Yatırımcının Vatandaşlığı İptal Edildi: Eş ve Çocuklar Ne Olur? 2026 — Birlikte Kazananlar, Sonradan Doğan Çocuk, Evlilikle Vatandaş Olan Eş, Ergin Çocuk ve Dava Hakkı (5901 m.7, 12, 16, 20, 32; Yönetmelik m.58)

Yatırım yoluyla vatandaşlık çoğu zaman bir aile başvurusudur: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesi, yatırımcıyla birlikte onun yabancı eşine ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğuna da vatandaşlık imkânı tanır. Bu yüzden yatırımcının vatandaşlığı iptal edildiğinde ilk soru, ailedeki her kişinin ne olacağıdır. Kanunun cevabı tek değildir. İptal kararı, ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır (m.32). Ancak Yönetmelik iki önemli istisna getirir: iptal kararı, yatırımcının vatandaşlığı kazandıktan sonra doğan çocuğuna ve evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşine tesir etmez (Yönetmelik m.58/2). Türk vatandaşı babadan veya anadan evlilik birliği içinde doğan çocuk doğumla Türk vatandaşıdır ve doğumla kazanılan vatandaşlık doğum anından itibaren hüküm ifade eder (5901 m.6, m.7). Anayasa da Türk babanın veya Türk ananın çocuğunun Türk olduğunu söyler (Anayasa m.66). Bu yazı; ailedeki her kişinin durumunu, ergin olmuş çocukları, vatansızlık riskini, millî güvenlik gerekçesiyle geri almada farklılaşan tabloyu ve aile üyelerinin kendi adlarına nasıl dava açacağını madde madde anlatır. Eş ve çocuklar için hazırlanmış ayrı bir dava dilekçesi örneğini buradan indirebilirsiniz.

Kısa Cevap: Ailede Kim Etkilenir, Kim Etkilenmez?

Ailedeki her kişinin vatandaşlığı, onu nasıl kazandığına bağlıdır. Aşağıdaki sekiz madde, yazının özetidir.

1. Yatırımcıyla birlikte kazanan eş etkilenir. İptal kararı, ilgili kişiye bağlı olarak vatandaşlık kazanan eşe de uygulanır (5901 m.32).
2. Yatırımcıyla birlikte kazanan çocuk etkilenir. Aynı kural, yatırımcıya bağlı olarak vatandaşlık kazanan çocuklar için de geçerlidir (m.32).
3. Sonradan doğan çocuk etkilenmez. İptal kararı, yatırımcının vatandaşlığı kazandıktan sonra doğan çocuğuna tesir etmez (Yönetmelik m.58/2). Bu çocuk Türk vatandaşı babadan veya anadan doğduğu için doğumla Türk vatandaşıdır (5901 m.7).
4. Evlilikle vatandaş olan eş etkilenmez. Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşe iptal kararı tesir etmez (Yönetmelik m.58/2).
5. Ergin olmak sonucu değiştirmez. Yatırımcıyla birlikte vatandaşlık kazanıp sonradan ergin olan çocuk da 32. madde kapsamındadır; ancak kendi adına dava açma ve kendi zararlarını ileri sürme hakkı vardır.
6. Geri almada tablo farklıdır. 32. madde iptal için yazılmıştır; 40. maddeye göre geri almada aile üyelerine uygulama için Kanunda ayrı bir hüküm yoktur.
7. Her aile üyesi davacı olmalıdır. Etkilenen her kişi kendi adına davacı olarak gösterilmelidir; çocuklar kanuni temsilcileri aracılığıyla temsil edilir (TMK m.342).
8. Türk vatandaşı olarak kalan üyeler ailenin dayanağıdır. Vatandaşlığı devam eden eş, diğer aile üyelerine aile ikamet izni için destekleyici olabilir (6458 m.34).

Aile Üyeleri Vatandaşlığı Nasıl Kazanmıştı?

Bir aile üyesinin iptalden etkilenip etkilenmeyeceğini anlamak için önce vatandaşlığı hangi yolla kazandığına bakmak gerekir. Türk vatandaşlığı doğumla veya sonradan kazanılır (5901 m.5). Doğumla kazanılan vatandaşlık soy bağı veya doğum yeri esasına göre kendiliğinden kazanılır ve doğum anından itibaren hüküm ifade eder (m.6). Sonradan kazanılan vatandaşlık ise yetkili makam kararı, evlat edinilme veya seçme hakkının kullanılmasıyla gerçekleşir (m.9).

