Türk vatandaşlığı başvurusunda istenecek belgeler, başvurunun hangi yoldan yapıldığına göre Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in ayrı maddelerinde sayılmıştır: genel yol (beş yıl ikamet) için m.17, istisnai yol ve yatırım için m.20, yeniden kazanma için m.23, evlenme yolu için m.26, evlat edinilme için m.33, seçme hakkı için m.34 ve ana veya babayla birlikte vatandaşlık kazanacak çocuklar için m.38. Genel yolda istenen başlıca belgeler; form dilekçe, pasaport, doğum belgesi, medeni hâl belgeleri, varsa Türk vatandaşı yakınların nüfus kayıt örneği, sağlık raporu, geçim belgesi, giriş-çıkış belgesi, işlemler sonuçlanıncaya kadar geçerli ikamet izni, varsa mahkûmiyet kararı, gerekiyorsa doğum tarihi tamamlama belgesi ve hizmet bedeli makbuzudur. Bakanlık gerekli gördüğünde ek belge isteyebilir (m.17/2). Yabancı ülkelerden alınan belgeler kural olarak apostil veya konsolosluk onayıyla ve Türkçe tercümesiyle sunulur. Eksik veya hatalı belge, başvurunun ön incelemede kabul edilmemesinin en sık sebeplerinden biridir.
Belgelerinizi başvurudan önce birlikte kontrol edelim
Eksik veya hatalı belge yüzünden aylar kaybetmeyin; başvuru yolunuza göre dosyanızı baştan sona gözden geçirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap: Hangi Yolda Hangi Belge Listesi Uygulanır?
Başvuru yoluna göre belge listesinin dayanağı
| Başvuru yolu | Kanun | Belge listesi | Not |
|---|---|---|---|
| Genel yol (beş yıl ikamet) | 5901 m.11 | Yönetmelik m.17 | En kapsamlı liste; sağlık raporu, geçim ve giriş-çıkış belgesi istenir |
| İstisnai yol ve yatırım | 5901 m.12 | Yönetmelik m.20 | Yatırımda ilgili kurumun uygunluk belgesi belirleyicidir |
| Yeniden kazanma | 5901 m.13, m.14 | Yönetmelik m.23 | Kayıp sonrası medeni hâl ve kimlik değişiklikleri istenir |
| Evlenme yolu | 5901 m.16 | Yönetmelik m.26 | Türk vatandaşı eşin nüfus kayıt örneği istenir |
| Evlat edinilme | 5901 m.17 | Yönetmelik m.33 | Evlat edinen Türk vatandaşının nüfus kaydı istenir |
| Seçme hakkı | 5901 m.21 | Yönetmelik m.34 | Kaybı gösteren kapalı nüfus kaydı istenir |
| Ana veya babayla birlikte kazanan çocuk | 5901 m.20 | Yönetmelik m.38 | Diğer ebeveynin rızası ve velayet belgeleri önemlidir |
Hangi yoldan başvurabileceğinizden emin değilseniz önce Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? rehberimize bakabilirsiniz; her yolun şartları ve ret riskleri farklıdır.
Genel Yolda (Beş Yıl İkamet) İstenen Belgeler — Yönetmelik m.17
Genel yoldan yapılan başvurularda Yönetmelik’in 17. maddesinin 1. fıkrası şu belgeleri sayar. Başvuru, yerleşim yerindeki valiliğe yapılır (Yönetmelik m.16/1).
Yönetmelik m.17/1 — genel yolda belgeler
| Bent | Belge | Açıklama |
|---|---|---|
| (a) | İsteği belirten form dilekçe | Başvuru makamında doldurulan form |
| (b) | Pasaport veya kişinin uyruğunu gösteren belge | Vatansızlar için varsa bu durumu gösteren belge |
| (c) | Doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği | Evliler için eş ve çocuklarla aile ilişkisini gösteren belgeler |
| (ç) | Medeni hâle ilişkin belge | Evliler için evlenme belgesi, boşanmışlar için boşanma belgesi, dullar için eşin ölüm belgesi |
| (d) | Türk vatandaşı yakınların nüfus kayıt örneği | Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakını varsa |
| (e) | Sağlık raporu | Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmadığını gösteren, belirlenen usule uygun rapor |
| (f) | Geçim belgesi | Çalışma izni, vergi levhası, taahhütname gibi gelir veya mesleği gösteren belge |
| (g) | Giriş-çıkış belgesi | Kesintisiz beş yıl ikameti ve yurt dışında geçen süreleri gösteren belge; Yönetmelik’e göre il emniyet müdürlüğünden alınır |
| (ğ) | İkamet izni | Vatandaşlık işlemleri sonuçlanıncaya kadar geçerli olacak süreli ikamet izni |
| (h) | Mahkûmiyet kararı | Kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti varsa onaylı örneği |
| (ı) | Doğum tarihi tamamlama belgesi | Doğum gün ve ayı eksikse ülkesinin yetkili makamlarından; temin edilemezse 5490 sayılı Kanun m.39 uyarınca yazılı beyan |
| (i) | Hizmet bedeli makbuzu | Hizmet bedelinin yatırıldığını gösteren makbuz |
Bakanlık, gerekli gördüğü hâllerde bu belgelere ek olarak başka belgeler de isteyebilir (Yönetmelik m.17/2). Uygulamada başvuru makamının ek belge istemesi, başvurunun reddedildiği anlamına gelmez; istenen belgenin süresinde tamamlanması gerekir.
