ibaresi, 19/10/2017 tarihli ve 7039 sayılı Kanun’un 30. maddesiyle değiştirilerek on iki aya çıkarılmıştır. İnternette ve eski kaynaklarda hâlâ altı ay yazmaktadır; başvuru planlaması yürürlükteki metne göre yapılmalıdır. İkinci bir incelik de cümlenin sonundadır: dışarıda geçirilen süreler ikamet süresi içinde değerlendirilir — yani hesaptan düşülmez.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Yurt dışı süresi | Toplam on iki ayı aşmamalı; aşılması kesintisizliği bozar |
| İkametin niteliği | m. 15/1 — Türk kanunlarına uygun oturma; izinsiz dönemler sayılmaz |
| İzinsiz dönem | İzin süresi dolup yenilenmeden geçen günler süreyi keser |
| İzin türü | Farklı izin türlerinde geçen süreler uygulamada özellik gösterir |
| Giriş-çıkış kayıtları | Hesap bu kayıtlar üzerinden yapılır; beyan yeterli değildir |
| Başvuru anı | Şartın başvuru tarihinde sağlanmış olması gerekir |
Üçüncü satır en sık gözden kaçan kesintidir. İzin süresi dolduktan sonra yenilenmeden geçen günler, ne kadar kısa olursa olsun hukuka uygun oturma sayılmaz ve sayacı etkiler. Bu nedenle ikamet izni yenileme takvimi, yurt dışı gün sayacı kadar önemlidir.
Öğrencilik yılları ayrıca değerlendirilir. Öğrenci ikamet izniyle geçen sürelerin hesaba nasıl katılacağı uygulamada özellik gösterdiğinden, bu yıllara yaslanan planlar başvuru öncesinde netleştirilmelidir.
Evlilik Yolu: m. 16
Madde ilk cümlesiyle en yaygın yanılgıyı düzeltir: bir Türk vatandaşı ile evlenme doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz.
Kapıyı açan formül: bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar başvuruda bulunabilir.
| Bent | Şart |
|---|---|
| (a) | Aile birliği içinde yaşamak |
| (b) | Evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamak |
| (c) | Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak |
İki özel hüküm vardır ve ikisi de başvurucunun lehinedir:
m. 16/2 — Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evliliğin sona ermesi hâlinde, birinci fıkranın (a) bendindeki şart aranmaz.
m. 16/3 — Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan yabancılar, evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde evlenmede iyiniyetli iseler Türk vatandaşlığını muhafaza ederler.
(a) bendi, sistemin en yoğun denetim alanıdır. “Aile birliği içinde yaşama” şartı, anlaşmalı (formalite) evlilik incelemelerinin dayanağıdır: ev ziyaretleri, komşu ve tanık beyanları, adres kayıtları üzerinden sınanır. Dosyayı güçlendiren şey beyanlar değil, yaşam ortaklığının somut izleridir: ortak banka hesabı, kira veya tapu kaydı, faturaların ortak adrese düzenlenmesi, fotoğraf arşivi, ortak seyahat kayıtları. m. 16/2‘nin yalnızca ölüm hâlini istisna tutması da dikkat çekicidir: boşanma veya ayrılık, bu istisnadan yararlandırmaz.
İstisnai Kulvar: m. 12
m. 12, ikamet süresi aranmaksızın vatandaşlık verilebilecek grupları sayar ve karar Cumhurbaşkanı tarafından verilir.
| Grup | İçerik |
|---|---|
| Olağanüstü hizmet | Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülenler |
| Yatırım ve Turkuaz Kart | 6458 sayılı Kanun m. 31/1-(j) uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahipleri; bunların yabancı eşi ve ergin olmayan veya bağımlı çocukları |
| Zaruret | Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler |
| Göçmen | Göçmen olarak kabul edilen kişiler |
Yatırım yoluyla vatandaşlık, m. 12/1-(b) üzerinden işler. Madde doğrudan tutar yazmaz; yolu 6458 m. 31/1-(j) kapsamındaki ikamet iznine bağlar. Aranan yatırım türleri ve asgari tutarlar — taşınmaz edinimi (satmama taahhüdüyle), sabit sermaye yatırımı, mevduat, devlet borçlanma araçları, yatırım fonu katılma payı ve istihdam seçenekleri — Uygulama Yönetmeliği ile ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir; bu tutarlar dönemsel olarak güncellenmektedir. Bu nedenle yatırım planı, işlem gününde yürürlükte olan metin üzerinden kurulmalı ve tutar teyidi işlemden önce alınmalıdır. Ayrıntı: istisnai ve yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı.
