Eş ve Çocuklar İçin Vatandaşlık İptali Dava Dilekçesi 2026 (Word, PDF)

Yatırımcının vatandaşlığı iptal edildiğinde iptal, ona bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklara da uygulanır (5901 sayılı Kanun m.32). Aile üyelerinin çoğu yatırımın hiçbir aşamasında yer almamıştır; ergin olmayan bir çocuk bakımından yalan beyan veya gizleme zaten düşünülemez. Buna rağmen iptal kararı onları da yabancı konumuna düşürür. Aile üyeleri iptale karşı yatırımcıyla aynı dilekçede dava açabilir; ancak yatırımcı yurt dışındaysa, dava açmıyorsa ya da aile içinde menfaatler ayrışıyorsa ayrı bir dava gerekir. Bu sayfada; iptalin hangi aile üyelerine uygulanacağı ve hangilerine tesir etmeyeceği (Yönetmelik m.58), ortak ve ayrı davanın şartları (İYUK m.5/2), çocuk adına velayet ve vekâletname (TMK m.336, m.342), çocuğun yüksek yararı ve kimliğini koruma hakkı (Anayasa m.41, m.90/5; Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.3, m.8) ve Word ile PDF olarak indirilebilen bir dava dilekçesi örneği yer almaktadır.

Eşinizin ve çocuklarınızın vatandaşlığı da mı iptal edildi?

İptalin her aile üyesi bakımından kapsamını inceleyelim; ortak mı ayrı mı dava açılacağını, çocuk için vekâletnameyi ve yürütmenin durdurulması istemini 60 gün içinde birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kapsam notu. Dilekçe örneği Anayasa’nın 2, 20, 41, 66, 90 ve 125. maddelerine; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 7, 12, 20, 31 ve 32. maddelerine; Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 57 ve 58. maddelerine; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2, 5, 20, 27 ve 38. maddelerine; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 336 ve 342. maddelerine; 27.01.1995 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 3 ve 8. maddelerine ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesine dayanır. Metinler yayın tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edilmiştir.

İptal Hangi Aile Üyelerine Uygulanır?

Yatırım yoluyla vatandaşlıkta yatırımcıyla birlikte yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu da Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığını kazanabilir (5901 m.12/1-b). İptal kararı, ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır (m.32). Yönetmelik ise iki önemli istisna öngörür: iptal kararı, vatandaşlığı kazanan kişinin kazandıktan sonra doğan çocuğuna ve evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşine tesir etmez (m.58/2). Genel çerçeve eş ve çocuklar rehberimizde anlatılmıştır.

Aile üyelerinin durumu

Aile üyesi	İptal uygulanır mı?	Dayanak
Yatırımcıyla birlikte vatandaşlık kazanan yabancı eş	Uygulanır	5901 m.12/1-b, m.32
Yatırımcıyla birlikte kazanan ergin olmayan veya bağımlı çocuk	Uygulanır	5901 m.12/1-b, m.20/2, m.32
Yatırımcının vatandaşlığı kazanmasından sonra doğan çocuk	Tesir etmez	Yönetmelik m.58/2; 5901 m.7
Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eş	Tesir etmez	Yönetmelik m.58/2
Kazanma ile iptal arasında Türk vatandaşı olarak yapılmış işlemler	İptal uygulanmaz	Yönetmelik m.58/1
Kazanma sırasında birlikte işlem görmeyen çocuk	Yatırımcıya bağlı kazanma yok; ergin olduktan sonra genel hükümlere göre başvurabilir	5901 m.20/3

Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır (5901 m.7/1). Yatırımcının vatandaşlığı kazanmasından sonra doğan çocuk bu nedenle doğumla Türk vatandaşıdır ve iptal kararı ona tesir etmez. İdare iptali aile kütüğündeki bütün kayıtlara uyguladıysa, bu çocuğun kaydı ayrıca kontrol edilmeli ve gerekirse ayrı bir başvuru ve dava yoluna gidilmelidir.