Yatırım yoluyla vatandaşlık, yetkili makam kararıyla sonradan kazanılan vatandaşlıktır. 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikamet izni veya Turkuaz Kart sahibi yatırımcılarla birlikte “bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu”nu da vatandaşlık kazanabilecekler arasında sayar. Kanun’un genel kuralına göre yetkili makam kararıyla Türk vatandaşlığının kazanılması eşin vatandaşlığına tesir etmez; ana veya babanın velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakat etmesi hâlinde Türk vatandaşlığını kazanır ve vatandaşlığı birlikte kazanan ana ve babanın çocukları da Türk vatandaşlığını kazanır (m.20/2). Ana veya babanın vatandaşlığı kazandığı tarihte onlarla birlikte işlem görmeyen çocuklar ise ergin olduktan sonra başvurdukları takdirde genel hükümlere tabidir (m.20/3).

Temel Kural: İptal, Bağlı Olarak Kazananlara da Uygulanır

5901 sayılı Kanun’un 32. maddesi kısa ve açıktır: iptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır. Yönetmelik’in 58. maddesinin birinci fıkrası aynı kuralı tekrarlar ve iptal kararının, ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuğu hakkında da hüküm ifade ettiğini belirtir.

Hükmün kilit ifadesi “ilgili kişiye bağlı olarak” ibaresidir. Yatırımcıyla birlikte, onun yatırımına dayanarak vatandaşlık kazanan eş ve çocuklar bu kapsamdadır. Bu kişilerin kendilerine yüklenebilecek bir yalan beyan veya gizleme bulunmasa bile iptal kararı onlara da uygulanır. Kanunun bu tercihi, aile üyelerinin vatandaşlığının yatırımcının vatandaşlığına bağlı olarak kurulmuş olmasından kaynaklanır.

Aynı fıkra bir güvence de içerir: Türk vatandaşlığını kazanma tarihi ile kararın iptal edildiği tarih arasında Türk vatandaşı olarak yapılmış olan işlemler hakkında iptal kararı uygulanmaz (Yönetmelik m.58/1). Aile üyelerinin vatandaşken yaptığı evlilikler, aldıkları diplomalar, kurdukları şirketler ve yaptıkları diğer hukuki işlemler, sırf vatandaşlık iptal edildiği için geçersiz hâle gelmez.

İki İstisna: Sonradan Doğan Çocuk ve Evlilikle Vatandaş Olan Eş

Yönetmelik’in 58. maddesinin ikinci fıkrasına göre iptal kararı, Türk vatandaşlığını kazanan kişinin Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra doğan çocuğuna ve evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşine tesir etmez. Bu iki istisna, Kanun’un genel sistemiyle de uyumludur.

Sonradan doğan çocuk

Yatırımcının Türk vatandaşlığını kazanmasından sonra doğan çocuk, vatandaşlığı yatırımcıya bağlı olarak değil, doğumla kazanmıştır. Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır (5901 m.7/1). Türk vatandaşı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk da Türk vatandaşıdır (m.7/2). Doğumla kazanılan vatandaşlık doğum anından itibaren hüküm ifade eder (m.6). Anayasa’nın 66. maddesi de Türk babanın veya Türk ananın çocuğunun Türk olduğunu açıkça hükme bağlar.

Bu yüzden sonradan doğan çocuk, iptal kararından sonra da Türk vatandaşıdır; ikamet iznine ihtiyacı yoktur, okula ve sağlık hizmetlerine Türk vatandaşı olarak erişir. Uygulamada iptal kararının nüfus kayıtlarına işlenmesi sırasında bu çocuğun kaydının yanlışlıkla etkilenip etkilenmediği mutlaka kontrol edilmelidir. Nüfus Hizmetleri Kanunu, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesini aile kütüğüne işlenen kişisel durum değişiklikleri arasında sayar (5490 m.7/1-d). Çocuğun güncel nüfus kayıt örneği alınarak vatandaşlık durumunun doğru gösterildiği teyit edilmelidir.

