Yurt dışındayken hakkınızda yakalama kararı varsa ilk iş kararın türünü öğrenmektir: ifade amaçlı yakalama emri (CMK m.98/1) istinabe yoluyla ifade verilerek amacına ulaştırılabilir; yokluğunda verilen tutuklama kararı (CMK m.248/5) ise Türkiye’nin kırmızı bülten ve iade talebine dayanak olabilir (6706 m.22). Kovuşturma evresinde istinabe ile sorgu (CMK m.196/6) ve tutuklanmama güvencesi veren güvence belgesi (CMK m.246, 248/7) mümkündür; sorgusu yapılmamış kaçak sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilemez (CMK m.247/3). Kaçaklık kararı dava zamanaşımını durdurur (TCK m.67/1); beklemek dosyayı bitirmez. Yargıtay, yalnız ifade amaçlı yakalama emrinin kırmızı bülten için yeterli görülmediğini (3. CD, 2022/1390 E.) ve istinabede “Türkiye’de avukat tutacağım” demenin savunma sayılmayacağını (CGK, 2021/263 K.) ortaya koymuştur. Bilgi için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Yurt dışında yaşarken Türkiye’de hakkında yakalama kararı bulunduğunu öğrenen kişi genellikle iki uç seçenek arasında kalır: hemen dönmek veya hiç dönmemek. Oysa kanun bu iki seçenek dışında pek çok ara yol tanır: yurt dışından ifade vermek, istinabe ile sorgulanmak, güvence belgesiyle dönmek, karara itiraz etmek veya dosyanın bulunduğu ülkeye devrini istemek. Bu yazıda hangi yolun hangi durumda işe yaradığını, kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz. Türkiye’de bulunan kişi için teslim olma süreci Hakkımda Yakalama Emri Var yazısında, yasa dışı bahis dosyalarına özgü durum ise Yurt Dışındaki Şüpheli ve Bahis Soruşturması yazısında ayrıca ele alınmıştır. Konunun bütünü için Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi Rehberi sayfasına bakabilirsiniz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
- İlk yedi gün: yapılacaklar sırası
- Kararın türünü öğrenin
- Dosyayı yurt dışından incelemek
- Soruşturma evresi: ifade yolları
- Kovuşturma evresi: gaip, kaçak ve savunma
- Güvence belgesi
- Kaçaklığın sonuçları ve zamanaşımı
- Türkiye sizi bulunduğunuz ülkeden isteyebilir mi?
- Pasaport ve seyahat belgesi
- Türkiye’ye dönüş: planlı teslim
- Hüküm kesinleştiyse
- Durumunuza göre yol haritası
- Yargıtay kararları
- Sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
İlk Yedi Gün: Yapılacaklar Sırası
- Avukata yetki verin. Türkiye’deki avukat için vekâletname, bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda veya yabancı noterde apostil şerhiyle düzenlenebilir. Ayrıntı için yurt dışından vekâletname yazısına bakabilirsiniz.
- Kararın türünü ve tarihini öğrenin. İfade amaçlı yakalama emri, yokluğunda tutuklama kararı, kaçak sanık hakkında yakalama emri ve hükümlü yakalama emri farklı sonuçlar doğurur.
- Dosyanın aşamasını belirleyin. Soruşturma mı, kovuşturma mı, kesinleşmiş hüküm mü?
- Kırmızı bülten talebi olup olmadığını araştırın. Türkiye kaynaklı bir bülten varsa bulunduğunuz ülkede de yakalanma riski doğar. Öğrenme yolları için Hakkımda Kırmızı Bülten Var mı? yazısına bakabilirsiniz.
- Kişisel durumunuzu not edin. Bulunduğunuz ülkenin vatandaşı olup olmadığınız, oturum durumunuz, aileniz ve sağlık durumunuz hem iade riskini hem de Türkiye’deki tutuklama değerlendirmesini etkiler.
- Seyahati durdurun. Dosya netleşmeden Türkiye’ye veya üçüncü bir ülkeye, özellikle aktarmalı uçuşla seyahat etmeyin.
- Yolu seçin. İfade, istinabe, güvence belgesi, itiraz, planlı teslim veya devir; seçim bu yazıdaki ölçütlere göre yapılır.
Kararın Türünü Öğrenin
“Yakalama kararı” günlük dilde birbirinden çok farklı kararları anlatır. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.98’e göre soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir; kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir. Yakalama emrinde kişinin eşkâli, kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir (m.98/4). Kaçak hakkında ayrıca yokluğunda tutuklama kararı verilebilir (m.248/5). Kesinleşmiş hükümde ise yakalama emrini infaz savcılığı çıkarır.
