Yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlığın iptali, kişinin Türkiye’de kurduğu hayatı kendiliğinden silmez. İptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve vatandaş olarak yapılmış işlemler hakkında uygulanmaz (5901 m.32; Yönetmelik m.58/1); bu nedenle vatandaşken kurulan şirket, açılan banka hesabı, ödenen sigorta primleri ve yapılan sözleşmeler geçerliliğini korur. Değişen şey, kişinin bundan sonraki hukuki statüsüdür: artık yabancıdır ve hakkında Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uygulanır (5901 m.33; 6458 m.122). Bunun en acil sonucu çalışma hayatındadır: yabancıların çalışma izni olmaksızın çalışması ve çalıştırılması yasaktır (6735 m.6) ve izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-ğ). Şirket payları ve yöneticilik devam eder, ancak tek ortaklı şirketlerde ortağın vatandaşlığı sicile kayıtlıdır, taşınmaz sahibi şirketler Tapu Kanunu’nun 36. maddesine göre yabancı sermayeli şirket rejimine girebilir ve Türk bayrağı taşıyan bir tekne bu hakkını kaybeder. Banka hesapları kendiliğinden kapanmaz, fakat banka kimlik bilgilerini pasaport veya ikamet belgesiyle günceller; güncelleme yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilebilir. Bireysel emeklilikte Devlet katkısı yalnız Türk vatandaşlarına ve mavi kart sahiplerine ödenir. Kararda öngörülmüşse malların bir yıl içinde tasfiyesi gerekir; dava açılırsa tasfiye dava sonuna bırakılır (5901 m.33).
Vatandaşlığınız iptal edildi; işiniz, şirketiniz ve hesaplarınız ne olacak?
İptal davasını, yürütmenin durdurulması talebini, çalışma izni ve ikamet iznini, şirket kayıtlarını ve banka yazışmalarını tek bir planla yürütelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppİptal Kararı Neyi Değiştirir, Neyi Değiştirmez?
Vatandaşlığın iptaline ilişkin üç hüküm, bu sayfadaki bütün soruların cevabını belirler. Birincisi, iptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve kişiye bağlı olarak vatandaşlık kazanan eş ve çocuklara da uygulanır (5901 m.32). İkincisi, Yönetmelik bu kuralı açıkça tamamlar: vatandaşlığı kazanma tarihi ile iptal tarihi arasında Türk vatandaşı olarak yapılmış işlemler hakkında iptal kararı uygulanmaz (Yönetmelik m.58/1). Üçüncüsü, vatandaşlığı iptal edilenler hakkında yabancıların ikamet ve seyahatine ilişkin kanun hükümleri uygulanır; mallarının tasfiyesi gerekli görülürse bu husus iptal kararında belirtilir, kişi bir yıl içinde mallarını tasfiye eder, etmezse mallar Hazinece satılarak bedeli adına bir kamu bankasına yatırılır; iptal kararına karşı yargı yoluna başvurulursa tasfiye dava sonuna bırakılır (5901 m.33). Maddede atıf yapılan 5683 sayılı Kanun yürürlükten kalkmıştır; diğer mevzuatta bu Kanuna yapılan atıflar 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na yapılmış sayılır (6458 m.122).
Bu hükümlerden çıkan sonuç açıktır: iptal geçmişi silmez, geleceği değiştirir. Vatandaşken kurulan iş ilişkisi, açılan şirket, edinilen pay, açılan hesap ve ödenen primler geçerli olarak kurulmuştur. İptal tarihinden sonra ise kişi her alanda yabancılara uygulanan kurallara tabi olur. Sorun çoğu zaman eski işlemlerin geçerliliğinde değil, bu işlemlerin yeni statüyle sürdürülmesindedir.
İptalin alanlara göre etkisi
| Alan | Vatandaşken yapılan işlem | İptalden sonra | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Çalışma | Geçerli; o dönem için izin gerekmezdi | Çalışma izni gerekir; izinsiz çalışma sınır dışı sebebidir | 6735 m.6; 6458 m.54/1-ğ |
| Kamu görevi ve bazı meslekler | Geçerli | Vatandaşlık şartı aranan görevlerde görev sona erer veya levhadan silinme gündeme gelir | 657 m.48, m.98; 1136 m.3, m.72 |
| Şirket payı ve yöneticilik | Geçerli | Devam eder; tek ortağın vatandaşlığı, tasfiye memurluğu ve taşınmaz edinimi bakımından ayrı kurallar vardır | TTK m.338, 536, 574; Tapu K. m.36 |
| Banka hesapları | Geçerli | Devam eder; kimlik tespiti yabancılara ilişkin belgelerle güncellenir | Tedbirler Yönetmeliği m.6, m.22 |
| Sosyal güvenlik primleri | Geçerli | Çalışma devam ederse yabancı sigortalı olarak bildirilir; genel sağlık sigortası şartları değişir | 5510 m.4, m.60 |
| Bireysel emeklilik | Geçerli | Yeni katkı paylarına Devlet katkısı hesaplanmaz | 4632 ek m.1 |
| Mallar | Edinim geçerli | Kararda öngörülmüşse bir yıl içinde tasfiye; dava açılırsa dava sonuna kadar beklenir | 5901 m.33 |
| Türk bayraklı tekne | Geçerli | Türk bayrağı çekme hakkı kaybedilir; sicile bildirim gerekir | TTK m.940, m.964 |
İptal ile geri alma arasındaki fark
Vatandaşlığı kazanma kararının hukuki şartlar oluşmadan verildiği sonradan anlaşılırsa karar geri alınır (5901 m.40). Malların tasfiyesine ilişkin 33. madde ise “vatandaşlığı iptal edilenler” için yazılmıştır; geri almada bu maddeye dayanan bir tasfiye zorunluluğu için açık bir dayanak yoktur. Hangi maddenin uygulandığı, kararın kendisinden okunmalıdır. Bu ayrımın taşınmazlar bakımından sonuçları taşınmazlar ve malların tasfiyesi rehberimizde, genel çerçeve ise ana rehberimizde anlatılmıştır.