Evlenme yoluyla vatandaş olan eş

Yatırımcı vatandaşlığı kazandıktan sonra evlendiği yabancı eş, ya da yatırımcıyla birlikte başvurmayıp sonradan evlilik yoluyla başvuran eş, vatandaşlığı yatırıma değil evliliğe dayanarak kazanmıştır. Bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar, aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmama şartlarıyla vatandaşlık başvurusunda bulunabilir (5901 m.16/1). Bu yolla vatandaş olan eşe iptal kararı tesir etmez (Yönetmelik m.58/2). Evlilik yoluyla vatandaşlığın şartları için Türk vatandaşıyla evlenen yabancı rehberimize bakabilirsiniz.

Aile Haritası: Her Üyenin Durumu

Türk vatandaşı olarak kalan bir eş, aileyi Türkiye’de bir arada tutmanın hukuki dayanağıdır. Aile ikamet izni, Türk vatandaşlarının yabancı eşine ve kendisinin veya eşinin ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocuğuna verilebilir (6458 m.34/1). Böylece vatandaşlığı iptal edilen yatırımcı ve çocuklar, Türk vatandaşı eş üzerinden aile ikamet izni isteyebilir. Kalışa ilişkin diğer seçenekler vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının Türkiye’de kalışı rehberimizde anlatılmıştır.

Ebeveynlerden Biri Türk Vatandaşı Olarak Kalırsa

Vatandaşlık soy bağı esasına göre hem anadan hem babadan geçer. Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır (5901 m.7/1). Bu kural, iptal kararının aile içindeki etkisini önemli ölçüde değiştirir. Örneğin anne başlangıçtan beri Türk vatandaşıysa veya evlenme yoluyla vatandaşlık kazanmışsa, anne Türk vatandaşıyken evlilik birliği içinde doğan çocuklar annelerinden dolayı doğumla Türk vatandaşıdır ve babanın vatandaşlığının iptalinden etkilenmez.

Dikkat edilmesi gereken nokta, çocuğun doğum tarihi ile ebeveynin vatandaşlık kazanma tarihinin karşılaştırılmasıdır. Çocuk, ebeveynlerinden birinin Türk vatandaşı olduğu bir tarihte doğmuşsa doğumla Türk vatandaşıdır. Çocuk her iki ebeveyn de yabancıyken doğmuş ve vatandaşlığı yatırımcıya bağlı olarak sonradan kazanmışsa, iptal kararı ona da uygulanır. Bu tarih karşılaştırması her çocuk için ayrı yapılmalıdır.

Ergin Olmuş Çocuklar: Kendi Hayatları, Kendi Davaları

Yatırım yoluyla vatandaşlık uygulaması 2017’den bu yana sürdüğü için, yatırımcıyla birlikte ergin olmayan çocuk olarak vatandaşlık kazanan birçok kişi bugün ergindir. Bu kişiler Türkiye’de üniversite okumuş, çalışmaya başlamış, evlenmiş veya kendi şirketini kurmuş olabilir. 32. madde ergin olma bakımından bir ayrım yapmaz; vatandaşlığı yatırımcıya bağlı olarak kazanan çocuk ergin olmuş olsa da iptal kararı ona uygulanır.

Bununla birlikte ergin çocuğun durumu, davada ayrıca ileri sürülmesi gereken güçlü olgular içerir. Bu kişinin kendisine yüklenebilecek hiçbir beyan veya gizleme yoktur; vatandaşlığı kazandığında çoğu zaman bir çocuktur. Türkiye’de kurduğu hayat, eğitimi, işi ve kendi ailesi, telafisi güç veya imkânsız zarar ve ölçülülük bakımından yürütmenin durdurulması talebinde somut olarak gösterilmelidir (İYUK m.27/2). Yönetmelik’in 58. maddesinin birinci fıkrasına göre ise ergin çocuğun vatandaşken yaptığı işlemler, örneğin evliliği, şirket kuruluşu veya taşınmaz alımı, iptal kararından etkilenmez.

Ergin çocuk kendi adına davacıdır ve dava için kendi vekâletnamesini vermelidir. Kendi ikamet durumunu da kendi dayanağıyla planlamalıdır. Ergin olmuş çocuğun ileride yeniden vatandaşlık başvurusu yapması gündeme gelirse, genel hükümlere göre değerlendirilir; yeniden başvurunun şartları için yeniden başvuru rehberimize bakabilirsiniz.