Yatırımcıdan farklı olarak. Aile üyeleri bakımından iptalin dayanağı çoğu zaman yalnız 32. maddedir; kendilerine yöneltilmiş bir yalan beyan veya gizleme iddiası yoktur. Bu fark, hem davanın hem de yürütmenin durdurulması isteminin merkezine konulmalıdır.

Ortak Dava mı, Ayrı Dava mı?

Birden fazla kişinin müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir (İYUK m.5/2). Yatırımcı ve ailesi aynı işlemle vatandaşlıklarını yitirdiğinden bu şartlar çoğu dosyada sağlanır; Danıştay dava dilekçesi örneğimiz de bu nedenle aile üyelerini davacı olarak gösterecek şekilde hazırlanmıştır. Bu sayfadaki dilekçe ise aile üyelerinin ayrıca dava açması gereken dosyalar içindir.

Hangi durumda ayrı dava?

Durum	Öneri	Neden?
Yatırımcı ve aile birlikte hareket ediyor	Ortak dilekçe	Aynı olay, aynı işlem; İYUK m.5/2 şartları sağlanır
Yatırımcı yurt dışında ve vekâletname veremedi	Aile üyeleri için ayrı dava	Sürenin aile üyeleri bakımından kaçırılmaması
Yatırımcı dava açmak istemiyor	Aile üyeleri için ayrı dava	Her davacının dava açma hakkı ayrıdır
Eşler boşanmış veya ayrı yaşıyor	Ayrı dava; çocuk için velayet durumuna göre temsil	Menfaatler ayrışabilir
Yatırımcı hakkında ceza soruşturması var	Ayrı dava değerlendirilmeli	Aile üyelerinin yatırımcıdan bağımsız savunması gerekebilir
Sonradan doğan çocuğun kaydı da kapatılmış	Ayrı başvuru ve dava	İptal ona tesir etmez (Yönetmelik m.58/2)

Ayrı dava açıldığında yatırımcının davasıyla bağlantı kurulmalıdır. Aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikte olan davalar bağlantılı davalardır ve bağlantının varlığına taraflardan birinin isteği üzerine veya doğrudan doğruya karar verilir (İYUK m.38). Yatırımcının ceza dosyasındaki konumu için sahte ekspertiz soruşturması rehberimize bakabilirsiniz.

Çocuk Adına Dava: Velayet ve Vekâletname

Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır; ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim velayeti eşlerden birine verebilir, boşanmada ise velayet çocuğun bırakıldığı tarafa aittir (TMK m.336). Ana ve baba, velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidir (m.342). Bu nedenle ergin olmayan çocuk adına açılacak dava için evlilik devam ediyorsa her iki ebeveynin, boşanma varsa velayet sahibinin velayeten verdiği vekâletname alınmalıdır.

Kim, kimin adına vekâletname verir?

Davacı	Vekâletnameyi veren	Dayanak
Eş	Kendisi	HMK m.76; İYUK m.31
Ergin olmayan çocuk (evlilik devam ediyor)	Anne ve baba velayeten	TMK m.336/1, m.342
Ergin olmayan çocuk (boşanma)	Velayet sahibi ebeveyn	TMK m.336
Bağımlı ergin çocuk	Kendisi	HMK m.76
Yurt dışındaki ebeveyn	Konsolosluk veya yerel noter ve apostil yoluyla	Noterlik K. m.191, m.195

Ebeveynlerden biri yurt dışındaysa. Velayet birlikte kullanılıyorsa yurt dışındaki ebeveynin vekâletnamesi de gerekir. Konsolosluk randevusu süreyi aşacaksa, Türkiye’deki ebeveynin vekâletnamesiyle dava açılıp eksik vekâletnamenin mahkemenin vereceği kesin süre içinde tamamlanması yoluna gidilebilir (HMK m.77/1); bu mahkemenin takdirindedir.