Mavi kart hakları bu kişilere tanınmaz
Türk vatandaşlığını kaybedenlere vatandaşlara tanınan haklardan yararlanma imkânı veren düzenleme yalnız doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar altsoyları içindir (5901 m.28). Bu kişilerin çalışma hakkı Uluslararası İşgücü Kanunu’nda da saklı tutulmuştur (6735 m.6/4). Vatandaşlığı yatırım yoluyla sonradan kazanan ve iptal edilen kişi bu kapsama girmez; onun hakkında yabancılara ilişkin genel kurallar uygulanır.
Çalışma Hayatı: İptalle Birlikte Çalışma İzni Gerekir
Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamındaki yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır (6735 m.6/2). Vatandaşken bir işverene bağlı çalışan, kendi işyerini işleten veya şirketini fiilen yöneten yatırımcı, iptal kararının hüküm ifade ettiği tarihten itibaren bu yasağın kapsamına girer. Kanunda iptal edilen vatandaşlar için bir geçiş süresi öngörülmemiştir.
Çalışma izni başvurusu yurt içinde doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, yurt dışında ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik veya başkonsolosluklarına yapılır (6735 m.7/1). Verilen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti ikamet izni yerine geçer (6735 m.12). Bu nedenle çalışmaya devam etmek isteyen kişi için çalışma izni, aynı zamanda Türkiye’de kalışın da en sağlam dayanaklarından biridir.
İzinsiz çalışmanın iki yönlü sonucu vardır. İşveren bakımından Kanunun 23. maddesi idari para cezası öngörür; çalışan yabancı bakımından ise çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-ğ). Sınır dışı etme kararına karşı yollar sınır dışı etme rehberimizde, iptal sonrası ikamet izni seçenekleri ise ikamet rehberimizde anlatılmıştır.
Çalışma şekline göre yapılacaklar
| Çalışma şekli | İptalden sonra durum | Yapılacak iş |
|---|---|---|
| Bir işverene bağlı çalışma | Çalışma izni olmadan devam edilemez | İşverene bildirim; işverenin çalışma izni başvurusu; izin çıkana kadar fiilen çalışmama |
| Kendi işyerinde çalışma | Kendi nam ve hesabına çalışan yabancılar için de izin gerekir | Kanunda düzenlenen izin türlerinden uygun olanla başvuru |
| Şirkette yalnız pay sahipliği | Pay sahibi olmak tek başına çalışma sayılmaz | Yönetim görevi üstlenilip üstlenilmeyeceğinin netleştirilmesi |
| Şirkette müdür veya yönetim kurulu üyesi olarak fiilen çalışma | Fiilî yönetim faaliyeti çalışma izni gerektirebilir | Durumun Uygulama Yönetmeliği ve Bakanlık uygulamasına göre değerlendirilmesi; gerekirse izin başvurusu |
| Kamu kurumunda memur olarak çalışma | Türk vatandaşlığı memurluğun genel şartıdır | Görevin sona ermesi riski; yürütmenin durdurulması talebinin önemi |
Vatandaşlığa Bağlı Görev ve Meslekler
Bazı görev ve mesleklerde Türk vatandaşlığı yalnız giriş şartı değil, görevin devam şartıdır. Devlet memurluğuna alınmanın genel şartlarından ilki Türk vatandaşı olmaktır (657 m.48/A-1); memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılan veya memurluğu sırasında bu şartlardan birini kaybeden memurun memurluğu sona erer (657 m.98/b). Avukatlık mesleğine kabulün ilk şartı da Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmaktır (1136 m.3/a); avukatlığa kabul şartlarından birinin sonradan kaybedilmesi levhadan silinmeyi gerektiren hâllerdendir (1136 m.72).
Ticaret hukukunda da benzer bir kural vardır. Anonim şirketin tasfiyesinde temsile yetkili tasfiye memurlarından en az birinin Türk vatandaşı olması ve yerleşim yerinin Türkiye’de bulunması şarttır (TTK m.536/4). Şirketi temsile yetkili tasfiye memurlarından hiçbiri Türk vatandaşı değilse ve hiçbirinin Türkiye’de yerleşim yeri bulunmuyorsa, mahkeme pay sahiplerinden veya alacaklılardan birinin ya da Bakanlığın istemiyle bu şarta uygun birini tasfiye memuru olarak atar (TTK m.537/3). Tasfiye hâlindeki bir şirketin tek tasfiye memuru olan yatırımcı, iptalden sonra bu şartı kaybeder.