Bu kulvarda da m. 10 kuralı geçerlidir. Şartların sağlanması mutlak hak doğurmaz; karar takdire bağlıdır.
Yeniden Kazanma: m. 13 ve 14
Türk vatandaşlığını kaybetmiş kişiler için iki ayrı kapı vardır ve aralarındaki fark ikamet şartıdır.
| Madde | Kimler | İkamet şartı |
|---|---|---|
| m. 13 | Çıkma izni almak suretiyle kaybedenler; seçme hakkını kullananlar | Aranmaz |
| m. 14 | Vatandaşlığı kaybettirilenler | Aranır |
Mavi Kart sahipleri için ayrı bir düzen vardır. m. 28, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alanlara tanınan hakları düzenler; bu kişilerin yeniden kazanma yolu m. 13‘tür. Madalyonun öbür yüzü için: vatandaşlığın kaybı.
Yurt dışı gün sayacınızı bugünden tutun.
Hukukçular Evi Ankara — ikamet hesabınızı birlikte kontrol edelim.
Usul: Komisyon ve Mülakat — m. 18
Başvuru, yerleşim yerindeki valilik kanalıyla ve randevuyla yapılır; belge seti Uygulama Yönetmeliğinde gösterilir.
m. 18 incelemenin merciini belirler: m. 11 ve m. 16 uyarınca başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, illerde oluşturulan vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu tarafından yapılır.
| Aşama | İçerik |
|---|---|
| 1. Başvuru | Valilik kanalıyla; kimlik-pasaport, ikamet geçmişi, gelir belgeleri, adli sicil, medeni hâl evrakı |
| 2. Belge disiplini | Yabancı belgelerde apostil, yeminli tercüme ve güncellik |
| 3. Komisyon ve mülakat | m. 18 — il komisyonu; Türkçe pratiği ve dosya bilgilerinin teyidi |
| 4. Güvenlik incelemesi | m. 11/1-(g) ve m. 16/1-(c) kapsamında |
| 5. Karar | Genel ve evlilik yolunda Bakanlık; istisnai kulvarda Cumhurbaşkanı |
Mülakat bir formalite değil, dosyanın canlı savunmasıdır. Komisyon; m. 11/1-(e)‘deki “yeteri kadar Türkçe konuşabilme” şartını, (c) bendindeki yerleşme iradesini ve dosyadaki bilgilerin tutarlılığını bu masada sınar. Beyanlarla belgeler arasındaki çelişki — adres, meslek, gelir, aile durumu — dosyanın en zayıf noktasıdır. Bu nedenle mülakattan önce kendi dosyanız okunmalıdır.
Bekleyiş süresince ödevler sürer. İncelemeler aylarla ölçülür; bu süre boyunca ikamet izninin geçerliliğini korumak ve adres ile medeni hâl değişikliklerini bildirmek başvurucunun devam eden yükümlülüğüdür. “Dosyam içeride” cümlesi, izinsiz kalmanın mazereti değildir ve m. 15 anlamında ikamet kesintisi doğurur.
Ret Senaryosu ve Dava
Vatandaşlık kararı takdir içerir; ancak takdir denetimsiz değildir.
