Vatandaşlık Başvurum Yıllardır Sonuçlanmadı: Ne Yapmalıyım? 2026 — Başvuru Ne Kadar Sürer, Aşama Bilgisi, Sonuçlandırma Talebi, Zımni Ret, Bilgi Edinme, Kamu Denetçiliği ve Dava (İYUK m.10, 3071 m.7)

Türk vatandaşlığı başvurusunun ne kadar sürede sonuçlandırılacağı 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda da, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’te de bir süreye bağlanmamıştır. Bu nedenle “başvurum iki yıldır, üç yıldır bekliyor” durumunda kanuni bir süre aşımından söz edilemez; ancak başvurucu çaresiz de değildir. Önce 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un 7. maddesine göre başvurunun hangi aşamada olduğu sorulabilir; idare sonucu veya işlemin hangi aşamada olduğunu en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirmek zorundadır. Ardından başvurunun sonuçlandırılması ayrıca ve açıkça talep edilebilir: İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesine göre idareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılabilir. Dava açılmasa bile, idare daha sonra cevap verirse bu cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açma hakkı korunur (İYUK m.10/2). Hangi yolun ne zaman kullanılacağı, dosyanın hangi aşamada beklediğine göre seçilmelidir.

Kısa Cevap: Uzun Süredir Bekleyen Başvuruda Hangi Yollar Var?

Bu yollar birbirinin alternatifi değildir; çoğu dosyada sırayla kullanılır. Önce dosyanın nerede beklediği öğrenilir, sonra gerekiyorsa sonuçlandırma talebi yapılır, son aşamada dava değerlendirilir. Vatandaşlık başvurusunun reddiyle ilgili bütün yazılarımızın listesi için Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi’ne bakabilirsiniz.

Vatandaşlık Başvurusu Ne Kadar Sürer? Kanunda Süre Var mı?

Türk vatandaşlığının yetkili makam kararıyla kazanılması 5901 sayılı Kanun’un genel yolu (m.11), istisnai yolu (m.12) ve evlenme yoluyla kazanmayı (m.16) düzenleyen hükümlerine tabidir. Bu maddelerin hiçbiri başvurunun belirli bir süre içinde sonuçlandırılacağını öngörmez. Yaptığımız inceleme itibarıyla Yönetmelik’te de valilik ön incelemesi, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, komisyon değerlendirmesi veya Bakanlık kararı için bir süre bulunmamaktadır.

Yönetmelik yalnızca sonucun bildirilmesini düzenler: Ön incelemede şartları taşımadığı anlaşılan başvurular kabul edilmez ve bu durum yazılı olarak ilgilisine bildirilir (Yönetmelik m.16/2); komisyon şartların taşınmadığını belirlerse dosya Bakanlığa gönderilmez ve gerekli tebligat yapılır (Yönetmelik m.19/5). Yani idare, sonucu bildirmekle yükümlüdür; ama bunu hangi sürede yapacağı mevzuatta belirtilmemiştir.

Sürenin belirsiz olması, idarenin başvuruyu süresiz bekletebileceği anlamına gelmez. Anayasa’nın 125. maddesine göre idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. İdarenin sessiz kalmasına karşı başvurucuyu koruyan genel kural ise İYUK m.10’daki zımni ret kuralıdır.

Dosyanız Hangi Aşamada Bekliyor Olabilir?

Başvuru yoluna göre dosya farklı aşamalardan geçer. Uzun beklemenin nedeni çoğu zaman bu aşamalardan birinde ortaya çıkar. Aşağıdaki tablo, Yönetmelik’te düzenlenen aşamaları gösterir; hiçbirinde süre öngörülmemiştir.

Görüşümüze göre uzun bekleyen dosyalarda en sık rastlanan durum, dosyanın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ya da evlenme yolunda aile birliği araştırması aşamasında beklemesidir. Bu aşamalarda hangi kayıtların değerlendirildiğini güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık. Genel yolun şartları için vatandaşlık başvurusunda ikamet ve şartlar yazımıza bakabilirsiniz.