Vatandaşlık şartı aranan başlıca görevler
| Görev | Kural | İptalin sonucu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Devlet memuru | Türk vatandaşı olmak genel şarttır | Memurluk sona erer | 657 m.48/A-1, m.98/b |
| Avukat | Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak kabul şartıdır | Levhadan silinme gündeme gelir | 1136 m.3/a, m.72 |
| Anonim şirket tasfiye memuru | Temsile yetkililerden en az biri Türk vatandaşı ve Türkiye’de yerleşik olmalıdır | Şartı sağlayan başka bir tasfiye memuru atanmalıdır | TTK m.536/4, m.537/3 |
| Türk bayraklı gemi maliki | Türk gemisi sayılmak için malikin Türk vatandaşı olması gerekir | Gemi Türk bayrağı çekme hakkını kaybeder | TTK m.940 |
Bu tablodaki görevlerin hiçbirinde iptal kararı geçmişte yapılan işlemleri geçersiz kılmaz. Vatandaşken memur olarak yapılan işlemler, avukat olarak takip edilen davalar ve tasfiye memuru olarak yapılan işlemler geçerliliğini korur (Yönetmelik m.58/1). Sorun, iptal tarihinden sonra görevin sürdürülmesidir.
Şirket: Pay, Yönetim, Sicil ve Taşınmaz
Türk Ticaret Kanunu pay sahibi olmayı vatandaşlığa bağlamaz. Vatandaşken kurulan veya pay edinilen şirket iptalden sonra da yatırımcının şirketi olmaya devam eder. Yönetim bakımından da Kanunun bugünkü metni vatandaşlık şartı aramaz: anonim şirkette en az bir yönetim kurulu üyesinin temsil yetkisini haiz olması yeterlidir (TTK m.370/2) ve limited şirket müdürlerinin yerleşim yerine ilişkin 628. madde yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle iptal kararı, şirketteki unvanı veya imza yetkisini kendiliğinden sona erdirmez. Yöneticiliğin fiilen sürdürülmesinin çalışma izni bakımından değerlendirilmesi ise yukarıda anlatıldığı gibi ayrı bir konudur.
Tek ortaklı şirketlerde vatandaşlık sicile kayıtlıdır
Anonim şirkette pay sahibi sayısı bire düşerse veya şirket tek pay sahibiyle kurulursa, tek pay sahibinin adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığı da tescil ve ilan edilir; aksi hâlde doğacak zarardan bildirimde bulunmayan pay sahibi ile tescil ve ilanı yaptırmayan yönetim kurulu sorumludur (TTK m.338/2). Limited şirkette de tek ortağın adı, yerleşim yeri ve vatandaşlığı tescil ve ilan ettirilir (TTK m.574/2). Tescil edilmiş hususlarda meydana gelen her türlü değişiklik de tescil olunur (TTK m.31/1). Bu nedenle tek ortaklı bir şirketin sahibi olan yatırımcının vatandaşlığının iptali, sicildeki kaydın güncellenmesini gerektirir. Dava devam ederken yapılacak güncellemede, davanın varlığı ve sonucun beklendiği ayrıca belirtilebilir.
Taşınmaz sahibi şirket yabancı sermayeli şirket rejimine girebilir
Tapu Kanunu, mavi kart sahipleri dışındaki yabancı uyruklu gerçek kişilerin yüzde elli veya daha fazla oranda hissesine sahip olduğu ya da yönetim hakkını haiz kişilerin çoğunluğunu atayabilme veya görevden alabilme yetkisine sahip olduğu Türkiye’de kurulu şirketlerin, ana sözleşmelerinde belirtilen faaliyet konularını yürütmek üzere taşınmaz mülkiyeti veya sınırlı ayni hak edinebileceğini düzenler (Tapu K. m.36/1). Bu şirketlerin askerî yasak bölgeler, askerî güvenlik bölgeleri ve özel güvenlik bölgelerindeki edinimleri ayrıca izne tabidir (m.36/3). Kanun, hisse devri sonucunda yabancı ortaklık oranının yüzde elliye ulaşmasını da aynı esasa bağlar (m.36/2).
Ortağın vatandaşlığının iptal edilmesiyle şirketin bu kapsama girmesi, Kanunda açıkça düzenlenmiş bir durum değildir; hisse devri olmaksızın ortaklık yapısının niteliği değişmiştir. Bu nedenle mevcut taşınmazların akıbeti tartışmalıdır. Pratik açıdan iki sonuç güvenle söylenebilir: iptalden sonra şirketin yapacağı yeni taşınmaz edinimlerinde şirket yabancı sermayeli şirket olarak değerlendirilecektir ve şirketin elindeki taşınmazların faaliyet konusuyla ilişkisi gözden geçirilmelidir. Yatırımcının kendi adına olan taşınmazlar ise {a(“tasinmaz”, “taşınmazlar rehberimizde”)} ayrıca anlatılmıştır.
