Göçmen Olarak Türk Vatandaşlığı 2026: Türk Soylular İçin 5543 Sayılı İskân Kanunu, Serbest ve İskânlı Göçmen, Göçmen Belgesi, Cumhurbaşkanı Kararı (5901 m.12/1-ç)

Türk soyundan gelen ve Türk kültürüne bağlı bir yabancı, “göçmen” olarak kabul edilirse Türk vatandaşlığını genel yoldaki beş yıllık ikamet şartı aranmadan kazanabilir. Bu yol iki kanunun birlikte uygulanmasıyla işler: 5543 sayılı İskân Kanunu kişinin göçmen olarak kabulünü, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesinin (ç) bendi ise göçmen olarak kabul edilenlerin istisnai yoldan vatandaşlığa alınmasını düzenler. Göçmen kabulü münferit başvuruda İçişleri Bakanlığınca, Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının incelemesinden sonra yapılır; kabul edilen kişi “Vatandaşlığa Girme Beyannamesi”ni imzalayarak iki yıl geçerli “Göçmen Belgesi” alır ve gerekli işlemler tamamlandıktan sonra Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığa alınır. Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olmayanlar, sınır dışı edilenler ve güvenlik bakımından gelmeleri uygun görülmeyenler göçmen olarak kabul edilmez. “Türk soylu” olmak tek başına vatandaşlık vermez; belirleyici olan göçmen olarak kabul kararıdır.

Kısa Cevap: Türk Soylu Bir Yabancı Nasıl Türk Vatandaşı Olur?

Vatandaşlık kazanma yollarının tamamı için Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? rehberimize, istisnai yolun diğer bentleri için istisnai ve yatırım yoluyla vatandaşlık yazımıza bakabilirsiniz.

Kanun Metinleri

5901 sayılı Kanun’un “Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller” başlıklı 12. maddesi, göçmenleri istisnai yoldan vatandaşlık kazanabilecekler arasında sayar:

Kimin göçmen sayılacağını ise 5543 sayılı İskân Kanunu belirler:

İki metin birlikte okunduğunda yol şu sırayla işler: önce İskân Kanunu’na göre göçmen olarak kabul, ardından Göçmen Belgesi, son olarak 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık. 12. madde uyarınca Türk vatandaşlığını kazanma işlemleri Bakanlıkça yürütülür (5901 m.19) ve vatandaşlık kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 m.20).

Göçmen Kimdir? Üç Unsur ve Kabul Kararı

Kanun’daki tanıma göre göçmen sayılabilmek için dört unsurun birlikte bulunması gerekir:

1. Türk soyundan olmak.
2. Türk kültürüne bağlı olmak.
3. Yerleşmek amacıyla Türkiye’ye gelmek (tek başına veya toplu hâlde).
4. Bu Kanun gereğince kabul edilmek. Türk soylu olmak tek başına göçmen statüsü sağlamaz; yetkili makamın kabul kararı gerekir.

Türk soyundan olmanın tespiti (m.7)

Kanun’a göre “Göçmen olarak kabul edilecekler bakımından Türk soyundan olmanın ve Türk kültürüne bağlılığın tayin ve tespiti Cumhurbaşkanı kararı ile yapılır” (5543 m.7). Bu yetki 2018 öncesinde Bakanlar Kuruluna aitti; Kanun’un ilk metninde tespitin ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Dışişleri Bakanlığının teklifi üzerine yapılacağı öngörülmüştü. Doktrinde, “Türk soyundan olmanın ve Türk kültürüne bağlılığın hangi esaslara göre belirleneceği konusunda yasalarda bir açıklık bulunmadığı” vurgulanmıştır. Bu nedenle bir topluluğun veya kişinin bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, mevzuattaki genel bir tanımdan değil, yetkili makamın kararlarından ve somut incelemeden anlaşılır.