Yakalama kararının türleri ve sonuçları
| Karar | Dayanak | Anlamı | Bülten ve iade riski | İlk adım |
|---|---|---|---|---|
| Soruşturmada yakalama emri | CMK m.98/1 | Çağrıya gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüphelinin ifadesinin alınması | Yalnız ifadeye yönelik emir kırmızı bülten için kural olarak yeterli görülmüyor (Yargıtay 3. CD, 2022/1390 E.) | İstinabe yoluyla ifade, planlı ifade veya itiraz |
| Yokluğunda tutuklama ve buna dayalı yakalama emri | CMK m.248/5, m.100 | Kaçak hakkında tutuklama kararı verildiği | Türkiye’nin iade talebine ve bülten talebine dayanak olabilir (6706 m.22) | İtiraz, güvence belgesi, planlı teslim |
| Kovuşturmada kaçak sanık hakkında yakalama emri | CMK m.98/3, m.247 | Duruşmaya getirilemeyen kaçak sanık | Karara bağlı; tutuklama içeriyorsa risk artar | İstinabe ile sorgu, güvence belgesi |
| Hükümlü hakkında yakalama emri | 5275 sayılı Kanun m.19 | Kesinleşmiş hapis cezasının infazı | En az dört ay hapis cezasında iade istenebilir (6706 m.22/2) | İnfaz planı, kanun yolları |
| Kaçaklık kararı ve el koyma | CMK m.247/2, m.248/1-2 | Kanunda sayılan suçlarda ilan ve on beş günlük sürenin sonunda kaçak sayılma, mallara zorlama amaçlı el koyma | Bülten riski ayrı bir karara bağlıdır | İtiraz (m.248/8), teslim hâlinde el koymanın kaldırılması |
Hükümlü yakalama emrinde ayrıntı da önemlidir: hükümlü, infaz için gönderilen çağrı kâğıdının tebliği üzerine on gün içinde gelmez, kaçar veya kaçacağına dair şüphe uyandırırsa Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır; kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için ise doğrudan yakalama emri çıkarılır (5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.19/1-2).
Dosyayı Yurt Dışından İncelemek
Kararın türünü öğrenmenin güvenilir yolu, avukatın dosyayı incelemesidir. Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerin örneğini alabilir (CMK m.153/1); soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek hâllerde hâkim kararıyla bu yetki kısıtlanabilir, ancak yakalanan kişinin ifadesini içeren tutanaklar gibi bazı belgeler kısıtlamanın dışındadır. Kovuşturma evresinde mahkeme dosyası UYAP üzerinden vekâletle incelenir. Avukat dosyada şu soruların cevabını arar: Karar kim tarafından ve hangi tarihte verildi? Yakalama emri ifade almaya mı, tutuklamaya mı yöneliktir? Kaçaklık kararı ve el koyma var mı? Kırmızı bülten veya iade talebi için Adalet Bakanlığına yazı yazıldı mı? Yurt dışına çıkış yasağı içeren bir adli kontrol kararı var mı?
Kişinin hakkındaki dosyadan haberdar olması çoğu zaman dolaylı yoldan olur: Türkiye’deki banka hesabına veya taşınmaza el konulması, ailenin adresine gelen tebligat, konsolosluk işleminde çıkan bir kayıt ya da bir başka ülkenin sınırında yaşanan kontrol. Bu işaretlerden biri ortaya çıktığında bekleme süresi kısalır; çünkü kırmızı bülten talebi yapılmışsa seyahat edilen her ülke risk taşır.
Soruşturma Evresi: İfade Yolları
Soruşturma evresindeki yakalama emrinin amacı çoğunlukla şüphelinin ifadesini almaktır. İfade alındığında emrin amacı gerçekleşir ve avukat, yakalama emrinin kaldırılmasını isteyebilir. İfadenin üç yolu vardır.
Yurt dışından istinabe ile ifade. Türk adli mercileri, soruşturmanın sonuçlandırılması için ihtiyaç duydukları konularda yabancı devletten adli yardımlaşma talebinde bulunabilir; talep edilen devletin iç hukukuna uygun olarak yerine getirdiği işlemler Türk hukuku bakımından da geçerli sayılır (6706 sayılı Kanun m.7/1-ç). Tebligata ilişkin adli yardımlaşma taleplerinde zorlayıcı tedbir uygulanacağına dair ihtarlara yer verilmez (m.7/1-b). Yargıtay 3. Ceza Dairesinin kararına konu dosyada Adalet Bakanlığı, yakalama emri yalnız ifade almaya yönelikse ve kişinin yurt dışı adresi belliyse savunmanın uluslararası adli yardımlaşma yoluyla alınabileceğini bildirmiştir (01.06.2022, 2022/1390 E., 2022/3200 K.). Bu nedenle avukat, savcılığa açık yurt dışı adresini bildirip istinabe yoluyla ifade alınmasını talep edebilir.
Türkiye’ye gelip planlı ifade. Kişi avukatıyla birlikte savcılığa başvurarak ifade verebilir. Yolda yakalanırsa, hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; bu mümkün değilse aynı süre içinde en yakın adliyedeki sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle sorgusu yapılır veya ifadesi alınır (CMK m.94/1-2). İfade amaçlı yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasını Cumhuriyet savcısı emredebilir; bu imkân her yakalama emri için bir kez kullanılabilir ve taahhüdüne uymayan kişiye bin Türk lirası idari para cezası verilir (m.94/3). Uzaktan katılım imkânları için SEGBİS ile İfade ve Duruşma yazısına bakabilirsiniz.