Ret işlemi gerekçeli bir idari işlemdir ve tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
| Eksen | İddia |
|---|---|
| İkamet hesabı | m. 15 yanlış uygulandı — özellikle on iki aylık sınırın altı ay sanılması |
| Gerekçesizlik | Komisyon değerlendirmesinin somut dayanaktan yoksunluğu |
| Güvenlik engeli | (g) bendine dayanan retin somutlaştırılmaması |
| Eksik inceleme | Sunulan belgelerin değerlendirilmemesi |
| Şekil | Tebligat usulsüzlüğü; gerekçenin bildirilmemesi |
Birinci eksen bu yazının düzelttiği hatadan doğar. m. 15‘teki sınır 7039 sayılı Kanun’la on iki aya çıkarılmış olduğundan, başvurunun “altı ayı aştınız” gerekçesiyle reddedilmesi doğrudan bir hukuka aykırılık iddiasıdır. Ret yazısındaki hesabın hangi süre üzerinden yapıldığı mutlaka kontrol edilmelidir. Güvenlik engeline dayanan retlerde ise içtihat çizgisi için: güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması.
Paralel strateji: güçlendirilmiş yeniden başvuru. Giderilebilir eksikliklerden doğan retlerde, koşullar tamamlanarak yapılan yeni başvuru davadan hızlı sonuç verebilir. Güvenlik engeli kaynaklı retlerde ise yeni başvuru sonuç vermez; hukuki yol izlenmelidir.
Dosya Güçlendirme Protokolü
1. Yurt dışı gün sayacını bugünden tutun. Sınır on iki aydır; giriş-çıkış dökümünü başvurudan önce bizzat kontrol edin.
2. İkamet izni takvimini kesintisiz tutun. İzinsiz geçen tek gün bile m. 15 anlamında kesinti doğurur.
3. Yerleşme iradesini belgeye çevirin. (c) bendi — tapu, iş sözleşmesi, vergi levhası, okul kayıtları.
4. Geliri belgeleyin. (f) bendi — kendinizin ve bakmakla yükümlü olduklarınızın geçimi.
5. Türkçeyi mülakat gününe değil bugüne çalışın. (e) bendi — kurs sertifikası ve günlük pratik.
6. Adli sicili temiz tutun. (d) ve (g) bentleri birlikte okunur.
7. Evlilik dosyasında yaşam ortaklığını belgeleyin. m. 16/1-(a) — ortak hesap, kira, faturalar, arşiv.
8. Belgeleri apostil-tercüme-güncellik üçlüsüyle hazırlayın. Eksik evrak en masum gecikme sebebidir.
9. Beyan ile belge tutarlılığını kontrol edin. Mülakatta sınanan budur.
10. Yatırım kulvarında tutarı işlemden önce teyit ettirin. Koşullar dönemsel güncellenir.
Kazanmanın Sonuçları: m. 19 ve 20
Karar çıktıktan sonra iki soru gelir: hüküm ne zaman doğar ve aile nasıl etkilenir?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Hüküm anı | m. 19 — Türk vatandaşlığının kazanılması karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder |
| Eşin durumu | m. 20 — sonradan kazanma eşin vatandaşlığına tesir etmez |
| Çocukların durumu | m. 20 — ana ve babanın birlikte kazanması hâlinde ergin olmayan çocuklar da Türk vatandaşı olur |
| Tek ebeveyn | Yalnız ana veya baba kazanıyorsa velayet ve diğer ebeveynin muvafakati gözetilir |
İkinci satır çoğu ailede yanlış beklenti yaratır. Vatandaşlığı kazanan kişinin eşi kendiliğinden Türk vatandaşı olmaz; eşin ayrı bir yoldan — genel yol, evlilik yolu veya istisnai kulvar — başvurması gerekir. Buna karşılık ergin olmayan çocuklar bakımından durum farklıdır ve m. 20 çerçevesinde değerlendirilir. Bu nedenle aile planlaması yapılırken her bireyin ayrı dosya ihtiyacı baştan belirlenmelidir.
Karar tarihi neden önemli? m. 19 hükmün karar tarihinden doğduğunu söyler; başvuru tarihinden değil. Bu, bekleyiş süresince doğan çocukların durumu ve süreye bağlı haklar bakımından sonuç doğurur.