1. Adım: Dosyanın Hangi Aşamada Olduğunu Sormak (3071 m.7)

Anayasa’nın 74. maddesi vatandaşlara ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılara, kendileriyle ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkı tanır. 3071 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre Türkiye’de ikamet eden yabancılar karşılıklılık esası gözetilmek ve dilekçeleri Türkçe yazılmak kaydıyla bu haktan yararlanır.

Kanun’un 7. maddesi, yapılan başvurunun sonucunun veya başvurunun incelenmesinin sürmesi hâlinde işlemin hangi aşamada olduğunun dilekçe sahibine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirileceğini düzenler. Bu hüküm, uzun bekleyen vatandaşlık başvurucusu için ilk ve en az riskli adımdır: İdare, başvuruyu sonuçlandırmak zorunda bırakılmaz ama dosyanın hangi aşamada olduğunu bildirmek zorundadır.

Dilekçe, başvurunun yapıldığı il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne veya İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne verilebilir. Dilekçenin verildiği tarihin ispatı için evrak kayıt numarası alınması veya iadeli taahhütlü posta kullanılması önemlidir. Dilekçe hakkının genel kuralları için dilekçe hakkı rehberimize bakabilirsiniz.

2. Adım: Başvurunun Sonuçlandırılmasını Talep Etmek ve Zımni Ret (İYUK m.10)

İYUK m.10/1’e göre ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlemin yapılması için idari makamlara başvurabilir; otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Buna zımni ret denir. İlgili, otuz günün bitmesini izleyen günden itibaren dava açma süresi içinde dava açabilir (m.10/2). İdari mahkemelerde dava açma süresi altmış gündür (m.7/1).

Otuz gün içinde idarenin verdiği cevap kesin değilse, örneğin “dosyanız incelenmektedir” gibi bir cevapsa, ilgili bunu ret sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı bekleyebilir. Beklemeyi seçerse dava açma süresi işlemez; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (m.10/2). Dört ay dolduğunda süre işlemeye başlar.

Bu süreler 7331 sayılı Kanun’la (Resmî Gazete: 14.7.2021) değiştirilmiştir: idarenin cevap süresi altmış günden otuz güne, kesin olmayan cevaplardaki azami bekleme süresi altı aydan dört aya indirilmiştir. İYUK’a eklenen Geçici 10. madde uyarınca bu tarihten önce yapılmış başvurular bakımından eski süreler uygulanır. Bu nedenle bugün yapılacak yeni bir sonuçlandırma talebi için otuz günlük süre geçerlidir. Zımni retin genel kuralları için zımni ret rehberimize, sürelerin hesabı için idari davalarda dava açma süreleri yazımıza bakabilirsiniz.

Asıl Vatandaşlık Başvurusu Zımni Ret Sayılır mı?

Uygulamada en çok sorulan soru şudur: Vatandaşlık başvurusunun kendisi de idareye yapılmış bir başvuru olduğuna göre, otuz gün içinde sonuçlanmayan her vatandaşlık başvurusu reddedilmiş mi sayılır? Bu soru tartışmalıdır.

Bir yandan vatandaşlık başvurusu, idareden bir işlem yapılmasını isteyen bir başvurudur ve İYUK m.10’un lafzı başvurunun türüne göre ayrım yapmaz. Öte yandan Yönetmelik, ön inceleme, güvenlik soruşturması, arşiv araştırması, komisyon değerlendirmesi ve Bakanlık kararından oluşan çok aşamalı bir inceleme öngörür; bu incelemenin otuz gün içinde tamamlanmasının mümkün olmadığı açıktır.