Yakalama emrine itiraz. Hâkim kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir (CMK m.267). Yargıtay 3. Ceza Dairesinin kararına konu dosyada da sulh ceza hâkimliğinin yakalama emrini itiraz yolu açık olmak üzere verdiği görülmektedir. İtirazda; kişinin kaçmadığı, yurt dışında bilinen bir adreste yaşadığı, ifade vermeye hazır olduğu ve istinabe yolunun açık olduğu belgelerle gösterilmelidir.
Kararın türünü öğrenmeden adım atmayın
İfade amaçlı yakalama emri ile yokluğunda tutuklama kararı arasındaki fark, dönüş planını ve kırmızı bülten riskini tamamen değiştirir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Kovuşturma Evresi: Gaip, Kaçak ve Savunma
Dava açıldıktan sonra yurt dışındaki sanığın hukuki durumu iki kavramla belirlenir. Gaip: bulunduğu yer bilinmeyen veya yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun bulunmayan sanıktır (CMK m.244/1). Gaip hakkında duruşma açılmaz; mahkeme delillerin ele geçirilmesi veya korunması için gerekli işlemleri yapar ve bu işlemler sırasında sanığın müdafii, kanuni temsilcisi veya eşi hazır bulunabilir (m.244/2-4). Adresi bilinmeyen gaibe mahkeme önüne gelmesi veya adresini bildirmesi uygun bir iletişim aracıyla ihtar edilir (m.245). Kaçak: hakkındaki soruşturma veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle kendisine ulaşılamayan kişidir (m.247/1). İki kavram arasındaki fark, kişinin yurt dışında bulunmasının amacıdır.
Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Güvenlik tedbirine karar verilmesi hâlinde kaçak sanık veya müdafii, savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilir (CMK m.247/3; 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değişik). Duruşma yapılan hâllerde kaçak sanığın müdafii yoksa mahkeme barodan avukat görevlendirilmesini ister (m.247/4). Toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilecekse, dava sorgu yapılmadan da yokluğunda bitirilebilir (m.193/2). Yani beraat gibi lehe kararlar sanığın yokluğunda verilebilir.
Yurt dışındaki sanık, Türkiye’ye gelmeden savunmasını istinabe yoluyla yapabilir. CMK m.196/6’ya göre yurt dışında bulunan sanığın belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu hâlinde, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir. Genel kural olarak alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar istinabe ile sorgunun dışındadır ve sorgudan önce sanığa ifadesini esas mahkeme huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur (m.196/2). Sorgusu yapılmış sanık veya yetki verdiği müdafii isterse mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir (m.196/1).
İstinabe sorgusunun içeriği hayati önemdedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kaçakçılık suçundan yargılanan ve Almanya’da Leverkusen mahkemesinde uluslararası istinabe yoluyla dinlenen sanığın, Türkiye’de avukat tutmak istediğini ve dava konusuyla ilgili orada beyanda bulunmak istemediğini söylemesini savunma olarak kabul etmemiştir. Kurul, sanığın susma hakkını açıkça kullanmadığını, savunmasını müdafii huzurunda yapmak istediğini bildirmesinin savunma yaptığı anlamına gelmeyeceğini, bu beyana dayanılarak mahkûmiyet kurulmasının adil yargılanma hakkını ve savunma hakkını ihlal ettiğini belirterek hükmü bozmuştur (08.06.2021, 2021/6 E., 2021/263 K.). Aynı dosyayı ilk inceleyen Yargıtay 7. Ceza Dairesi (02.07.2015, 24903 E., 18394 K.), yurt dışında ikamet eden sanığın adresine geçerli tebligat yapılmadığı için yokluğunda verilen kararın Türkiye’deki bir adrese Tebligat Kanunu m.35’e göre tebliğinin usulsüz olduğunu kabul ederek öğrenme üzerine yapılan temyizi süresinde saymıştı.
Güvence Belgesi
Güvence belgesi, yurt dışındaki sanığın Türkiye’ye dönüp duruşmaya katılmasının önündeki en büyük engeli, yani tutuklanma korkusunu kaldırmak için tasarlanmıştır. Mahkeme, gaip olan sanık hakkında duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağı hususunda bir güvence belgesi verebilir ve bu güvenceyi koşullara bağlayabilir (CMK m.246/1). Bu hüküm kaçaklar hakkında da uygulanır (m.248/7). Sanık hapis cezasıyla mahkûm olur, kaçmak hazırlığında bulunur veya güvence belgesinin bağlı olduğu koşullara uymazsa belgenin hükmü kalmaz (m.246/2).
Güvence belgesinin tutuklamaya engel olduğu Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında da ifade edilmektedir. Kurul, tutuklama kararı verilebilmesinin koşullarını sayarken kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin, bir tutuklama nedeninin ve ölçülülüğün yanında “sanığa güvence belgesi verilmemiş olmalı” koşuluna da yer vermektedir (12.02.2025, 2024/286 E., 2025/72 K.; 08.12.2022, 2021/298 E., 2022/791 K.). Aynı kararlarda, kanunda yazılı tutuklama nedenleri bulunsa bile hâkim veya mahkemenin tutuklama kararı vermek zorunda olmadığı da vurgulanmaktadır.