Yolların Karşılaştırması
Hangi kapıdan girileceği, süreyi ve dosyanın ağırlık merkezini değiştirir.
| Ölçüt | Genel (m. 11) | Evlilik (m. 16) | İstisnai (m. 12) |
|---|---|---|---|
| İkamet | Kesintisiz beş yıl | Aranmaz | Aranmaz |
| Süre şartı | İkametin kendisi | En az üç yıl evlilik | Yok |
| Türkçe şartı | Var — (e) bendi | Madde metninde yer almaz | Madde metninde yer almaz |
| Gelir şartı | Var — (f) bendi | Madde metninde yer almaz | Yatırım koşulları ayrı |
| Güvenlik engeli | Var — (g) | Var — (c) | Var |
| Karar mercii | Bakanlık | Bakanlık | Cumhurbaşkanı |
| Komisyon incelemesi | m. 18 — var | m. 18 — var | Ayrı usul |
Üçüncü ve dördüncü satırlar dikkatle okunmalıdır. Türkçe ve gelir şartları m. 11’in bentlerinde sayılıdır; m. 16 evlilik yolu için ayrı üç şart öngörür ve bunlar arasında Türkçe ile gelir yer almaz. Bu, evlilik yolunun daha kolay olduğu anlamına gelmez: aile birliği içinde yaşama şartı sahada çok daha yoğun denetlenir ve güvenlik engeli her üç yolda da ortak bekçidir. Ayrıca her yolda m. 10‘un “mutlak hak sağlamaz” kuralı geçerlidir.
Yol seçimi dosyanın gücüne göre yapılır. Beş yılı dolduran ve Türkiye bağı güçlü bir başvurucu için genel yol; üç yılı dolduran ve yaşam ortaklığını belgeleyebilen için evlilik yolu; yatırım koşullarını karşılayabilen için istisnai kulvar öne çıkar. Birden fazla yola uygun olan başvurucu, en güçlü dosyayı kurabileceği yolu seçmelidir.
Yurt Dışı Gün Sayacı: Pratik Hesap
On iki aylık sınır kâğıt üzerinde basit görünür; uygulamada hesabı bozan birkaç ayrıntı vardır.
1. Sayım nasıl yapılır? Hesap giriş-çıkış kayıtları üzerinden yürütülür. Beş yıllık pencere içindeki tüm yurt dışı günleri toplanır; tek tek seyahatler değil toplam dikkate alınır.
2. Pencere nereden başlar? m. 11/1-(b) “başvuru tarihinden geriye doğru” der; pencere başvuru gününden geriye sayılır. Bu nedenle başvuru tarihini seçmek, hesabı doğrudan etkiler.
3. Giriş ve çıkış günleri. Sınır geçişlerinin hangi güne yazıldığı kayıtlardan görülür; sınıra yakın dosyalarda bu ayrıntı belirleyici olabilir.
4. Beyan yeterli değildir. “Bir aydan fazla çıkmadım” beyanı, dökümle çelişirse dosyayı zayıflatır.
5. İzinsiz günler ayrı bir sorundur. Yurt dışı sınırından bağımsız olarak, izinsiz geçen günler m. 15/1 anlamında hukuka uygun oturma sayılmaz.
İkinci madde stratejik bir imkân sunar. Pencere başvuru tarihinden geriye sayıldığından, yurt dışı toplamı sınıra yakın olan başvurucu için başvuruyu birkaç ay ertelemek hesabı değiştirebilir: eski ve yoğun seyahatli dönem pencereden çıkarken, yeni ve Türkiye’de geçen aylar pencereye girer. Bu, dosyayı zorlamak yerine takvimi doğru seçmek anlamına gelir ve çoğu zaman ret riskini ortadan kaldırır. Başvuru öncesinde giriş-çıkış dökümünün alınıp hesabın simüle edilmesi bu nedenle önemlidir.
Sınıra yakın dosyalarda ihtiyat. Toplam on iki aya çok yakınsa, başvuru öncesinde uzun süreli yurt dışı seyahatlerinden kaçınılmalı; zorunlu seyahatler belgelenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Genel yolda kaç yıl ikamet gerekir?
5901 m. 11/1-(b) uyarınca başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl.
Yurt dışında en fazla ne kadar kalabilirim?
m. 15 uyarınca aranan ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere. Bu süre, maddenin ilk hâlinde altı aydı; 19/10/2017 tarihli ve 7039 sayılı Kanun’un 30. maddesiyle on iki aya çıkarılmıştır.
