Kuyumcu Tartıda Hile Yaptı, Altınımı Eksik Tarttı: Ne Yapmalıyım? 2026 — Terazi Damgası ve Periyodik Muayene (3516 s.K.), Şikâyet Muayenesi, Dolandırıcılık Cezası (3516 m.16, TCK 158/1-h), Ayıplı Mal ve Fark İadesi

Kuyumcuda altın alırken veya bozdururken teraziye güvenmek zorundasınız; ancak birkaç gramlık fark, altının değeri düşünüldüğünde ciddi bir kayıp anlamına gelir. Ticari amaçla kullanılan teraziler 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’na tabidir: muayene edilip damgalanmadan alım satımda kullanılamaz, belirli sürelerde periyodik muayeneden geçirilmeleri gerekir. Kanun, ayarının doğru olmadığını bildiği aletle ölçü yapıp haksız menfaat sağlayan kişinin Türk Ceza Kanunu’nun dolandırıcılık hükümlerine göre cezalandırılacağını açıkça öngörür (3516 s.K. m.16). Damgasız veya damga süresi geçmiş terazi kullanmak ayrıca idari para cezası gerektirir. Tüketici olarak eksik gramla altın aldıysanız ayıplı mal hükümlerine, altınınızı bozdururken eksik tartıldıysanız aldatma ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanabilirsiniz. Bu rehber, tartı hilesinden şüphelendiğinizde ne yapacağınızı, terazinin resmî olarak nasıl kontrol ettirileceğini, cezaları ve kuyumcunun savunmasını mevzuat maddeleriyle anlatır.

Kuyumcunun Terazisi Hangi Kurallara Tabidir?

Ticari ilişkide kullanılan ölçü aletleri, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu ile bu Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliklere tabidir. Kuyumcunun altın tarttığı terazi de bir ölçü aletidir ve alım satımda kullanılabilmesi için muayene edilip damgalanmış olması gerekir. Kanunun 14 üncü maddesinin (b) bendi, “Damgalanmamış ölçü ve ölçü aletlerinin satışa arzı veya satılması, satışına aracılık edilmesi, alım satımda kullanılması veya alım satım yerlerinde bulundurulması” hâllerini yasaklar.

Kanunun 9 uncu maddesine göre ölçü ve ölçü aletleri ilk muayene, periyodik muayene, ani muayene, şikâyet muayenesi ve stok muayenesine tabidir. Periyodik muayene “Belli sürelerde olmak üzere, bu Kanun kapsamına giren ölçü ve ölçü aletleri için yapılan genel muayene”dir. Sanayi ve teknoloji il müdürlüklerinin yıllık muayene ve damga duyurularında teraziler için periyodik muayene süresi iki yıl olarak gösterilmektedir. Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği’ne göre periyodik muayene sonucunda uygun bulunan aletler damgalanır ve damganın üzerinde damgalandığı yılın son iki rakamı bulunur. Bu nedenle terazinin üzerindeki damga, aletin en son ne zaman muayeneden geçtiğini gösteren ilk ipucudur.

Kuyumcuda Tartı Hilesi Nasıl Yapılır? Sık Görülen Yöntemler

Tartı uyuşmazlıklarının tamamı kasıtlı hile değildir; terazinin ayarının zamanla bozulması, yanlış kullanım veya hesap hatası da gram farkına yol açabilir. Hukuki değerlendirme yapılırken farkın kaynağı ve kuyumcunun bunu bilip bilmediği belirleyicidir. Uygulamada şikâyete konu olan başlıca durumlar şunlardır:

• Ayarı bozuk veya oynanmış terazi: Terazinin gerçek ağırlığı eksik veya fazla göstermesi.
• Dara hatası: Altının konduğu kap veya kâğıdın ağırlığının hesaba yanlış katılması ya da terazinin sıfırlanmadan kullanılması.
• Ekran görülmeden tartmak: Müşterinin göremediği bir terazide tartılıp yalnızca sonucun sözlü olarak söylenmesi.
• Taş ve aksam düşümü: Taşlı veya aksamlı ürünlerde düşülecek ağırlığın gerçeğe aykırı belirlenmesi.
• Gram ile hesap arasındaki fark: Doğru tartılan altının belgeye veya hesaba eksik gramla yazılması.
• Ayar hilesi: Gram doğru olsa bile altının ayarının düşük gösterilmesi; bu konu kuyumcudan alınan altın düşük ayar çıktı rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