Çocuğun Vatansız Kalma Riski

Bazı ülkeler, vatandaşlarının başka bir ülke vatandaşlığını kazanmasını kendi vatandaşlıklarının kaybı sebebi sayar. Bu durumda yatırımcıyla birlikte Türk vatandaşlığı kazanan bir çocuk, önceki vatandaşlığını kaybetmiş olabilir. Türk vatandaşlığı da iptal edilince çocuk hiçbir devletin vatandaşı olmayan bir duruma düşebilir.

5901 sayılı Kanun, vatansızlığı önlemeyi gözeten hükümler içerir. Çıkma izni yoluyla vatandaşlığın kaybında, vatandaşlığın kaybı çocukları vatansız kılacaksa bu hükümler uygulanmaz (m.27/3). Türkiye’de doğan ve yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır (m.8/1). Bu hükümler iptal için doğrudan uygulanmaz; ancak Kanun’un çocukların vatansız kalmasını önleme amacını gösterir ve yürütmenin durdurulması ile ölçülülük tartışmasında dayanak olarak kullanılabilir.

Anayasa, Devletin ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alacağını düzenler (Anayasa m.41). Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir ve temel hak ve özgürlüklere ilişkin andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde andlaşma hükümleri esas alınır (Anayasa m.90/5). Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocuğu ilgilendiren işlemlerde çocuğun yüksek yararının gözetilmesini ve çocuğun vatandaşlık dâhil kimliğini koruma hakkına saygı gösterilmesini öngörür (m.3, m.8). Vatansız kalan çocuk için Türkiye’de yasal olarak ikamet edebilme hakkı sağlayan Vatansız Kişi Kimlik Belgesi de gündeme gelir (6458 m.50).

Millî Güvenlik Gerekçesiyle Geri Almada Aile

İçişleri Bakanlığının 21 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından sakınca bildirilen 263 yatırımcı ve aileleriyle birlikte 743 kişinin vatandaşlık kararı geri alınmıştır. Bu rakamlar, geri almanın aile üyelerine de uygulandığını göstermektedir. Ancak Kanun bakımından iptal ile geri alma arasında önemli bir fark vardır.

32. madde, iptal kararının bağlı olarak vatandaşlık kazanan eş ve çocuklara da uygulanacağını “iptal” için düzenler. 40. madde ise vatandaşlık kararlarının hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınacağını söyler; aile üyelerine uygulamaya ilişkin bir hüküm içermez. Ayrıca 12. maddenin birinci fıkrası, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlin bulunmamasını vatandaşlık kazanacak her yabancı için ayrı bir şart olarak öngörür. Eş ve çocuklar hakkında ayrı bir sakınca ileri sürülmemişse, onların vatandaşlık kararlarının da geri alınması Kanunda açık dayanağı bulunmayan bir genişletme olarak dava konusu yapılabilir.

Geri almada sonradan doğan çocuğun durumu da ayrıca değerlendirilmelidir. Yönetmelik’in 58. maddesindeki istisna iptal için yazılmıştır. Geri almanın geçmişe etkili olduğu ileri sürülerek sonradan doğan çocuğun vatandaşlığının da tartışmaya açılması durumunda, çocuğun doğumla vatandaşlık kazandığı, doğumla kazanılan vatandaşlığın doğum anından hüküm ifade ettiği (5901 m.6) ve Anayasa’nın Türk babanın veya Türk ananın çocuğunu Türk saydığı (Anayasa m.66) güçlü dayanaklardır. Geri alma kararına karşı kullanılacak hususlar dava dilekçesi örneğimizdeki millî güvenlik bölümünde yer almaktadır.

Dava: Her Aile Üyesinin Ayrı Hakkı

İptal kararı aile üyelerinin her birinin vatandaşlığını ayrı ayrı etkiler; bu yüzden her biri kendi adına davacıdır. Birden fazla kişinin ortak dilekçeyle dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir (İYUK m.5/2). Aynı iptal kararından etkilenen aile üyeleri bu şartı genellikle sağlar ve tek dilekçeyle dava açabilir. Dava açma süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m.7).