Göçmen olarak kabul edilmeyecekler (m.4)

Bu hükümden iki sonuç çıkar. Birincisi, Türk soylu olmak ret sebeplerini ortadan kaldırmaz: daha önce sınır dışı edilmiş veya güvenlik bakımından gelişi uygun görülmeyen Türk soylu bir kişi göçmen olarak kabul edilmez. İkincisi, güvenlik değerlendirmesi hem göçmen kabulünde (5543 m.4) hem de vatandaşlık aşamasında (5901 m.12) iki kez yapılır. Güvenlik araştırmasının kapsamı için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yazımıza bakabilirsiniz.

Göçmen Türleri

Uygulamada bireysel başvurularda en sık karşılaşılan statü serbest göçmenliktir: Devletten konut veya arazi gibi iskân yardımı istenmez, karşılığında kabul ve vatandaşlık yolu açılır. İskânlı göçmenlik ise kural olarak özel kanunlar ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenen toplu programlarda gündeme gelir.

Münferit Göçmen Kabulü: Başvuru Nasıl Yapılır? (m.5)

Bireysel başvurular Kanun’un 5. maddesine göre yürür. Maddeye göre Türkiye’de yerleşmek isteyen Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı kimselerden, Türk uyruklu ve Türkiye’deki “birinci veya ikinci derecede bir yakını tarafından referans verilen” veya bulundukları ülkedeki konsolosluk temsilciliklerimize bizzat müracaat edenler, “Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarınca yapılacak incelemelerden sonra uygun görülerek”, “Hükümetten hiçbir iskân yardımı istememeleri şartıyla İçişleri Bakanlığınca serbest göçmen olarak kabul edilirler.”

Kanun referans veren yakının derecesini açıkça birinci veya ikinci derece olarak sınırlar. Görüşümüze göre referans veren yakının Türk vatandaşlığını ve akrabalık bağını gösteren nüfus kayıtları ile başvurucunun Türk soyundan geldiğini ve Türk kültürüne bağlılığını gösteren belgeler (aile kayıtları, eğitim, dil, dernek üyelikleri gibi) başvuru öncesinde hazırlanmalıdır. Yabancı makamlardan alınan belgelerin apostil veya konsolosluk onayıyla ve Türkçe tercümesiyle sunulması gerekir; bunun için apostil rehberimize bakabilirsiniz.

Toplu Göçmen Kabulü ve Özel Kanunlar

Toplu göçmen kabulünde Kanun, yabancı ülkelerle yapılan anlaşmalar gereğince Türkiye’ye gelmek isteyen Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı kimselerin “anlaşma hükümlerine göre ve Cumhurbaşkanınca verilecek karar uyarınca İçişleri Bakanlığınca serbest göçmen olarak kabul olunurlar” hükmünü öngörür (5543 m.6). İskânlı göçmenlik ise İskân Kanunu’ndaki tanım gereği özel kanunlarla yurt dışından getirilen kişiler içindir.

Ahıska Türkleri: 3835 sayılı Kanun

Özel kanunlara en bilinen örnek, 02.07.1992 tarihli ve 3835 sayılı Ahıska Türklerinin Türkiye’ye Kabulü ve İskânına Dair Kanun’dur (Resmî Gazete 11.07.1992, sayı 21281). Kanun, Ahıska Türkleri olarak adlandırılan soydaşlardan Türkiye’ye gelmek isteyenlerin serbest veya iskânlı göçmen olarak kabul olunabileceğini öngörür. Bu Kanun’a dayanılarak 2022 yılında verilen Cumhurbaşkanı kararıyla, başta Ukrayna olmak üzere eski Sovyet coğrafyasındaki Ahıska Türklerinden 1.000 ailenin, en zor durumda olanlardan başlanarak iskânlı göçmen olarak Türkiye’ye kabul edileceği kamuoyuna duyurulmuştur. 3835 sayılı Kanun’a 2009 yılında 5838 sayılı Kanun’la eklenen geçici maddeyle de Türkiye’de bulunan Ahıska Türklerinin vatandaşlık başvurularına ilişkin özel bir usul getirilmiştir.