Çocuğun vatandaşlığı kazanırken de diğer ebeveynin rızası aranmıştır: ana veya babanın velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakat etmesi hâlinde Türk vatandaşlığını kazanır (5901 m.20/2). Bu belgeler dava dosyasında da yer almalıdır. Yurt dışındaki bir ebeveynin vekâletnamesi için yurt dışından dava takibi rehberimize, çocukların vatandaşlığına ilişkin genel kurallar için çocukların vatandaşlığı rehberimize bakabilirsiniz.

Her Aile Üyesinin Süresi Ayrı İşler

Dava açma süresi yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7). İptal kararı aile üyelerine farklı tarihlerde veya farklı adreslere tebliğ edilmiş olabilir; bu durumda her birinin süresi kendi tebliğ tarihine göre ayrıca hesaplanır. Kanuni temsilcisi bulunanlara yapılacak tebligat, kanunlara göre bizzat kendilerine yapılması gerekmedikçe bu temsilcilere yapılır (Tebligat Kanunu m.11); ergin olmayan çocuk bakımından tebligat çoğu zaman anne veya babaya yapılmış olur. En güvenli yol, ailedeki en erken tebliğ tarihini esas alarak bütün aile üyeleri için davayı aynı süre içinde açmaktır. Yurt dışındaki aile üyeleri bakımından tebligat riski yurt dışından dava takibi rehberimizde anlatılmıştır.

Süreç içinde ergin olan çocuk

Vatandaşlık kazanıldığında ergin olmayan çocuk, iptal tarihine kadar ergin olmuş olabilir. Bu durumda çocuk artık kendi adına dava açar ve vekâletnameyi kendisi verir; anne ve babanın velayeten verdiği vekâletname yeterli olmaz. Yatırımcıyla birlikte vatandaşlık kazanan bağımlı ergin çocuk için de aynı kural geçerlidir.

Dava Açmadan Önce Aile İçin Kontrol Listesi

Kapsam. İptal kararı hangi aile üyelerini sayıyor? Sonradan doğan çocuk veya evlenme yoluyla kazanan eş listede mi?
Tebliğ. Her aile üyesine kararın hangi tarihte ve hangi adrese tebliğ edildiği.
Yatırımcının davası. Açıldı mı, açılacak mı, esas numarası nedir?
Ortak veya ayrı dava. İYUK m.5/2 şartları ve aile içinde menfaat ayrılığı.
Velayet. Evlilik devam ediyor mu, boşanma varsa velayet kimde?
Vekâletnameler. Eş, ergin çocuklar ve velayeten çocuklar için ayrı ayrı.
Çocuğa ilişkin belgeler. Okul, sağlık, Türkiye’de geçen süre, önceki vatandaşlık.
İkamet. Dava sürerken ailenin Türkiye’de kalış dayanağı.

Eş ve Çocuklar İçin Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, yatırımcıdan ayrı olarak dava açan eş ve ergin olmayan çocuk için hazırlanmıştır. Her husus dayandığı kanun maddesiyle başlar; idarenin “32. madde iptali zaten aileye uygular” şeklindeki olası savunması ikinci hususun içinde karşılanmıştır. Köşeli parantezli paragraflar dosyaya göre kullanılır veya silinir.

DANIŞTAY BAŞKANLIĞINA

YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMLİDİR

DAVACILAR : 1. [Eşin Ad SOYAD], [uyruğu], pasaport no: [….], iptalden önceki T.C. kimlik no: [….], adres: [….]

2. [Çocuğun Ad SOYAD], doğum tarihi: [….], ergin olmayan çocuk; anne [Ad SOYAD] ve baba [Ad SOYAD] tarafından velayeten temsil edilmektedir, iptalden önceki T.C. kimlik no: [….]

[3. [Bağımlı ergin çocuğun Ad SOYAD], doğum tarihi: [….], iptalden önceki T.C. kimlik no: [….]]