Yurt dışında geçen süreler beş yıldan düşülür mü?
Hayır. m. 15’in açık ifadesiyle “Türkiye dışında geçirilen süreler bu Kanunda öngörülen ikamet süreleri içinde değerlendirilir.”
İkamet iznim birkaç gün gecikti, sorun olur mu?
Olabilir. m. 15/1 ikameti “Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmak” diye tanımlar; izin süresi dolup yenilenmeden geçen günler hukuka uygun oturma sayılmaz ve süreyi keser.
İkamet hesabı neye göre yapılır?
Giriş-çıkış kayıtları üzerinden; beyan yeterli değildir. Bu nedenle başvurudan önce dökümün bizzat kontrol edilmesi gerekir.
Öğrencilikte geçen yıllar sayılır mı?
Farklı izin türlerinde geçen sürelerin hesaba katılma biçimi uygulamada özellik gösterir. Öğrencilik yıllarına yaslanan planlar başvuru öncesinde netleştirilmelidir.
Beş yılı doldurdum, vatandaşlık hakkım doğdu mu?
Hayır. m. 10/1 açıktır: “aranan şartları taşımak vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz.” Şartların sağlanması başvuru ehliyeti verir.
Genel yolda hangi şartlar aranır?
m. 11/1: ergin ve ayırt etme gücü, kesintisiz beş yıl ikamet, yerleşme iradesinin davranışla teyidi, genel sağlık bakımından tehlike oluşturmama, iyi ahlak, yeteri kadar Türkçe, geçimi sağlayacak gelir veya meslek ve millî güvenlik-kamu düzeni engeli bulunmaması.
Türk vatandaşıyla evlenince hemen vatandaş olur muyum?
Hayır. m. 16/1: “Bir Türk vatandaşı ile evlenme doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz.” En az üç yıldan beri evli olmak ve evliliğin devam etmesi gerekir.
Evlilik yolunda hangi şartlar aranır?
Üç şart: aile birliği içinde yaşamak, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmamak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmamak.
Eşim vefat etti, başvurum ne olur?
m. 16/2 uyarınca başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evliliğin sona ermesi hâlinde (a) bendindeki şart aranmaz. Bu istisna yalnızca ölüm hâline özgüdür; boşanma bu kapsamda değildir.
Evlilik butlanla sona ererse vatandaşlığım gider mi?
m. 16/3 uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığını kazananlar, evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde evlenmede iyiniyetli iseler vatandaşlığı muhafaza ederler.
Anlaşmalı evlilik incelemesi nasıl yapılır?
(a) bendi üzerinden: ev ziyaretleri, komşu ve tanık beyanları, adres kayıtları. Dosyayı güçlendiren şey beyan değil yaşam ortaklığının somut izleridir — ortak hesap, kira veya tapu, ortak adrese düzenlenmiş faturalar, fotoğraf ve seyahat arşivi.
İstisnai yol kimlere açık?
m. 12 uyarınca; Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya sayılan alanlarda olağanüstü hizmeti geçenler, 6458 m. 31/1-(j) kapsamında ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahipleri ve aileleri, vatandaşlığa alınması zaruri görülenler ve göçmenler.
Yatırım tutarları nerede yazıyor?
Kanun doğrudan tutar yazmaz. Yatırım türleri ve asgari tutarlar, Uygulama Yönetmeliği ile ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir; dönemsel olarak güncellenir. Tutar teyidi işlemden önce alınmalıdır.
Yatırım şartını sağlarsam vatandaşlık garanti mi?
Hayır. m. 10 kuralı istisnai kulvarda da geçerlidir: şartları taşımak mutlak hak doğurmaz; karar takdire bağlıdır.
Vatandaşlığı kaybettim, geri alabilir miyim?
İki kapı vardır: m. 13 — çıkma izniyle kaybedenler ve seçme hakkını kullananlar için ikamet şartı aranmaz; m. 14 — kaybettirilenler için ikamet şartı aranır.