Güvence belgesi talebinde sanığın bilinen yurt dışı adresi, duruşmaya katılma taahhüdü, Türkiye’de kalacağı adres ve mahkemenin koşul olarak öngörebileceği yükümlülüklere (imza, yurt dışına çıkmama gibi) uyma beyanı yer almalıdır. Belgenin verilmesi mahkemenin takdirindedir; talep reddedilirse istinabe ile sorgu veya planlı teslim seçenekleri yeniden değerlendirilir. Talep dilekçesi örneği için Yurt Dışındaki Şüpheli ve Bahis Soruşturması yazısına bakabilirsiniz.
Kaçaklığın Sonuçları ve Zamanaşımı
Kanunda sayılan suçlardan soruşturma veya kovuşturma başlatılmış şüpheli ya da sanık usulüne göre yapılan tebligata uymaz ve zorla getirme kararı da yerine getirilemezse, çağrı gazete ile ve bilinen konutun kapısına asılarak ilan edilir; ilanın tutanakla saptanmasından itibaren on beş gün içinde başvurmayan kişinin kaçak olduğuna karar verilir (CMK m.247/2). Kaçaklık kararının üç önemli sonucu vardır.
- Mallara el koyma. Kaçağın Cumhuriyet savcısına başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla Türkiye’deki mallarına, hak ve alacaklarına amaçla orantılı olarak el konulabilir ve kayyım atanabilir (CMK m.248/1). Bu tedbir; dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, uyuşturucu ticareti, örgüt kurma, zimmet, irtikâp, rüşvet, ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık suçları gibi kanunda sayılan suçlarda uygulanır (m.248/2). Yoksulluğa düşecek yakınlara el konulan malvarlığından yardım yapılabilir (m.248/6); kaçak yakalandığında veya kendiliğinden gelerek teslim olduğunda el koyma kaldırılır (m.248/4) ve bu kararlara itiraz edilebilir (m.248/8).
- Yokluğunda tutuklama. Kaçak hakkında sulh ceza hâkimi veya mahkeme tarafından yokluğunda tutuklama kararı verilebilir (m.248/5). Bu karar, Türkiye’nin kırmızı bülten ve iade talebinin dayanağını oluşturabilir.
- Zamanaşımının durması. Kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur (TCK m.67/1). Ayrıca şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilmesi dava zamanaşımını keser (m.67/2-b). Yurt dışında beklemek bu nedenle dosyayı kendiliğinden bitirmez. Ayrıntı için Ceza Zamanaşımı ve İnfaz Zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.
Türkiye Sizi Bulunduğunuz Ülkeden İsteyebilir mi?
Soruşturma veya kovuşturmanın sonuçlandırılması ya da mahkûmiyet kararının infazı amacıyla yabancı bir ülkede bulunan ve hakkında yakalama emri veya tutuklama kararı verilen kişinin Türkiye’ye iadesi adli merciler tarafından istenebilir (6706 sayılı Kanun m.22/1). İade, üst sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar için; kesinleşmiş mahkûmiyetlerde ise hükmolunan hapis cezası en az dört ay olduğunda istenebilir (m.22/2). Merkezî Makam olan Adalet Bakanlığı talebi yabancı devlete göndermeden reddedebilir: talep iade şartlarını taşımıyorsa, ceza infaz kurumunda geçirilecek süre dikkate alındığında iade yoluna başvurmak kişi yararı ile kamu yararı arasında açık bir orantısızlık yaratıyorsa veya Türkiye’nin millî güvenliği ya da uluslararası ilişkileri zarar görebilecekse (m.22/3).
Kırmızı bülten talebinde de aynı süzgeç işler. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin kararında aktarılan yazışmaya göre Adalet Bakanlığı, yurt dışındaki şüpheli için gönderilen kırmızı bülten evrakına karşılık, bülten ve iade talebi için CMK m.100 veya m.248/5 uyarınca verilmiş bir tutuklama kararına dayanan yakalama emrinin gerektiğini, “savunmasının alınması” veya “SEGBİS vasıtasıyla ifadesinin alınması” gibi ifadeler taşıyan yakalama emrinin bu amaca uygun olmadığını bildirmiştir (01.06.2022, 2022/1390 E., 2022/3200 K.). Bu nedenle yalnız ifade amaçlı yakalama emri bulunan kişi bakımından kırmızı bülten süreci kural olarak başlamaz.
İade talebi gönderilse bile kararı bulunduğunuz ülke verir. O ülkenin vatandaşıysanız (çifte vatandaşlar dahil) pek çok ülke kendi vatandaşını iade etmez; Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi m.6 da her taraf devlete kendi vatandaşını iade etmeme hakkı tanır. Diğer durumlarda o ülkenin iade hukukundaki ret sebepleri, zamanaşımı ve insan hakları güvenceleri değerlendirilir. Ret sebeplerinin Türk hukukundaki karşılığı için İadeyi Engelleyen Sebepler yazısına, bültenin silinmesi için Kırmızı Bülten Nasıl Sildirilir? yazısına bakabilirsiniz.