VEKİLİ : Av. [Ad SOYAD], [Baro ve sicil no], [adres], [UETS adresi]

DAVALILAR : 1. Cumhurbaşkanlığı – ANKARA

2. İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü) – ANKARA

DAVA KONUSU : [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla [yatırımcının Ad SOYAD] hakkında verilen vatandaşlık kazanma kararının 5901 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca iptal edilmesi ve bu iptalin aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca davacılara uygulanmasına ilişkin işlemin davacılar yönünden öncelikle yürütmesinin durdurulması ve iptali talebidir.

BİLDİRİM TARİHİ : [tarih]

AÇIKLAMALAR

1. Davacılardan [eşin adı], [yatırımcının Ad SOYAD]’ın eşidir; [çocuğun adı] ortak çocuklarıdır. [Yatırımcının adı], [tarih] tarihinde Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 20. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yatırım yapmış ve davacılar, 5901 sayılı Kanunun 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kendisiyle birlikte [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla Türk vatandaşlığını kazanmıştır.

2. Davacılar o tarihten bu yana [il] ilinde yaşamaktadır. [Çocuğun adı] [okulun adı] okulunda [sınıf] sınıfta öğrenimine devam etmektedir. [Eşin adı] [iş veya meslek bilgisi]. Ailenin Türkiye’deki bütün hayatı, eğitim, sağlık ve iş ilişkileri bu vatandaşlık statüsü üzerine kurulmuştur.

3. [Tarih] tarihinde bildirilen işlemle [yatırımcının adı]’ın vatandaşlık kazanma kararı 5901 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca iptal edilmiş ve iptal aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca davacılara da uygulanmıştır. İşlemde davacılara yöneltilmiş herhangi bir yalan beyan veya gizleme iddiası bulunmamaktadır; davacılar bakımından iptalin tek dayanağı 32. maddedir.

4. [[Yatırımcının adı] tarafından da aynı işleme karşı Danıştay [….] Dairesinin E.[….] sayılı dosyasında dava açılmıştır.] [[Yatırımcının adı] yurt dışında bulunduğundan bu aşamada ayrıca dava açamamıştır.]

1. 5901 sayılı Kanun m.32 ve Yönetmelik m.58: İptalin davacılara uygulanması ayrıca denetlenmelidir

İptal kararı, ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır (5901 sayılı Kanun m.32). Buna karşılık iptal kararı, Türk vatandaşlığını kazanan kişinin kazandıktan sonra doğan çocuğuna ve evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşine tesir etmez; kazanma tarihi ile iptal tarihi arasında Türk vatandaşı olarak yapılmış işlemler hakkında da iptal kararı uygulanmaz (Yönetmelik m.58). Kanun, iptalin aile üyelerine uygulanmasını otomatik bir sonuç olarak değil, belirli bir bağlılık ilişkisine bağlı olarak öngörmektedir.

Dava konusu işlemde davacıların her birinin hangi tarihte, hangi karar ve dayanakla vatandaşlık kazandığı ve yatırımcıya bağlı olarak mı kazandığı ayrı ayrı gösterilmemiştir. [[Çocuğun adı], yatırımcının vatandaşlık kazanmasından sonra, [tarih] tarihinde doğmuştur; Kanunun 7. maddesi uyarınca doğumla Türk vatandaşıdır ve Yönetmelik’in 58. maddesi uyarınca iptal kararı kendisine tesir etmez.] [[Eşin adı], Türk vatandaşlığını evlenme yoluyla kazanmıştır ve iptal kararı kendisine tesir etmez.]

Kanun aile üyeleri bakımından bağlı bir sonuç öngördüğüne göre, yatırımcı hakkındaki iptal işleminin hukuka uygunluğu davacılar bakımından da ön sorundur. Yatırımcıya ilişkin işlem, yalan beyan veya gizleme unsuru somut olarak gösterilmeden ve değer tespitine ilişkin teknik dayanak denetlenmeden tesis edildiğinden hukuka aykırıdır; bu aykırılık davacılar hakkındaki sonucu da dayanaksız bırakır.