Belgelere ilişkin dikkat edilmesi gereken noktalar
- Giriş-çıkış belgesi (g bendi), beş yıllık sürenin hesabında belirleyicidir. Süre başvuru tarihinden geriye doğru hesaplanır ve yurt dışında geçen sürelerin toplamı on iki ayı geçmemelidir (5901 m.11/1-b, m.15). Başvurudan önce bu belgenin alınıp hesabın yapılması tavsiye edilir.
- İkamet izni (ğ bendi), yalnızca başvuru gününde değil, işlemler sonuçlanıncaya kadar geçerli olmalıdır. Başvuru sürerken izin süresi biterse uzatma süresinde yapılmalıdır.
- İkamet izninin türü de önemlidir: yasal ikameti bulunmayan veya sığınmacı, öğrenim, turistik ve tedavi amaçlı ikametlerle bulunan kişilerin başvurusu ön incelemede kabul edilmez (Yönetmelik m.16/2).
- Geçim belgesi (f bendi) için Yönetmelik örnek olarak çalışma izni, vergi levhası ve taahhütnameyi sayar; gelirin düzenli olduğunu gösteren belgeler başvuruyu güçlendirir.
- Mahkûmiyet kararı (h bendi) yalnızca varsa istenir; ancak herhangi bir suçtan yargılaması devam eden, hükümlü veya tutuklu olanların başvurusu ön incelemede kabul edilmez (Yönetmelik m.16/2).
Beş yıl ikamet hesabı için beş yıl ikametin hesabını anlattığımız yazıya, ikamet izni uzatma usulü için ikamet izni uzatma rehberimize, genel yoldan başvurusu reddedilenler için genel yol ret rehberimize bakabilirsiniz.
Giriş-çıkış belgenizi ve beş yıl hesabınızı kontrol edelim
On iki aylık yurt dışı sınırının aşılması veya ikamet türü hatası başvurunun ön incelemede reddine yol açar. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppGenel Yol ile Evlenme Yolunun Belge Karşılaştırması
Hem beş yıldır Türkiye’de yaşayan hem de üç yıldır bir Türk vatandaşıyla evli olan kişiler iki yoldan birini seçebilir. Belge listeleri arasındaki fark, hangi yolun daha hızlı hazırlanabileceğini gösterir.
Genel yol ve evlenme yolu belge karşılaştırması
| Belge | Genel yol (m.17) | Evlenme yolu (m.26) |
|---|---|---|
| Form dilekçe | Var | Var |
| Pasaport veya uyruk belgesi | Var | Var |
| Doğum belgesi | Var | Var |
| Medeni hâl belgeleri | Var | Türk vatandaşı eşin nüfus kayıt örneği |
| Türk vatandaşı yakınların nüfus kaydı | Varsa | — |
| Sağlık raporu | Var | Listede yok |
| Geçim belgesi | Var | Listede yok |
| Giriş-çıkış belgesi | Var | Listede yok |
| İkamet izni | İşlemler sonuçlanıncaya kadar geçerli | Türkiye’de yaşıyorsa |
| Mahkûmiyet kararı | Varsa | Varsa |
| Doğum tarihi tamamlama | Gerekiyorsa | Gerekiyorsa |
| Hizmet bedeli makbuzu | Var | Var |
Evlenme yolunda belge listesi daha kısadır; ancak bu yolda evliliğin gerçekliği emniyet soruşturması ve komisyon mülakatıyla ayrıca incelenir. Genel yolda ise Türkçe yeterliliği, geçim ve toplumsal uyum komisyonca değerlendirilir. Görüşümüze göre yol seçimi yalnızca belge sayısına göre değil, hangi yolda ret riskinin daha düşük olduğuna göre yapılmalıdır.