Başvurumu kim inceler?
m. 18 uyarınca m. 11 ve m. 16 başvurularında şartların tespiti, illerde oluşturulan vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu tarafından yapılır.
Mülakatta ne sorulur?
Komisyon; (e) bendindeki Türkçe şartını, (c) bendindeki yerleşme iradesini ve dosyadaki bilgilerin tutarlılığını sınar. Beyan ile belge arasındaki çelişki dosyanın en zayıf noktasıdır.
Dosyam beklerken ikamet iznim doldu, sorun olur mu?
Olur. “Dosyam içeride” cümlesi izinsiz kalmanın mazereti değildir; izinsiz geçen süre m. 15 anlamında ikamet kesintisi doğurur. Bekleyiş boyunca izin geçerliliği korunmalı, adres ve medeni hâl değişiklikleri bildirilmelidir.
Reddedilirsem ne yapabilirim?
Ret gerekçeli bir idari işlemdir; tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava eksenleri: ikamet hesabının hatalı yapılması, değerlendirmenin gerekçesizliği, güvenlik engelinin somut dayanaktan yoksunluğu ve eksik inceleme.
“Altı ayı aştınız” gerekçesiyle reddedildim.
Ret yazısındaki hesabın hangi süre üzerinden yapıldığını kontrol ettirin. m. 15‘teki sınır 7039 sayılı Kanun’la on iki aya çıkarılmıştır; altı ay üzerinden yapılan hesap doğrudan bir hukuka aykırılık iddiasıdır.
Vatandaşlık ne zaman hüküm doğurur?
m. 19 uyarınca karar tarihinden itibaren — başvuru tarihinden değil. Bu, bekleyiş süresince doğan çocukların durumu ve süreye bağlı haklar bakımından sonuç doğurur.
Ben vatandaş olunca eşim de olur mu?
Hayır. m. 20 uyarınca sonradan kazanma eşin vatandaşlığına tesir etmez; eşin ayrı bir yoldan başvurması gerekir. Ergin olmayan çocuklar bakımından durum farklıdır ve m. 20 çerçevesinde değerlendirilir.
Evlilik yolunda Türkçe şartı var mı?
m. 16‘nın saydığı üç şart arasında Türkçe ve gelir yer almaz; bunlar m. 11‘in bentlerindedir. Ancak bu, evlilik yolunun daha kolay olduğu anlamına gelmez: aile birliği içinde yaşama şartı sahada çok daha yoğun denetlenir.
Birden fazla yola uygunum, hangisini seçmeliyim?
En güçlü dosyayı kurabileceğiniz yolu. Beş yılı dolduran ve Türkiye bağı güçlü olan için genel yol; üç yılı dolduran ve yaşam ortaklığını belgeleyebilen için evlilik yolu; yatırım koşullarını karşılayan için istisnai kulvar öne çıkar.
Yurt dışı günleri nasıl sayılır?
Beş yıllık pencere içindeki tüm yurt dışı günleri toplanır; tek tek seyahatler değil toplam dikkate alınır ve hesap giriş-çıkış kayıtları üzerinden yapılır.
Sınıra yakınım, başvuruyu ertelemek işe yarar mı?
Yarayabilir. Pencere m. 11/1-(b) uyarınca başvuru tarihinden geriye sayıldığından, başvuruyu ertelemek eski ve yoğun seyahatli dönemi pencereden çıkarır. Başvuru öncesinde dökümün alınıp hesabın simüle edilmesi yerinde olur.
Zorunlu bir seyahat yaptım, mazeret sayılır mı?
Kanun mazeret ayrımı yapmaz; sınır toplam süre üzerindendir. Bu nedenle sınıra yakın dosyalarda uzun süreli seyahatlerden kaçınılmalı, zorunlu olanlar ise belgelenmelidir.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 28 ve 42; 19/10/2017 tarihli ve 7039 sayılı Kanun m. 28 ve 30; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 31; Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu. Yatırım koşulları ve asgari tutarlar Cumhurbaşkanı kararlarıyla dönemsel olarak güncellendiğinden, işlem gününde yürürlükteki metnin teyidi zorunludur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.
