Terazi ve Ölçü Aletinde Muayene, Damga ve İdari Para Cezası 2026: Market, Kuyumcu, Pazar Esnafı, Akaryakıt İstasyonu ve Taksi İçin Rehber — 3516 s.K. m.14-16, Tartı Aletleri Muayene Yönetmeliği m.8, 12

Market, kuyumcu, pazar tezgâhı, akaryakıt istasyonu ve takside kullanılan terazi, sayaç ve taksimetre 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununa tabidir. Kullanımdaki ölçü aleti belirli sürelerde periyodik muayeneden geçirilmek ve damgalanmak zorundadır: terazi ve akaryakıt ölçme sistemlerinde süre iki yıl, taksimetrede bir yıldır; terazide başvuru, sürenin dolduğu yılı izleyen yılın Ocak ve Şubat aylarında yapılır. Damgası kopmuş, bozulmuş veya süresi geçmiş aleti kullanmak, damgasız aleti ticari ilişkide kullanmak ve ani muayenede ayarı bozuk çıkan aleti kullanmak idari para cezası ve alete el konulması sonucunu doğurur (m.15/c, e, j); cezaya il müdürü karar verir. Ayarının bozuk olduğunu bilerek tartım yapıp haksız menfaat sağlamak dolandırıcılık hükümlerine göre cezalandırılır (m.16). Ceza ve el koyma kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler K. m.27/1); ceza bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirim yapılır. Bu yazı muayene türlerini, başvuru yerlerini, 2026 muayene ücretlerini, damga ile CE ve “M” işaretini, ceza bentlerini, itiraz yolunu ve esnaf için kontrol listesini anlatıyor.

3516 Sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu Hangi Ölçü Aletlerini Kapsar?

Kanun; uzunluk, alan, hacim ve ağırlık ölçülerini, areometreleri, hububat muayene aletlerini, elektrik, su, gaz ve akaryakıt sayaçlarını, taksimetreleri, naklimetreleri ve ölçü transformatörlerini kapsar; bunların muayenesi, ayarı ve damgası bu Kanuna göre yapılır (m.2/1). Cumhurbaşkanı kapsamı genişletebilir (m.2/2); elektrikli araç besleme donanımları da bu yolla 2022’de kapsama alınmıştır (Karar Sayısı: 5446, RG 20/04/2022-31815). Ölçü aleti, ölçü işleminde kullanılan araç, sayaç ve gereçlerdir; damga, muayenede uygun bulunan aletin üzerine konulan umumi ayar işaretidir (m.4).

Kullanılmayan antika ölçüler ve münhasıran banyo ve mutfakta kullanılmak üzere imal edilmiş yaylı tartılar kapsam dışıdır (m.3). Bu istisna evde kullanım içindir; ev tipi bir tartının tezgâhta satışta kullanılması, kanaatimizce damgasız aleti alım satımda kullanma yasağına (m.14/b) takılır. Belge, ilan ve miktar etiketlerinde uluslararası birimlerin kullanılması da zorunludur (m.6); etiketteki birim fiyat ise 6502 sayılı Kanun m.54 kapsamında Ticaret Bakanlığının denetimindedir.

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre bu dönemdeki 18 ilanın tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve aralarında ölçü veya tartı aleti yoktur. Bunun nedeni, kullanımdaki terazinin damga ve muayene yükümlülüğünün 7223 sayılı Kanundaki piyasa gözetimi önlemlerinden değil, 3516 sayılı Kanunun kullanım kurallarından doğması ve yaptırımın il müdürlüğünün idari yaptırım kararıyla uygulanmasıdır.

Yeni Terazi ile Kullanımdaki Terazi: CE ve “M” İşareti mi, Periyodik Muayene mi?

Yeni bir terazi önce piyasaya arz kurallarına uymalıdır. Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Yönetmeliği (2014/31/AB), ticari işlemler için kütle tespitini ve halka açık satış yerlerinde tüketiciye doğrudan satışta fiyat tespitini birinci kategori sayar (m.2/1-a). Bu teraziler CE işareti ile ek metroloji işaretini taşır: dikdörtgen içinde büyük “M” harfi ve işaretin konulduğu yılın son iki rakamı, CE işaretinin hemen ardından gelir ve onaylanmış kuruluşun kimlik numarası bunları izler (m.17–19). Akaryakıt dispenserleri, otomatik tartı aletleri ve taksimetreler Ölçü Aletleri Yönetmeliğine (2014/32/AB) tabidir ve aynı işaretleri taşır (m.2, 19, 20).