Görüşümüze göre bu belirsizlik nedeniyle en güvenli yol, uzun süredir bekleyen dosyada asıl başvuruya dayanmak yerine ayrı ve açık bir “başvurumun sonuçlandırılması” talebi yapmaktır. Böylece zımni retin hangi tarihte oluştuğu ve dava süresinin hangi tarihte başladığı tartışmasız hâle gelir. Talep dilekçesinde başvurunun tarihi, numarası, aradan geçen süre ve varsa daha önce yapılan aşama bilgisi talebi ile ona verilen cevap belirtilmelidir.

Zımni Ret Üzerine Dava Açmalı mı?

Zımni ret oluştuğunda dava açmak bir haktır, zorunluluk değildir. Karar verirken dosyanın durumu, beklenen sürenin uzunluğu ve başvurucunun riskleri birlikte değerlendirilmelidir. En önemli güvence İYUK m.10/2’nin son cümlesidir: Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hâllerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra idarece cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir. Yani zımni ret üzerine dava açmamayı seçen başvurucu, idarenin ileride vereceği açık ret kararına karşı dava hakkını kaybetmez.

Görüşümüze göre dava, dosyanın yıllardır aynı aşamada beklediği ve aşama bilgisi talebine somut bir cevap verilmediği durumlarda daha anlamlıdır. Dosya komisyon aşamasına gelmişse veya idare yakın zamanda belge istemişse, sonucu beklemek daha mantıklı olabilir. Hangi yolu seçerseniz seçin, zımni retin doğduğu tarih ve altmış günlük sürenin son günü yazılı olarak not edilmelidir.

Davada Ne İstenir, Mahkeme Neyi Denetler?

Zımni ret üzerine açılan davada, sonuçlandırma talebinin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenir. Mahkeme, idareden işlem dosyasını ve gerekli bilgi ve belgeleri isteyebilir (İYUK m.20/1). Bu, uzun süredir bekleyen başvurucunun dosyasının içeriğini öğrenebildiği nadir yollardan biridir. İdare, gizlilik gerekçesiyle bilgi vermezse, verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez (İYUK m.20/3).

Davanın en önemli pratik sonucu, idarenin dosya hakkında savunma vermek zorunda kalmasıdır. Görüşümüze göre bu aşamada idare ya dosyanın hangi gerekçeyle beklediğini açıklar ya da başvuruyu açık bir kararla sonuçlandırır. İdare dava sırasında açık bir ret kararı verirse, bu yeni karara karşı ayrıca süresi içinde dava açılması gerekip gerekmediği dikkatle değerlendirilmelidir; çünkü açık ret, zımni retten ayrı bir işlemdir ve kendi tebliğ tarihine göre altmış günlük süre doğurur.

Görüşümüze göre yürütmenin durdurulması (İYUK m.27) zımni ret davalarında sınırlı bir araçtır; çünkü durdurulacak olan bir “ret” işlemidir ve yürütmenin durdurulması başvuruyu kabul edilmiş hâle getirmez. Vatandaşlık davalarının genel kuralları, yetkili mahkeme ve kanun yolları için vatandaşlık reddine karşı iptal davası rehberimize, dilekçe yapısı için vatandaşlık reddine iptal dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Bilgi Edinme ve Kişisel Veri Başvurusu

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na göre herkes bilgi edinme hakkına sahiptir; Türkiye’de ikamet eden yabancılar, kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili bilgi talepleri için karşılıklılık ilkesi çerçevesinde bu haktan yararlanır (m.4). Kurum, istenen bilgi veya belgeye on beş iş günü içinde erişim imkânı sağlar; bilgi başka bir birimden sağlanacaksa veya başka kurumların görüşü gerekiyorsa bu süre gerekçesi bildirilerek otuz iş gününe kadar uzayabilir (m.11).