Tartı Hilesi Suç mu? 3516 m.16 ve Dolandırıcılık

Ölçüler ve Ayar Kanunu’nun 16 ncı maddesi tartı hilesi bakımından açık bir hüküm içerir: “Ayarının doğru olmadığını bildiği aletle ölçü yapan ve bu suretle haksız menfaat temin eden kişi, Türk Ceza Kanununun dolandırıcılık suçuna ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır.” Bu hükmün uygulanabilmesi için iki unsur aranır: terazinin ayarının doğru olmadığının bilinmesi ve bu yolla haksız menfaat sağlanması. Ayarı bozuk olduğunu bilmeyen kuyumcu bakımından bu hüküm uygulanmaz; ancak bu durumda da idari yaptırımlar ve hukuki sorumluluk gündeme gelebilir.

Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise “Damgalanmamış ölçü ve ölçü aletlerini satan, satışa arzeden veya ticari ilişkide kullanan kişi, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” Yani damgasız bir teraziyi alım satımda kullanmak, hile kastı aranmaksızın ayrı bir suç tipi olarak düzenlenmiştir.

Dolandırıcılık cezası. Basit dolandırıcılık bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası gerektirir (TCK m.157). Dolandırıcılığın “Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında” işlenmesi nitelikli hâldir ve üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür (TCK m.158/1-h). Kuyumcunun alım satım sırasında tartı yoluyla müşteriyi aldatması, somut olayın koşullarına göre bu nitelikli hâl kapsamında değerlendirilebilir. Dolandırıcılık şikâyete bağlı bir suç değildir; basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır, nitelikli dolandırıcılık ise değildir (uzlaştırma kapsamındaki suçlar). Zararın giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümleri ayrıca uygulanabilir (TCK m.168). Altın üzerinden işlenen diğer dolandırıcılık türleri sahte altın dolandırıcılığı rehberimizde anlatılmıştır.

İdari Yaptırımlar: Damgasız veya Ayarı Bozuk Terazi

3516 sayılı Kanun’un 15 inci maddesi ölçü aletlerine ilişkin idari para cezalarını düzenler. Maddenin (c) bendine göre “Damgası kopmuş, bozulmuş, damga süresi geçmiş ölçü aletini kullanan kişiye, ölçü aletinin türüne ve kullanıldığı işin niteliğine göre” idari para cezası verilir. Kanunda yer alan tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 2026 yılı için yeniden değerleme oranı yüzde 25,49’dur. Kanunda bu yaptırımlara karar verecek makam il müdürü olarak gösterilmiştir; uygulamada periyodik muayene ve damga duyuruları sanayi ve teknoloji il müdürlüklerince yapılmaktadır.

Kuyum işletmeleri bakımından ayrıca Ticaret Bakanlığının denetim yetkisi vardır. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 11 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre kuyum işletmesi “Ticari örf ve adetler ile teamüllere uygun davranır, yanıltıcı bilgi veremez” ve “Haksız ve hukuka aykırı davranış ve ticari uygulamalarda bulunamaz.” Bu kurallara aykırılık, 6585 sayılı Kanun’un 18/1-(i) bendine göre her bir aykırılık için 2026 yılında 28.620 TL ile 858.620 TL arasında idari para cezası gerektirir. Kuyumculara yönelik denetim ve cezaya itiraz süreci kuyumcuya Ticaret Bakanlığı denetimi ve idari para cezası rehberimizde anlatılmıştır. Aynı fiil hem suç hem kabahat oluşturuyorsa kural olarak yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır (Kabahatler Kanunu m.15/3).

Altın Alırken Eksik Tartıldıysanız: Tüketici Olarak Haklarınız

Kuyumcudan altın satın alan kişi tüketicidir ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ayıplı mal hükümlerinden yararlanır. Satıcı tarafından bildirilen nitelik veya niceliğe aykırı olan mal ayıplıdır (TKHK m.8). Faturada veya etikette 10 gram yazan bir bileziğin gerçekte daha az gelmesi, nicelik bakımından ayıptır. Bu durumda tüketici; sözleşmeden dönme, satış bedelinden ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçebilir (TKHK m.11). Gram eksikliğinde uygulamada en çok başvurulan yollar, eksik gram oranında bedel indirimi veya sözleşmeden dönülerek bedelin iadesidir.

Ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ancak ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m.12). Satış belgesinin önemi burada ortaya çıkar: Vergi Usul Kanunu’na göre faturada malın cinsi, miktarı, fiyatı ve tutarı yer alır (VUK m.230). Gram bilgisinin yazılı olduğu bir fatura veya satış belgesi, eksik tartı iddiasının en güçlü delilidir.

