Vatandaşlığı İptal Edilen veya Geri Alınan Yatırımcı Türkiye’de Kalabilir mi? 2026 — İkamet İzni, Valiliğe Başvuru, Sınır Dışı, Giriş Yasağı ve Vatansızlık (6458 m.22, 31, 34, 50, 53, 54; 5901 m.33)

Yatırım yoluyla kazandığı Türk vatandaşlığı iptal edilen veya geri alınan kişi, kararın hüküm doğurduğu tarihten itibaren yabancıdır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 33. maddesine göre vatandaşlığı iptal edilenler hakkında 5683 sayılı Kanun hükümleri uygulanır; bu kanuna yapılan atıflar bugün 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na yapılmış sayılır (6458 m.122). Yani Türkiye’de kalış, ikamet izni, giriş yasağı ve sınır dışı etme artık 6458 sayılı Kanun’a göre yürür. Kanunda, vatandaşlığı iptal edilen kişinin Türkiye’deki kalışına özgü bir geçiş hükmü yoktur. Bu yüzden ilk haftalarda yapılacak doğru başvuru belirleyicidir. İkamet izni başvurusu kural olarak yurt dışındaki konsolosluklara yapılır; Kanun bazı hâllerde valiliğe başvuruya istisnai olarak izin verir (m.22). Taşınmaz sahibi olmak, yatırım yapmak, ticari bağlantı veya Türk vatandaşı bir eş, kısa dönem veya aile ikamet izni için dayanak olabilir (m.31, m.34). Millî güvenlik gerekçesiyle geri almada ise kamu düzeni ve kamu güvenliği bakımından sakıncalı görülenlere vize ve ikamet izni verilmemesi ile sınır dışı etme riski öne çıkar (m.15, m.32, m.54). Sınır dışı etme kararına karşı yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir ve bu süre içinde ya da dava sürerken kişi sınır dışı edilmez (m.53/3).

Kısa Cevap: Vatandaşlığım İptal Edildi, Türkiye’de Kalabilir miyim?

Kalabilirsiniz; ancak artık Türk vatandaşı olarak değil, yabancı olarak ve 6458 sayılı Kanun’un şartlarına uyarak. Aşağıdaki sekiz madde, yazının özetidir.

1. Statünüz değişti. İptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 m.32). O tarihten sonra kalışınız 6458 sayılı Kanun’a tabidir (5901 m.33; 6458 m.122).
2. Kanunda geçiş hükmü yok. Vatandaşlığı iptal edilen kişiye kendiliğinden tanınan bir kalış süresi Kanunda düzenlenmemiştir; durumunuzu gecikmeden düzene sokmanız gerekir.
3. Başvuru yeri önemlidir. İkamet izni kural olarak konsolosluktan istenir (m.21); Türkiye’den ayrılmanın makul veya mümkün olmadığı durumlar gibi istisnalarda valiliğe başvurulabilir (m.22).
4. Dayanak bulmak mümkündür. Taşınmaz sahipliği, yatırım, ticari bağlantı veya Türk vatandaşı eş; kısa dönem veya aile ikamet izni için dayanak olabilir (m.31, m.34).
5. Geri almada risk yüksektir. Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülenlere vize ve ikamet izni verilmez; bu kişiler hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (m.15, m.32, m.54).
6. Sınır dışında süre yedi gündür. Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulur; süre içinde ve dava sürerken sınır dışı edilmezsiniz (m.53/3).
7. Aile üyeleri ayrı değerlendirilir. Vatandaşlığı iptal edilmeyen eş ve çocuklar Türk vatandaşı olarak kalır; iptal edilenler ikamet iznine ihtiyaç duyar.
8. Vatansız kalma ihtimali ayrıca düşünülmelidir. Önceki vatandaşlığınızı kaybettiyseniz Vatansız Kişi Kimlik Belgesi gündeme gelir (m.50).

Hukuki Durum: Karar Tarihinden İtibaren Yabancısınız

5901 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre iptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır. Aynı Kanun’un 33. maddesi, vatandaşlığı iptal edilenler hakkında 15/7/1950 tarihli ve 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağını söyler. 5683 sayılı Kanun, 6458 sayılı Kanun’un 124. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. 6458 sayılı Kanun’un 122. maddesine göre diğer mevzuatta 5683 sayılı Kanun’a yapılmış olan atıflar 6458 sayılı Kanun’a yapılmış sayılır.