Talebin reddi hâlinde ret gerekçeli olarak bildirilir; başvuru sahibi on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na itiraz edebilir ve Kurul’a itiraz, idari yargıya başvurma süresini durdurur (m.13). Ancak istihbarat bilgileri (m.18) ve idari soruşturmaya ilişkin bazı bilgiler (m.19) bilgi edinme kapsamı dışında kalabilir. Bu nedenle bilgi edinme yolu, dosyanın aşaması ve eksik belgeler hakkında yararlı olabilir; ama güvenlik soruşturmasının içeriğini öğrenmek için çoğu zaman yeterli değildir. Ayrıntı için bilgi edinme hakkı rehberimize ve ret gerekçesinin nasıl öğrenileceğini anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) Başvurusu

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’na göre Kuruma gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir (m.17/1). Kural olarak Kuruma başvurmadan önce idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir; ancak Kurum, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali bulunan hâllerde idari başvuru yolları tüketilmese bile başvuruyu kabul edebilir (m.17).

Uzun bekleyen vatandaşlık başvurusunda bu, önce idareye sonuçlandırma talebinin yapılması ve cevap süresinin beklenmesi anlamına gelir. Kuruma, idari başvuru yollarının tüketilmesinden itibaren altı ay içinde başvurulabilir. Kuruma yapılan başvuru dava açma süresini durdurur; süre, Kurumun başvuruyu reddetmesi, tavsiye kararından sonra idarenin otuz gün içinde işlem yapmaması veya Kurumun altı ay içinde sonuç vermemesi gibi hâllerde yeniden işlemeye başlar (m.17, m.21).

Kurumun kararları tavsiye niteliğindedir; idareyi başvuruyu kabul etmeye zorlamaz. Görüşümüze göre Kamu Denetçiliği Kurumu yolu, dava açmak istemeyen ama dosyasının hareketlenmesini isteyen başvurucular için düşünülebilir; ancak dava süresinin durduğu ve yeniden işlemeye başladığı tarihler dikkatle takip edilmelidir.

CİMER Başvurusu Yeterli mi?

Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), dilekçe hakkı ve bilgi edinme kapsamındaki başvuruların yapılabildiği bir kanaldır. Uygulamada birçok başvurucu ilk olarak bu yolu kullanır. Ancak görüşümüze göre, dava açma süresinin hangi tarihte başladığının tartışmasız olması isteniyorsa, sonuçlandırma talebinin doğrudan yetkili makama, evrak kayıt numarası alınarak veya iadeli taahhütlü postayla yazılı olarak yapılması daha güvenlidir. CİMER üzerinden yapılan başvurunun İYUK m.10 bakımından nasıl değerlendirileceği konusunda tartışma çıkmaması için bu yol tek başına bırakılmamalıdır.

Beklerken Kaybedilmemesi Gerekenler

Başvuru ne kadar uzun sürerse, başvurucunun durumunda değişiklik olma ihtimali de o kadar artar. Bazı değişiklikler başvurunun reddine yol açabilir; bu nedenle bekleme süresi pasif bir dönem değildir.

İkamet izninin süresi, vatandaşlık başvurusu sürüyor diye kendiliğinden uzamaz. Uzatma başvurusu, süre dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda süre dolmadan önce valiliğe yapılmalıdır (6458 m.24). Uzatma usulü için ikamet izni uzatma rehberimize, ret hâlinde ikamet ve sınır dışı riskleri için vatandaşlık reddi sonrası ikamet ve sınır dışı rehberimize bakabilirsiniz.

Evlenme yoluyla başvuruda bekleme süresi uzarken boşanma gerçekleşirse, görüşümüze göre evliliğin devam etmesi şartı ortadan kalktığı için başvurunun reddi gündeme gelir. Evlenme yoluyla başvurularda ret gerekçeleri ve savunma için evlilik yoluyla vatandaşlık reddi rehberimize bakabilirsiniz.

Başvuru Sonuçlanınca: Ret Gelirse Ne Olur?