Görüşümüze göre bu tür özel kanun ve kararların kapsamına giren kişiler, bireysel başvurudan önce kendi durumlarının hangi program veya karar kapsamında olduğunu tespit etmelidir; çünkü belge, iskân ve vatandaşlık süreçleri programa göre farklılık gösterebilir.

Göçmen Belgesi ve Vatandaşlığa Girme Beyannamesi (m.8)

Göçmen olarak kabul edilen kişi doğrudan vatandaş olmaz; önce geçici bir statüye girer. Kanun’a göre serbest göçmenler yerleştikleri yerlerin en büyük mülki amirine müracaatla kendileri ve aile fertleri için “Vatandaşlığa Girme Beyannamesi”ni imzalayarak “Göçmen Belgesi” almak zorundadır. “Göçmen Belgesi, iki yıl için geçerli olup, geçici kimlik belgesi olarak kullanılır.” (5543 m.8)

Göçmen Belgesi iki yıllık bir geçici kimlik niteliği taşıdığından, vatandaşlık dosyasının bu süre içinde tamamlanması amaçlanır. Görüşümüze göre belge süresinin dolmasına rağmen vatandaşlık kararı çıkmamışsa, kişinin Türkiye’de yasal kalışını kesintiye uğratmamak için belge süresinin uzatılması veya uygun bir ikamet izni konusunda ilgili idareye zamanında başvurulmalıdır. Uzun süre sonuçlanmayan vatandaşlık başvuruları için cevapsız vatandaşlık başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.

Vatandaşlığa Alınma Aşaması

Göçmenlerin vatandaşlık dosyasına ilişkin usul Yönetmelik’in “Göçmen işlemleri” başlıklı 21. maddesinde düzenlenir. Yayımlanmış metne göre:

Bu metin iki bakımdan güncel teşkilatla uyumlu okunmalıdır. Birincisi, 2018 yılında yapılan değişikliklerle 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesinde ve 5543 sayılı Kanun’un 8. maddesinde karar yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir; Yönetmelik’teki “Bakanlar Kurulu” ifadesi bu nedenle Cumhurbaşkanı olarak anlaşılmalıdır. İkincisi, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı 2011 yılında kaldırılmıştır. Valilik bünyesindeki il göç idaresi müdürlüklerinin görevleri arasında “5543 sayılı İskân Kanunu kapsamında Göç İdaresi Başkanlığınca belirlenen görevleri yürütmek” de sayılmaktadır. Görüşümüze göre dosyayı düzenleyecek güncel birim, başvuru yapılacak ildeki valilikten teyit edilmelidir.

“Alınırlar” mı, “kazanabilirler” mi?

5543 sayılı Kanun göçmenlerin Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığa “alınırlar” hükmünü kullanırken, 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesi bu kişilerin vatandaşlığı “kazanabilirler” ifadesini kullanır. 2007 tarihli bir doktrin çalışmasında, İskân Kanunu’nun ifadesinden hareketle karar organının bu konuda takdir yetkisinin bulunmadığı görüşü savunulmuştur. Ancak 2009’da yürürlüğe giren 5901 sayılı Kanun, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmamasını şart koşmuş ve 2017’de eklenen ikinci fıkrayla bu engeli bulunanların taleplerinin Bakanlıkça reddedileceğini açıkça düzenlemiştir (5901 m.12/2). Görüşümüze göre bugün göçmen olarak kabul edilmiş kişi bakımından vatandaşlık kural olarak beklenen sonuçtur; ancak millî güvenlik ve kamu düzeni değerlendirmesi ret sebebi olabilir.

Kanun, vatandaşlık başvuru inceleme komisyonunun yalnızca 11. ve 16. maddeler uyarınca yapılan başvurularda görev yapacağını öngörür (5901 m.18). Göçmen yolu bu maddeler arasında sayılmadığından, genel yoldaki komisyon mülakatı bu yolda Kanun’da öngörülmemiştir.