Başvuru yolu. 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvurulur; bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TKHK m.68, 73/A). Hakem heyeti başvurusu tüketici hakem heyeti 2026 parasal sınır rehberimizde anlatılmıştır.

Altınınızı Bozdururken Eksik Tartıldıysanız

Altınını kuyumcuya satan kişi bu işlemde satıcı konumundadır. Bu tür işlemlerin tüketici işlemi sayılıp sayılmayacağı ve dolayısıyla tüketici hakem heyetinin görevli olup olmadığı somut olaya göre tartışılabilir; ancak Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri her hâlde uygulanır.

Aldatma. TBK m.36’ya göre taraflardan biri, karşı tarafın aldatması sonucu bir sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir. Kuyumcunun bilerek eksik tartması aldatma niteliğindedir. Aldatılan taraf, aldatmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını karşı tarafa bildirmez veya verdiğini geri istemezse sözleşmeyi onaylamış sayılır (TBK m.39). Aldatma sebebiyle uğranılan zararın tazmini ayrıca istenebilir.

Sebepsiz zenginleşme. Sözleşme ayakta tutulmak istense bile, eksik tartı nedeniyle ödenmeyen gram farkının karşılığı istenebilir. Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişi, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK m.77). Bu istem, hak sahibinin geri isteme hakkı bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleşmesinden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m.82). Konu sebepsiz zenginleşme rehberimizde ayrıca anlatılmıştır. Bozdurma ve geri alım uyuşmazlıklarının pırlanta boyutu için pırlanta geri alım garantisi rehberimize bakılabilir.

Tartıdan Şüphelendiğinizde: Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. İşlemi durdurun. Gram farkını fark ettiğiniz anda ödemeyi yapmayın veya altını teslim etmeyin; sakin bir şekilde yeniden tartılmasını isteyin.
2. Terazinin ekranını görün. Tartımın sizin görebileceğiniz bir terazide, sıfırlanmış olarak ve kap kullanılıyorsa darası alınarak yapılmasını isteyin.
3. Gramı yazılı olarak alın. Fatura veya satış belgesinde altının türünün, ayarının ve gramının ayrı ayrı yazılmasını isteyin.
4. Terazinin damgasına bakın. Damga üzerindeki yıl, terazinin en son ne zaman muayeneden geçtiğini gösterir.
5. Altını başka bir yerde tarttırın. Aynı gün başka bir kuyumcuda ya da bir ayar evinde tarttırıp sonucu belgeleyin.
6. Delilleri hukuka uygun biçimde toplayın. Belgelerin ve ekranın fotoğrafı, tanıklar ve iş yerinin kamera kayıtlarının saklanması talebi önemlidir; kişilerin gizli ses kaydı hukuka aykırı delil sayılabilir.
7. Şikâyet muayenesi isteyin. Terazinin doğruluğunun resmî olarak tespiti için yazılı başvuruda bulunun.
8. Hukuki yola başvurun. Tüketici hakem heyeti, alacak davası veya suç duyurusu seçeneklerini durumunuza göre değerlendirin.

Şikâyet Muayenesi: Terazinin Resmî Kontrolü

Tartı uyuşmazlığında en güçlü delil, terazinin resmî olarak muayene edilmesidir. 3516 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesine göre şikâyet muayenesi, “Bir ölçü ve ölçü aletinin doğru çalışıp çalışmadığını tespit etmek üzere, ölçü ve ölçü aleti sahibi veya diğer bir kimsenin yazılı müracaatı üzerine yapılan muayene”dir. Yani terazinin sahibi olmayan müşteri de yazılı başvuruyla bu muayeneyi isteyebilir.

Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği, şikâyet muayenesinde ölçü aletinin durumunda hiçbir değişiklik yapılmadan en kısa sürede muayenenin yapılmasını öngörür. Periyodik muayeneler Bakanlık ölçüler ve ayar teşkilatı ile grup merkezi belediye ölçüler ve ayar memurluklarınca yürütülmektedir; şikâyet başvurusu da bu birimlere, uygulamada sanayi ve teknoloji il müdürlüğüne veya belediyenin ölçüler ve ayar memurluğuna yapılır. Zaman geçtikçe terazinin ayarlanması veya değiştirilmesi ihtimali arttığından başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir.