Bekleme sonunda başvuru reddedilirse, ret kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). Daha önce zımni ret üzerine dava açılmamış olması bu hakkı ortadan kaldırmaz (İYUK m.10/2). Ret gerekçesine göre izlenecek yol için:

• Kamu düzeni veya millî güvenlik gerekçeli ret
• Genel yoldan (beş yıl ikamet) başvurunun reddi
• Evlenme yoluyla başvurunun reddi
• Yatırım yoluyla başvurunun reddi
• Ret sonrasında yeniden başvuru

Örnek Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar gerçek kişilere ait değildir; hangi aşamada hangi yolun düşünülebileceğini göstermek için hazırlanmıştır.

Senaryo 1: Genel yoldan başvuru, iki buçuk yıldır haber yok

Başvurucu genel yoldan başvurmuş, komisyon mülakatına hiç çağrılmamış ve iki buçuk yıldır hiçbir bildirim almamıştır. İlk adım 3071 m.7 kapsamında aşama bilgisi istemektir. Cevapta dosyanın güvenlik soruşturması aşamasında olduğu bildirilirse ve bu aşama uzun süredir değişmiyorsa, ayrı bir sonuçlandırma talebi yapılıp otuz günlük süre beklenebilir. Cevap gelmezse zımni ret oluşur ve altmış günlük dava süresi işlemeye başlar.

Senaryo 2: Evlenme yoluyla başvuru ve ikamet izninin bitmesi

Türk vatandaşıyla evli başvurucunun dosyası iki yıldır beklemektedir ve aile ikamet izninin bitmesine iki ay kalmıştır. Bu durumda öncelik, vatandaşlık dosyası değil ikamet izninin uzatılmasıdır; çünkü ikamet izninin vatandaşlık işlemleri sonuçlanıncaya kadar geçerli olması gerekir (Yönetmelik m.17/1-ğ). Uzatma başvurusu altmış günlük pencere içinde yapılmalı, ardından aşama bilgisi istenmelidir.

Senaryo 3: Kesin olmayan cevap

Sonuçlandırma talebine idare yirminci günde “başvurunuz incelenmektedir” cevabını vermiştir. Bu kesin bir cevap değildir. Başvurucu bunu ret sayarak dava açabilir veya kesin cevabı bekleyebilir; beklerse dava açma süresi işlemez, ancak bekleme süresi talep tarihinden itibaren dört ayı geçemez (İYUK m.10/2). Dört ayın sonunda süre işlemeye başlar.

Senaryo 4: Zımni retten sonra dava açılmadı, bir yıl sonra ret geldi

Başvurucu zımni ret oluştuktan sonra dava açmamış ve beklemeyi seçmiştir. Bir yıl sonra kamu düzeni gerekçeli ret yazısı tebliğ edilmiştir. İYUK m.10/2 uyarınca, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra idarece cevap verildiği için bu cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir. Zımni retin dava süresinin geçmiş olması bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Senaryo 5: 2020 yılında yapılmış ve hiç takip edilmemiş başvuru

Başvuru 2020 yılında yapılmış ve o tarihten bu yana idareye hiçbir yazılı talep verilmemiştir. Asıl başvurunun zımni ret doğurup doğurmadığı tartışmalı olduğundan ve 14.7.2021’den önceki başvurulara eski süreler uygulandığından (İYUK Geçici m.10), görüşümüze göre bugün yeni ve açık bir sonuçlandırma talebi yapılması ve otuz günlük süreyle yeni bir takvim başlatılması en güvenli yoldur.