2. 5901 sayılı Kanun m.31 ve Yönetmelik m.57: Davacılara yüklenebilecek bir yalan beyan veya gizleme yoktur

Türk vatandaşlığını kazanma kararı, ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığı kazanmaya esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi sonucunda vuku bulmuşsa iptal edilir (5901 sayılı Kanun m.31); bu hususların araştırma ve soruşturma sonucunda kanıtlanması gerekir (Yönetmelik m.57). Davacılar yatırımın hiçbir aşamasında beyanda bulunmamış, değerleme raporunun hazırlanmasına veya tapu işlemine katılmamıştır. Ergin olmayan bir çocuk bakımından ise böyle bir kusur zaten düşünülemez.

Kanunun 32. maddesinin iptalin aile üyelerine uygulanmasını öngördüğü söylenerek işlemin davacılar bakımından da kendiliğinden hukuka uygun olduğu ileri sürülemez. Bu hüküm sonucu düzenler; ancak işlemin her aile üyesi bakımından kanuni şartlara, Anayasaya ve ölçülülük ilkesine uygunluğunun yargısal denetimini ortadan kaldırmaz. Vatandaşlık ancak kanunda belirtilen hâllerde kaybedilir (Anayasa m.66); kusuru bulunmayan aile üyeleri bakımından bağlı sonuç hükmü dar yorumlanmalıdır.

3. Anayasa m.41 ve m.90/5, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.3 ve m.8: Çocuğun yüksek yararı ve kimliğini koruma hakkı gözetilmemiştir

Anayasanın 41. maddesine göre her çocuk korunma ve bakımdan yararlanma hakkına sahiptir ve Devlet çocukları koruyucu tedbirleri alır. Türkiye’nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, idari makamlar ve mahkemeler tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde çocuğun yüksek yararının temel düşünce olmasını öngörür (m.3) ve taraf devletlerin çocuğun kimliğini, tabiiyeti, ismi ve aile bağları dâhil koruma hakkına saygı göstermeyi ve bu konuda yasa dışı müdahalelerde bulunmamayı taahhüt ettiğini düzenler (m.8). Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır (Anayasa m.90/5).

Dava konusu işlemde davacı çocuğun yüksek yararı hiçbir şekilde tartışılmamış; çocuğun [yıl] yıldır sürdürdüğü eğitimi, sosyal çevresi ve kimliği üzerindeki etkisi değerlendirilmemiştir. [Çocuğun önceki vatandaşlığının durumu ve işlemin vatansızlık riski doğurup doğurmadığı da araştırılmamıştır.] Bu eksiklik işlemi sebep ve konu unsurları yönünden sakatlar.

4. Anayasa m.20 ve AİHS m.8: Aile hayatına ve özel hayata saygı hakkına ölçüsüz müdahale vardır

Herkes özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir (Anayasa m.20). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, vatandaşlığın iptalini Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında incelemekte; önce iptalin kişi üzerindeki sonuçlarına, ardından tedbirin keyfî olup olmadığına, bu çerçevede hukuka uygunluğuna, usul güvencelerine ve makamların özenli ve süratli hareket edip etmediğine bakmaktadır (Usmanov – Rusya, 22.12.2020). İdare, davacıların vatandaşlık kazanmasından [yıl] yıl sonra harekete geçmiştir; bu süre içinde davacılar Türkiye’de bütün hayatlarını kurmuştur. Kusuru bulunmayan aile üyelerinin statüsünü bu süreden sonra ortadan kaldıran işlem ölçüsüzdür.