Kanun, iadeye alternatif bir yol da öngörür: üst sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma veya kovuşturmalar, Türk vatandaşı olan şüpheli veya sanığın yabancı devlette mutat olarak bulunması ya da delillerin o devlette olması nedeniyle devrin gerçeğin ortaya çıkarılmasına imkân vermesi hâlinde yabancı devlete devredilebilir (6706 m.24/1-b). Devri adli merciler talep eder ve Merkezî Makamın olumlu görüşü üzerine talep ilgili devlete gönderilir (m.24/2). Kovuşturmanın devri kabul edilirse Türkiye’deki dava için durma kararı verilir; yabancı mahkeme mahkûmiyet kararı verirse Türkiye’deki dava düşer (m.24/4). Uzun süredir yurt dışında yaşayan ve dönmesi mümkün olmayan Türk vatandaşı için bu yol, avukat aracılığıyla adli mercie önerilebilir.
Türkiye’nin kırmızı bülteniyle yurt dışında yakalanan kişi daha sonra serbest kalırsa koruma tedbirleri nedeniyle tazminat da gündeme gelebilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Türkiye’nin kırmızı bülteniyle Bulgaristan’da yakalanıp Türkiye’ye iade edildiği ileri sürülen ve hakkında ek kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen kişinin davasında; yakalama, kırmızı bülten ve bakanlıklar ile Bulgaristan makamları arasındaki yazışmalar getirtilerek kişinin Bulgaristan’da gözaltında veya tutuklu kalıp kalmadığı ve bunun adli mi idari mi bir işlemden kaynaklandığı araştırılmadan, yalnız Türkiye’deki bir günlük gözaltı için tazminata hükmedilmesini bozmuştur (17.12.2024, 2022/8729 E., 2024/7681 K.).
Pasaport ve Seyahat Belgesi
Pasaport Kanunu m.22’ye göre yurt dışına çıkmaları mahkemelerce yasaklananlara pasaport veya seyahat vesikası verilmez, verilmişse geri alınır. Bu durumda olup yurt dışında bulunanların süresi dolan pasaportları yenilenmez; kendilerine Türkiye’ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir. Yakalama emri tek başına bu maddede sayılan hâllerden değildir; pasaport yenilenmesinde sorun çıkması çoğunlukla dosyada yurt dışına çıkış yasağı içeren bir adli kontrol kararı bulunduğunu gösterir (CMK m.109/3-a). Bu nedenle pasaport süresi yaklaşan kişinin dosyayı önceden incelettirmesi gerekir. Pasaport işlemlerine karşı yollar için Pasaport Talebinin Reddi yazısına, yurt dışı çıkış yasağının kaldırılması için Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nasıl Kaldırılır? yazısına bakabilirsiniz.
Türkiye’ye Dönüş: Planlı Teslim
Dönüş kararı verildiğinde bunun plansız bir sınır kapısı yakalamasıyla değil, avukatla kararlaştırılmış bir başvuruyla gerçekleşmesi gerekir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni gerekir; kişinin kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular tutuklama nedenlerinden biridir (CMK m.100/1, 100/2-a). Yurt dışında bulunmak bu değerlendirmede aleyhe bir olgu olarak kullanılabilir; kendiliğinden gelip teslim olmak ise bu şüpheyi zayıflatan en güçlü olgudur.
Teslim sırasında tutuklama yerine adli kontrol istenebilir. Adli kontrol yükümlülükleri arasında yurt dışına çıkamamak, belirlenen yerlere düzenli başvurmak, güvence yatırmak ve konutu terk etmemek gibi tedbirler yer alır (CMK m.109/3). Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı itiraz, öğrenmeden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m.268/1). Teslim olan kaçak hakkındaki el koyma da kaldırılır (CMK m.248/4). Teslim sürecinin ayrıntıları için Hakkımda Yakalama Emri Var: Teslim Olma yazısına bakabilirsiniz.
- Belgeler: Yurt dışındaki iş, okul ve oturum belgeleri; kaçmadığınızı ve bilinen bir adreste yaşadığınızı gösteren kayıtlar.
- Zamanlama: Önceden belirlenmiş bir tarihte savcılığa veya mahkemeye avukatla başvuru; mümkünse güvence belgesi veya ifade tarihinin önceden alınması.
- Adres ve kefalet: Türkiye’de kalınacak adres, adli kontrol yükümlülüklerini yerine getirme imkânı.
- Sağlık ve aile: Tutuklamanın ölçülülüğü bakımından sağlık raporları ve aile durumu belgeleri.
Dönüşü plansız yapmayın
Havalimanında yakalanmak ile avukatla belirlenmiş bir tarihte savcılığa başvurmak arasındaki fark, tutuklama değerlendirmesinde belirleyici olabilir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Hüküm Kesinleştiyse
Kesinleşmiş bir hapis cezası varsa yakalama emri infaz amaçlıdır ve dosya artık savcılığın infaz bürosundadır (5275 sayılı Kanun m.19). Bu aşamada ifade veya güvence belgesi yolları kapanır; Türkiye, hükmolunan cezası en az dört ay olan hükümlünün iadesini isteyebilir (6706 m.22/2). Hükmün yokluğunuzda verilip verilmediği, kararın size usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve kanun yolu sürelerinin işleyip işlemediği öncelikle incelenmelidir. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin Ceza Genel Kuruluna konu olan dosyada kabul ettiği gibi, yurt dışında ikamet eden sanığa geçerli tebligat yapılmadan Türkiye’deki bir adrese yapılan tebliğ usulsüzdür ve kanun yolu süresi öğrenmeden itibaren değerlendirilir. Usulsüz tebliğ varsa hüküm kesinleşmemiş olabilir; bu durumda kanun yoluna başvuru gündeme gelir. Kesinleşmiş hükümlerde infaz zamanaşımı ayrıca hesaplanmalıdır.