Ergin olmayan çocuklar dava için kanuni temsilcileri aracılığıyla temsil edilir. Ana ve baba, velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidir (TMK m.342) ve evlilik devam ettiği sürece velayeti birlikte kullanır (TMK m.336). Bu yüzden ergin olmayan çocuk adına açılacak dava için vekâletnamenin her iki ebeveyn tarafından verilmesi ihtiyatlı olur. Ergin çocuk ise kendi vekâletnamesini verir.

Yürütmenin durdurulması talebinde aile üyelerine ilişkin zararlar özellikle güçlü bir yer tutar: çocukların okul yılının ortasında statüsünün değişmesi, sağlık hizmetlerine erişimin etkilenmesi, ailenin farklı statülere bölünmesi ve vatansız kalma riski. Bu zararlar, işlemin uygulanması hâlinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararlar olarak belgeleriyle gösterilmelidir (İYUK m.27/2). Dilekçe örneğindeki aile üyelerine ilişkin dördüncü husus bu amaçla hazırlanmıştır: Danıştay dava dilekçesi örneği.

Okul, Sağlık ve Kalış: Pratik Sonuçlar

Vatandaşlığı iptal edilen çocuklar, iptal kararından sonra Türkiye’de yabancı statüsündedir. Aile ikamet izinleri, on sekiz yaşına kadar öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar (6458 m.34/4). Çocukların aile ikamet izninde, Türkiye dışında ortak velayeti bulunan anne veya babanın muvafakati aranır (m.34/3). Bu yüzden çocukların okula kesintisiz devam etmesi için aile ikamet izninin gecikmeden planlanması gerekir.

Sonradan doğan ve Türk vatandaşı olarak kalan çocuk bakımından ise önemli bir boşluk vardır: Kanun aile ikamet iznini Türk vatandaşının yabancı eşine ve çocuklarına tanır; Türk vatandaşı bir çocuğun yabancı anne veya babası için 34. madde ayrıca bir aile ikamet izni öngörmez. Yatırımcı ebeveynin kalışı bu yüzden başka bir dayanakla, örneğin taşınmaz veya yatırım nedeniyle kısa dönem ikamet izniyle planlanmalıdır. Bu ayrıntılar Türkiye’de kalış rehberimizde anlatılmıştır.

Nüfus Kayıtları ve Belgeler: Kimin İçin Ne Alınmalı?

Aile üyelerinin durumunu doğru belirlemenin ve davada ispat etmenin yolu belgelerdir. Nüfus Hizmetleri Kanunu’na göre aile kütüklerinde kişinin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, ana ve baba adı, doğum yeri ve tarihi ile evlenme, boşanma, soybağının kurulması veya reddi, ölüm, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi gibi kişisel durumda meydana gelen değişiklikler yer alır (5490 m.7/1). Bu kayıtlar, her aile üyesinin vatandaşlığı hangi tarihte ve hangi yolla kazandığını gösteren en güvenilir kaynaktır.

Boşanma, Ölüm veya Velayet Değişirse

Aile yapısındaki değişiklikler de vatandaşlık ve kalış durumunu etkiler. Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan yabancılar, evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde evlenmede iyiniyetli iseler Türk vatandaşlığını muhafaza ederler (5901 m.16/3). Evlilik yoluyla başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü nedeniyle evliliğin sona ermesi hâlinde ise aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz (m.16/2). Bu hükümler, evlilikle vatandaş olan eşin vatandaşlığının evliliğin sona ermesiyle kendiliğinden kaybedilmediğini gösterir.

Velayet bakımından, evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır; ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim velayeti eşlerden birine verebilir; velayet boşanmada çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir (TMK m.336). Bu, ergin olmayan çocuk adına dava açılırken ve aile ikamet izni istenirken kimin temsil yetkisi olduğunu belirler. Çocukların aile ikamet izninde Türkiye dışında ortak velayeti bulunan anne veya babanın muvafakati aranır (6458 m.34/3).

Evlat edinilen çocuklar için ayrı bir kural vardır. Bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak şartıyla karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir (5901 m.17). Bu yolla vatandaş olan çocuğun durumu, yatırımcıya bağlı kazanma değil, evlat edinmeye dayalı kazanma olarak ayrıca değerlendirilir. Çocukların vatandaşlığına ilişkin genel kurallar için çocukların Türk vatandaşlığı rehberimize bakabilirsiniz.