Evlenme Yoluyla Başvuruda İstenen Belgeler — Yönetmelik m.26
Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancının başvurusunda Yönetmelik’in 26. maddesi şu belgeleri sayar:
Yönetmelik m.26 — evlenme yolunda belgeler
| Bent | Belge | Açıklama |
|---|---|---|
| (a) | İsteği belirten form dilekçe | Başvuru makamında doldurulur |
| (b) | Türk vatandaşı eşin nüfus kayıt örneği | Sistemden alınan örnek; evliliğin Türk nüfus kayıtlarına tescilli olması önemlidir |
| (c) | Pasaport veya uyruğu gösteren belge | Vatansız ise varsa bu durumu gösteren belge |
| (ç) | Doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği | Başvurucunun kendi doğum belgesi |
| (d) | İkamet izni | Türkiye’de yaşayan başvurucu için geçerli ikamet izni |
| (e) | Mahkûmiyet kararı | Kesinleşmiş bir mahkûmiyet varsa onaylı örneği |
| (f) | Doğum tarihi tamamlama belgesi | Gerekiyorsa; temin edilemezse yazılı beyan |
| (g) | Hizmet bedeli makbuzu | Hizmet bedelinin yatırıldığını gösteren makbuz |
Evlenme yolunda genel yoldan farklı olarak sağlık raporu, geçim belgesi ve giriş-çıkış belgesi bu listede yer almaz. Buna karşılık evliliğin gerçekliği il emniyet müdürlüğü soruşturması ve komisyon mülakatıyla ayrıca araştırılır (Yönetmelik m.27-29). Bu nedenle ortak hayatı gösteren belgelerin (ortak adres kaydı, kira sözleşmesi veya tapu, faturalar, ortak çocukların nüfus kayıtları) başvuru sırasında hazır tutulması görüşümüze göre yararlıdır.
Evliliğin üç yılı doldurup doldurmadığı ön incelemede kontrol edilir; eş sonradan Türk vatandaşı olduysa üç yıl, eşin vatandaşlık kazanma tarihinden itibaren hesaplanır (Yönetmelik m.25/3). Yurt dışından yapılan başvurularda başvuru ve görüşme dış temsilcilikte yapılır (Yönetmelik m.30). Evlilik yoluyla vatandaşlığın şartları için 5901 m.16 madde rehberimize, mülakata hazırlık için danışıklı evlilik şüphesi rehberimize, ret hâlinde evlilik yoluyla vatandaşlık reddi rehberimize bakabilirsiniz.
Yatırım Yoluyla Başvuruda Belgeler ve Uygunluk Belgesi — Yönetmelik m.20
Yatırım yoluyla vatandaşlık, 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine dayanır ve ayrıntıları Yönetmelik’in 20. maddesinde düzenlenir. Bu yolda belirleyici belge, yatırımın türüne göre ilgili kurumun verdiği uygunluk belgesidir. Yaptığımız inceleme itibarıyla yatırım türleri ve asgari tutarlar şöyledir:
Yatırım türleri, asgari tutarlar ve uygunluk belgesini veren kurum (Yönetmelik m.20)
| Yatırım türü | Asgari tutar veya şart | Uygunluk belgesini veren kurum |
|---|---|---|
| Sabit sermaye yatırımı | En az 500.000 ABD doları | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı |
| Taşınmaz edinimi | En az 400.000 ABD doları; tapu kaydına üç yıl satılmayacağına ilişkin şerh | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
| İstihdam | En az 50 kişilik istihdam | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
| Banka mevduatı | En az 500.000 ABD doları; üç yıl tutulma şartı | Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu |
| Devlet borçlanma araçları | En az 500.000 ABD doları; üç yıl elde tutma şartı | Hazine ve Maliye Bakanlığı |
| Gayrimenkul yatırım fonu veya girişim sermayesi yatırım fonu payı | En az 500.000 ABD doları; üç yıl elde tutma şartı | Sermaye Piyasası Kurulu |
| Bireysel emeklilik sistemi | En az 500.000 ABD doları; üç yıl sistemde kalma şartı | Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu |
Yönetmelik’e göre tutarların tespitinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ilgili kurları esas alınır; yatırım için getirilen dövizin Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara satılması ve bu dövizin Merkez Bankasına satıldığının belgelenmesi gerekir. Bu nedenle döviz satışını gösteren banka belgeleri, yatırım dosyasının temel parçalarından biridir.
Uygunluk belgesine ek olarak başvuru dosyasında form dilekçe, pasaport veya uyruğu gösteren belge, medeni hâl belgeleri ve evlilik veya boşanma belgeleri, doğum belgesi, varsa Türk vatandaşı yakınların nüfus kayıt örneği, gerekiyorsa doğum tarihi tamamlama belgesi ve hizmet bedeli makbuzu yer alır (Yönetmelik m.20). Yatırımcının yabancı eşi ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu da bu yol kapsamındadır (5901 m.12/1-b); aile üyeleri için de kimlik, doğum ve medeni hâl belgeleri hazırlanmalıdır.
