Yurt dışında yaşayan ya da birden çok vatandaşlığa sahip Türk vatandaşı erkekler için askerlik, en çok merak edilen konuların başında gelir. Kurallar 2019’da değiştiğinden, eski bilgilere dayanmak mağduriyete yol açabilir. Bu rehberde çifte vatandaşların askerlik yükümlülüğünü ve dövizle askerliği sade bir dille açıklıyoruz.
Çifte Vatandaş Erkek Askerlikle Yükümlü mü?
Anayasa’nın 72. maddesi vatan hizmetini her Türk için hak ve ödev olarak tanımlar; bunun nasıl yerine getirileceği kanunla düzenlenir. 7179 sayılı Askeralma Kanunu, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her erkek için uygulanır. Dolayısıyla vatandaşlıklarından biri Türk olan çifte vatandaş erkekler de yalnızca Türk vatandaşı erkekler gibi askerlik yükümlüsüdür; ikinci bir vatandaşlığa sahip olmak bu yükümlülüğü tek başına ortadan kaldırmaz. Türk vatandaşlığından çıkma izni almış olanlar (Mavi Kart sahipleri) ise artık vatandaş sayılmadığından askerlikle yükümlü değildir.
Dövizle Askerlik
Yurt dışında bulunan vatandaşlar belirli şartlarla askerliklerini dövizle yerine getirebilir. Kural olarak, oturma ve çalışma izniyle işçi, işveren veya bir meslek ya da sanat mensubu olarak toplam en az üç yıl (bin doksan beş gün) fiilen yabancı ülkede bulunmak gerekir. Çok vatandaşlık hakkına sahip olanlar ile yurt dışında doğup süresiz ikamet iznine sahip olanlar bakımından, en az üç yıl fiilen yurt dışında bulunmaları hâlinde çalışma şartı aranmaz. Belirlenen döviz tutarının peşin ödenmesiyle askerlik hizmeti yerine getirilmiş sayılır; uzaktan eğitim tamamlanarak bağlı bulunulan Türk konsolosluğuna başvurulur. Ödemenin peşin yapılması gerekir; taksitle ödeme imkânı bulunmamaktadır. Ödeme ve başvuru işlemleri tamamlandıktan sonra Türk vatandaşlığından çıkanlara veya bu hizmetten çıkarılmayı talep edenlere kural olarak geri ödeme yapılmaz.
Erteleme ve Yaş
Yurt dışında çalışma iznini de içeren oturma iznine sahip olanlar, yabancı bandıralı gemilerde gemi adamı olanlar ve yurt dışında ikamet eden çok vatandaşlık hakkına sahip olanlar, durumlarını belgeleyerek konsolosluklarına başvurmaları hâlinde askerlik işlemlerini belirli bir yaşın sonuna kadar erteletebilir. Erteleme şartları kaybedilmediği sürece mevcut ertelemeler geçerliliğini korur. Erteleme hakkı olduğu hâlde süresinde işlem yaptırmayanlar bakımından idari para cezası gündeme gelebilir.
Yurtdışında Yapılan Askerlik Muafiyet Sağlar mı?
Bu konu en sık yanlış bilinen noktadır. Mülga 1111 sayılı Askerlik Kanunu döneminde, çifte vatandaşın diğer ülkede yaptığı askerlik Türkiye’de muafiyet sağlayabiliyordu. Ancak 26 Haziran 2019’da yürürlüğe giren 7179 sayılı Kanun ile bu durum değişti: yurt dışında yapılan askerliğin Türkiye’de geçerli sayılması, iki ülke arasında karşılıklı bir anlaşma bulunması şartına bağlandı. Hâlihazırda bu kapsamda yalnızca Tunus ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile anlaşma bulunmaktadır; bu ülkelerde yapılan askerlik Türkiye’de muafiyet sağlayabilir. Türk vatandaşlığını sonradan kazananlar bakımından ise yaş, öğrenim durumu ve daha önce yapılmış askerliğe ilişkin ayrı kurallar uygulanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