Hangi Kurum Ne Yapar? Doğru Mercii Seçmek

Tartı uyuşmazlığında birden fazla kurum yetkilidir ve her birinin baktığı konu farklıdır. Başvurunun doğru kuruma yapılması, hem zaman kaybını önler hem de delillerin kaybolmadan tespit edilmesini sağlar.

• Sanayi ve teknoloji il müdürlüğü ve belediye ölçüler ve ayar memurluğu: Terazinin muayenesi, damga durumu ve 3516 sayılı Kanun kapsamındaki idari yaptırımlar.
• Ticaret il müdürlüğü: Kuyum işletmesinin Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik’e uygun davranıp davranmadığının denetimi, yanıltıcı bilgi ve haksız ticari uygulama iddiaları.
• Tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi: Altın satın alırken eksik gram verilmesi nedeniyle bedel indirimi, sözleşmeden dönme veya değişim talepleri.
• Asliye hukuk mahkemesi: Bozdurma işleminden doğan fark alacağı, aldatma ve sebepsiz zenginleşme davaları; tüketici işlemi sayılmayan uyuşmazlıklar.
• Cumhuriyet başsavcılığı: Hileli tartı yoluyla dolandırıcılık ve damgasız ölçü aleti kullanma suçları; terazinin delil olarak muhafazası ve kamera kayıtlarının temini.

Bu başvurular birbirinin alternatifi değildir; aynı olayda hem terazinin şikâyet muayenesi istenebilir hem de fark alacağı için hukuki yola ve gerekirse ceza yoluna başvurulabilir. Uygulamada en etkili sıra, önce delilleri ve terazinin resmî muayenesini güvenceye almak, ardından alacak ve ceza başvurularını bu tespitlere dayandırmaktır.

İkinci Tartımda Nelere Dikkat Edilmeli?

Eksik tartı iddiasının ispatında, altının başka bir yerde yeniden tartılması kritik bir adımdır; ancak bu tartım da karşı tarafça sorgulanabilir. İkinci tartımın değerini artırmak için tartımın aynı gün ve altında hiçbir değişiklik yapılmadan yapılması, tartımı yapan kuyumcunun veya ayar evinin sonucu yazılı olarak vermesi, kullanılan terazinin damgalı olması ve altının tanımlayıcı özelliklerinin (model, ayar damgası, varsa üzerindeki yazı) belgeye geçirilmesi önemlidir. Mümkünse tartımın bir tanık önünde yapılması ve sonucun fotoğrafla desteklenmesi, “aynı altın değil” veya “farklı terazi farklı sonuç verir” savunmalarını zayıflatır.

Gram Farkı Ne Kadar Zarar Demek? Varsayımsal Hesap

Aşağıdaki tablo, küçük görünen gram farklarının parasal karşılığını göstermek için hazırlanmış varsayımsal bir hesaptır. Hesapta 22 ayar altının gramı için 5.000 TL varsayılmıştır; bu bir piyasa fiyatı değil, yalnızca örnek amaçlı bir rakamdır. Gerçek zararınızı hesaplarken işlem günündeki fiyatı esas almalısınız.

Tablonun son sütunu, tartı hilesinin neden yalnızca tek bir müşteriyi değil, kamu düzenini ilgilendirdiğini gösterir: aynı terazi yüzlerce işlemde kullanıldığında toplam haksız kazanç çok büyük boyutlara ulaşabilir. Bu nedenle tek bir müşterinin şikâyeti, denetim makamlarının ani muayenesine ve diğer mağdurların ortaya çıkmasına yol açabilir.

Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği: Hileli Tartı

Kuyumcu Tarafı: Tartı Hilesi İddiasına Karşı Savunma

Tartı hilesi iddiası, bir kuyumcunun hem itibarını hem de yetki belgesini doğrudan etkileyebilecek ağırlıkta bir iddiadır. Her gram farkı hile anlamına gelmez; iddiaya karşı savunma, aşağıdaki noktalar üzerine kurulur:

• Periyodik muayene ve damga: Terazinin süresi içinde muayene edildiğini ve damgasının geçerli olduğunu gösteren belgeler savunmanın temelidir.
• Kast unsuru: 3516 s.K. m.16’daki suç, ayarın doğru olmadığının bilinmesini gerektirir; bilinmeyen bir ayar bozukluğu dolandırıcılık oluşturmaz.
• Karşılaştırmalı tartımın güvenilirliği: Müşterinin başka bir yerde yaptırdığı tartımın hangi terazide, hangi koşullarda yapıldığı ve altının aynı altın olup olmadığı sorgulanabilir.
• Taş, aksam ve dara: Gram farkının taş düşümü, aksam veya dara gibi açıklanabilir bir sebepten kaynaklanıp kaynaklanmadığı ortaya konmalıdır.
• Kamera kayıtları ve belge düzeni: Tartımın müşterinin gözü önünde yapıldığını gösteren kayıtlar ve gramı yazılı belgeler iddiayı çürütmede etkilidir.
• İdari para cezasına itiraz: Kabahatler Kanunu’na göre idari para cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler K. m.27/1).