Kanun’un ifadesiyle bu yol, 6458 sayılı Kanun’un 31. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanları kapsar; bu nedenle yatırım yolunda ikamet izni de sürecin parçasıdır. Tutarlar ve şartlar zaman içinde değiştirildiğinden, yatırım yapılmadan önce başvuru tarihindeki güncel düzenlemenin kontrol edilmesi şarttır. Ayrıntı için yatırım yoluyla vatandaşlık şartları yazımıza ve istisnai yol rehberimize, Turkuaz Kart sahipleri için Turkuaz Kart yazımıza, ret hâlinde yatırım yoluyla vatandaşlık reddi rehberimize bakabilirsiniz.
Ana veya Babayla Birlikte Vatandaşlık Kazanacak Çocuklar İçin Belgeler — Yönetmelik m.38
Ergin olmayan çocuklar, diğer ebeveynin rızasıyla ana veya babalarıyla birlikte Türk vatandaşlığını kazanabilir (5901 m.20). Yönetmelik’in 38. maddesi, çocuğun ailevi durumuna göre farklı belgeler ister. Bu belgeler, çocuklu başvurularda dosyanın en çok eksik kalan kısmıdır.
Yönetmelik m.38 — çocuğun durumuna göre istenen belgeler
| Çocuğun durumu | İstenen başlıca belgeler |
|---|---|
| Evlilik birliği içinde doğan ve evliliği devam eden ana ve babanın çocuğu | Doğum belgesi, diğer ebeveynin rızasını gösteren belge, evlenme belgesi |
| Ana ve babasının evliliği boşanmayla sona ermiş çocuk | Doğum belgesi, velayete ilişkin karar, başvurmayan ebeveynin rızası |
| Ana veya babasından biri ölmüş çocuk | Doğum belgesi, evlenme belgesi, ölen ebeveynin ölüm belgesi |
| Evlilik dışında doğan ve anasıyla birlikte işlem gören çocuk | Doğum belgesi ve ananın bekâr olduğunu gösteren belge |
| Evlilik dışında doğan ve babasıyla birlikte işlem gören çocuk | Doğum belgesi, soybağının kurulduğunu gösteren belge, ananın rızası ve velayete ilişkin karar |
Ana veya babanın yeniden vatandaşlık kazanması hâlinde, nüfusa daha önce kayıtlı olan çocuklar için doğum belgesinin yeniden istenmeyebileceği de Yönetmelik’te düzenlenmiştir (m.38/2). Rıza belgesi yurt dışında düzenleniyorsa, görüşümüze göre belgenin apostil veya konsolosluk onaylı ve tercümeli olarak hazırlanması gerekir; aksi hâlde ek belge istenmesi nedeniyle süreç uzar. Rıza verilmezse izlenecek yol ve velayet kuralları için çocukların Türk vatandaşlığı rehberimize bakabilirsiniz.
Evlat Edinilme, Yeniden Kazanma ve Seçme Hakkında Belgeler
Diğer yollarda istenen başlıca belgeler
| Yol | İstenen başlıca belgeler | Dayanak |
|---|---|---|
| Evlat edinilme (5901 m.17) | Form dilekçe; çocuğun doğum belgesi ve buna dayanılarak düzenlenen doğum tutanağı; çocuğun yabancı uyruğunu veya vatansızlığını gösteren belge; evlat edinen Türk vatandaşının nüfus kayıt örneği; hizmet bedeli makbuzu | Yönetmelik m.33 |
| Yeniden kazanma (5901 m.13-14) | Form dilekçe; nüfus kayıt örneği; uyruğu veya vatansızlığı gösteren belge; medeni hâl belgesi; kayıptan sonraki medeni hâl ve kimlik değişikliklerini gösteren belgeler; evliyse eş ve çocuklara ilişkin belgeler; m.14 kapsamındaysa üç yıllık ikameti gösteren belgeler; hizmet bedeli makbuzu | Yönetmelik m.23 |
| Seçme hakkı (5901 m.21) | Form dilekçe; vatandaşlığın kaybını gösteren kapalı nüfus kaydı; uyruğu gösteren belge; medeni hâl belgesi; kayıp sonrası medeni hâl ve kimlik değişikliklerini gösteren belgeler; evliyse aile belgeleri; hizmet bedeli makbuzu | Yönetmelik m.34 |
| Göçmen olarak kabul edilenler (5901 m.12/1-ç) | Dosya, 5543 sayılı İskân Kanunu kapsamında göçmen olarak kabul edilenler için ilgili il iskân birimlerince hazırlanır; göçmen kabulü ve Göçmen Belgesi için göçmen olarak Türk vatandaşlığı yazımıza bakabilirsiniz | Yönetmelik m.21 |
Yeniden kazanma yolları ve şartları için yeniden Türk vatandaşlığına alınma yazımıza, vatansız kişiler için vatansızlık yazımıza bakabilirsiniz.