Genel Yolla Karşılaştırma

Göçmen olarak kabul edilmeyen Türk soylu bir yabancı için genel yol her zaman açıktır; ancak bu durumda beş yıllık ikamet ve diğer şartların hepsi aranır. Ayrıntı için ikamet ve genel şartlar yazımıza ve genel yoldan başvurunun reddi yazımıza bakabilirsiniz.

Türk Soylu Olmak ile Göçmen Olmak Aynı Şey Değildir

Türk mevzuatında “Türk soylu yabancı” kavramı yalnızca İskân Kanunu’nda değil, çalışma hayatına ilişkin düzenlemelerde de geçer. Bu düzenlemeler çalışma hakkı sağlar, vatandaşlık sağlamaz.

2527 sayılı Kanun’un yönetmeliğinde 10.10.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla (karar sayısı 10476) değişiklik yapılmış; hangi toplulukların “Türk soylu yabancı” olarak değerlendirileceğinin Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceği düzenlenmiştir. Değişikliğe ilişkin bilgi notlarında, şartları sağlayan Türk soylu yabancılara çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışma imkânı tanındığı belirtilmektedir. Bu düzenleme vatandaşlık vermez; ancak Türk soylu bir yabancının Türkiye’de yasal olarak çalışıp yaşaması ve ileride genel yoldan başvurusu bakımından önem taşıyabilir. Çalışma izni için yabancıların çalışma izni yazımıza bakabilirsiniz.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışma mevzuatı bakımından yabancının Türk soylu olduğunun T.C. resmî makamlarından alınmış belgelerle kanıtlanması gerektiğini ve yabancı ülke temsilciliklerinden alınan belgelerin bu amaçla kabul edilmediğini belirtmektedir. Görüşümüze göre göçmen başvurularında da Türk soyu ve kültürüne bağlılığın değerlendirilmesinde Türk makamlarının kayıt ve tespitleri belirleyici olacaktır.

Eş ve Çocuklar

İskân Kanunu’na göre küçükler baba ve analarına, baba veya anaları yoksa kan ve kayın hısımlarına bağlı tutulur; kimsesiz gelen küçükler ise yaşlarına bakılmaksızın vatandaşlığa alınır (5543 m.8). Göçmen olarak Türk vatandaşlığını kazanamayan yabancı eş ve çocuklar için Yönetmelik’in 37. maddesindeki hükümler uygulanır (Yönetmelik m.21/2). Bu maddeye göre Türk vatandaşlığının sonradan kazanılması eşin vatandaşlığına tesir etmez (Yönetmelik m.37/1).

Görüşümüze göre göçmen olarak kabul edilen kişinin yabancı eşi Türk soylu değilse, eş kendi durumuna göre evlenme yoluyla (5901 m.16) vatandaşlık yolunu değerlendirmelidir; çocukların durumu ise ana ve babayla birlikte kazanma kurallarına göre incelenmelidir. Ayrıntı için evlilik yoluyla vatandaşlık yazımıza ve çocukların Türk vatandaşlığı rehberimize bakabilirsiniz.

Ret, İptal ve Hukuki Yollar

Bu yolda iki ayrı idari karar vardır ve her ikisi de idari yargı denetimine tabidir: göçmen olarak kabul talebine ilişkin karar ve vatandaşlık talebine ilişkin karar.

Ret kararının gerekçesini öğrenmek ve dava açma süresini kaçırmamak sonucu belirler. Ret sonrasında izlenebilecek yollar için vatandaşlık başvurusu reddi rehberimize, iptal davası için vatandaşlık reddine karşı iptal davası yazımıza, kamu düzeni gerekçesi için kamu düzeni ve millî güvenlik gerekçesiyle ret yazımıza bakabilirsiniz.