Durumunuza Göre Yol Haritası
Yurt dışındaki kişi için seçenekler
| Durum | Öncelikli yol | Dayanak |
|---|---|---|
| Soruşturma; yalnız ifade amaçlı yakalama emri; açık yurt dışı adresi var | İstinabe yoluyla ifade talebi ve yakalama emrinin kaldırılması; gerekirse itiraz | 6706 m.7; CMK m.267; Yargıtay 3. CD 2022/1390 E. |
| Soruşturma; Türkiye’ye dönmek mümkün | Avukatla planlı ifade; mesai dışı yakalamada taahhütle serbest kalma imkânı | CMK m.94 |
| Kovuşturma; gaip sanık | İstinabe ile sorgu veya güvence belgesi | CMK m.196/6, 244, 246 |
| Kovuşturma; kaçaklık kararı ve el koyma var | El koymaya itiraz, güvence belgesi, planlı teslim; sorgusuz mahkûmiyet yasağının takibi | CMK m.247/3, 248/4, 248/7, 248/8 |
| Yokluğunda tutuklama kararı var | Karara itiraz, kırmızı bülten kontrolü, seyahatin durdurulması, güvence belgesi veya planlı teslim | CMK m.248/5, 267; 6706 m.22 |
| Kırmızı bülten yayımlanmış | CCF erişim ve silme başvurusu; bulunulan ülkede avukat; iade ret sebepleri | Interpol kuralları; bulunulan ülkenin iade hukuku |
| Uzun süredir yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı | Soruşturma veya kovuşturmanın bulunulan ülkeye devrinin önerilmesi | 6706 m.24/1-b |
| Kesinleşmiş hüküm | Tebliğ ve kesinleşme denetimi, kanun yolları, infaz planı | 5275 m.19; 6706 m.22/2 |
Yargıtay Kararları
Aşağıdaki kararlar Yargıtay Karar Arama sisteminden tam metinleri okunarak seçilmiştir; kişi adları yer almamaktadır.
Yurt dışındaki şüpheli ve sanığa ilişkin Yargıtay kararları
| Karar | Olay | İlke |
|---|---|---|
| Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 08.06.2021, 2021/6 E., 2021/263 K. | Kaçakçılık; sanık Almanya’da istinabe yoluyla dinlendi, Türkiye’de avukat tutacağını söyledi | Bu beyan savunma sayılmaz; savunma alınmadan kurulan mahkûmiyet bozuldu |
| Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 02.07.2015, 24903 E., 18394 K. (aynı dosyada, Ceza Genel Kurulu kararında aktarıldığı üzere) | Yurt dışında ikamet eden sanığa yokluğunda verilen karar Türkiye’deki adrese tebliğ edildi | Usulsüz tebliğ; öğrenme üzerine yapılan temyiz süresinde |
| Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 12.02.2025, 2024/286 E., 2025/72 K.; 08.12.2022, 2021/298 E., 2022/791 K. | Tutuklama kararının koşullarının sayıldığı kararlar | Tutuklama için sanığa güvence belgesi verilmemiş olması gerekir; tutuklama nedenleri bulunsa bile hâkim tutuklamak zorunda değildir |
| Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 01.06.2022, 2022/1390 E., 2022/3200 K. | Yurt dışındaki şüpheli için kırmızı bülten evrakı | Bülten ve iade için tutuklama kararına dayalı yakalama emri gerekir; ifade amaçlı emirde istinabe yolu |
| Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 15.04.2025, 2024/14526 E., 2025/2942 K. | Yurt dışındaki şüphelinin ifadesi alınmadan düzenlenen iddianame iade edildi | Savunmanın alınmamış olması iade sebebi değil; kanun yararına bozma |
| Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 17.12.2024, 2022/8729 E., 2024/7681 K. | Türkiye’nin kırmızı bülteniyle Bulgaristan’da yakalanan, sonra ek kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen kişinin tazminat davası | Yurt dışındaki gözaltı veya tutukluluk süresi araştırılmalı; bozma |
Bu kararlardan çıkan sonuç şudur: yurt dışında bulunmak ne soruşturmanın ilerlemesini durdurur ne de kendiliğinden kırmızı bülten sonucunu doğurur. Bülten ve iade için daha ağır bir karar gerekir; savunma ise istinabe yoluyla yapılabilir, fakat içeriğiyle gerçek bir savunma olmalıdır. Kişinin Türkiye’nin talebiyle yurt dışında özgürlüğünden yoksun kalması da sonradan tazminat konusu olabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Kararın türünü öğrenmeden dönmek veya dönmemeye karar vermek. İfade amaçlı emir ile tutuklama kararı arasındaki fark bütün planı değiştirir.