Örnek Senaryolar

Yol Haritası

1. Kararı aile üyesi bazında okuyun. İptal kararında hangi kişilerin adının geçtiğini tek tek listeleyin.
2. Nüfus kayıtlarını alın. Her aile üyesinin güncel nüfus kayıt örneğini alın; sonradan doğan çocuğun ve evlilikle vatandaş olan eşin kaydının doğru olduğunu kontrol edin.
3. Doğum ve kazanma tarihlerini karşılaştırın. Her çocuğun doğum tarihini, ebeveynlerin vatandaşlık kazanma tarihleriyle karşılaştırın.
4. Davacıları belirleyin. Etkilenen her kişi davacı olarak gösterilmelidir; ergin çocuklar kendi vekâletnamelerini vermelidir.
5. Vekâletnameleri hazırlatın. Ergin olmayan çocuklar için vekâletnamenin her iki ebeveyn tarafından verilmesi ihtiyatlı olur.
6. Zararları belgeleyin. Okul kayıtları, sağlık kayıtları ve vatansızlık riskini gösteren belgeler yürütmenin durdurulması talebi için hazırlanmalıdır.
7. Kalışı planlayın. Türk vatandaşı olarak kalan eş varsa aile ikamet izni; yoksa diğer ikamet izni türleri değerlendirilmelidir.
8. 60 günü kaçırmayın. Dava açma süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m.7).

Sık Yapılan Hatalar

• Yalnız yatırımcı adına dava açmak. Eş ve çocukların vatandaşlığı da iptal edilmişse onlar da davacı olmalıdır.
• Sonradan doğan çocuğu da kaybedilmiş saymak. Bu çocuk doğumla Türk vatandaşıdır ve iptalden etkilenmez.
• Nüfus kaydını kontrol etmemek. Etkilenmemesi gereken bir aile üyesinin kaydı yanlışlıkla değiştirilmişse bunun düzeltilmesi istenmelidir.
• Ergin çocuğun kendi vekâletnamesini almamak. Ergin çocuk adına ebeveynler dava açamaz.
• Vatansızlık riskini davada ileri sürmemek. Önceki vatandaşlığını kaybetmiş çocuklar için bu, yürütmenin durdurulmasında güçlü bir husustur.
• Geri almayı iptal gibi okumak. 40. maddede aile üyelerine uygulama hükmü yoktur; bu fark davada ayrıca işlenmelidir.
• Okul yılının ortasında ikamet iznini geciktirmek. Aile ikamet izni, çocukların eğitime kesintisiz devamı için zamanında planlanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Babamın vatandaşlığı iptal edildi, benim vatandaşlığım da gider mi?

Vatandaşlığı babanıza bağlı olarak, onunla birlikte kazandıysanız evet; iptal kararı bağlı olarak kazanan çocuklara da uygulanır (5901 m.32). Babanız vatandaşlığı kazandıktan sonra doğduysanız hayır; doğumla Türk vatandaşısınız (m.7; Yönetmelik m.58/2).

Vatandaşlık kazanıldıktan sonra doğan çocuğun durumu nedir?

Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk doğumla Türk vatandaşıdır (5901 m.7/1). İptal kararı bu çocuğa tesir etmez (Yönetmelik m.58/2). Anayasa da Türk babanın veya Türk ananın çocuğunu Türk sayar (m.66).

Eşim benimle birlikte vatandaş oldu, onun vatandaşlığı da iptal edilir mi?

Evet. İptal kararı ilgili kişiye bağlı olarak vatandaşlık kazanan eşe de uygulanır (5901 m.32). Ancak evlenme yoluyla vatandaşlık kazanan eş iptalden etkilenmez (Yönetmelik m.58/2).

Eşim evlilik yoluyla vatandaş oldu, ne olacak?

Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşe iptal kararı tesir etmez (Yönetmelik m.58/2). Bu eş, vatandaşlığı iptal edilen aile üyeleri için aile ikamet izninde destekleyici olabilir (6458 m.34).

Artık 18 yaşından büyüğüm, yine de etkilenir miyim?

Vatandaşlığı yatırımcıya bağlı olarak kazandıysanız ergin olmanız sonucu değiştirmez (5901 m.32). Ancak kendi adınıza dava açabilir ve Türkiye’de kurduğunuz hayatı yürütmenin durdurulması talebinde ileri sürebilirsiniz. Vatandaşken yaptığınız işlemler geçerli kalır (Yönetmelik m.58/1).