Bu iki hükmün birlikte anlamı şudur: vatandaşlığı iptal edilen kişi, karar tarihinden sonra Türkiye’de bir yabancı olarak bulunur. Türkiye’ye giriş, vize, ikamet izni, çalışma, giriş yasağı ve sınır dışı etme bakımından 6458 sayılı Kanun’daki kurallar uygulanır. Türk kimlik kartı ve Türk pasaportu Türk vatandaşlığına bağlı belgeler olduğundan, karar sonrasındaki giriş ve çıkışlarda yabancı pasaportun kullanılması gerekir. Yabancı pasaportunuzun geçerli olup olmadığı bu yüzden ilk kontrol edilecek hususlardandır.

Geçmişe ilişkin bir güvence de vardır. Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 58. maddesine göre vatandaşlığın kazanıldığı tarih ile iptal tarihi arasında Türk vatandaşı olarak yapılmış işlemler hakkında iptal kararı uygulanmaz. Bu hüküm ile iptalin karar tarihinden itibaren hüküm ifade etmesi (m.32) birlikte düşünüldüğünde, vatandaşken Türkiye’de bulunmanın ve çalışmanın sonradan “izinsiz kalış” veya “izinsiz çalışma” sayılmaması gerekir. Taşınmazlar bakımından sonuçlar vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının taşınmazları rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

İptal ile Geri Alma Arasındaki Fark: Kalış Bakımından

İçişleri Bakanlığının 21 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre yatırım yoluyla vatandaşlık dosyalarında 1.150 yatırımcı ve aileleriyle birlikte 5.391 kişinin vatandaşlığı iptal edilmiş; millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından sakınca bildirilen 263 yatırımcı ve aileleriyle birlikte 743 kişinin vatandaşlık kararı ise geri alınmıştır. İptal 5901 sayılı Kanun’un 31. maddesine, geri alma 40. maddesine dayanır. Bu ayrım Türkiye’de kalış bakımından büyük fark yaratır.

31. maddeye göre iptal edilen yatırımcı, çoğu dosyada uygunluk belgesine veya değerleme raporuna ilişkin bir tespit nedeniyle vatandaşlığını kaybetmiştir. Bu kişi hakkında kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından bir değerlendirme bulunmayabilir. Millî güvenlik gerekçesiyle 40. maddeye göre geri alma yapılan kişi hakkında ise idarenin elinde bu yönde bir değerlendirme vardır. 6458 sayılı Kanun’un 15. maddesine göre kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülenlere vize verilmez. Kısa dönem ikamet izni için 7. madde kapsamına girmemek şartı aranır ve 7. madde 15. maddenin birinci fıkrasındaki yabancılara atıf yapar (m.32/1-b). Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturanlar hakkında ise sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-d).

Geri alma dosyalarında bu yüzden iki dava birlikte düşünülmelidir: geri alma kararına karşı Danıştay’daki dava ve olası bir sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesindeki dava. Geri alma kararına karşı kullanılacak hususlar dava dilekçesi örneğimizdeki millî güvenlik bölümünde yer almaktadır.

Geçiş Dönemi: Kanunda Özel Bir Hüküm Yok

6458 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur. Kanun, doksan güne kadar vizeyle veya vizeden muaf olarak gelenleri vize süresi veya vize muafiyeti süresince ikamet izninden muaf tutar (m.20/1-a). Vatandaşlığı iptal edilen kişi ise Türkiye’ye vizeyle gelmemiştir; Türkiye’de Türk vatandaşı olarak bulunurken yabancı statüsüne geçmiştir. Kanunda bu duruma özgü bir geçiş hükmü bulunmamaktadır.

Bu boşluk iki şekilde okunabilir. Bir görüşe göre kişinin yasal kalışı karar tarihinde sona erer ve derhâl ikamet izni almalı ya da Türkiye’den çıkmalıdır. Diğer görüşe göre, kişinin iradesi dışında oluşan bu durumda makul bir süre içinde başvuru yapılması yeterlidir. Kanunda açık hüküm bulunmadığından ihtiyatlı olan, kararı öğrenir öğrenmez ikamet izni başvurusunu hazırlamak ve bunu belgeyle ispatlanabilir şekilde yapmaktır. Bu, ileride “ikamet izni ihlali” iddiasına karşı en güçlü savunmadır.