Şirkete ilişkin kontrol listesi
| Durum | Sonuç | Yapılacak iş | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yatırımcı pay sahibi | Pay sahipliği devam eder | Kimlik bilgilerinin pay defterinde ve şirket kayıtlarında güncellenmesi | Yönetmelik m.58/1 |
| Yatırımcı tek pay sahibi veya tek ortak | Vatandaşlığı sicilde kayıtlıdır | Değişikliğin tescili | TTK m.31, m.338/2, m.574/2 |
| Yatırımcı yönetim kurulu üyesi veya müdür | Görev ve temsil yetkisi kendiliğinden sona ermez | Fiilen çalışma bakımından çalışma izni değerlendirmesi | TTK m.370; 6735 m.6 |
| Şirket tasfiye hâlinde ve tek tasfiye memuru yatırımcı | Vatandaşlık şartı kaybedilir | Şartı sağlayan bir tasfiye memuru atanması | TTK m.536/4, m.537/3 |
| Şirket taşınmaz sahibi ve yatırımcı payı yüzde elli veya üzeri | Yabancı sermayeli şirket rejimi gündeme gelir | Taşınmazların faaliyet konusuyla uyumunun incelenmesi; yeni edinimlerde izin rejimi | Tapu K. m.36 |
| İptal kararında malların tasfiyesi öngörülmüş | Kanun mal türü ayırmaz; kararın metni esas alınır | Süresinde dava açılması; tasfiye dava sonuna bırakılır | 5901 m.33 |
Türk Bayraklı Tekne ve Gemiler
Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanan kişilerin bir kısmı, vatandaşlık süresince teknelerini Türk bayrağıyla kaydettirmiştir. Türk Ticaret Kanunu’na göre yalnız Türk vatandaşının malik olduğu gemi Türk gemisidir; paylı mülkiyette payların çoğunluğunun, elbirliği mülkiyetinde maliklerin çoğunluğunun Türk vatandaşı olması gerekir (TTK m.940/2, m.940/3). Türk ticaret şirketlerine ait gemiler ise şirketi yönetmeye yetkili olanların çoğunluğunun Türk vatandaşı olması ve şirket sözleşmesine göre oy çoğunluğunun Türk ortaklarda bulunması şartıyla Türk gemisi sayılır (TTK m.940/4-b).
Gemi her ne suretle olursa olsun Türk bayrağını çekme hakkını kaybederse bu durumun gecikmeksizin sicil müdürlüğüne bildirilmesi gerekir; istem malik tarafından yapılır (TTK m.964/3, m.964/4). Bu durumda gemi istem üzerine sicilden silinir; ancak gemi üzerinde ipotek varsa kayıt, ipotek alacaklılarının ve ipotek üzerinde hak sahibi olan üçüncü kişilerin onayıyla silinebilir; onay belgelenmemişse yalnız geminin Türk bayrağını çekme hakkını kaybettiği sicile kaydedilir (TTK m.965/1, m.965/3). Bildirimin yapılmaması hâlinde resen silinme usulü işler (TTK m.966).
Kredi ile alınmış ve ipotekli bir teknede bu süreç kredi veren bankayla birlikte planlanmalıdır. Bayrak ve sicil kuralları gemi niteliğindeki teknelere uygulanır; küçük teknelerin kaydı ayrı mevzuata tabi olabileceğinden teknenin hangi sicilde kayıtlı olduğu önce belirlenmelidir.
Banka Hesapları, Mevduat ve Yatırım Hesapları
Vatandaşlığın iptalinin banka hesaplarını kapatacağına veya bloke edeceğine dair bir hüküm yoktur. Hesaplar vatandaşken geçerli olarak açılmıştır ve iptal kararı bu işlemlere uygulanmaz (Yönetmelik m.58/1). Bankanın bundan sonraki yükümlülüğü, müşterisini yeni statüsüyle tanımaktır. Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin mevzuat, kimlik tespitinde Türk uyruklu olmayanlar için pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen başka bir kimlik belgesini öngörür (Tedbirler Yönetmeliği m.6). Kimlik tespiti yapılamayan veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemeyen durumlarda iş ilişkisi kurulamaz ve işlem yapılamaz; daha önce alınan kimlik bilgilerinin yeterliliği ve doğruluğu konusunda şüphe duyulması üzerine yapılması gereken teyit yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilir (Tedbirler Yönetmeliği m.22).
Pratikte risk, hesabın iptal nedeniyle değil, güncellenmemiş kimlik bilgileri nedeniyle kısıtlanmasıdır. T.C. kimlik numarasıyla açılmış bir hesapta kimlik doğrulaması artık eski bilgilerle yapılamayabilir. Bu nedenle iptalden sonra bankaya pasaport ve varsa ikamet izni belgesiyle yazılı olarak başvurmak, kimlik ve uyruk bilgilerinin güncellenmesini istemek gerekir. Müşteri tanıma kurallarının ayrıntısı kimlik tespiti ve müşterini tanı ilkesi rehberimizde anlatılmıştır.