- İstinabede yalnız “avukatımla konuşacağım” demek. Ceza Genel Kurulu kararına göre bu beyan savunma sayılmaz; savunma veya açık susma hakkı kullanımı önceden hazırlanmalıdır.
- Aktarmalı uçuşla üçüncü ülkeye gitmek. Türkiye kaynaklı bir bülten varsa transit ülkede de yakalanma riski vardır.
- Zamanaşımını beklemek. Kaçaklık kararı zamanaşımını durdurur, tutuklama kararı keser.
- El koyma kararına itiraz etmemek. CMK m.248/8 itiraz yolu açıktır ve teslim hâlinde el koyma kaldırılır.
- Yurt dışı adresini dosyaya bildirmemek. İstinabe ve tebligat ancak bilinen bir adres üzerinden yürür.
Sık Sorulan Sorular
Yurt dışındayım, hakkımda yakalama kararı var; ilk ne yapmalıyım?
Önce kararın türünü ve dosyanın hangi aşamada olduğunu öğrenin. Türkiye’deki bir avukata konsolosluk veya apostil şerhli yabancı noter vekâletnamesiyle yetki verilerek soruşturma veya kovuşturma dosyası incelenir. İfade amaçlı bir yakalama emri ile yokluğunda verilmiş bir tutuklama kararı ya da kesinleşmiş hükme dayanan yakalama emri çok farklı sonuçlar doğurur; atılacak adım bu tespite göre belirlenir.
Yakalama emri yurt dışında da geçerli midir?
Türk mahkemesinin yakalama emri kural olarak Türkiye’de uygulanır; kişi Türkiye’ye girişte veya Türkiye’de yakalanır. Yurt dışında yakalanma ancak Türkiye’nin Interpol aracılığıyla kırmızı bülten veya difüzyon yayımlatması ve bulunulan ülkenin buna göre işlem yapmasıyla gündeme gelir. Adalet Bakanlığı uygulamasında kırmızı bülten ve iade talebi için tutuklama kararına dayanan bir yakalama emri aranmaktadır (Yargıtay 3. CD, 01.06.2022, 2022/1390 E., 2022/3200 K.).
Yurt dışından ifade verebilir miyim?
Evet. Türk adli mercileri, bulunduğunuz ülkeden adli yardımlaşma yoluyla ifadenizin alınmasını isteyebilir (6706 m.7). Adalet Bakanlığının bir yazısında, yakalama emri yalnız ifade almaya yönelikse ve kişinin yurt dışı adresi belliyse savunmanın istinabe yoluyla alınabileceği belirtilmiştir (Yargıtay 3. CD, 2022/1390 E.). Yabancı ülkede usulüne uygun alınan ifade Türk hukuku bakımından da geçerli sayılır (6706 m.7/1-ç).
Yurt dışında olduğum için hakkımda dava açılamaz mı?
Açılabilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, yurt dışındaki şüphelinin ifadesi alınmadığı gerekçesiyle iddianamenin iade edilemeyeceğine karar vermiştir; şüphelinin savunmasının alınmamış olması kanunda iddianamenin iade sebepleri arasında sayılmamıştır (15.04.2025, 2024/14526 E., 2025/2942 K.).
Yokluğumda mahkûm olabilir miyim?
Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (CMK m.247/3, 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değişik). Toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilecekse dava sorgu yapılmadan da bitirilebilir (CMK m.193/2). Gaip sanık hakkında ise duruşma açılmaz; yalnız deliller korunur (CMK m.244/2).
Güvence belgesi nedir, kimlere verilir?
Mahkeme, gaip olan sanığa duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağına dair bir güvence belgesi verebilir ve bunu koşullara bağlayabilir (CMK m.246/1). Bu hüküm kaçaklar hakkında da uygulanır (m.248/7). Sanık hapis cezasıyla mahkûm olur, kaçma hazırlığında bulunur veya koşullara uymazsa belgenin hükmü kalmaz (m.246/2).
İstinabe ile sorgumda ne söylemeliyim?
Savunmanızı net biçimde yapmalı veya susma hakkınızı açıkça kullanmalısınız. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Almanya’da istinabe yoluyla dinlenip yalnız Türkiye’de avukat tutmak istediğini söyleyen sanığın bu beyanının savunma sayılamayacağını, buna dayanılarak mahkûmiyet kurulmasının savunma hakkını kısıtladığını kabul etmiştir (08.06.2021, 2021/6 E., 2021/263 K.). Sorgudan önce dosya avukatla incelenmeli ve beyan birlikte hazırlanmalıdır.
Kaçak sayılırsam mallarıma el konulur mu?
Kanunda sayılan suçlarda (dolandırıcılık, örgüt kurma, uyuşturucu ticareti, zimmet, rüşvet gibi) kaçağın Türkiye’deki mallarına, hak ve alacaklarına, gelmesini sağlamak amacıyla orantılı olarak el konulabilir ve kayyım atanabilir (CMK m.248/1-2). Kaçak yakalandığında veya kendiliğinden gelerek teslim olduğunda el koymanın kaldırılmasına karar verilir (m.248/4). Bu kararlara itiraz edilebilir (m.248/8).