Sık Yapılan Hatalar

• Kanunda karar süresi olduğunu sanıp “süre doldu, vatandaşlık verilmiş sayılır” düşüncesine kapılmak; idarenin sessizliğini kabul sayan bir hüküm yoktur, İYUK m.10’a göre sessizlik ret sayılır.
• Sonuçlandırma talebini sözlü olarak veya kayıt numarası almadan yapmak; zımni retin tarihi ispatlanamaz.
• Kesin olmayan bir cevaptan sonra dört aylık azami bekleme süresini hesaba katmamak.
• Zımni ret üzerine dava açmadığı için açık ret kararına karşı da dava hakkını kaybettiğini sanmak (İYUK m.10/2).
• Vatandaşlık başvurusu sürüyor diye ikamet izninin uzatılmasını ihmal etmek.
• Evlenme yolunda bekleme süresince ayrı yaşamaya başlamanın veya boşanmanın başvuruya etkisini hesaba katmamak.
• Yalnızca CİMER’e başvurup yetkili makama yazılı ve kayıtlı bir talep vermemek.
• Kamu Denetçiliği Kurumu başvurusundan sonra dava süresinin ne zaman yeniden işlemeye başladığını takip etmemek.
• Dosya komisyon aşamasına gelmişken gereksiz yere dava açmak veya tersine, yıllardır aynı aşamada bekleyen dosyada hiçbir adım atmamak.

Sıkça Sorulan Sorular

Vatandaşlık başvurusu ne kadar sürer?

5901 sayılı Kanun’da ve Yönetmelik’te başvurunun sonuçlandırılması için bir süre öngörülmemiştir. Süre, başvuru yoluna ve dosyanın güvenlik soruşturması, araştırma ve komisyon gibi aşamalarda ne kadar beklediğine göre değişir.

Başvurum iki yıldır sonuçlanmadı, kanuni süre aşıldı mı?

Hayır, aşılmış bir kanuni süre yoktur. Ancak idareye başvurarak dosyanın hangi aşamada olduğunu sorabilir (3071 m.7) ve ayrıca başvurunun sonuçlandırılmasını talep edebilirsiniz (İYUK m.10).

Vatandaşlık başvurumun hangi aşamada olduğunu nasıl öğrenirim?

Başvurunun yapıldığı il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne veya Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne dilekçe verebilirsiniz. 3071 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre idare, sonucu veya işlemin hangi aşamada olduğunu en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirmek zorundadır.

Yabancılar dilekçe hakkını kullanabilir mi?

Evet. Türkiye’de ikamet eden yabancılar karşılıklılık esası gözetilmek ve dilekçeleri Türkçe yazılmak kaydıyla dilekçe hakkından yararlanır (Anayasa m.74; 3071 m.3).

Zımni ret nedir?

İdareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde isteğin reddedilmiş sayılmasıdır (İYUK m.10/1). Zımni ret üzerine, otuz günün bitmesini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.

Zımni ret süresi altmış gün değil miydi?

7331 sayılı Kanun’la (RG 14.7.2021) idarenin cevap süresi altmış günden otuz güne indirilmiştir. Bu tarihten önce yapılmış başvurular bakımından Geçici 10. madde uyarınca eski süreler uygulanır.

Asıl vatandaşlık başvurum otuz gün sonra reddedilmiş sayılır mı?

Bu tartışmalıdır; Yönetmelik çok aşamalı bir inceleme öngördüğü için bu yorum tartışmaya açıktır. Görüşümüze göre en güvenli yol, ayrı ve açık bir sonuçlandırma talebi yaparak zımni retin tarihini kesinleştirmektir.

İdare “başvurunuz incelenmektedir” diye cevap verdi, ne yapmalıyım?

Bu kesin bir cevap değildir. Bunu ret sayarak dava açabilir veya kesin cevabı bekleyebilirsiniz; beklerseniz dava açma süresi işlemez, ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (İYUK m.10/2).

Zımni ret üzerine dava açmazsam hakkımı kaybeder miyim?

Açık ret kararına karşı dava hakkınızı kaybetmezsiniz. İYUK m.10/2’ye göre dava açılmaması hâlinde, idare otuz günlük süreden sonra cevap verirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.

Zımni ret davasında mahkeme bana vatandaşlık verebilir mi?