Yabancı Belgelerin Onayı ve Tercümesi: Apostil, Konsolosluk Onayı, Noter
Başvuruda kullanılacak doğum, evlenme, boşanma, ölüm belgeleri ve mahkeme kararları gibi yabancı resmî belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için onaylanması ve Türkçeye tercüme edilmesi gerekir. Yaptığımız inceleme itibarıyla Yönetmelik’te bütün belgeler için tek bir onay ve tercüme maddesi bulunmamaktadır; uygulamada şu ayrım yapılır:
Yabancı belgenin onay yolu
| Belgenin düzenlendiği ülke | Onay yolu | Not |
|---|---|---|
| 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülke | Belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamınca konulan apostil şerhi | Türkiye bu Sözleşme’ye taraftır |
| Lahey Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülke | Belgenin o ülkedeki Türk dış temsilciliğince veya ilgili makamlarca onaylanması | Konsolosluk onayı olarak bilinir |
| Türk dış temsilciliğinin düzenlediği belge | Ayrıca onay gerekmeyebilir | Başvuru makamına sorulmalıdır |
Onaylanan belgenin Türkçe tercümesi, görüşümüze göre yeminli tercüman tarafından yapılmalı ve noter onayıyla sunulmalıdır; böylece belgenin kabulü konusunda tereddüt doğmaz. Belgedeki ad, soyadı ve doğum tarihinin pasaport ve ikamet izniyle aynı yazılması, ileride nüfus kaydında sorun yaşanmaması için önemlidir. Apostilin nereden alınacağı ve hangi belgelere konulacağı için apostil rehberimize ve yabancı belgelerin tasdiki yazımıza bakabilirsiniz.
Belgeler Nereden Alınır ve Ne Kadar Güncel Olmalı?
Başlıca belgelerin alındığı yer
| Belge | Nereden alınır? | Not |
|---|---|---|
| Pasaport | Başvurucunun vatandaşı olduğu ülkenin makamları | Başvuru süresince geçerli olmalı |
| Doğum, evlenme, boşanma ve ölüm belgeleri | Belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamları | Apostil veya konsolosluk onayı ve Türkçe tercüme |
| Türk vatandaşlarının nüfus kayıt örneği | Nüfus müdürlükleri | Evlenme yolunda eşin, genel yolda varsa yakınların kaydı |
| Sağlık raporu | Sağlık Bakanlığınca belirlenen usule uygun düzenlenen rapor | Genel sağlık bakımından tehlikeli bir hastalık bulunmadığını göstermeli |
| Giriş-çıkış belgesi | Yönetmelik’e göre il emniyet müdürlüğü | Beş yıl ve on iki ay hesabının esası |
| İkamet izni | İkamet izinlerini veren valilikler | Türüne ve süresine dikkat edilmeli |
| Mahkûmiyet kararı | Kararı veren mahkeme | Kesinleşme şerhli onaylı örnek |
| Hizmet bedeli makbuzu | Bedelin yatırıldığı vezne | Güncel tutar başvuru makamından öğrenilmeli |
Yaptığımız inceleme itibarıyla Yönetmelik’te bütün belgeler için geçerli, belgenin kaç ay önce alınmış olması gerektiğine dair genel bir süre bulunmamaktadır. Ancak görüşümüze göre medeni hâl belgesi, sağlık raporu, giriş-çıkış belgesi ve ikamet izni gibi kişinin güncel durumunu gösteren belgelerin başvuru tarihine yakın tarihli olması, ek belge istenmesini ve sürecin uzamasını önler. Başvurudan sonra medeni hâlde, adreste veya iş durumunda bir değişiklik olursa başvuru makamına bildirilmesi yerinde olur.
Doğum Tarihi Eksik Olanlar İçin Yazılı Beyan
Bazı ülkelerin belgelerinde yalnızca doğum yılı yer alır, gün ve ay bulunmaz. Yönetmelik bu durumda doğum gün ve ayının, kişinin ülkesinin yetkili makamlarından alınacak belgeyle tamamlanmasını ister; bu belge temin edilemiyorsa kişiden 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 39. maddesine göre işlem yapılmasını kabul ettiğine dair yazılı beyan alınır (Yönetmelik m.17/1-ı, m.26/1-f). Bu beyan, nüfus kaydına esas alınacağından dikkatle doldurulmalıdır.