Ret kararına karşı ileri sürülebilecek başlıca hususlar

1. Türk soyu ve kültürüne bağlılık bakımından: Kanun bu kavramları tanımlamadığından, idarenin ret gerekçesinde hangi ölçütü uyguladığını somut olarak göstermesi gerekir; aile kayıtları, dil, eğitim ve topluluk bağlarına ilişkin belgeler değerlendirilmelidir.
2. Güvenlik gerekçesi bakımından: Genel ifadelerle kurulan, somut olguya dayanmayan gerekçeler yargısal denetimde sorgulanabilir.
3. Kanun’un amacı bakımından: 5543 sayılı Kanun göçmen olarak kabul edilenlerin vatandaşlığa “alınırlar” ifadesini kullanır; göçmen olarak kabul edilmiş kişi bakımından ret kararı ancak Kanun’da gösterilen engellere dayanabilir.
4. Aile birliği bakımından: Kabul edilen aile bireyleri arasında farklı sonuç doğuran kararlar, Kanun’un küçükleri ana ve babaya bağlı tutan hükmü karşısında ayrıca değerlendirilmelidir.

Vatandaşlıktan Sonra

Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 m.20). Karar nüfusa işlenir; kimlik kartı ve pasaport işlemleri başlar. Bu aşama için vatandaşlık kararı çıktıktan sonra ne olur yazımıza bakabilirsiniz. Sonradan vatandaş olan erkekler bakımından askerlik durumu 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 43. maddesine göre belirlenir; vatandaşlığa alındıkları yıl 22 ve daha büyük yaşta olanlar askerlik yapmış sayılır. Ayrıntı için sonradan Türk vatandaşı olanların askerliği yazımıza bakabilirsiniz.

Senaryolar

Senaryo 1: Türkiye’de kardeşi olan Türk soylu başvurucu

Yurt dışında yaşayan Türk soylu bir kişinin Türkiye’de Türk vatandaşı bir kardeşi vardır. Kardeş ikinci derece yakın olduğundan referans verebilir (5543 m.5). Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının incelemesinden sonra, iskân yardımı istememek şartıyla serbest göçmen olarak kabul edilmesi mümkündür. Kabulden sonra Göçmen Belgesi alınır ve vatandaşlık dosyası hazırlanır.

Senaryo 2: Türkiye’de akrabası olmayan başvurucu

Türkiye’de yakını bulunmayan Türk soylu kişi, bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna bizzat başvurabilir (5543 m.5). Referans yokluğu başvuruyu engellemez; ancak Türk soyu ve kültürüne bağlılığı gösteren belgelerin daha güçlü hazırlanması gerekir.

Senaryo 3: Daha önce sınır dışı edilmiş Türk soylu kişi

Türk soylu bir kişi geçmişte Türkiye’den sınır dışı edilmiştir. Kanun’a göre Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı bulunup da sınır dışı edilenler göçmen olarak kabul edilmez (5543 m.4). Bu kişi için önce sınır dışı kararının ve giriş yasağının hukuki durumu incelenmeli, göçmen yolu yerine diğer yollar değerlendirilmelidir.

Senaryo 4: Göçmen Belgesinin süresi dolmak üzere

Göçmen olarak kabul edilen kişinin iki yıllık Göçmen Belgesinin süresi dolmak üzeredir ve vatandaşlık kararı henüz çıkmamıştır. Görüşümüze göre kişi, belge süresinin dolmasını beklemeden ilgili idareye başvurmalı ve Türkiye’deki yasal kalışını güvenceye almalıdır; dosyanın hangi aşamada olduğu yazılı olarak sorulmalıdır.

Senaryo 5: Türk soylu ancak göçmen kabul edilmemiş yabancı

Türk soylu bir yabancının göçmen başvurusu kabul edilmemiştir. Bu kişi Türkiye’de çalışıyorsa 2527 sayılı Kanun ve çalışma mevzuatı kapsamında yasal olarak çalışabilir; beş yıllık kesintisiz ikamet ve diğer şartları tamamladığında genel yoldan (5901 m.11) vatandaşlık başvurusu yapabilir. Ret kararının kendisine karşı da idari yargı yolu açıktır.