5. [İYUK m.38: Yatırımcının davasıyla bağlantı vardır]

[Yatırımcının aynı işleme karşı açtığı dava Danıştay [….] Dairesinin E.[….] sayılı dosyasında görülmektedir. Aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikte olan davalar bağlantılıdır (İYUK m.38/1). Davacılar hakkındaki sonuç yatırımcı hakkındaki işleme bağlı olduğundan, iki davanın birlikte görülmesine karar verilmesi gerekir.]

6. İYUK m.27/2 ve m.27/6: Yürütmenin durdurulması şartları gerçekleşmiştir

Dava konusu işlem yukarıda açıklanan nedenlerle açıkça hukuka aykırıdır. İşlemin uygulanması hâlinde davacılar Türkiye’deki hukuki statülerini yitirmekte; çocuğun eğitimi yarıda kalma, ailenin ikamet ve sağlık güvencesi ortadan kalkma ve aile birliği bozulma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu zararlar telafisi güç veya imkânsızdır. Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir (İYUK m.27/6). İşlem bir para borcuna ilişkin değildir ve davalı idarenin yürütmenin durdurulmasından doğabilecek bir zararı bulunmamaktadır.

HUKUKİ SEBEPLER

Anayasa m.2, m.20, m.41, m.66, m.90 ve m.125; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.7, m.12, m.20, m.31 ve m.32; Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.57 ve m.58; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, m.5, m.20, m.27 ve m.38; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.336 ve m.342; Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.3 ve m.8; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.8 ve ilgili diğer mevzuat.

DELİLLER

Nüfus kayıt örnekleri, evlilik ve doğum belgeleri, vatandaşlık kazanma kararı, dava konusu işlem ve tebliğ belgesi, okul ve sağlık kayıtları, ikamet ve iş kayıtları, yatırımcının açtığı davaya ait dilekçe ve kararlar, davalı idareden istenecek idari dosya ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM

Yukarıda açıklanan ve Danıştayca kendiliğinden gözetilecek nedenlerle;

1. Dava konusu işlemin davacılar yönünden, durumun gerekleri gözetilerek teminat aranmaksızın yürütmesinin durdurulmasına,

2. [Danıştay [….] Dairesinin E.[….] sayılı dosyasındaki davanın bu davayla bağlantılı olduğuna ve davaların birlikte görülmesine,]

3. İdari dosyanın davalı idarelerden istenmesine,

4. Dava konusu işlemin davacılar yönünden iptaline,

5. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idarelere yükletilmesine

karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]

Davacılar Vekili

Av. [Ad SOYAD]

EKLER

Ek-1: Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi

Ek-2: Vekâletnameler (ergin olmayan çocuk için anne ve babanın velayeten verdiği vekâletname dâhil)

Ek-3: Nüfus kayıt örnekleri, evlilik ve doğum belgeleri

Ek-4: Okul ve sağlık kayıtları

Ek-5: İkamet ve iş kayıtları

Ek-6: Yatırımcının açtığı davaya ilişkin belgeler

Dilekçeyi indirin

Aynı metnin doldurulmaya hazır hâlini Word veya PDF olarak indirebilirsiniz. Köşeli parantezli alanları doldurun; dosyanıza uymayan köşeli parantezli paragrafları silin.

Word (.docx) indir PDF indir

Dilekçenin İç Mantığı

Hususların dayanağı ve amacı

Husus	Dayanak	Amaç
1. Kapsam denetimi	5901 m.32; Yönetmelik m.58	İptalin her aile üyesi bakımından bağlılık şartına ve istisnalara göre denetlenmesi; yatırımcı hakkındaki işlemin ön sorun olması
2. Kusur yokluğu	5901 m.31; Yönetmelik m.57; Anayasa m.66	Aile üyelerine yalan beyan veya gizleme yüklenemeyeceği; bağlı sonuç hükmünün dar yorumu
3. Çocuğun yüksek yararı	Anayasa m.41, m.90/5; ÇHS m.3, m.8	Çocuğun kimliğini koruma hakkı ve yüksek yararının işlemde gözetilmemesi
4. Aile ve özel hayat	Anayasa m.20; AİHS m.8	Usmanov ölçütleriyle ölçülülük
5. Bağlantı	İYUK m.38	Yatırımcının davasıyla birlikte görülme
6. Yürütmenin durdurulması	İYUK m.27/2, m.27/6	Eğitim, ikamet, sağlık ve aile birliği zararları