Tip onayı ve ilk muayene işlemleri tamamlanmadan piyasaya arz edilmiş terazinin muayenesi yapılmaz; belediye memuru veya servis durumu beş iş günü içinde il müdürlüğüne bildirir (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.5/1). Kullanım aşamasında ise muayenelerin yaptırılmasından kullanıcı sorumludur (m.5/3).

Ölçü Aletinin Muayene Türleri: İlk, Periyodik, Ani, Şikâyet ve Stok Muayenesi

Kanun beş muayene türü sayar (m.9): yeni alet kullanılmadan ve tamir edilen alet yeniden kullanılmadan önce ilk muayene; belli sürelerde periyodik muayene; görevlilerin lüzum veya ihbar üzerine habersiz yaptığı ani muayene; alet sahibinin veya başkasının yazılı başvurusuyla şikâyet muayenesi ve satılmayan aletler için stok muayenesi. Esnaf için en önemli nokta, muayenenin türünün yaptırımı belirlemesidir: aynı ayarsızlık periyodik muayenede çıkarsa alet tamire gönderilir, ani muayenede çıkarsa ceza ve el koyma gündeme gelir. Bu yüzden tutanakta muayenenin türünün yazılı olup olmadığı ilk kontrol edilecek noktadır.

Terazi, Akaryakıt Sayacı ve Taksimetre İçin Nereye Başvurulur? Belediye, Yetkili Servis ve TSE

Kapasitesi 2000 kg ve altındaki terazilerde başvuru yeri ikiye ayrılır. Otomatik tartı aletleri, I ve II. sınıf teraziler ve pazar yeri dışında kullanılan III ve IV. sınıf elektronik teraziler il müdürlüğünce yetkilendirilen muayene servislerine başvurur (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.8/2). Pazar yerlerinde kullanılan III ve IV. sınıf elektronik teraziler ile masa ve asma teraziler, tek kollu kantarlar ve ibreli teraziler gibi mekanik aletler grup merkezi belediye ölçüler ve ayar memurluğuna başvurur (m.8/3); 2026 yılı periyodik muayene duyurusu (İstanbul Valiliği, 07.01.2026) bu gruptaki elektronik terazileri, çıktı verme veya başka cihazlarla bağlantılı çalışma özelliği olmayanlar olarak tarif eder.

Akaryakıt, LPG ve CNG ölçme sistemleri, akaryakıt hacim ölçek kapları, lastik basınç ölçme cihazları, 2000 kg üzeri teraziler ve aks kantarları için “servis” Türk Standardları Enstitüsüdür (Su Dışındaki Sıvılar İçin Ölçme Sistemleri ile Bazı Ölçü ve Tartı Aletlerinin Muayene Yönetmeliği, kısaca Sıvı Ölçme Sistemleri Muayene Yön., m.2, 4/1-j). 5 kg’a kadar hassas olmayan kütle ölçüleri belediyeye (Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yön. m.11), taksimetreler yetkili muayene servislerine başvurur. Aletin bulunduğu ildeki servis başvuruyu almak zorundadır (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.17/7). Aşağıdaki ücretler 18/12/2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1/1/2026’da yürürlüğe giren Ücret Yönetmeliği değişikliğindeki adet başı tutarlardır.

Periyodik Muayene Süresi Nasıl Hesaplanır? İki Yıl Kuralı ve Ocak–Şubat Başvurusu

Terazide periyodik muayene süresi iki yıldır; alet hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl sayılır. Süresi dolan aletler için sürenin dolduğu yılı izleyen yılın Ocak başından Şubat sonuna kadar başvurulur; Şubat’ın son günü tatile rastlarsa izleyen ilk iş günü mesai bitimine kadar başvurulabilir (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.8/4-a). Başvurana verilen belge muayene yapılıncaya kadar saklanmalı ve istendiğinde gösterilmelidir (m.8/4-b). Servis ve belediye, başvurusunu aldığı muayeneleri aynı yılın Kasım sonuna kadar tamamlar (m.8/4-ç); servis yapmazsa yıl sonuna kadar yaptırmaktan il müdürlüğü sorumludur (m.18/5).

Zamanında başvurmayan kişi sonradan başvursa bile, alet kullanımdaysa damga süresi dolmuş aleti kullanma fiilinden işlem görür (Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yön. m.6; Sıvı Ölçme Sistemleri Muayene Yön. m.8/5). Akaryakıt ölçme sistemlerinde muayene ücreti başvurudan önce yatırılmazsa başvuru geçersiz sayılır (m.8/3). Taksimetrede süre, son metrolojik muayene belgesindeki tarihten itibaren bir yıl olarak izlenir (Taksimetre Muayene Yön. m.9/1).

Damga ve Muayene Etiketi Neyi Gösterir? Tamir Sonrası Geçici Damga ve On Beş Gün

Muayenede doğru bulunan alet damgalanır; damgaya elverişli değilse damga yerine belge verilir (3516 m.13). Damga; kurşun mühür, kelebek mühür, çıkarıldığında tahrip olan hologramlı etiket veya elektronik emniyet sistemi olabilir (Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga Yönetmeliği m.4/1-b). Periyodik muayene damgası, bir sonraki muayene yılını gösteren ve her dönem farklı renkte hazırlanan hologramlı etikettir (m.4/1-g). Resmî damgada yıl ve “TR” ile birlikte damgayı uygulayanı gösteren rakam bulunur: il müdürlüğü için “2”, belediye için “3” (m.6, 7). Yetkili servis damgasında servis ve personel belge numaraları ile damgalama yılı yer alır, ayrıca sonraki başvuru yılını gösteren etiket yapıştırılır (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.13/4); her alet için muayene kartı düzenlenip kullanıcıya verilir (m.5/5).

Tamir ve ayarı yalnızca Bakanlıktan yetki belgesi almış kişiler yapabilir (3516 m.10, 14/e); yetkisiz tamir 15/d bendine göre cezalandırılır. Yetkili tamirci damgayı söker ve geçici damga yapılacak aletler için iki nüsha tutanak düzenler (Damga Yön. m.9/2). Sabit veya taşınması güç olup hemen muayene edilemeyen alet geçici damgayla damgalanır; geçici damga süresi on beş gündür ve kullanıcı bu süre içinde muayene için usulüne uygun başvurmalıdır, posta ile başvuru kabul edilmez. Başvurmayan hakkında damga süresi dolmuş aleti kullanma fiilinden işlem yapılır (m.9/A; Tartı Aletleri Muayene Yön. m.7/3-c).

Terazi Damga Cezası: 3516 m.15 Bentleri ve Kanundaki Tutarlar

Kanun damgasız aletin satışa arzını, alım satımda kullanılmasını ve alım satım yerlerinde bulundurulmasını; damgası kopmuş, bozulmuş, süresi geçmiş veya iptal edilmiş aletin kullanılmasını ve ayarı bozuk aletle ölçme yapılmasını yasaklar (m.14/b-d). Damgası iptal edilmiş sabit ve taşınması güç aletler bulundurma yasağının dışındadır (m.14, son fıkra). Cezalara il müdürü karar verir (m.15, son fıkra). Kanundaki “Sanayi ve Ticaret Bakanlığı” ibaresi bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ifade eder; yönetmelikler de il müdürlüğünü Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü olarak tanımlar (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.4/1-ç; atıf kuralı için KHK 703 m.216). Belediye memuru ceza vermez, tespitini beş iş günü içinde il müdürlüğüne bildirir (m.12).

Tablodaki rakamlar Kanun metnindeki tutarlardır; tutarlar 5728 (2008), 7164 (2019), 7346 (2021) ve 7542 (2025) sayılı Kanunlarla belirlenmiştir. İdari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler K. m.17/7); 2026’da uygulanacak artış, 2025 yılı için ilan edilen yüzde 25,49 oranıdır (VUK Genel Tebliği Sıra No: 585, RG 27/11/2025-33090). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bu bentlere ait 2026 tutar tablosunu resmî bir kaynaktan doğrulayamadığımız için güncel rakam vermiyoruz; kararda uygulanan tutarın hangi bende ve hangi yılın sınırlarına dayandığı kontrol edilmelidir. Ceza belirlenirken haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum gözetilir (m.17/2); 15/c ve 15/e ayrıca aletin türünü ve işin niteliğini ölçüt sayar. Gaz, elektrik ve su sayaçlarında ise kullanan kişi dağıtım şirketidir (m.15/k).

Ayarı Bozuk Ölçü Aleti: Hangi Muayenede Ceza Verilir, Hangisinde Verilmez?

15/e bendi yalnızca ani muayeneler ile alet sahibi dışındaki kişilerin başvurusuyla yapılan şikâyet muayenelerinde uygulanır. Bendin son cümlesi önemli bir güvence içerir: ayarın doğru olmaması alet sahibinin aleyhine sonuç doğuruyorsa, örneğin terazi müşteri lehine fazla tartıyorsa ya da pompa ödenenden fazla yakıt veriyorsa, ceza verilmez ve alete el konulmaz.

Periyodik ve stok muayenelerinde ayarsız çıkan terazinin damgası iptal edilir, alet telle bağlanıp mühürlenir ve tamir müsaade fişiyle tamire gönderilir (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.12/2-b). Akaryakıt ölçme sistemlerinde periyodik muayenede doğru çalışmadığı tespit edilen alete cezai işlem uygulanmayacağı açıkça yazılıdır (Sıvı Ölçme Sistemleri Muayene Yön. m.8/4). İl müdürlüğünün yaptığı muayenede de yalnız satış amacıyla kullanılan yakıt dispenserlerinde kullanıcı aleyhine sapma cezaya ve el koymaya konu olmaz (m.6/4-d); dispenserler 0,5 doğruluk sınıfındadır ve bu sınıfta ölçme sisteminin azami hatası ±%0,5’tir (Ek-9, Tablo 1–2). Ani muayenede ayarsız çıkan aletin tamir ve muayene masrafları kullanıcıya aittir (m.9/3).

Pratik sonuç: aletinden şüphelenen işletmeci ani muayeneyi beklemeden tamire başvurmalı ya da kendisi şikâyet muayenesi istemelidir; kendi başvurusuyla yapılan muayenede 15/e bendinin şartı gerçekleşmez.

El Koyma ve Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi: Terazime El Konulur mu?

15/c, 15/e, 15/i ve 15/j bentleri para cezasının yanında aletlere el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesini öngörür. Kabahatler Kanununa göre bu karar, eşyanın kullanılmaz hâle getirilmesi, niteliğinin değiştirilmesi veya ancak belli bir surette kullanılması koşuluna bağlanarak geciktirilebilir (m.18/2); karar kesinleşinceye kadar eşya kişinin muhafazasına da bırakılabilir (m.18/3) ve karar ancak kesinleştiğinde yerine getirilir (m.18/8). Muayenesi yaptırılıp yeniden damgalanan bir terazi için, kanaatimizce, “belli bir surette kullanılması” koşuluyla geciktirme talebi ileri sürülebilir.

El koyma, muayenede uygulanan damga iptalinden farklıdır: damga iptalinde alet kullanılmayacak şekilde bağlanıp mühürlenir ve tamir için sahibinde kalır (Damga Yön. m.9/1; Tartı Aletleri Muayene Yön. m.12/2). Mülkiyetin kamuya geçirilmesi ise idari para cezası gibi on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğinde tartışılabilir (Kabahatler K. m.27/1).

Tartıda Hile Suç mu? 3516 m.16 ve Dolandırıcılık

16. maddede bugün yürürlükte tek hüküm vardır: ayarının doğru olmadığını bildiği aletle ölçü yapan ve bu suretle haksız menfaat temin eden kişi, dolandırıcılık hükümlerine göre cezalandırılır. Ayarın bozuk olduğunun bilinmesi ve haksız menfaat sağlanması birlikte aranır; bunu bilmeyen esnaf hakkında yalnızca idari yaptırım ve hukuki sorumluluk gündeme gelir. Basit dolandırıcılık bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası (TCK m.157), tacirin ticari faaliyeti sırasında işlenen dolandırıcılık ise üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir (TCK m.158/1-h). Fiil hem kabahat hem suç ise yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır (Kabahatler K. m.15/3). Ayrıntı için dolandırıcılık suçu rehberimize, müşterinin hakları için kuyumcuda tartı hilesi yazımıza bakılabilir.

Ölçü Aleti Cezasına İtiraz: Sulh Ceza Hâkimliği, On Beş Gün ve Yüzde 25 İndirim

3516 sayılı Kanunda özel bir başvuru yolu olmadığından Kabahatler Kanunu uygulanır (m.3/1-a): idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur, başvurulmazsa karar kesinleşir (m.27/1). Mücbir sebepte süre, sebebin kalkmasından itibaren yedi gündür (m.27/2). Başvuru harca tabi değildir (m.31/1). Hâkimlik kararı kaldırabilir veya cezanın miktarını değiştirebilir (m.28/8-9); on beş bin lira dâhil cezalarda karar kesindir, diğerlerinde iki hafta içinde itiraz edilebilir (m.28/10, 29/1).

Elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (m.26/4; Tebligat K. m.7/a). 3516 sayılı Kanunda ödeme süresi olmadığından ceza bir ay içinde ödenir; bu sürede ödenirse yüzde 25 indirim yapılır ve ödeme başvuru hakkını etkilemez (m.17/6). Taksit de istenebilir (m.17/3).

Yeni aletin piyasaya arzı nedeniyle 7223 sayılı Kanuna dayanılarak verilen kararlarda ise yol, altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davasıdır (7223 m.22/2); ayrıntısı ürün güvenliği cezasına itiraz yazımızda anlatılmıştır. Aynı işlemde idari yargının görev alanına giren bir karar da verilmişse idari yaptırım kararı da idari yargıda görülür (Kabahatler K. m.27/8). Usulün genel anlatımı için idari para cezalarına itiraz ve sulh ceza hâkimliğine itiraz dilekçesi sayfalarımıza bakılabilir.

Aşağıdaki iskelet, ani muayene sonrası verilen ceza ve el koyma kararına karşı başvurunun ana hatlarını gösterir; köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulmalıdır.

Market, Kuyumcu, Pazar Esnafı, Akaryakıt İstasyonu ve Taksi İçin Özel Noktalar

Market, kasap ve şarküteri

Elektronik teraziler yetkili muayene servisine başvurur. Kanun yalnızca kullanılan aleti değil, alım satım yerinde bulundurulan damgasız veya süresi geçmiş aleti de yasakladığından (m.14/b, d) arızalı veya yedek terazinin satış alanında tutulması risklidir. Önceden tartılıp paketlenen üründe ambalajdaki miktarın tutmaması ayrıca 15/f bendine göre cezalandırılır.

Kuyumcu

Başvuru yeri terazinin sınıfına bağlıdır: I veya II. sınıf ve pazar yeri dışındaki III-IV. sınıf elektronik teraziler yetkili muayene servisine gider; sınıf, aletin üzerindeki işaretlerde ve uygunluk belgesinde yazılıdır. Müşteri il müdürlüğüne şikâyet muayenesi başvurusu yapabilir ve ayarsızlık çıkarsa 15/e uygulanır. Ticaret Bakanlığının kuyumculara yaptığı ayrı denetimler için kuyumcuya Ticaret Bakanlığı denetimi yazımıza, diğer konular için Altın ve Kuyum Hukuku Rehberine bakılabilir.

Pazar esnafı

Pazar yerindeki elektronik ve mekanik teraziler ile 5 kg’a kadar ağırlıklar belediyece muayene edilir; belediye başvuruyu kaydeder ve muayene gününü gösteren belge verir (Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yön. m.11, 15). Her belediye en az bir ölçüler ve ayar memuru görevlendirmekle yükümlüdür (3516 m.21). Belediye kendi yetkisindeki teraziler için ani muayene yapabilir, ancak cezayı il müdürlüğü verir (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.9/1, 12/2-a).

Akaryakıt istasyonu

Dispenserler, CNG sistemleri, hacim ölçek kapları ve lastik basınç cihazları iki yılda bir TSE’de muayene edilir. Tip onayı olmayan alet kullanımdan men edilir; damgası sağlam olsa bile müdahale edilmiş veya müdahaleye açık alet mühürlenip tamire sevk edilir ve yaptırım uygulanır (Sıvı Ölçme Sistemleri Muayene Yön. m.6/4-a, ç). Tamirden sonraki ilk muayenede ücretin 1,5 katı alınır. Elektrikli araç şarj donanımları da 3516 sayılı Kanunun kapsamındadır.

Taksi

Taksimetrenin muayene geçerliliği bir yıldır; metrolojik muayene etiketi arka cama, belgesi takside bulundurulur (Taksimetre Muayene Yön. m.9). Tarife yükleme ve tamirden sonra tamircinin uyguladığı kelebek mühür damga hükmündedir; koparılırsa 3516 sayılı Kanuna göre işlem yapılır (m.7/A-9). Lastik ebadı değişirse aynı gün ayar ve muayene yaptırılır (m.9/7). Diğer kurallar için taksi ve dolmuş kuralları yazımıza bakılabilir.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mı, Ticaret Bakanlığı mı? Satıcı ve İthalatçının Durumu

Yasal metroloji alanında teknik düzenleme ve piyasa gözetimi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Metroloji ve Sanayi Ürünleri Güvenliği Genel Müdürlüğündedir (1 sayılı CBK m.392/1-b); Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de “ölçü aletleri”ni bu bakanlığa bırakır. Ticaret Bakanlığının denetimi fiyat etiketi gibi farklı yükümlülüklere yöneliktir; usulü için Ticaret Bakanlığı denetimi geldi yazımıza bakılabilir.

Terazi satan veya ithal eden işletme için 15/i ve 15/j bentleri doğrudan risktir. 15/i, Kanuna uygun olmayan aleti imal, ithal veya satanın yanında “satın alan veya bulunduran” kişiyi de sayar: CE ve “M” işareti taşımayan bir teraziyi internetten alıp tezgâhta kullanan esnaf da bu bendin kapsamına girebilir. Piyasa gözetiminde ise CE veya ek metroloji işaretinin, uygunluk beyanının ya da teknik dosyanın eksikliği şekli uygunsuzluktur; Bakanlık önce giderilmesini ister, sürerse piyasadan çekme ve geri çağırma dâhil önlemleri alır (2014/31/AB Yön. m.40). 7223 sayılı Kanun, özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır (m.2/3); kararın 3516’ya mı 7223’e mi dayandığı başvuru yolunu belirler. Belge eksikliği için CE işareti yazımıza, Bakanlığın süreci için elektrikli ev aleti yazımıza, satıcının konumu için dağıtıcı ve pazaryeri satıcısı yazılarımıza bakılabilir.

Varsayımsal Örnek ve Esnaf İçin Kontrol Listesi

Varsayımsal örnek. Limited şirket olarak çalışan bir markette üç elektronik terazi vardır; ikisinin damgası 2025, birininki 2023 tarihlidir. Ekim 2026’daki ani muayenede 2023 damgalı terazi için 15/c, müşteri aleyhine birkaç gram eksik tartan 2025 damgalı terazi için 15/e bendine göre idari para cezası ve el koyma kararı verilir. Karar şirketin elektronik adresine 4 Kasım 2026 Çarşamba ulaşır; tebligat 9 Kasım 2026 Pazartesi sonunda yapılmış sayılır. Sulh ceza hâkimliğine başvuru için son gün 24 Kasım 2026 Salı, yüzde 25 indirimli ödeme için son gün 9 Aralık 2026’dır.

Dosyada üç soru öne çıkar: tutanakta muayenenin türü, etalonun kalibrasyonu ve sapmanın yönü yazılmış mıdır; 2023 damgalı terazi yeniden damgalandıysa el koymanın m.18/2’ye göre geciktirilmesi istenebilir mi; ceza alt sınırdan uzaklaşmışsa gerekçesi nedir. Örnek gerçek bir dosyayı anlatmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Terazinin damga süresi kaç yıl?

Tartı aletlerinde periyodik muayene süresi iki yıldır ve damgalandığı yıl birinci yıl sayılır (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.8/4-a). Akaryakıt dispenserlerinde de süre iki yıl, taksimetrede belgedeki tarihten itibaren bir yıldır.

Periyodik muayeneye ne zaman başvurulur?

Sürenin dolduğu yılı izleyen yılın Ocak başından Şubat sonuna kadar; Şubat’ın son günü tatilse izleyen ilk iş gününe kadar (m.8/4-a). 2027’de son gün 1 Mart 2027 Pazartesidir.

Damga süresi geçmiş terazi kullanmanın cezası nedir?

İdari para cezası verilir ve alete el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir (3516 m.15/c). Kanundaki tutar 500–10.000 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (Kabahatler K. m.17/7).

Pazar tezgâhındaki terazimi nereye muayene ettiririm?

Pazar yerindeki III ve IV. sınıf elektronik teraziler ile mekanik teraziler grup merkezi belediye ölçüler ve ayar memurluğunca muayene edilir (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.8/3).

Kuyumcu terazisi nereye muayene ettirilir?

I ve II. sınıf teraziler ile pazar yeri dışındaki III-IV. sınıf elektronik teraziler yetkili muayene servisine gider (m.8/2). 2026 ücreti sınıf I için 895 TL, sınıf II için 718 TL’dir.

Akaryakıt pompasının muayenesini kim yapar?

Akaryakıt, LPG ve CNG ölçme sistemlerinin periyodik muayenesini iki yılda bir Türk Standardları Enstitüsü yapar; ücret başvurudan önce yatırılır (Sıvı Ölçme Sistemleri Muayene Yön. m.4/1-j, 8).

Taksimetre ne sıklıkla muayene edilir?

Her yıl; süre son metrolojik muayene belgesindeki tarihten izlenir ve etiket taksinin arka camına yapıştırılır (Taksimetre Muayene Yön. m.9/1, 9/6).

Periyodik muayenede terazim ayarsız çıktı, ceza alır mıyım?

Hayır. 15/e yalnız ani muayenede ve başkasının şikâyetiyle yapılan muayenede uygulanır. Periyodik muayenede ayarsız alet mühürlenip tamire gönderilir (Tartı Aletleri Muayene Yön. m.12/2-b).

Terazim müşteri lehine fazla tartıyor, yine de ceza verilir mi?

Hayır. Ayarsızlık alet sahibinin aleyhineyse ceza verilmez ve alete el konulmaz (3516 m.15/e, son cümle). Alet yine de tamir ettirilmelidir.

Ölçü aleti cezasına itiraz nereye ve kaç gün içinde yapılır?

Tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine (Kabahatler K. m.27/1). 7223 sayılı Kanuna dayalı piyasaya arz kararlarında yol, altmış gün içinde idare mahkemesidir.

Cezayı ödersem itiraz hakkım düşer mi?

Hayır. Bir ay içinde ödemede yüzde 25 indirim yapılır ve ödeme başvuru hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6).

Damgasız terazi kullanmak hapis cezası gerektirir mi?

Hayır. Bu hüküm 2019’da yürürlükten kaldırılmıştır; fiil bugün 15/j bendine göre idari para cezası ve el koyma gerektirir. Ayarın bozukluğunu bilerek haksız menfaat sağlamak ise dolandırıcılıktır (3516 m.16).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; terazi, akaryakıt ölçme sistemi ve taksimetre denetimlerinde tutanağın ve muayene raporunun incelenmesi, damga ve başvuru takviminin kontrolü, 3516 sayılı Kanuna göre verilen idari para cezası ve el koyma kararlarına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru, yeni ölçü aletinde CE ve ek metroloji işareti uygunsuzluğuna ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı süreçleri ile hileli tartı iddiasıyla başlatılan soruşturmalarda hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu (RG 21/01/1989-20056) m.2–4, 6, 9, 10, 13–16, 21 (5728, 7164, 7346 ve 7542 sayılı Kanunlarla değişik); Tartı Aletleri Muayene Yönetmeliği (RG 04/09/2013-28755); Su Dışındaki Sıvılar İçin Ölçme Sistemleri ile Bazı Ölçü ve Tartı Aletlerinin Muayene Yönetmeliği (RG 11/10/2019-30915) ve Ek-9; Taksimetre Muayene Yönetmeliği (RG 03/09/2013-28754); Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği (RG 24/07/1994-22000); Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga Yönetmeliği (RG 11/01/2007-26400); Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Yönetmeliği (2014/31/AB) (RG 02/07/2016-29760); Ölçü Aletleri Yönetmeliği (2014/32/AB) (RG 29/06/2016-29757); Muayene ve Damgalama Ücret Yönetmeliği değişikliği (RG 18/12/2025-33111); 5446 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 20/04/2022-31815); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 15, 17, 18, 25–29, 31; TCK m.157, 158; 6502 s.K. m.54; 7223 s.K. (RG 12/03/2020-31066) m.2/3, 22/2; VUK Genel Tebliği Sıra No: 585 (RG 27/11/2025-33090); 1 sayılı CBK m.392; 703 sayılı KHK m.216; 2026 yılı periyodik muayene duyurusu (İstanbul Valiliği internet sitesi, 07/01/2026); Ticaret Bakanlığı Yetkili PGD Kuruluşları listesi (14/10/2026); GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.