İkamet izni başvurusu kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluklara yapılır (m.21/1). Kanun, bazı hâllerde başvurunun istisnai olarak valiliklere de yapılabilmesine izin verir (m.22). Vatandaşlığı iptal edilen kişi için en önemli istisnalar, yabancının Türkiye’den ayrılmasının makul veya mümkün olmadığı durumlar ile adli veya idari makamların kararları ya da talepleridir. Hangi istisnanın uygulanacağı dosyaya ve valilik uygulamasına göre değişir.

Hangi İkamet İzni? Yatırımcı İçin Seçenekler

6458 sayılı Kanun altı ikamet izni türü sayar: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni (m.30). Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcı için en çok gündeme gelenler kısa dönem ve aile ikamet izinleridir. Kısa dönem ikamet izni verilebilecek yabancılar arasında Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar, ticari bağlantı veya iş kuracaklar ve Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi ve çocukları sayılmıştır (m.31/1-b, c, j).

Taşınmaza dayalı ikamet izninde dikkat edilecek nokta, iptal kararında malların tasfiyesinin istenip istenmediğidir. Tasfiye istenmişse taşınmaz bir yıl içinde elden çıkarılacağından, buna dayalı ikamet izni kalıcı bir çözüm olmayabilir. Kararda tasfiye ibaresi yoksa veya karara karşı dava açılarak tasfiye dava sonuna bırakılmışsa (5901 m.33/2), taşınmaz ikamet izni için güçlü bir dayanaktır. Tasfiyenin ayrıntıları taşınmazlar rehberimizde anlatılmıştır.

Kısa Dönem İkamet İzninin Şartları ve Ret Sebepleri

Kısa dönem ikamet izni için 6458 sayılı Kanun’un 32. maddesi beş şart arar: 31. maddedeki gerekçelerden birini ileri sürerek talepte bulunmak ve buna ilişkin bilgi ve belgeleri sunmak, 7. madde kapsamına girmemek, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak, istenmesi hâlinde vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş adli sicil kaydını sunmak ve Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek.

33. madde ise kısa dönem ikamet izninin verilmeyeceği, verilmişse iptal edileceği ve süresi bitenlerin uzatılmayacağı hâlleri sayar: 32. maddedeki şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi ya da ortadan kalkması, ikamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi ve hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması.

İkamet izni başvurusunun reddine ilişkin işlemler ilgiliye tebliğ edilir (m.21/6). Ret kararına karşı idari yargı yolu açıktır. Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi veya iznin iptali kararlarına karşı açılan davalarda, savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır ve duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır (m.31/7). İkamet izninin iptali konusunun genel çerçevesi için ikamet izninin iptali rehberimize bakabilirsiniz.

Aile Üyeleri: Kimin Statüsü Ne Olur?

Vatandaşlığın iptali aile üyelerini aynı şekilde etkilemez. 5901 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre iptal kararı ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır. Yönetmelik’in 58. maddesinin ikinci fıkrasına göre ise iptal kararı, Türk vatandaşlığını kazanan kişinin vatandaşlığı kazandıktan sonra doğan çocuğuna ve evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşine tesir etmez. Bu ayrım, kimin ikamet iznine ihtiyaç duyacağını ve kimin destekleyici olabileceğini belirler.

Aile ikamet izni, Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Kanun’un 28. maddesi kapsamında olanların veya ikamet izinlerinden birine sahip olan yabancıların yabancı eşine ve kendisinin veya eşinin ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocuğuna, her defasında üç yılı aşmayacak şekilde verilebilir; süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz (m.34/1). Çocukların aile ikamet izninde, Türkiye dışında ortak velayeti bulunan anne veya babanın muvafakati aranır (m.34/3). Aile ikamet izinleri, on sekiz yaşına kadar, öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar (m.34/4).