Hesaplara el konulması ancak bir mahkeme veya kanunun yetki verdiği merci kararıyla mümkündür; ceza soruşturmasında bu karar Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128. maddesine dayanır. Vatandaşlık dosyasıyla birlikte bir soruşturma yürütülüyorsa hesaplar bu yolla etkilenebilir; bu durum sahte ekspertiz soruşturması rehberimizde anlatılmıştır. Kararda malların tasfiyesi öngörülmüşse 33. madde mal türü ayırmadığından mevduatın da kapsama girip girmediği kararın metninden okunmalıdır; dava açılmışsa tasfiye dava sonuna bırakılır.
Hesap türüne göre durum
| Hesap | İptalin etkisi | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Vadesiz ve vadeli mevduat | Kendiliğinden kapanmaz | Kimlik bilgisi güncellemesi; güncelleme yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilebilir (Tedbirler Yönetmeliği m.22) |
| Vatandaşlık için yatırılan mevduat, tahvil, fon | Yatırım geçerlidir; üç yıllık tutma şartının durumu dosyaya göre değişir | Banka ve aracı kurum yazışmaları; kararda tasfiye ibaresi |
| Kredi ve kredi kartı | Sözleşme devam eder | Banka, değişen kimlik bilgisi nedeniyle ek belge isteyebilir |
| Yatırım hesabı ve saklama | Devam eder | Aracı kurum da aynı müşteri tanıma kurallarına tabidir |
| Hakkında el koyma kararı olan hesap | İptalden bağımsızdır | El koyma kararına karşı ceza muhakemesindeki yollar (CMK m.128) |
Mevduat, devlet tahvili, yatırım fonu veya bireysel emeklilik yoluyla vatandaşlık kazanılan dosyalarda, yatırımın üç yıl tutulması şartı ve bankanın idareye bildirimleri ayrı bir değerlendirme gerektirir; bu konu finansal yatırım yoluyla vatandaşlığın iptali rehberimizde anlatılmıştır.
Vergi mükellefiyeti vatandaşlığa değil, yerleşmeye bağlıdır
Gelir Vergisi Kanunu’na göre Türkiye’de yerleşmiş olan gerçek kişiler, Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilir (GVK m.3/1). İkametgâhı Türkiye’de bulunanlar ile bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılır (GVK m.4). Vatandaşlığa bağlı tek istisna, resmî daire ve müesseselere bağlı olarak yurt dışında oturan Türk vatandaşlarıdır (GVK m.3/2). Bu nedenle iptal kararı, Türkiye’de yaşamaya devam eden yatırımcının vergi mükellefiyetini kendiliğinden değiştirmez; değişiklik, kişinin Türkiye’den ayrılması ve yerleşme ölçütlerini kaybetmesiyle ortaya çıkar.
Sosyal Güvenlik, Genel Sağlık Sigortası ve Bireysel Emeklilik
Sosyal güvenlik bakımından da iptal geçmişe etkili değildir: vatandaşken çalışılan süreler ve ödenen primler geçerli olarak oluşmuştur (5901 m.32; Yönetmelik m.58/1). Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu sigortalılığı da vatandaşlığa bağlamaz; hizmet akdiyle çalışan yabancı uyruklu kişiler, Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelere ilişkin istisnalar saklı kalmak üzere, zorunlu sigortalı sayılır (5510 m.4/2-c). Çalışma izniyle devam eden bir iş ilişkisinde yatırımcının sigortalılığı sürer; işverenin uyruk ve kimlik bilgilerini güncellemesi gerekir.
Genel sağlık sigortası bakımından ise durum değişebilir. Kanun, ikametgâhı Türkiye’de olan kişilerden mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişileri genel sağlık sigortalısı sayar (5510 m.60/1-d); bu bent kapsamına girenlerden Türkiye’de bir yıldan kısa süreyle yerleşik olanlar genel sağlık sigortalısı sayılmaz. Vatandaş olarak çalışmadığı için başka bir bent üzerinden genel sağlık sigortalısı olan yatırımcının durumu, iptalden sonra yabancılara ilişkin bu bent üzerinden yeniden değerlendirilir. İkamet izni olmayan ve çalışmayan bir yabancı için genel sağlık sigortası kapsamı kesintiye uğrayabilir; bu nedenle özel sağlık sigortası seçeneği de gözden geçirilmelidir.
Bireysel emeklilikte Devlet katkısı yalnız Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı katılımcılar ile 5901 sayılı Kanun’un 28. maddesi kapsamındaki katılımcılar adına ödenen katkı payları için hesaplanır (4632 ek m.1; Devlet Katkısı Hakkında Yönetmelik m.4). İptal tarihinden sonra ödenen katkı payları için Devlet katkısı hesaplanmaz. Vatandaşlık için yapılan yüksek tutarlı bireysel emeklilik yatırımında ise yatırım sırasında kişi henüz vatandaş olmadığından bu ödemeye zaten Devlet katkısı hesaplanmamış olabilir. İptalden önce hak kazanılmış Devlet katkısının akıbeti Kanunda iptal hâli için ayrıca düzenlenmemiştir; Yönetmelik m.58/1’deki kural, vatandaşken hak kazanılan tutarların korunması gerektiği yönünde güçlü bir dayanaktır. Emeklilik şirketinin bu konudaki işlemi yazılı olarak istenmelidir.