Kuyumcu işletmelerinin yetki belgesi şartları ve belgeye etkisi olan yaptırımlar kuyumcu yetki belgesi rehberimizde anlatılmıştır.

Senaryolarla Tartı Uyuşmazlıkları

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; kuralların nasıl uygulandığını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Gerçek olaylarda sonuç, delillere ve olayın tüm koşullarına göre değişebilir.

Kuyumcuda Tartıda Sık Yapılan Hatalar

• Gramı belgeye yazdırmamak. Gram yazılı değilse eksik tartı iddiasını ispat etmek zorlaşır.
• İkinci tartımı geciktirmek. Aradan geçen süre, altının aynı altın olup olmadığı konusunda tartışma doğurur.
• Şikâyet muayenesini istememek. Terazinin resmî kontrolü yapılmazsa iddia, iki kuyumcunun tartımı arasındaki bir çekişmeye dönüşür.
• Yalnızca sözlü şikâyetle yetinmek. Başvurular yazılı olmalıdır; şikâyet muayenesi de yazılı başvuru üzerine yapılır.
• Süreleri kaçırmak. Aldatmada bir yıllık, ayıplı malda iki yıllık süreler vardır.
• Hileyi ayar sorunuyla karıştırmak. Gram eksikliği ile ayar düşüklüğü farklı tespit yöntemleri ve farklı deliller gerektirir; ayar evi raporu ve standart dışı altın rehberimiz ayar tespitini anlatır.

Gram farkı dışında, kapora verilerek ayırtılan altının fiyat yükselince teslim edilmemesi uyuşmazlığı için kuyumcuya kapora verdim, altını vermiyor rehberimize bakılabilir.

Tartının doğru olduğu ancak kuyumcunun altının bedelini hiç veya eksik ödediği durumlarda alacağın tahsili kuyumcuya altın sattım, parayı ödemiyor rehberimizde anlatılmıştır.

Gram farkı dışında, yeni alınan takının kırılması veya kopması hâlinde tüketicinin hakları için altın bilezik kırıldı, kolye koptu rehberimize bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kuyumcu terazisinin damgalı olması zorunlu mu?

Evet. Damgalanmamış ölçü aletlerinin alım satımda kullanılması veya alım satım yerlerinde bulundurulması yasaktır (3516 s.K. m.14/b). Damgalanmamış ölçü aletini ticari ilişkide kullanmak bir yıla kadar hapis gerektiren bir suçtur (3516 s.K. m.16).

Kuyumcu terazisi ne sıklıkla muayene edilir?

Ölçü aletleri belli sürelerde periyodik muayeneye tabidir (3516 s.K. m.9). Sanayi ve teknoloji il müdürlüklerinin duyurularında teraziler için periyodik muayene süresi iki yıl olarak gösterilmektedir.

Terazinin muayeneden geçtiğini nasıl anlarım?

Periyodik muayenede uygun bulunan aletler damgalanır ve damganın üzerinde damgalandığı yılın son iki rakamı bulunur. Damgadaki yıl, terazinin en son ne zaman muayene edildiğini gösterir.

Kuyumcu tartıda hile yaparsa ne ceza alır?

Ayarının doğru olmadığını bildiği aletle ölçü yapıp haksız menfaat sağlayan kişi dolandırıcılık hükümlerine göre cezalandırılır (3516 s.K. m.16). Basit dolandırıcılık 1-5 yıl hapis, tacirin ticari faaliyeti sırasında işlenen nitelikli dolandırıcılık 3-10 yıl hapis gerektirir (TCK m.157, 158/1-h).

Tartı hilesi şikâyete bağlı mı?

Hayır. Dolandırıcılık şikâyete bağlı bir suç değildir; savcılık suç duyurusu üzerine resen soruşturma yapar. Basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır, nitelikli dolandırıcılık değildir.

Damga süresi geçmiş terazi kullanmanın cezası nedir?