Hizmet Bedeli
Türk vatandaşlığının sonradan kazanılmasına ilişkin işlemlerde hizmet bedeli alınır (5901 m.45). Hizmet bedelinin yatırıldığını gösteren makbuz, genel yolda (Yönetmelik m.17/1-i), evlenme yolunda (m.26/1-g) ve diğer yolların belge listelerinde yer alır. Kanun, belirli hâllerde hizmet bedeli alınmayacağını da düzenler. Güncel tutar her yıl değişebildiğinden başvuru makamından öğrenilmelidir.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Hangi yoldan başvuracağınızı belirleyin; belge listesi buna göre değişir.
- Pasaportunuzun ve ikamet izninizin geçerlilik sürelerini kontrol edin; ikamet izni işlemler sonuçlanıncaya kadar geçerli olmalıdır.
- Genel yolda giriş-çıkış belgesini alıp beş yıllık süreyi ve on iki aylık yurt dışı sınırını kendiniz hesaplayın.
- Doğum, evlenme, boşanma ve ölüm belgelerini düzenlendikleri ülkeden apostilli veya konsolosluk onaylı olarak temin edin.
- Bütün yabancı belgelerin yeminli tercüman tarafından yapılmış ve noter onaylı Türkçe tercümelerini hazırlayın.
- Belgelerdeki ad, soyadı ve doğum tarihinin birbiriyle ve pasaportla uyumlu olduğunu kontrol edin.
- Çocuklu başvurularda diğer ebeveynin rıza belgesini ve gerekiyorsa velayet kararını hazırlayın.
- Genel yolda sağlık raporu ve geçim belgesini, evlenme yolunda Türk vatandaşı eşin nüfus kayıt örneğini alın.
- Hakkınızda bir ceza dosyası varsa dosyanın durumunu öğrenin; devam eden yargılama ön incelemede başvurunun kabul edilmemesine yol açar.
- Hizmet bedelini yatırıp makbuzu dosyaya ekleyin ve bütün belgelerin birer örneğini kendinizde saklayın.
Örnek Senaryolar
Aşağıdaki senaryolar gerçek kişilere ait değildir; belge hazırlığında karşılaşılan durumları göstermek için hazırlanmıştır.
Senaryo 1: Doğum belgesinde gün ve ay yok
Başvurucunun ülkesinden aldığı doğum belgesinde yalnızca doğum yılı yazılıdır. Ülkesinin makamlarından tamamlama belgesi alınamamıştır. Bu durumda 5490 sayılı Kanun’un 39. maddesine göre işlem yapılmasını kabul ettiğine dair yazılı beyan verilir (Yönetmelik m.17/1-ı). Beyandan önce, diğer belgelerde farklı bir doğum tarihi yazılı olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Senaryo 2: Boşanmış ebeveyn ve çocuk
Boşanmış başvurucu, kendisinde velayeti bulunan ergin olmayan çocuğuyla birlikte vatandaşlık kazanmak istemektedir. Yönetmelik’e göre velayete ilişkin karar ve başvurmayan ebeveynin rızası istenir (m.38). Diğer ebeveyn yurt dışında yaşıyorsa rıza belgesinin o ülkede düzenlenip apostil veya konsolosluk onayı ve tercümeyle sunulması gerekir.
Senaryo 3: Öğrenci ikamet izniyle beş yıl
Başvurucu beş yılın tamamını öğrenci ikamet izniyle geçirmiştir. Belgeleri eksiksiz olsa bile öğrenim amaçlı ikamet nedeniyle başvuru ön incelemede kabul edilmez (Yönetmelik m.16/2). Bu durumda önce yerleşmeye yönelik bir ikamet türüne geçilmesi ve sürenin yeniden değerlendirilmesi gerekir; ikamet türleri için kısa dönem ikamet izni yazımıza bakabilirsiniz.
Senaryo 4: Yatırımda döviz belgesi eksik
Yatırımcı taşınmaz bedelini yurt dışından getirdiği dövizle ödemiş, ancak dövizin Türkiye’deki bir bankaya satıldığını gösteren belgeyi almamıştır. Yönetmelik’e göre dövizin bankaya ve Merkez Bankasına satıldığının belgelenmesi gerektiğinden, bu belge olmadan uygunluk belgesi süreci tamamlanamayabilir. Görüşümüze göre yatırım yapılmadan önce bankadan döviz satış işleminin nasıl belgeleneceği öğrenilmelidir.