Senaryo 6: Ailesiyle gelen ve kabul edilmeyen yabancı eş

Göçmen olarak kabul edilen kişinin eşi Türk soylu değildir ve göçmen olarak vatandaşlık kazanamamıştır. Yönetmelik’e göre bu eş için 37. madde hükümleri uygulanır ve sonradan kazanma eşin vatandaşlığını etkilemez (Yönetmelik m.21/2, m.37/1). Eş, şartları oluştuğunda evlenme yoluyla vatandaşlık başvurusu yapabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Türk soylu olmanın tek başına vatandaşlık hakkı verdiğini sanmak; belirleyici olan göçmen olarak kabul kararıdır.
• Göçmen başvurusunu genel yoldan vatandaşlık başvurusuyla karıştırmak.
• Referans için birinci veya ikinci derece dışındaki akrabalara dayanmak.
• Türk soyu ve kültürüne bağlılığı gösteren belgeleri yalnızca yabancı makamlardan almak.
• İskân yardımı isteyerek serbest göçmen kabul şartını ortadan kaldırmak.
• Göçmen Belgesinin iki yıllık süresini takip etmemek.
• Çalışma amaçlı Türk soylu statüsünü vatandaşlık sanmak.
• Eş ve çocukların durumunu ayrıca değerlendirmemek.
• Ret kararına karşı dava süresini kaçırmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Türk soylu olan herkes Türk vatandaşı olabilir mi?

Türk soylu olmak tek başına yetmez. Kişinin 5543 sayılı İskân Kanunu’na göre göçmen olarak kabul edilmesi gerekir; göçmen olarak kabul edilenler Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığını kazanabilir (5901 m.12/1-ç).

Göçmen kime denir?

Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup, yerleşmek amacıyla tek başına veya toplu hâlde Türkiye’ye gelip İskân Kanunu gereğince kabul olunanlara göçmen denir (5543 m.3).

Türk soyundan olmak nasıl tespit edilir?

Kanun’a göre göçmen olarak kabul edilecekler bakımından Türk soyundan olmanın ve Türk kültürüne bağlılığın tayin ve tespiti Cumhurbaşkanı kararı ile yapılır (5543 m.7). Mevzuatta bu kavramların ayrıntılı bir tanımı yoktur.

Kimler göçmen olarak kabul edilmez?

Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olmayan yabancılar ile Türk soylu olsa bile sınır dışı edilenler ve güvenlik bakımından Türkiye’ye gelmeleri uygun görülmeyenler (5543 m.4).

Serbest göçmen ile iskânlı göçmen arasındaki fark nedir?

Serbest göçmen Devlet eliyle iskân edilmeyi istemeden kabul edilir. İskânlı göçmen ise özel kanunlarla yurt dışından getirilen ve taşınmaz mal verilerek iskânı sağlanan kişidir (5543 m.3).

Bireysel göçmen başvurusu nasıl yapılır?

Türkiye’deki Türk uyruklu birinci veya ikinci derece bir yakının referansıyla ya da bulunulan ülkedeki Türk konsolosluğuna bizzat başvurarak. Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının incelemesinden sonra, iskân yardımı istenmemesi şartıyla İçişleri Bakanlığınca serbest göçmen olarak kabul edilir (5543 m.5).

Referans verecek yakın kim olabilir?

Kanun, Türk uyruklu ve Türkiye’deki birinci veya ikinci derecede bir yakını sayar (5543 m.5).

Göçmen Belgesi nedir?

Göçmen olarak kabul edilenlerin Vatandaşlığa Girme Beyannamesi’ni imzalayarak aldığı, iki yıl geçerli olan ve geçici kimlik belgesi olarak kullanılan belgedir (5543 m.8).

Göçmen olarak kabul edilen kişi ne zaman vatandaş olur?

Gerekli işlemler ilgili kuruluşlarca tamamlandıktan sonra Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığa alınır (5543 m.8); vatandaşlık karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 m.20).