Bir noktaya özellikle dikkat edilmelidir: Kanun aile ikamet iznini Türk vatandaşının yabancı eşine ve çocuklarına tanır. Türk vatandaşı bir çocuğun yabancı anne veya babası için 34. madde ayrıca bir aile ikamet izni öngörmez. Bu yüzden vatandaşlık kazanıldıktan sonra doğan ve Türk vatandaşı olarak kalan bir çocuk, ebeveyni için doğrudan aile ikamet izni dayanağı olmaz; ebeveyn kısa dönem ikamet izni gibi başka bir dayanak aramalıdır. Ancak böyle bir çocuğun varlığı, Türkiye’den ayrılmanın makul olmadığı iddiasını (m.22/1-b) ve sınır dışı etmede ölçülülük değerlendirmesini güçlendirir.

Çalışma ve Şirket: Yabancı Statüsünde İş Hayatı

Vatandaşken Türkiye’de çalışan veya kendi şirketinde görev yapan yatırımcı için en sık gözden kaçan risk çalışmadır. Yabancıların Türkiye’de çalışması çalışma iznine bağlıdır ve bu konu 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nda düzenlenmiştir. 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesine göre çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-ğ).

Vatandaşken başlamış bir iş ilişkisi, iptal kararıyla birlikte yabancı statüsünde devam eden bir çalışmaya dönüşür. Bu yüzden iptal kararını öğrenen yatırımcının, çalışma durumunu da gecikmeden gözden geçirmesi gerekir. Şirket ortaklığı tek başına çalışma sayılmayabilir; ancak şirkette yönetici olarak fiilen görev yapmak ayrıca değerlendirilmelidir. Yabancıların Türk şirketlerinde yönetim kurulu üyeliği ve müdürlüğü için yabancı yönetim kurulu üyesi ve şirket müdürü rehberimize bakabilirsiniz.

Sınır Dışı Etme Riski: Hangi Bentler Gündeme Gelir?

Türk vatandaşı sınır dışı edilemez; yabancı statüsüne dönen kişi ise 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesindeki hâllerde sınır dışı edilebilir. Sınır dışı etme kararı Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır ve gerekçeleriyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir (m.53/1-2). Vatandaşlığı iptal edilen veya geri alınan kişi bakımından en çok gündeme gelebilecek bentler aşağıdadır.

(c) bendi özellikle önemlidir. Vatandaşlığı uygunluk belgesine veya değerleme raporuna ilişkin bir tespit nedeniyle iptal edilen yatırımcı hakkında idarenin bu bende dayanması düşünülebilir. Ancak bent metni “Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemleri” sayar; vatandaşlık başvurusu bu işlemler arasında yer almaz. Ayrıca vatandaşlığın iptali, ilgilinin kendi yalan beyanını veya gizlemesini arar (5901 m.31); bu şartın kendisi davada tartışma konusudur. Bu yüzden (c) bendine dayanan bir sınır dışı kararına karşı bentteki işlem türlerinin sınırlı sayıldığı savunulabilir.

Sınır Dışı Kararına Karşı Dava: Yedi Gün

Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Başvurular, dosyanın tekemmülünden itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır ve mahkemenin bu konuda verdiği karar kesindir. En önemli güvence ise şudur: yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (m.53/3).

Bu yedi günlük süre, vatandaşlık iptaline karşı Danıştay’da açılacak davanın 60 günlük süresinden çok daha kısadır ve karıştırılmamalıdır. İki dava farklı işlemlere karşı, farklı mahkemelerde açılır. Danıştay’daki dava vatandaşlığın iptaline, idare mahkemesindeki dava ise sınır dışı etme kararına yöneliktir.

54. madde kapsamında olsalar dahi, sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler ve bazı diğer kişiler hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz (m.55/1). Bu değerlendirme herkes için ayrı yapılır (m.55/2). Ayrıntılar için sınır dışı edilemeyecek yabancılar rehberimize, dilekçe için sınır dışı kararına karşı dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Sınır dışı etme kararı alınanlara, kararda belirtilmek kaydıyla, Türkiye’yi terk edebilmeleri için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır. Ancak kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, sahte belge kullananlara veya kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz (m.56/1). Bu kişiler hakkında valilik tarafından idari gözetim kararı alınabilir veya idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilebilir (m.57/2).