Sosyal güvenlik ve emeklilik
| Konu | İptalden sonra | Dayanak |
|---|---|---|
| Vatandaşken ödenen primler | Geçerli; sigortalılık süresine sayılır | 5901 m.32; Yönetmelik m.58/1 |
| Hizmet akdiyle çalışma | Çalışma izniyle devam ederse yabancı zorunlu sigortalı olarak bildirilir | 5510 m.4/2-c; 6735 m.6 |
| Genel sağlık sigortası | Oturma izni ve yabancı ülkede sigortalı olmama şartıyla; bir yıldan kısa yerleşiklikte kapsam dışı | 5510 m.60/1-d |
| Bireysel emeklilik sözleşmesi | Devam eder | 4632 |
| Devlet katkısı | Yeni katkı paylarına hesaplanmaz | 4632 ek m.1; Yönetmelik m.4 |
Bankaya Kimlik Güncelleme ve Hesap İlişkisinin Sürdürülmesi Talebi
Aşağıdaki yazı, vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının bankasına kimlik bilgilerini güncelletmek ve hesaplarının kullanımında kesinti yaşanmaması için gönderebileceği bir örnektir. Yazı, iptalin geçmişe etkili olmadığını, kimlik tespitinin yabancılara ilişkin belgelerle yapılabileceğini ve iptal kararının tek başına hesap kısıtlamasına dayanak olamayacağını ayrı hususlar hâlinde ortaya koyar. Aynı yazı aracı kuruma ve emeklilik şirketine de uyarlanabilir.
[BANKANIN UNVANI] [ŞUBE ADI] ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜNE
TALEPTE BULUNAN : [Ad SOYAD], uyruğu: [….], pasaport no: [….], iptalden önceki T.C. kimlik no: [….], varsa yabancı kimlik no: [….], adres: [….]
VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [Baro ve sicil no], [adres], [e-posta]
HESAP BİLGİLERİ : Müşteri no: [….], IBAN: [….]
KONU : Türk vatandaşlığını kazanma kararımın iptali nedeniyle kimlik ve uyruk bilgilerimin güncellenmesi ve mevcut hesap ilişkimin kesintisiz sürdürülmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Tarih] tarihinden beri Bankanızın müşterisiyim. Hesaplarım ve Bankanızla yaptığım sözleşmeler, Türk vatandaşı olduğum dönemde T.C. kimlik numaramla kurulmuştur.
2. [Tarih] tarihli işlemle Türk vatandaşlığını kazanma kararım iptal edilmiştir. Bu işleme karşı [Danıştay … Dairesinin E.20../…. sayılı dosyasıyla] dava açılmıştır.
3. Bu değişikliği Bankanıza bildirmek, kimlik bilgilerimi güncellemek ve hesaplarımın kullanımında bir kesinti yaşanmasını önlemek için başvuruyorum.
1. 5901 sayılı Kanun m.32 ve Yönetmelik m.58: İptal kararı geçmişe etkili değildir
İptal kararı, karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 sayılı Kanun m.32). Türk vatandaşlığını kazanma tarihi ile iptal tarihi arasında Türk vatandaşı olarak yapılmış işlemler hakkında iptal kararı uygulanmaz (Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.58/1). Bankanızla kurduğum hesap ve sözleşme ilişkileri bu dönemde geçerli olarak kurulmuştur; iptal kararı bu ilişkileri kendiliğinden sona erdirmez.
2. Tedbirler Yönetmeliği m.6 ve m.22 ile 6698 sayılı Kanun m.11: Kimlik tespiti güncel belgelerimle yapılabilir
Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespiti pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen başka bir kimlik belgesi üzerinden yapılır (Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik m.6). Pasaportumu [ve ikamet izni belgemi] ekte sunuyorum. Kimlik tespiti ve teyidi bu belgelerle yapılabildiğinden, Yönetmeliğin 22. maddesinde öngörülen işlemin reddi veya iş ilişkisinin sona erdirilmesi şartları oluşmamıştır. Kayıtlarımdaki uyruk ve kimlik bilgilerinin düzeltilmesini ayrıca 6698 sayılı Kanunun 11. maddesine dayanarak istiyorum.
3. 5901 sayılı Kanun m.33: Hesaplarım üzerinde yalnız iptal kararı gerekçesiyle kısıtlama yapılamaz
İptal kararında malların tasfiyesine ilişkin bir ibare bulunmamaktadır. [Kararda tasfiye öngörülmüşse bu cümle yerine: İptal kararına karşı yargı yoluna başvurduğumdan malların tasfiyesi dava sonuna bırakılmıştır (5901 sayılı Kanun m.33/2).] Hesaplarım hakkında verilmiş bir mahkeme veya yetkili merci kararı da bulunmamaktadır. Bu nedenle hesaplarım üzerinde yalnız vatandaşlığımın iptal edildiği gerekçesiyle bloke veya kullanım kısıtlaması uygulanmasının hukuki bir dayanağı yoktur.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan nedenlerle; kimlik ve uyruk bilgilerimin ekte sunduğum belgelere göre güncellenmesini, mevcut hesap ve sözleşme ilişkilerimin kesintisiz sürdürülmesini, güncelleme için başka bir belge gerekiyorsa bunun yazılı olarak bildirilmesini, hesaplarım üzerinde herhangi bir kısıtlama uygulanacaksa dayanağının yazılı olarak bildirilmesini saygıyla arz ederim.