Senaryo 5: Evlilik yurt dışında yapılmış ve Türkiye’ye tescil edilmemiş
Başvurucu yurt dışında bir Türk vatandaşıyla evlenmiş, ancak evlilik Türk nüfus kayıtlarına işlenmemiştir. Evlenme yolunda Türk vatandaşı eşin nüfus kayıt örneği istendiğinden (Yönetmelik m.26/1-b), görüşümüze göre evliliğin önce Türk nüfus kayıtlarına tescil ettirilmesi gerekir. Yabancı biriyle evliliğin belgeleri için yabancı biriyle evlilik yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Başvuru yolunu yanlış belirleyip başka yolun belge listesiyle başvurmak.
- İkamet izninin başvuru süresince geçerli kalacağını kontrol etmemek.
- Giriş-çıkış belgesini almadan başvurmak ve on iki aylık yurt dışı sınırının aşıldığını sonradan fark etmek.
- Yabancı belgeleri apostil veya konsolosluk onayı olmadan sunmak.
- Tercümeleri noter onayı olmadan veya belgelerdeki adları farklı yazarak sunmak.
- Çocuklu başvurularda diğer ebeveynin rıza belgesini hazırlamamak.
- Yatırımda döviz satışını gösteren banka belgelerini saklamamak.
- Mahkûmiyet veya devam eden bir yargılamayı başvuruda belirtmemek; bu, ileride iptal sebebi olabilir (5901 m.31).
- Ek belge talebine süresinde cevap vermemek.
Sıkça Sorulan Sorular
Vatandaşlık başvurusu için hangi belgeler gerekir?
Belgeler başvuru yoluna göre değişir. Genel yolda form dilekçe, pasaport, doğum ve medeni hâl belgeleri, varsa Türk vatandaşı yakınların nüfus kayıt örneği, sağlık raporu, geçim belgesi, giriş-çıkış belgesi, geçerli ikamet izni, varsa mahkûmiyet kararı, gerekiyorsa doğum tarihi tamamlama belgesi ve hizmet bedeli makbuzu istenir (Yönetmelik m.17/1).
Evlilik yoluyla vatandaşlık için hangi belgeler gerekir?
Form dilekçe, Türk vatandaşı eşin nüfus kayıt örneği, pasaport, doğum belgesi, Türkiye’de yaşıyorsa ikamet izni, varsa mahkûmiyet kararı, gerekiyorsa doğum tarihi tamamlama belgesi ve hizmet bedeli makbuzu (Yönetmelik m.26).
Evlilik yoluyla başvuruda sağlık raporu istenir mi?
Yönetmelik’in 26. maddesindeki listede sağlık raporu, geçim belgesi ve giriş-çıkış belgesi yer almaz. Ancak başvuru makamı gerekli gördüğünde ek belge isteyebilir.
Yatırım yoluyla vatandaşlıkta en önemli belge hangisidir?
Yatırım türüne göre ilgili kurumun verdiği uygunluk belgesidir. Örneğin taşınmaz ediniminde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, banka mevduatında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu bu belgeyi verir (Yönetmelik m.20).
Taşınmaz yoluyla vatandaşlık için asgari tutar ne kadar?
Yaptığımız inceleme itibarıyla en az 400.000 ABD doları değerinde taşınmaz edinilmesi ve tapu kaydına üç yıl satılmayacağına ilişkin şerh konulması gerekir (Yönetmelik m.20). Tutarlar değişebildiğinden yatırımdan önce güncel düzenleme kontrol edilmelidir.
Giriş-çıkış belgesi neden önemli?
Genel yolda başvuru tarihinden geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet ve yurt dışında geçen sürelerin toplamının on iki ayı geçmemesi aranır (5901 m.11, m.15). Bu hesap giriş-çıkış belgesine göre yapılır.
İkamet iznim başvurudan sonra biterse ne olur?
Genel yolda ikamet izninin vatandaşlık işlemleri sonuçlanıncaya kadar geçerli olması gerekir (Yönetmelik m.17/1-ğ). İzin süresi dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır.
Yabancı belgelerde apostil şart mı?
Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerden alınan resmî belgeler kural olarak apostil şerhiyle, taraf olmayan ülkelerden alınanlar ise konsolosluk onayıyla sunulur. Ayrıca Türkçe tercüme gerekir.
Tercümeyi kim yapmalı?
Görüşümüze göre tercüme yeminli tercüman tarafından yapılmalı ve noter onayıyla sunulmalıdır; böylece belgenin kabulü konusunda tereddüt doğmaz. Başvuru makamının özel bir talebi varsa ona uyulmalıdır.