Hayır. İdari yargı yetkisi hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır; mahkeme yerindelik denetimi yapamaz ve idari işlem niteliğinde karar veremez (İYUK m.2/2). Mahkeme zımni retin hukuka uygunluğunu denetler; iptal kararı verilirse idare başvuruyu yeniden değerlendirmek zorunda kalır.

Dava açmak dosyamın daha hızlı sonuçlanmasını sağlar mı?

Bunun bir garantisi yoktur. Ancak davada idare savunma vermek ve mahkemenin istediği bilgi ve belgeleri sunmak zorundadır (İYUK m.20); bu, uygulamada dosyanın ele alınmasına yol açabilir.

Bilgi edinme başvurusuyla güvenlik soruşturmasının sonucunu öğrenebilir miyim?

Çoğu zaman hayır. 4982 sayılı Kanun’un 18. maddesi istihbarat bilgilerini, 19. maddesi idari soruşturmaya ilişkin bazı bilgileri kapsam dışında tutar. Bilgi edinme, dosyanın aşaması ve eksik belgeler hakkında daha yararlıdır.

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurabilir miyim?

Kuruma gerçek kişiler başvurabilir (6328 m.17/1). Kural olarak önce idareye başvurulmuş olması gerekir. Kurumun kararları tavsiye niteliğindedir; başvuru dava açma süresini durdurur ve süre Kanun’da sayılan hâllerde yeniden işlemeye başlar (m.17, m.21).

CİMER’e yazmak yeterli mi?

CİMER, dilekçe ve bilgi edinme başvurularının yapılabildiği bir kanaldır. Görüşümüze göre dava süresinin başlangıcının tartışmasız olması için sonuçlandırma talebi ayrıca yetkili makama yazılı ve kayıtlı olarak verilmelidir.

Başvurum sürerken ikamet iznim biterse ne olur?

İkamet izninin vatandaşlık işlemleri sonuçlanıncaya kadar geçerli olması gerekir (Yönetmelik m.17/1-ğ). Vatandaşlık başvurusu ikamet iznini kendiliğinden uzatmaz; uzatma başvurusu süre dolmadan valiliğe yapılmalıdır (6458 m.24).

Evlenme yoluyla başvurum sürerken boşanırsam ne olur?

Evlenme yoluyla kazanmada evliliğin devam etmesi şarttır (5901 m.16/1). Görüşümüze göre başvuru sonuçlanmadan boşanma gerçekleşirse başvurunun reddi gündeme gelir. Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü hâlinde ise aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz (m.16/2).

Başvurum sürerken yeni bir başvuru yapabilir miyim?

Aynı konuda sonuçlanmamış bir başvuru varken yeni başvuru yapmak, dosyalar arasında karışıklığa yol açabilir. Görüşümüze göre önce mevcut başvurunun akıbeti öğrenilmeli; başvuru yolu değiştirilecekse bu, idareye yazılı olarak bildirilmelidir.

Ret kararı gelirse dava süresi ne kadardır?

Ret kararının tebliğinden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava, ret kararını veren makama karşı açılır; ayrıntılar için iptal davası rehberimize bakabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi (küme rehberi)
• Vatandaşlık Kararı Çıktıktan Sonra Ne Olur?
• Vatandaşlık Reddine Karşı İptal Davası Kazanılır mı?
• Vatandaşlık Ret Kararında Gerekçe Yok
• Güvenlik Soruşturması: Hangi Kayıtlar Ret Sebebi Olur?
• Vatandaşlık Reddi Sonrası İkamet İzni, Sınır Dışı ve Tahdit Kodu Riski
• Vatandaşlık Reddedildikten Sonra Yeniden Başvuru: Ne Zaman?
• Danışıklı Evlilik Şüphesi: Mülakat, Ret ve Vatandaşlığın İptali
• Zımni Ret: İdarenin Cevap Vermemesi ve Dava Açma (İYUK m.10)
• Dilekçe Hakkı (3071 Sayılı Kanun)
• Bilgi Edinme Hakkı
• Yabancılar Hukuku Rehberi