[Tarih]
[Ad SOYAD] / Vekili Av. [Ad SOYAD]
İmza
EKLER
1. Pasaport sureti 2. İkamet izni belgesi (varsa) 3. İptal işleminin ve dava dilekçesinin örneği 4. Vekâletname
İlk Günlerde Yapılacaklar
İptal kararının tebliğinden sonraki ilk haftalarda yapılacak işlerin sırası, kaybedilebilecek hakları belirler. Aşağıdaki plan, dava süresini ve tasfiye korumasını güvenceye alarak günlük hayatın sürdürülmesini hedefler.
Öncelik sırası
| Öncelik | İş | Neden? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 1 | İptal davasının süresinde açılması ve yürütmenin durdurulması talebi | Dava açılması tasfiyeyi dava sonuna bırakır; yürütmenin durdurulması vatandaş statüsünü korur | İYUK m.7, m.27; 5901 m.33/2 |
| 2 | Çalışmanın durumunun belirlenmesi ve çalışma izni başvurusu | İzinsiz çalışma sınır dışı sebebidir | 6735 m.6; 6458 m.54/1-ğ |
| 3 | İkamet izni başvurusu | İptalle birlikte kalış yabancılar mevzuatına tabidir | 5901 m.33; 6458 m.122 |
| 4 | Bankalara ve aracı kurumlara kimlik güncellemesi | Güncelleme yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilebilir | Tedbirler Yönetmeliği m.6, m.22 |
| 5 | Şirket kayıtlarının ve tek ortaklı şirkette sicilin güncellenmesi | Tek ortağın vatandaşlığı sicile kayıtlıdır | TTK m.31, m.338, m.574 |
| 6 | Taşınmaz sahibi şirketin durumunun incelenmesi | Yabancı sermayeli şirket rejimi gündeme gelebilir | Tapu K. m.36 |
| 7 | Türk bayraklı tekne için sicil bildirimi | Bildirim gecikmeksizin yapılmalıdır | TTK m.964/3 |
| 8 | SGK, işveren ve emeklilik şirketiyle yazışma | Uyruk bilgisi ve Devlet katkısı durumu | 5510 m.4, m.60; 4632 ek m.1 |
Aile üyelerinin vatandaşlığına etkisi eş ve çocuklar rehberimizde, yatırımcının uğradığı zararın satıcıdan ve aracılardan istenmesi paranın geri alınması rehberimizde, yurt dışından dava takibi ise yurt dışındaki yatırımcı rehberimizde anlatılmıştır. İptal dosyasındaki belgelere erişim için bilgi edinme ve KVKK başvuru dilekçesi örneğimizi kullanabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- İptalden sonra eskisi gibi çalışmaya devam etmek. Kanunda geçiş süresi yoktur; izinsiz çalışma sınır dışı sebebidir.
- Vatandaşken yapılan işlemleri geçersiz sanmak. İptal kararı vatandaş olarak yapılan işlemlere uygulanmaz.
- Bankaya bildirimde bulunmamak. Hesap iptal nedeniyle değil, güncellenmeyen kimlik bilgisi nedeniyle kısıtlanabilir.
- Tek ortaklı şirketin sicilini güncellememek. Tek ortağın vatandaşlığı tescil ve ilan edilen bir husustur.
- Taşınmaz sahibi şirketi gözden kaçırmak. Yatırımcının payı yüzde elli veya üzerindeyse Tapu Kanunu’nun 36. maddesi gündeme gelebilir.
- Teknenin bayrağını unutmak. Türk bayrağı çekme hakkının kaybı sicile gecikmeksizin bildirilmelidir.
- Davayı geç açmak. Hem tasfiyenin ertelenmesi hem de yürütmenin durdurulması, süresinde açılmış bir davaya bağlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Vatandaşlığım iptal edildi, işime devam edebilir miyim?
Çalışma izni olmadan devam edemezsiniz. Yabancıların çalışma izni olmaksızın çalışması ve çalıştırılması yasaktır (6735 m.6/2); izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-ğ). İptal işleminin yürütmesi durdurulursa, bu karar yürürlükte kaldığı sürece vatandaş olarak çalışmaya devam edebilirsiniz.
Vatandaşken yaptığım işlemler geçersiz mi olur?
Hayır. İptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve vatandaş olarak yapılmış işlemler hakkında uygulanmaz (5901 m.32; Yönetmelik m.58/1).
Şirketimdeki paylarım ne olur?
Pay sahipliğiniz devam eder; Türk Ticaret Kanunu pay sahipliğini vatandaşlığa bağlamaz. Kararda malların tasfiyesi öngörülmüşse 33. maddenin kapsamı kararın metninden okunmalıdır; dava açılırsa tasfiye dava sonuna bırakılır.