Giriş Yasağı ve Yurt Dışından Dönüş

Yatırımcıların önemli bir kısmı iptal kararı verildiğinde yurt dışındadır. Bu kişiler artık Türkiye’ye yabancı olarak gireceğinden, vize veya vize muafiyeti gerekir. Türkiye’de doksan güne kadar kalacak yabancılar, vatandaşı oldukları veya yasal olarak bulundukları ülkedeki konsolosluklardan vize alarak gelirler; vizenin veya vize muafiyetinin sağladığı kalış süresi her yüz seksen günde doksan günü geçemez (m.11/1). Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalarla ya da Cumhurbaşkanı kararıyla vizeden muaf tutulan ülkelerin vatandaşları ile giriş tarihinde geçerli ikamet veya çalışma izni bulunanlardan vize aranmaz (m.12/1).

Türkiye’ye giriş yasağı ise iki şekilde gündeme gelir. Genel Müdürlük, kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancıların ülkeye girişini yasaklayabilir (m.9/1). Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların girişi de yasaklanır (m.9/2). Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir (m.9/3). Terke davet edilip süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir (m.9/5). Genel Müdürlük giriş yasağını kaldırabilir veya yasak saklı kalmak kaydıyla belirli bir süre için girişe izin verebilir (m.9/6). Giriş yasakları ve tahdit kodlarına itiraz için giriş yasağı ve tahdit kodları rehberimize bakabilirsiniz.

Pasaportu, vizesi veya ikamet izni olmayanlar ile vize, vize muafiyeti veya ikamet izni süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün süreli pasaportu olmayanlar kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınır ve Türkiye’ye girişlerine izin verilmez (m.7/1). Yurt dışındaki yatırımcının dönüş planını yabancı pasaportunun süresine göre yapması bu yüzden zorunludur.

Vatansız Kalırsanız: Vatansız Kişi Kimlik Belgesi

Bazı ülkeler, vatandaşlarının başka bir ülke vatandaşlığını kazanmasını kendi vatandaşlıklarının kaybı sebebi sayar. Türk vatandaşlığını kazanırken önceki vatandaşlığını kaybeden bir yatırımcının Türk vatandaşlığı iptal edildiğinde, hiçbir devletle vatandaşlık bağı kalmayabilir. 6458 sayılı Kanun vatansız kişiyi, hiçbir devlete vatandaşlık bağıyla bağlı bulunmayan ve yabancı sayılan kişi olarak tanımlar (m.3/1-ş).

Vatansızlığın tespiti Genel Müdürlükçe yapılır ve vatansız kişilere Türkiye’de yasal olarak ikamet edebilme hakkı sağlayan Vatansız Kişi Kimlik Belgesi düzenlenir; başka ülkeler tarafından vatansız kişi işlemi görenler bu haktan yararlandırılmaz (m.50/1). Belge Genel Müdürlüğün uygun görüşü alınarak valiliklerce düzenlenir, hiçbir harca tabi değildir, ikamet izni yerine geçer ve iki yılda bir yenilenir (m.50/2). Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri ikamet izninden muaftır (m.20/1-b). Seyahat için ise Pasaport Kanunu’nun 18. maddesi, tabiiyetsiz bulunan kişilere İçişleri Bakanlığının kararıyla “yabancılara mahsus” damgalı pasaport verilmesine imkân tanır; bu pasaportun sahipleri Türkiye’ye girişte vizeden muaftır (6458 m.12/1-c).

Vatansızlık, iptal davasında da ağırlığı olan bir husustur. İptal kararının kişiyi hiçbir devletin vatandaşı olmayan bir duruma düşürmesi, telafisi güç zarar ve ölçülülük bakımından yürütmenin durdurulması talebinde ayrıca vurgulanmalıdır (İYUK m.27/2).

Danıştay Davası ile Kalış Arasındaki Bağ

Kalış sorununun kalıcı çözümü, iptal kararının ortadan kalkmasıdır. Danıştay’da açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verilirse, iptal kararının uygulanması durur ve dava sonuna kadar vatandaşlık statüsü fiilen devam eder. Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartları birlikte aranır (İYUK m.27/2). Türkiye’de kalışın belirsizleşmesi, çocukların eğitimi, işin ve gelirin kesintiye uğraması bu zarar kalemlerinin başında gelir.