Bu yolda beş yıl ikamet şartı var mı?

Hayır. Göçmen olarak kabul edilenler istisnai yoldan vatandaşlık kazanır; genel yoldaki beş yıllık ikamet şartı bu yolda Kanun’da öngörülmemiştir.

Vatandaşlık komisyonu mülakatı yapılır mı?

Kanun, vatandaşlık başvuru inceleme komisyonunun yalnızca 11. ve 16. maddeler uyarınca yapılan başvurularda görev yapacağını öngörür (5901 m.18); göçmen yolu bu maddeler arasında değildir.

Vatandaşlık dosyasını kim hazırlar?

Yönetmelik’in yayımlanmış metni dosyanın il bayındırlık ve iskân müdürlüğünce düzenleneceğini söyler (Yönetmelik m.21). Bu teşkilat 2011’de kaldırıldığından görüşümüze göre güncel yetkili birim valilikten teyit edilmelidir.

Göçmen olarak kabul edilen kişinin vatandaşlığı reddedilebilir mi?

Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden hâli bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir (5901 m.12/2).

Göçmenlik işlemleri iptal edilebilir mi?

Evet. Göçmen olarak kabul edilmemesi gereken durumda olduğu sonradan anlaşılanların göçmenlik işlemleri iptal edilir (5543 m.8).

Çocuklar ne olur?

Küçükler baba ve analarına, baba veya anaları yoksa kan ve kayın hısımlarına bağlı tutulur; kimsesiz gelen küçükler yaşlarına bakılmaksızın vatandaşlığa alınır (5543 m.8).

Türk soylu olmayan eşim de vatandaş olur mu?

Göçmen olarak vatandaşlık kazanamayan yabancı eş ve çocuklar için Yönetmelik’in 37. maddesi uygulanır; sonradan kazanma eşin vatandaşlığını etkilemez (Yönetmelik m.21/2, m.37/1). Eş, şartları varsa evlenme yoluyla başvurabilir.

Ahıska Türkleri için özel bir düzenleme var mı?

Evet. 3835 sayılı Kanun, Ahıska Türklerinden Türkiye’ye gelmek isteyenlerin serbest veya iskânlı göçmen olarak kabul olunabileceğini öngörür; bu Kanun’a dayanılarak 2022’de 1.000 ailenin iskânlı göçmen olarak kabulüne karar verilmiştir.

Türk soylu yabancılar Türkiye’de çalışabilir mi?

2527 sayılı Kanun Türk soylu yabancıların meslek ve sanatlarını serbestçe yapabilmelerini ve çalıştırılabilmelerini düzenler; 2025’te yönetmelikte yapılan değişiklikle Türk soylu toplulukların Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenmesi öngörülmüştür. Bu statü vatandaşlık vermez.

Göçmen başvurum reddedilirse ne yapabilirim?

Ret kararı idari bir işlemdir ve idari yargıda iptal davasına konu olabilir. Ayrıca şartları taşıyorsanız genel yol veya evlenme yolu gibi diğer yollar açıktır.

Göçmen olarak vatandaş olan erkek askerlik yapar mı?

Askerlik durumu 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesine göre belirlenir: vatandaşlığa alındığı yıl 22 ve daha büyük yaştaysa veya geldiği ülkede askerlik yaptığını belgelerse askerlik yapmış sayılır.

İlgili Rehberler

• Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? 2026 Rehberi
• İstisnai ve Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı (m.12)
• Vatandaşlık Başvurusu İçin Gerekli Belgeler 2026
• Vatandaşlık Kararı Çıktıktan Sonra Ne Olur?
• Genel Yoldan Vatandaşlık: 5 Yıl İkamet
• Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı (m.16)
• Çocukların Türk Vatandaşlığı
• Sonradan Türk Vatandaşı Olanların Askerliği
• Yabancıların Çalışma İzni
• Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi
• Yabancılar Hukuku Rehberi