Şirketimin müdürü veya yönetim kurulu üyesi olarak kalabilir miyim?
Görev ve temsil yetkisi kendiliğinden sona ermez; Kanunun bugünkü metni bu görevler için vatandaşlık aramaz (TTK m.370; m.628 mülga). Ancak görevi fiilen yürütmeniz çalışma izni bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Tek ortaklı şirketimde ne yapmalıyım?
Tek ortağın vatandaşlığı tescil ve ilan edilir (TTK m.338/2, m.574/2) ve tescil edilmiş hususlardaki değişiklik de tescil olunur (TTK m.31). Sicil kaydının güncellenmesi gerekir.
Şirketimin taşınmazları etkilenir mi?
Payınız yüzde elli veya üzerindeyse şirket, Tapu Kanunu’nun 36. maddesindeki yabancı sermayeli şirket rejimine girebilir. Mevcut taşınmazlar bakımından durum Kanunda açıkça düzenlenmemiştir; yeni edinimlerde bu rejim uygulanır.
Banka hesabım kapatılır mı?
İptal kararı hesabı kendiliğinden kapatmaz. Ancak banka kimlik tespitini yabancılara ilişkin belgelerle güncellemek zorundadır; teyit yapılamazsa iş ilişkisi sona erdirilebilir (Tedbirler Yönetmeliği m.6, m.22). Pasaportunuz ve varsa ikamet izninizle bankaya yazılı başvurun.
Hesaplarıma bloke konulabilir mi?
Yalnız iptal kararı gerekçesiyle bloke konulmasının dayanağı yoktur. El koyma ancak mahkeme veya yetkili merci kararıyla mümkündür; ceza soruşturmasında dayanak CMK m.128’dir.
Vatandaşken ödediğim SGK primleri yanar mı?
Hayır. Vatandaşken ödenen primler geçerli olarak oluşmuştur (Yönetmelik m.58/1). Çalışma izniyle çalışmaya devam ederseniz yabancı sigortalı olarak bildirilirsiniz (5510 m.4/2-c).
Genel sağlık sigortam devam eder mi?
Oturma izniniz varsa ve yabancı bir ülke mevzuatına göre sigortalı değilseniz genel sağlık sigortalısı sayılabilirsiniz; Türkiye’de bir yıldan kısa süreyle yerleşik olanlar bu kapsamda değildir (5510 m.60/1-d).
BES Devlet katkım ne olur?
Devlet katkısı yalnız Türk vatandaşları ve 5901 m.28 kapsamındaki katılımcılar için hesaplanır (4632 ek m.1). İptalden sonra ödenen katkı paylarına Devlet katkısı hesaplanmaz. Önceden hak kazanılan tutarlar için emeklilik şirketinden yazılı işlem isteyin.
Vergi mükellefiyetim değişir mi?
Türkiye’de yerleşmiş olmaya devam ettiğiniz sürece değişmez; tam mükellefiyet vatandaşlığa değil yerleşmeye bağlıdır (GVK m.3, m.4).
Türk bayraklı teknem ne olur?
Yalnız Türk vatandaşının malik olduğu gemi Türk gemisidir (TTK m.940/2). Bayrak çekme hakkının kaybı gecikmeksizin sicile bildirilir; ipotek varsa silinme alacaklının onayına bağlıdır (TTK m.964, m.965).
Mavi karttan yararlanabilir miyim?
Hayır. Mavi kart hakları yalnız doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığını kaybedenler ve altsoyları içindir (5901 m.28).
Memur veya avukatsam ne olur?
Türk vatandaşlığı memurluk ve avukatlık için devam şartıdır; memurluk sona erer (657 m.48/A-1, m.98/b), avukat için levhadan silinme gündeme gelir (1136 m.3/a, m.72). Yürütmenin durdurulması kararı, yürürlükte kaldığı sürece bu sonuçları önler.
İlgili Rehberler
- Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi (küme rehberi)
- Yatırım Yoluyla Alınan Vatandaşlık İptal Edildi veya Geri Alındı: Ne Yapmalı?
- Vatandaşlığın İptaline Karşı Danıştay Dava Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
- Yürütmeyi Durdurma Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği
- Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Türkiye’de Kalabilir mi? İkamet İzni ve Sınır Dışı
- Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcının Taşınmazları ve Malların Tasfiyesi
- Mevduat, Devlet Tahvili, Fon ve BES Yoluyla Alınan Vatandaşlığın İptali
- Yatırımcının Vatandaşlığı İptal Edildi: Eş ve Çocuklar Ne Olur?
- Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Parasını Nasıl Geri Alır?
- Kontrol Değerleme Raporuna Erişim: Bilgi Edinme ve KVKK Başvuru Dilekçesi
- Kimlik Tespiti ve Müşterini Tanı İlkesi (MASAK)
- Sınır Dışı Etme (Deport) Kararı ve İtiraz
- Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının nüfus kaydı, kimlik kartı, pasaportu ve yabancı kimlik numarası
İşinizi, şirketinizi ve hesaplarınızı birlikte koruyalım
İptal davası ve yürütmenin durdurulması, çalışma ve ikamet izni, şirket sicili, banka ve SGK yazışmaları için dosyanızı birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