Annem doğuştan Türk, babam yatırımcı; ben etkilenir miyim?

Türk vatandaşı anadan evlilik birliği içinde doğduysanız doğumla Türk vatandaşısınız (5901 m.7/1); babanızın vatandaşlığının iptali sizi etkilemez.

Çocuğum vatansız kalırsa ne olur?

Vatansızlığın tespiti hâlinde Türkiye’de yasal olarak ikamet edebilme hakkı sağlayan Vatansız Kişi Kimlik Belgesi düzenlenir (6458 m.50). Vatansızlık riski, Danıştay’daki davada yürütmenin durdurulması talebinde de güçlü bir husustur.

Çocuğum adına dava açmak için ne gerekir?

Ana ve baba velayetleri çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisidir (TMK m.342) ve evlilik devam ettiği sürece velayeti birlikte kullanır (TMK m.336). Vekâletnamenin her iki ebeveyn tarafından verilmesi ihtiyatlı olur.

Ailece tek dilekçeyle dava açabilir miyiz?

Evet, davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan olay ile hukuki sebebin aynı olması şartıyla (İYUK m.5/2). Aynı iptal kararından etkilenen aile üyeleri bu şartı genellikle sağlar.

Millî güvenlik gerekçesiyle geri almada çocuklarım da etkilenir mi?

Kanun, iptal kararının aile üyelerine uygulanmasını 32. maddede düzenlemiştir; 40. maddedeki geri almada böyle bir hüküm yoktur. Eş ve çocuklar hakkında ayrı bir sakınca ileri sürülmemişse bu husus davada ayrıca işlenmelidir.

Çocuklarım okula devam edebilir mi?

Vatandaşlığı iptal edilen çocuklar aile ikamet izni alabilir; bu izin on sekiz yaşına kadar ilk ve ortaöğretimde eğitim hakkı sağlar (6458 m.34/4). Türk vatandaşı olarak kalan çocuklar zaten etkilenmez.

Boşanırsak evlilikle vatandaş olan eşin vatandaşlığı gider mi?

Kanun, evlenme ile vatandaşlık kazanan yabancının evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde bile iyiniyetliyse vatandaşlığını muhafaza edeceğini düzenler (5901 m.16/3). Evlilikle kazanılan vatandaşlık, evliliğin sona ermesiyle kendiliğinden kaybedilmez.

Sonradan doğan çocuğumun nüfus kaydı yanlışlıkla değiştirildiyse ne yapmalıyım?

Güncel nüfus kayıt örneğini alın ve kaydın düzeltilmesi için nüfus müdürlüğüne başvurun; sonuç alınamazsa işlem dava konusu yapılabilir. Dayanak, doğumla kazanılan vatandaşlık (5901 m.6, m.7) ve iptalin bu çocuğa tesir etmemesidir (Yönetmelik m.58/2).

İlgili Rehberler

• Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi (küme rehberi)
• Vatandaşlık İçin Alınan Ev 3 Yıl Dolmadan Satılabilir mi?
• Yatırım Yoluyla Alınan Vatandaşlık İptal Edildi veya Geri Alındı: Ne Yapmalı?
• Vatandaşlığın İptaline Karşı Danıştay Dava Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
• Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Türkiye’de Kalabilir mi?
• Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcının Taşınmazları Ne Olur?
• Sahte Ekspertiz Soruşturması: Yatırımcı Şüpheli mi, Mağdur mu?
• Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Parasını Nasıl Geri Alır?
• Çocukların Türk Vatandaşlığı: Anne veya Babayla Birlikte Kazanma
• Türk Vatandaşıyla Evlenen Yabancı Vatandaşlık Kazanır mı?
• Vatandaşlık Reddedildikten Sonra Yeniden Başvuru
• İptal Edilen Türk Vatandaşlığı Yeniden Alınabilir mi?
• Yurt Dışındaki Yatırımcı Vatandaşlık İptali Davasını Nasıl Takip Eder?
• Eş ve Çocuklar İçin Vatandaşlık İptaline Karşı Dava Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
• Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının işi, şirketi, banka hesapları ve sigortası ne olur?
• Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının nüfus kaydı, kimlik kartı, pasaportu ve yabancı kimlik numarası