Yürütmenin durdurulması istemi reddedilirse veya karar beklenirken, ikamet izni başvurusu paralel olarak yürütülmelidir. İki süreç birbirini dışlamaz. Dava kazanılırsa vatandaşlık geri gelir ve ikamet izni ihtiyacı kalmaz; dava kaybedilirse kişi zaten düzenli bir kalış statüsüne sahip olur. Danıştay davasının ayrıntıları için yatırım yoluyla vatandaşlığın iptali rehberimize, dilekçe için Danıştay dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

İlk 15 Gün İçin Yol Haritası

1. Kararı ve tarihleri sabitleyin. Karar tarihini, tebliğ tarihini ve kararın 31. maddeye mi 40. maddeye mi dayandığını belirleyin.
2. Yabancı pasaportunuzu kontrol edin. Geçerlilik süresini ve önceki vatandaşlığınızın devam edip etmediğini teyit edin; vatansız kalma ihtimali varsa bunu belgeleyin.
3. Çalışma durumunuzu gözden geçirin. Çalışma izni olmadan çalışmaya devam etmeyin; şirketteki göreviniz için çalışma izni gerekip gerekmediğini değerlendirin.
4. İkamet izni dayanağınızı seçin. Taşınmaz, ticari bağlantı, yatırım veya Türk vatandaşı eş; hangisinin dosyanıza uygun olduğunu belirleyin.
5. Başvuruyu yapın ve belgeleyin. Başvurunun yapıldığı tarihi gösteren belgeyi saklayın; dilekçede haklarınızı saklı tuttuğunuzu yazın.
6. Aile üyelerini ayrı ayrı listeleyin. Kimin vatandaşlığı iptal edildi, kim Türk vatandaşı olarak kaldı; çocukların okul durumu için aile ikamet iznini planlayın.
7. Danıştay davasını hazırlayın. 60 günlük süre içinde dava açın ve yürütmenin durdurulmasını kalışa ilişkin somut zararlarla destekleyin.
8. Sınır dışı kararına hazırlıklı olun. Böyle bir karar tebliğ edilirse yedi günlük süreyi kaçırmayın; tebligat adresinizin güncel olduğundan emin olun.

Sık Yapılan Hatalar

• Türk pasaportuyla seyahate devam etmek. Karar sonrasında giriş ve çıkışlarda yabancı pasaport kullanılmalıdır.
• İkamet izni başvurusunu davanın sonucuna bırakmak. Dava yıllar sürebilir; bu süre boyunca düzensiz kalış sınır dışı riskini artırır.
• İzinsiz çalışmaya devam etmek. Çalışma izni olmadan çalışmak, başlı başına sınır dışı sebebidir (6458 m.54/1-ğ).
• Yedi günlük süreyi 60 gün sanmak. Sınır dışı etme kararına karşı süre tebliğden itibaren yedi gündür (6458 m.53/3).
• Bütün aileyi aynı statüde saymak. Sonradan doğan çocuk ile evlenme yoluyla vatandaşlık kazanan eş Türk vatandaşı olarak kalır.
• Vatansızlığı fark etmemek. Önceki vatandaşlığını kaybetmiş kişi için Vatansız Kişi Kimlik Belgesi yolu ayrıca değerlendirilmelidir.
• Tasfiye kararını hesaba katmamak. Taşınmaza dayalı ikamet izni, taşınmazın tasfiyesi gerekiyorsa kalıcı çözüm olmayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vatandaşlığım iptal edildi, Türkiye’de kalabilir miyim?

Kalabilirsiniz; ancak yabancı statüsünde ve 6458 sayılı Kanun’un şartlarına uyarak. İptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve kalışınız artık 6458 sayılı Kanun’a tabidir (5901 m.32, m.33; 6458 m.122).

İptal kararından sonra ne kadar süre içinde ikamet izni almalıyım?

Kanunda vatandaşlığı iptal edilen kişiye özgü bir geçiş süresi yoktur. İhtiyatlı olan, kararı öğrenir öğrenmez başvuruyu hazırlamak ve başvuru tarihini belgelemektir.

İkamet izni başvurusunu Türkiye’den yapabilir miyim?

Başvuru kural olarak konsolosluğa yapılır (6458 m.21/1). Türkiye’den ayrılmanın makul veya mümkün olmadığı durumlar gibi Kanunda sayılan istisnalarda valiliğe başvurulabilir (m.22).

Hangi ikamet iznine başvurabilirim?