Yurt dışında beklersem dava zamanaşımına uğrar mı?
Beklemek çoğu dosyada sonuç vermez. Kanun gereğince hakkında kaçak olduğuna karar verilen fail bakımından bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur (TCK m.67/1). Ayrıca tutuklama kararı verilmesi dava zamanaşımını keser (m.67/2-b); yokluğunda verilen tutuklama kararı da bu niteliktedir.
Pasaportum yurt dışında yenilenir mi?
Pasaport Kanunu m.22’ye göre yurt dışına çıkmaları mahkemelerce yasaklananlara pasaport verilmez; bu durumda olup yurt dışında bulunanların süresi dolan pasaportları yenilenmez ve kendilerine Türkiye’ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir. Yakalama emri tek başına bu maddede sayılmamıştır; dosyada yurt dışına çıkış yasağı bulunup bulunmadığı avukat aracılığıyla kontrol edilmelidir.
Türkiye’ye döndüğümde havalimanında ne olur?
Yakalama emri varsa kişi yakalanır ve en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; bu süre içinde çıkarılamazsa en yakın adliyedeki sesli ve görüntülü sistemle sorgusu yapılır veya ifadesi alınır (CMK m.94/1-2). İfade amaçlı yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılmasını Cumhuriyet savcısı emredebilir (m.94/3).
Kırmızı bültenle yurt dışında yakalanıp sonra serbest kalırsam tazminat isteyebilir miyim?
Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat şartları varsa isteyebilirsiniz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, Türkiye’nin kırmızı bülteniyle Bulgaristan’da yakalanıp Türkiye’ye iade edildiği ileri sürülen ve hakkında ek kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen kişinin davasında, yurt dışındaki gözaltı veya tutukluluk süresi araştırılmadan yalnız Türkiye’deki bir günlük gözaltı için tazminat verilmesini bozmuştur (17.12.2024, 2022/8729 E., 2024/7681 K.).
İlgili Rehberler
- Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi Rehberi
- Türkiye’de Kırmızı Bültenle Yakalanan Yabancı: Geçici Tutuklama ve İade Yargılaması
- Türk Vatandaşı Yabancı Ülkeye İade Edilir mi?
- Mavi Bülten, Sarı Bülten ve Difüzyon Nedir?
- Hakkımda Kırmızı Bülten Var mı, Nasıl Öğrenirim?
- Hakkımda Yakalama Emri Var: Kaçaklık ve Teslim Olma
- Yurt Dışındaki Şüpheli ve Bahis Soruşturması
- İadeyi Engelleyen Sebepler
- Yurt Dışındaki Şüpheli: İstinabe, Kırmızı Bülten ve Suçluların İadesi
Kaynakça
Mevzuat (Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel hâlinden, 20 Kasım 2026 tarihinde okunmuştur)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: m.94, 98, 100, 109, 145, 153, 193, 196, 244, 245, 246, 247, 248, 267, 268
- 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu: m.7, 22, 24
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: m.67
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun: m.19
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu: m.22
- Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi: m.6
Yargıtay kararları (tam metinler Yargıtay Karar Arama sisteminden okunmuştur)
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 08.06.2021, 2021/6 E., 2021/263 K.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 08.12.2022, 2021/298 E., 2022/791 K.; 12.02.2025, 2024/286 E., 2025/72 K.
- Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 01.06.2022, 2022/1390 E., 2022/3200 K.
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 17.12.2024, 2022/8729 E., 2024/7681 K.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 15.04.2025, 2024/14526 E., 2025/2942 K.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dosyada kararın türü, dosyanın aşaması ve bulunulan ülkenin hukuku birlikte değerlendirilmelidir. Hukukçular Evi Ankara, 0554 648 37 15.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Mavi Bülten, Sarı Bülten ve Difüzyon Nedir? 2026 — Interpol Bülten Türleri, Kırmızı Bültenden Farkları, Hangisi Yakalatır, Kırmızı Difüzyon, Gümüş Bülten, CCF Başvurusu ve Yargıtay Kararları
- ▸ İadeyi Engelleyen Sebepler 2026 — 6706 m.11 Ret Hâlleri: İşkence ve Kötü Muamele Riski, Siyasi Suç, Türkiye’nin Yargı Yetkisi, Zamanaşımı, Ölüm Cezası Teminatı, Gıyabi Hüküm, Aile Durumu ve Yargıtay Kararları
- ▸ Türk Vatandaşı Yabancı Ülkeye İade Edilir mi? 2026 — Anayasa m.38 Yasağı, Çifte Vatandaşlar, Vatandaşlık Başvurusu ve Geri Alınması, Üçüncü Ülkede Yakalanma Riski, Türkiye’de Yargılanma (TCK m.11-13) ve Yargıtay Kararları
- ▸ Türkiye’de Kırmızı Bültenle Yakalanan Yabancı 2026: Geçici Tutuklama, Kırk Gün Kuralı, Adli Kontrol, Rızaya Dayalı İade, Ağır Cezada İade Yargılaması, Temyiz ve Teslim — Yargıtay Kararlarıyla (6706 sayılı Kanun m.12-21)
Bu konuda hukuki destek almak için