Doğum belgemde gün ve ay yazmıyor, ne yapmalıyım?
Önce ülkenizin yetkili makamlarından tamamlama belgesi alınması istenir. Temin edilemiyorsa 5490 sayılı Kanun’un 39. maddesine göre işlem yapılmasını kabul ettiğinize dair yazılı beyan verilir (Yönetmelik m.17/1-ı).
Çocuğum benimle birlikte vatandaş olacaksa hangi belgeler gerekir?
Çocuğun durumuna göre değişir: doğum belgesi, diğer ebeveynin rızası, evlenme veya boşanma belgesi, velayet kararı, ölüm belgesi gibi belgeler istenir (Yönetmelik m.38).
Diğer ebeveyn rıza vermezse ne olur?
Ergin olmayan çocuğun ana veya babayla birlikte vatandaşlık kazanmasında diğer ebeveynin rızası aranır; rızanın bulunmadığı hâller Kanun’da ayrıca düzenlenmiştir (5901 m.20). Bu durumda dosyanın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Evlat edinilen çocuk için hangi belgeler gerekir?
Form dilekçe, çocuğun doğum belgesi, yabancı uyruğunu veya vatansızlığını gösteren belge, evlat edinen Türk vatandaşının nüfus kayıt örneği ve hizmet bedeli makbuzu (Yönetmelik m.33). Şartlar ve yurt dışında verilen evlat edinme kararları için evlat edinme yoluyla Türk vatandaşlığı rehberimize bakabilirsiniz.
Yeniden vatandaşlık başvurusunda hangi belgeler gerekir?
Form dilekçe, nüfus kayıt örneği, uyruk belgesi, medeni hâl belgesi, kayıptan sonraki medeni hâl ve kimlik değişikliklerini gösteren belgeler, gerekiyorsa üç yıllık ikameti gösteren belgeler ve hizmet bedeli makbuzu (Yönetmelik m.23).
Mahkûmiyet kararım varsa başvurabilir miyim?
Kesinleşmiş bir mahkûmiyet varsa onaylı örneği başvuruya eklenir (Yönetmelik m.17/1-h). Ancak yargılaması devam eden, hükümlü veya tutuklu olanların başvurusu ön incelemede kabul edilmez (Yönetmelik m.16/2). Kayıtların etkisi için güvenlik soruşturması rehberimize bakabilirsiniz.
Başvuru makamı ek belge isteyebilir mi?
Evet. Bakanlık gerekli gördüğü hâllerde listede sayılanlar dışında ek belge isteyebilir (Yönetmelik m.17/2).
Hizmet bedeli ne kadar?
Hizmet bedeli 5901 sayılı Kanun’un 45. maddesine göre belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Güncel tutar başvuru makamından öğrenilmelidir; makbuz başvuru belgeleri arasındadır.
Eksik belgeyle başvurursam ne olur?
Belgeleri eksik olan başvurular ön incelemede kabul edilmeyebilir (Yönetmelik m.16/2). Eksik belgenin tamamlanmasıyla yeniden başvurulabilir; ancak zaman kaybı yaşanır.
Genel yol mu, evlenme yolu mu daha az belge ister?
Evlenme yolunun belge listesi daha kısadır; sağlık raporu, geçim belgesi ve giriş-çıkış belgesi bu listede yer almaz (Yönetmelik m.26). Ancak evlenme yolunda evliliğin gerçekliği emniyet soruşturması ve komisyon mülakatıyla ayrıca araştırılır; yol seçimi bu farklar birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.
Başvuru nereye yapılır?
Genel yolda başvurucunun yerleşim yerindeki valiliğe (Yönetmelik m.16/1), evlenme yolunda yurt dışında yaşayanlar için dış temsilciliğe (Yönetmelik m.30) yapılır.
İlgili Rehberler
- Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? 2026 Rehberi
- Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi
- Vatandaşlık Kararı Çıktıktan Sonra Ne Olur?
- Türk Vatandaşlığına Başvuru: 5 Yıl İkametin Hesabı
- Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığının Şartları (5901 m.16)
- Türk Vatandaşlığına Yatırım Yoluyla Alınma
- Yeniden Türk Vatandaşlığına Alınma
- Apostil Nedir, Nereden Alınır?
- Güvenlik Soruşturması: Hangi Kayıtlar Ret Sebebi Olur?
- Vatandaşlık Başvurum Yıllardır Sonuçlanmadı
- Yabancılar Hukuku Rehberi
Vatandaşlık başvuru dosyanızı birlikte hazırlayalım
Belgelerin eksiksiz, tutarlı ve doğru onaylı olması başvurunun ilk ve en önemli adımıdır. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp