Türk vatandaşlığı yatırım yoluyla kazanılabilecek bir statüdür ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (TVK) m.12/1-b hükmü ile Kanun’un Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.20’de belirlenen tutar ve şartların birlikte sağlanmasını gerektirir. Bu istisnai yol; TVK m.11 kapsamında 5 yıl kesintisiz ikamet aranan genel telsik prosedüründen ayrı olarak, yabancı yatırımcının gayrimenkul edinimi, sabit sermaye yatırımı, banka mevduatı, Devlet borçlanma araçları, gayrimenkul yatırım fonu katılma payı veya en az 50 kişi istihdam yaratma seçeneklerinden biri üzerinden Türk vatandaşlığına başvurabilmesine olanak tanır. Aşağıda TVK’nın kazanma yolları, m.12 istisnai vatandaşlık, Yönetmelik m.20 kapsamındaki yatırım tipleri, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİGM) nezdinde yürütülen süreç, aile üyelerinin durumu, kaybetme ve iptal başlıkları güncel Cumhurbaşkanı kararı ile revize edilen tutarlar üzerinden ayrıntılı biçimde incelenmektedir.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Türk Vatandaşlığı Kazanma Yolları: TVK m.5 – m.16 Sistematiği
5901 sayılı TVK, Türk vatandaşlığını iki ana başlıkta düzenler: doğumla kazanma ve sonradan kazanma. Doğumla kazanma bakımından TVK m.5 kural olarak soybağı esasını benimser; Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk doğumla Türk vatandaşıdır. Evlilik birliği dışında Türk vatandaşı anadan doğan çocuk da Türk vatandaşıdır; Türk vatandaşı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk ise ancak soybağı kurulması hâlinde vatandaşlık kazanır (TVK m.6-7). Toprak esası TVK m.8’de sınırlı biçimde tanınmıştır: Türkiye’de doğup da ana veya babasının vatandaşlığı sebebiyle hiçbir devletin vatandaşlığını kazanamayan çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır. Türkiye’de bulunmuş çocuk ise aksi ispat edilmedikçe Türkiye’de doğmuş sayılır (TVK m.9).
Sonradan kazanma yolları ise şunlardır: yetkili makam kararı ile (genel telsik) TVK m.10-11, evlenme yoluyla TVK m.16, evlat edinilme TVK m.17, seçme hakkının kullanılması TVK m.21-22, istisnai vatandaşlık TVK m.12 ve yeniden kazanma TVK m.13-14. Genel yolda TVK m.11/1’e göre; ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek, Türkiye’ye yerleşmeye karar verildiğini davranışları ile teyit etmek, genel sağlık bakımından tehlike arz eden bir hastalığı bulunmamak, iyi ahlak sahibi olmak, yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kimseler için ülkede geçimini sağlayacak gelire ya da mesleğe sahip olmak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlin bulunmaması aranır. Bu koşulların tümünün sağlanması dahi vatandaşlığın kazanılması bakımından subjektif hak doğurmaz; nihai değerlendirme İçişleri Bakanlığına aittir.
İstisnai Vatandaşlık: TVK m.12 ve 12/1-b Yatırım Yolu
TVK m.12; millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hâli bulunmamak koşuluyla, Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilecek yabancı grupları düzenler. Bunlar dört kalemde toplanır: (a) Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen kişiler; (b) 6/9/2018 tarihli değişiklikle eklenen fıkra kapsamında Yönetmelikle belirlenen kapsam ve şartlar dahilinde Cumhurbaşkanınca belirlenecek parasal tutarları karşılayan yabancılar; (c) vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler; (ç) 5543 sayılı İskân Kanunu uyarınca göçmen olarak kabul edilenler.
Yatırım yoluyla istisnai vatandaşlığın hukuki dayanağı, m.12/1-b bendidir. Bu bent; genel telsikin öngördüğü 5 yıllık kesintisiz ikamet, Türkçe bilme veya Türkiye’ye yerleşme iradesinin davranışlarla teyidi gibi şartları aramaz. Bununla birlikte istisnai vatandaşlık zorunlu bir kabul (subjektif hak) yaratmaz; yatırım tutarının sağlanması vatandaşlığın verilmesini otomatik olarak gerektirmez. Millî güvenlik ile kamu düzeni değerlendirmesi bağımsız yürütülür, güvenlik soruşturması sonucu olumsuz çıkan başvurular reddedilebilir. Nihai karar Cumhurbaşkanına aittir ve karar Resmi Gazetede yayımlanmakla hüküm ifade eder.
Yönetmelik m.20: Beş Yatırım Tipi ve 2026 Güncel Tutarlar
İçişleri Bakanlığınca uygulanan Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in m.20/2 fıkrası, TVK m.12/1-b kapsamında istisnai vatandaşlığa dönüştürülebilecek yatırım tiplerini belirlemiştir. 6/1/2022 tarih ve 31711 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı ile revize edilen ve 12/12/2023 tarih ve 32397 sayılı Resmi Gazete değişikliği ile ayrıntılandırılan güncel tutarlar aşağıdaki gibidir:
- Gayrimenkul edinimi – 400.000 ABD Doları (m.20/2-b): Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazın satın alınması; tapu kütüğüne “üç yıl satılmayacağı” taahhüdü şerhi konulması esastır. Noterde düzenlenen taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri için de aynı taahhüt geçerlidir. Uygunluk belgesi: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü.
- Sabit sermaye yatırımı – 500.000 ABD Doları (m.20/2-a): Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca tespit edilen tutarda sabit sermaye yatırımı gerçekleştirilmesi. Uygunluk belgesi: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı.
- Banka mevduatı – 500.000 ABD Doları (m.20/2-c): Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara üç yıl tutma şartıyla yatırılan mevduat veya katılım fonu. Uygunluk belgesi: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK).
- Devlet borçlanma araçları – 500.000 ABD Doları (m.20/2-ç): Üç yıl tutma şartıyla satın alınan Devlet borçlanma senetleri. Uygunluk belgesi: Hazine ve Maliye Bakanlığı.
- Gayrimenkul yatırım fonu / girişim sermayesi yatırım fonu katılma payı – 500.000 ABD Doları (m.20/2-d): Üç yıl elde tutma şartıyla satın alınan katılma payları. Uygunluk belgesi: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK).
- En az 50 kişi istihdam sağlama (m.20/2-e): Aile ve Sosyal Hizmetler / Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca tespit edilen istihdam yaratma. Uygunluk belgesi: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
Yönetmelik m.20/6 uyarınca anılan dövizlerin işlem öncesinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya, bu bankaca da Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına (TCMB) satılması zorunludur. TCMB döviz satış prosedürüne uyulmayan yatırımlar, tutar bakımından Yönetmelik m.20 kapsamında sayılamaz. ABD Doları karşılığı döviz veya Türk Lirası cinsinden yatırım da tutar eşiği koşuluyla kabul edilir; kur farkı sonradan tutarın altına düşürse dahi başvuruyu doğrudan geçersiz kılmaz.
Başvuru Süreci: Uygunluk Belgesi, İkamet İzni, NVİGM ve Cumhurbaşkanı Kararı
Yatırım yoluyla istisnai vatandaşlıkta izlenmesi gereken sıra genel hatlarıyla aşağıdaki gibidir:
- Yatırımın gerçekleştirilmesi: Tapuda tescil, mevduat sözleşmesi, sermaye piyasası aracı alım-satımı, fon katılma payı iş emri veya SGK bildirimi ile istihdam tesisi gibi işlemler tamamlanır. Döviz TCMB’ye satılır.
- Uygunluk belgesinin alınması: Yatırımın Yönetmelik m.20 kriterlerine uygunluğunu belgelemek üzere ilgili kurumdan (Tapu ve Kadastro / BDDK / SPK / Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı / Hazine ve Maliye Bakanlığı / ÇSGB) uygunluk belgesi alınır. Bu belge vatandaşlık dosyasının olmazsa olmazıdır.
- İkamet izni: Yatırımcı ve aile üyeleri; 6458 sayılı YUKK m.31/j bendi kapsamında kısa dönem ikamet izni alır. İkamet izin kartı olmadan vatandaşlık başvurusu yapılamaz.
- Vatandaşlık başvurusu: Türkiye’de İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne, yurtdışında ise Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerine başvurulur. Başvuru formu (VAT-6), fotoğraf, pasaport, doğum belgesi, medeni hal belgesi, uygunluk belgesi, ikamet izin kartı ve varsa evlilik ile soybağını gösteren belgeler dosyaya eklenir.
- Arşiv ve güvenlik araştırması: NVİGM tarafından arşiv araştırması, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından ise güvenlik değerlendirmesi yürütülür. Millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından risk oluşturduğu tespit edilen başvurular reddedilebilir.
- Cumhurbaşkanı kararı: Olumlu dosya Bakanlık makamı üzerinden Cumhurbaşkanlığına iletilir. Vatandaşlık verilmesi kararı Resmi Gazetede yayımlanmakla hüküm ifade eder.
Sürecin toplam takvimi dosyanın eksiksizliği ve güvenlik araştırmasının seyrine bağlıdır; belirli bir kesin süre garanti edilemez. Ret veya iptal kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında Ankara İdare Mahkemelerinde iptal davası açma yolu saklıdır.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Aile Üyeleri: Eş ve Reşit Olmayan Çocuklar
Yönetmelik m.20 son fıkrası; TVK m.12/1-b uyarınca Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancının eşi ve varsa reşit olmayan ya da kendisine bağımlı yabancı çocuklarının birlikte başvurabileceğini düzenler. Aile üyelerinin başvuru sahibinin dosyası ile birlikte değerlendirilmesi; her biri için ayrı bir yatırım tutarı aranmaması sonucunu doğurur. Bununla birlikte aile üyelerinin her biri bakımından millî güvenlik ile kamu düzeni değerlendirmesi ayrı ayrı yapılır; birinin dosyasında olumsuz tespit bulunması diğerlerinin başvurusunu doğrudan etkilemez.
Reşit olmayan çocuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.11 uyarınca 18 yaşını doldurmamış kişidir. Evlilik dışı doğan çocuk için soybağının kurulması ön koşuldur. Ayrıca başvuru anında ergin olan çocuklar bu yoldan yararlanamaz; bunların ya yatırım koşullarını kendileri sağlayarak istisnai yola ya da genel telsik koşullarına başvurmaları gerekir. Eş; boşanma veya evliliğin butlanı hâlinde de vatandaşlık statüsünü kural olarak korur; ancak evliliğin muvazaalı olduğu veya hile ile kurulduğu sabit olursa TVK m.31 çerçevesinde iptal yoluna gidilebilir.
Türkiye’de yerleşmeyi düşünen aile için yabancılar için Türkiye’de yaşama rehberi ile yabancıların çalışma izni (6735 YİUK) başlıklarının birlikte değerlendirilmesi yerinde olur. Vatandaşlık kazanıldıktan sonra çifte vatandaşlık statüsü ortaya çıkarsa çifte vatandaşların askerlik yükümlülüğü ve dövizle askerlik uygulaması gündeme gelir.
Kaybetme ve İptal: TVK m.29 ve m.31
Yatırım yoluyla kazanılan Türk vatandaşlığı iki ayrı kaybetme mekanizmasına tabi olabilir. Birincisi TVK m.29 kapsamında Cumhurbaşkanı kararı ile kaybettirmedir: yabancı devlet hizmetinde izinsiz görev alma, Türkiye ile savaş hâlinde olan devletin askerlik hizmetine izinsiz katılma, izinsiz olarak yabancı devlet askerlik hizmetinde bulunma, Türkiye’nin menfaatine uymayan faaliyette bulunma gibi Kanun’da sayılı hâller kaybettirme sebebidir. Kaybettirme kararı Resmi Gazetede yayımlanır ve ilgili kişiye özeldir; kural olarak eş ve çocukları etkilemez.
İkincisi TVK m.31 kapsamında iptaldir. Türk vatandaşlığını kazanma kararı; yalan beyan veya kazanmaya esas teşkil eden önemli hususların gizlenmesi sonucunda alınmışsa, karar veren makamca iptal edilir. İptal kararı; ilgili kişinin yanı sıra, bu karara bağlı olarak vatandaşlığı kazanan eş ve çocuklar hakkında da geçerlidir. İptal edilenler Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkındaki mevzuata tabi hâle gelir; Türkiye’deki taşınmaz malları en geç bir yıl içinde tasfiye edilir, aksi hâlde Hazineye intikal eder ve bedelleri malikine ödenir. Yatırım tutarının üç yıllık elde tutma yükümlülüğüne aykırılık başlı başına m.31 iptali doğurmasa da; Yönetmelik m.20 yatırımın kesintisiz üç yıl korunmasını şart koşar ve bu koşulun ihlali idari uygulamada olumsuz sonuç doğurabilir.
Ret veya iptal kararlarına karşı; tebliğinden itibaren idari itiraz yolu ile birlikte 60 gün içinde idare mahkemesinde 2577 sayılı İYUK kapsamında iptal davası açılabilir. Şartların oluşması hâlinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Yabancılar hukukunun bütünsel çerçevesi için Yabancılar Hukuku hub sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Genel Yolla Kazanmaya Kıyasla Yatırım Yolunun Ana Farkları
Yatırım yolu ile genel telsik arasındaki başlıca farklar şunlardır: İkamet süresi: Genel yolda 5 yıl kesintisiz ikamet aranırken yatırım yolunda Türkiye’de kesintisiz kalma zorunluluğu bulunmaz; kısa dönem ikamet izni yeterlidir. Türkçe şartı: Genel telsikte “yeteri kadar Türkçe konuşabilme” aranır; yatırım yolunda dil şartı öngörülmez. Karar mercii: Genel yolda Bakanlıkça verilen kararla vatandaşlık kazanılırken, istisnai yolda karar Cumhurbaşkanına aittir. Aile birleşimi: Yatırım yolunda eş ve reşit olmayan çocuklar başvuru sahibi ile birlikte istisnai vatandaşlığa alınabilir; genel yolda ise her birey kendi başına şartları taşımak zorundadır.
Bu farkların çoğu yatırım yolunu daha hızlı bir alternatif hâline getirir. Bununla birlikte istisnai yol; hiçbir hâlde vatandaşlığın verilmesini önceden taahhüt etmez. Millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından yürütülen değerlendirmede ret riski mevcuttur ve yatırım tutarının 3 yıl kesintisiz elde tutulması zorunluluğu ekonomik olarak bağlayıcıdır. Yatırım kararından önce yatırımcının profili, kaynak gösterimi (kara para aklama mevzuatı), hedef ülke kısıtlamaları ve aile yapısı bakımından bağımsız bir hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.
Sık Sorulan Sorular
Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı için 5 yıl ikamet şartı var mı?
Hayır. TVK m.12/1-b istisnai yolunda 5 yıl kesintisiz ikamet şartı aranmaz. Yatırımın Yönetmelik m.20 kriterlerine uygun biçimde gerçekleştirilmesi ve YUKK m.31/j kapsamında kısa dönem ikamet izninin alınması yeterlidir. Türkçe bilme şartı da öngörülmez.
Gayrimenkul yatırımında minimum tutar nedir ve ne kadar süre tutulmalıdır?
Yönetmelik m.20/2-b uyarınca en az 400.000 ABD Doları veya karşılığı döviz tutarındaki gayrimenkul; tapu kütüğüne konulan şerh gereği üç yıl satılmayacağı taahhüdüne bağlanır. Taşınmaz kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı olmalıdır.
Eş ve çocuklar da vatandaşlık kazanabilir mi?
Yönetmelik m.20 son fıkrası; başvuru sahibinin eşi ve reşit olmayan (veya kendisine bağımlı) yabancı çocuklarının birlikte istisnai vatandaşlığa alınabileceğini düzenler. Her aile üyesi için ayrı bir yatırım tutarı aranmaz; ancak her biri bakımından ayrı güvenlik değerlendirmesi yapılır.
Yalan beyan veya yatırımı erken bozmak vatandaşlığı iptal ettirir mi?
Yalan beyan veya kazanmaya esas teşkil eden önemli hususların gizlenmesi TVK m.31 uyarınca iptal sebebidir; iptal kararı eş ve çocukları da kapsar. Yatırım tutarının üç yıllık elde tutma yükümlülüğüne aykırılık ise idari uygulamada olumsuz sonuç doğurabilir. Türkiye’deki mallar bir yıl içinde tasfiye edilmezse Hazineye intikal eder.
Türk vatandaşlığı yatırım yoluyla kazanıldıktan sonra çifte vatandaşlık mümkün mü?
Türk hukuku çok vatandaşlığa açıktır; TVK m.44 uyarınca yabancı devlet vatandaşlığından çıkma zorunlu değildir. Ancak bazı yabancı devletler kendi vatandaşlığından çıkma yükümlülüğü öngörebilir. Askerlik ve mali yükümlülükler çifte vatandaşlık statüsünde ayrıca değerlendirilir.
Başvuru reddedilirse hukuki yol nedir?
Ret veya iptal kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesinde 2577 sayılı İYUK kapsamında iptal davası açılabilir. İdari itiraz yolu da açıktır; şartların oluşması hâlinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Ancak başvurunun yeniden değerlendirilmesi garanti değildir.
Sonuç olarak; Türk vatandaşlığı yatırım yoluyla, TVK m.12/1-b ve Yönetmelik m.20’de düzenlenen 400.000 USD gayrimenkul veya 500.000 USD sabit sermaye, mevduat, Devlet borçlanma araçları ya da fon katılma payı ile en az 50 kişi istihdam alternatiflerinden birinin sağlanması ve 3 yıl elde tutma taahhüdünün yerine getirilmesi yoluyla mümkündür. Uygunluk belgesi ilgili kurumdan (Tapu ve Kadastro, BDDK, SPK, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ÇSGB) alındıktan sonra kısa dönem ikamet izni ile NVİGM’ye başvurulur; Cumhurbaşkanı kararının Resmi Gazetede yayımı ile vatandaşlık kazanılır. Sürecin başında kaynak beyanı, aile birleşimi, kaybetme ve iptal risklerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi; hukuki güvenlik açısından yerinde olur.
{ “@context”: “https://schema.org”, “@type”: “FAQPage”, “mainEntity”: [ { “@type”: “Question”, “name”: “Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı için 5 yıl ikamet şartı var mı?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Hayır. TVK m.12/1-b istisnai yolunda 5 yıl kesintisiz ikamet şartı aranmaz. Yatırımın Yönetmelik m.20 kriterlerine uygun biçimde gerçekleştirilmesi ve YUKK m.31/j kapsamında kısa dönem ikamet izninin alınması yeterlidir. Türkçe bilme şartı da öngörülmez.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Gayrimenkul yatırımında minimum tutar nedir ve ne kadar süre tutulmalıdır?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Yönetmelik m.20/2-b uyarınca en az 400.000 ABD Doları veya karşılığı döviz tutarındaki gayrimenkul; tapu kütüğüne konulan şerh gereği üç yıl satılmayacağı taahhüdüne bağlanır. Taşınmaz kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı olmalıdır.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Eş ve çocuklar da vatandaşlık kazanabilir mi?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Yönetmelik m.20 son fıkrası; başvuru sahibinin eşi ve reşit olmayan (veya kendisine bağımlı) yabancı çocuklarının birlikte istisnai vatandaşlığa alınabileceğini düzenler. Her aile üyesi için ayrı bir yatırım tutarı aranmaz; ancak her biri bakımından ayrı güvenlik değerlendirmesi yapılır.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Yalan beyan veya yatırımı erken bozmak vatandaşlığı iptal ettirir mi?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Yalan beyan veya kazanmaya esas teşkil eden önemli hususların gizlenmesi TVK m.31 uyarınca iptal sebebidir; iptal kararı eş ve çocukları da kapsar. Yatırım tutarının üç yıllık elde tutma yükümlülüğüne aykırılık ise idari uygulamada olumsuz sonuç doğurabilir. Türkiye’deki mallar bir yıl içinde tasfiye edilmezse Hazineye intikal eder.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Türk vatandaşlığı yatırım yoluyla kazanıldıktan sonra çifte vatandaşlık mümkün mü?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Türk hukuku çok vatandaşlığa açıktır; TVK m.44 uyarınca yabancı devlet vatandaşlığından çıkma zorunlu değildir. Ancak bazı yabancı devletler kendi vatandaşlığından çıkma yükümlülüğü öngörebilir. Askerlik ve mali yükümlülükler çifte vatandaşlık statüsünde ayrıca değerlendirilir.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Başvuru reddedilirse hukuki yol nedir?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Ret veya iptal kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesinde 2577 sayılı İYUK kapsamında iptal davası açılabilir. İdari itiraz yolu da açıktır; şartların oluşması hâlinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Ancak başvurunun yeniden değerlendirilmesi garanti değildir.” } } ] }