Türkiye’de taşınmazınız varsa, ticari bağlantınız varsa veya Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsamda yatırım yapacaksanız kısa dönem ikamet izni; Türk vatandaşı eşiniz varsa aile ikamet izni gündeme gelir (6458 m.31, m.34).

Millî güvenlik gerekçesiyle vatandaşlığım geri alındı, ikamet izni alabilir miyim?

Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülenlere vize verilmez ve kısa dönem ikamet izninde 7. madde kapsamına girmemek şartı aranır (6458 m.15, m.32/1-b). Bu dosyalarda geri alma kararına karşı dava ve olası sınır dışı kararına karşı yargı yolu birlikte planlanmalıdır.

Sınır dışı edilir miyim?

Ancak 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesindeki hâllerden biri varsa. Karar tebliğ edilirse yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilirsiniz; süre içinde ve dava sürerken sınır dışı edilmezsiniz (m.53/3).

Çocuklarım okula devam edebilir mi?

Vatandaşlığı iptal edilen çocuklar aile ikamet izni alabilir; bu izin on sekiz yaşına kadar öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar (6458 m.34/4).

Vatandaşlık kazandıktan sonra doğan çocuğum ne olur?

İptal kararı, vatandaşlık kazanıldıktan sonra doğan çocuğa tesir etmez (Yönetmelik m.58/2); çocuk Türk vatandaşı olarak kalır. Ancak Kanun Türk vatandaşı çocuğun yabancı ebeveynine 34. madde kapsamında ayrıca aile ikamet izni öngörmez.

Şirketimde çalışmaya devam edebilir miyim?

Yabancı statüsünde çalışmak çalışma iznine bağlıdır; çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-ğ).

Önceki vatandaşlığımı kaybetmiştim, ne olacak?

Vatansız kalırsanız Genel Müdürlük vatansızlığı tespit eder ve ikamet izni yerine geçen Vatansız Kişi Kimlik Belgesi düzenlenir (6458 m.50). Seyahat için “yabancılara mahsus” damgalı pasaport gündeme gelebilir (5682 m.18).

Yurt dışındayken vatandaşlığım iptal edildi, Türkiye’ye nasıl dönerim?

Yabancı pasaportunuzla, vize veya vize muafiyeti kapsamında ya da geçerli ikamet izniyle girebilirsiniz (6458 m.11, m.12). Hakkınızda giriş yasağı varsa önce bu yasağa karşı başvuru yapılmalıdır (m.9).

Danıştay yürütmeyi durdurursa ikamet iznine ihtiyacım kalır mı?

Yürütmenin durdurulması kararıyla iptal işleminin uygulanması durur ve dava sonuna kadar vatandaşlık statüsü fiilen devam eder. Bu durumda ikamet izni ihtiyacı ortadan kalkar; karar kaldırılırsa durum yeniden değerlendirilir.

İlgili Rehberler

• Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi (küme rehberi)
• Vatandaşlık İçin Alınan Ev 3 Yıl Dolmadan Satılabilir mi?
• Yatırımcının Vatandaşlığı İptal Edildi: Eş ve Çocuklar Ne Olur?
• Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Parasını Nasıl Geri Alır?
• Sahte Ekspertiz Soruşturması: Yatırımcı Şüpheli mi, Mağdur mu?
• Yatırım Yoluyla Alınan Vatandaşlık İptal Edildi veya Geri Alındı: Ne Yapmalı?
• Vatandaşlığın İptaline Karşı Danıştay Dava Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
• Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcının Taşınmazları Ne Olur?
• Vatandaşlık Başvurusu Reddedildi: İkamet İznim İptal Edilir mi?
• İkamet İzninin İptali
• Deport Kararına İtiraz: 7 Günlük Dava Süresi
• Sınır Dışı Kararına Karşı Dava Dilekçesi Örneği
• Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar (6458 m.55)
• Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları: İtiraz Yolu
• Yabancı Türk Şirketinde Yönetim Kurulu Üyesi veya Müdür Olabilir mi?
• Yabancılar Hukuku Rehberi
• İptal Edilen Türk Vatandaşlığı Yeniden Alınabilir mi?
• Yurt Dışındaki Yatırımcı Vatandaşlık İptali Davasını Nasıl Takip Eder?
• Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının işi, şirketi, banka hesapları ve sigortası ne olur?
• Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının nüfus kaydı, kimlik kartı, pasaportu ve yabancı kimlik numarası