Damgası kopmuş, bozulmuş veya damga süresi geçmiş ölçü aletini kullanan kişiye idari para cezası verilir (3516 s.K. m.15/c). Yeniden değerleme sonrası 2026 tutarı 5.811 TL ile 116.230 TL arasındadır.

Kuyumcunun terazisini resmî olarak kontrol ettirebilir miyim?

Evet. Şikâyet muayenesi, ölçü aleti sahibi veya diğer bir kimsenin yazılı başvurusu üzerine yapılır (3516 s.K. m.9). Muayene, aletin durumunda değişiklik yapılmadan en kısa sürede yapılmalıdır.

Şikâyet muayenesi için nereye başvurulur?

Uygulamada sanayi ve teknoloji il müdürlüğüne veya belediyenin ölçüler ve ayar memurluğuna yazılı başvuru yapılır. Başvurunun gecikmeden yapılması, terazinin ayarlanması veya değiştirilmesi riskini azaltır.

Aldığım bilezik faturadaki gramdan eksik çıktı, ne yapabilirim?

Satıcının bildirdiği niceliğe aykırı mal ayıplıdır (TKHK m.8). Sözleşmeden dönme, bedel indirimi, onarım veya değişim haklarından birini seçebilirsiniz (TKHK m.11); süre teslimden itibaren iki yıldır (TKHK m.12).

Altınımı bozdururken eksik tartıldığımı geç fark ettim, ne kadar sürem var?

Aldatmaya dayanarak sözleşmeyle bağlı olmadığınızı aldatmayı öğrendiğiniz andan itibaren bir yıl içinde bildirmelisiniz (TBK m.39). Gram farkını sebepsiz zenginleşmeye dayanarak öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl içinde isteyebilirsiniz (TBK m.82).

Eksik tartı için tüketici hakem heyetine başvurabilir miyim?

Altın satın alırken eksik gram verildiyse, 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulur. Bozdurma işlemlerinde ise işlemin tüketici işlemi sayılıp sayılmayacağı somut olaya göre değerlendirilir.

Kuyumcu gramı fişe yazmak zorunda mı?

Faturada malın cinsi, miktarı, fiyatı ve tutarı yer alır (VUK m.230). Gramın belgeye yazılmasını istemek, sonradan doğabilecek uyuşmazlıklarda en önemli delili sağlar.

Kuyumcu ayarı bozuk olduğunu bilmiyorsa sorumlu olmaz mı?

Bilmeden kullanılan ayarı bozuk terazide 3516 s.K. m.16’daki dolandırıcılık hükmü uygulanmaz; ancak ani muayenede ayarı doğru olmayan alet kullanmak idari para cezası gerektirir (m.15/e) ve müşterinin gram farkını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteme hakkı devam eder (TBK m.77).

Kuyumcuya Ticaret Bakanlığı da ceza verebilir mi?

Evet. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre kuyum işletmesi yanıltıcı bilgi veremez ve haksız ticari uygulamalarda bulunamaz (m.11/2-c, ç). Aykırılık, 6585 s.K. m.18/1-(i) uyarınca 2026’da her bir aykırılık için 28.620 TL ile 858.620 TL arasında idari para cezası gerektirir.

Kuyumcudaki işlemi videoya çekebilir miyim?

Belgelerin ve terazi ekranının fotoğrafını çekmek, iddianızı desteklemek için faydalıdır. Ancak hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz; kişilerin gizli ses kaydı gibi yöntemler bu bakımdan tartışmalıdır.

Tartı hilesinde etkin pişmanlık var mı?

Dolandırıcılık suçunda, failin zararı gidermesi hâlinde etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir ve ceza indirilir (TCK m.168).

Altın alırken tartıyı nasıl kontrol ederim?

Tartımın görebileceğiniz bir terazide, sıfırlanmış olarak yapılmasını isteyin; terazinin damgasına bakın; gramı, ayarı ve türü faturaya yazdırın ve şüphe hâlinde başka bir yerde tarttırın.

Kuyumcu hakkında tartı hilesi iddiası var, nasıl savunma yapılır?

Terazinin periyodik muayene ve damga belgeleri, kast unsurunun bulunmadığı, karşılaştırmalı tartımın güvenilirliği, taş ve dara gibi açıklayıcı sebepler ve kamera kayıtları savunmanın temel unsurlarıdır.

Bu yazı, yürürlükteki mevzuat esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Tablolardaki hesaplamalar varsayımsaldır; idari para cezası tutarları 2026 yılı yeniden değerleme oranı uygulanmış tutarlardır ve somut olayda ayrıca kontrol edilmelidir.