Çocuğun Yüksek Yararı ve Kimliğini Koruma Hakkı

Anayasa’nın 41. maddesi her çocuğun korunma ve bakımdan yararlanma hakkına sahip olduğunu ve Devletin çocukları koruyucu tedbirleri alacağını düzenler. Türkiye, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’yi 4058 sayılı Kanunla onaylamış ve Sözleşme 27.01.1995 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; Türkiye’nin çekincesi 17, 29 ve 30. maddelerle sınırlıdır. Sözleşme, çocukları ilgilendiren idari ve yargısal faaliyetlerde çocuğun yüksek yararının temel düşünce olmasını öngörür (m.3) ve taraf devletlerin çocuğun kimliğini, tabiiyeti, ismi ve aile bağları dâhil koruma hakkına saygı göstermeyi ve bu konuda yasa dışı müdahalelerde bulunmamayı taahhüt ettiğini düzenler (m.8).

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır (Anayasa m.90/5). Bu hüküm, 32. maddenin çocuk bakımından uygulanmasında Sözleşme’nin 3. ve 8. maddelerinin de gözetilmesini gerektirir. Dilekçede bu argümanın soyut kalmaması için çocuğun yaşı, Türkiye’de geçirdiği süre, okulu, dili, sağlık durumu ve önceki vatandaşlığının durumu somut olarak yazılmalıdır.

Çocuk bakımından dosyaya konulacak bilgiler

Bilgi	Belge	Neden önemli?
Türkiye’de geçirilen süre	Giriş çıkış kayıtları, ikamet geçmişi	Kimliğin ve sosyal bağların oluşumu
Eğitim	Okul kayıt ve başarı belgeleri	Eğitimin yarıda kalma riski
Dil ve sosyal çevre	Öğretmen veya rehber öğretmen yazısı	Uyum ve kimlik
Sağlık	Tedavi ve sağlık güvencesi kayıtları	Tedavinin kesintiye uğrama riski
Önceki vatandaşlık	Önceki ülke pasaportu veya vatandaşlık belgesi	Vatansızlık riskinin bulunup bulunmadığı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de vatandaşlığın keyfî biçimde sona erdirilmesinin kişiyi vatansız bırakması hâlinde Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Emin Hüseynov – Azerbaycan (No. 2), 13.07.2023). Çocuğun iptal sonucunda vatansız kalma ihtimali varsa bu durum dilekçede ayrıca ve belgeleriyle gösterilmelidir.

Yürütmenin Durdurulması: Aile İçin Zarar Unsurları

Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27/2). Aile üyeleri bakımından zarar unsuru, yatırımcıya göre çoğu zaman daha somut ve daha ağırdır: okul, sağlık, ikamet ve aile birliği. Bu yüzden ailenin yürütmenin durdurulması istemi ayrı başlıklarla ve belgelerle desteklenmelidir. İstem reddedilirse yedi gün içinde itiraz edilebilir (m.27/7); bunun için itiraz dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Aile üyeleri için zarar unsurları

Zarar	Kimin için?	Belge
Eğitimin kesintiye uğraması	Çocuk	Okul kaydı, dönem takvimi
İkamet statüsünün kaybı	Eş ve çocuk	İkamet durumu, varsa göç idaresi yazışmaları
Sağlık güvencesinin kaybı	Eş ve çocuk	Sağlık kayıtları, devam eden tedaviler
Aile birliğinin bozulması	Bütün aile	Ailenin farklı ülkelerde kalma ihtimalini gösteren belgeler
Vatansızlık	Çocuk	Önceki vatandaşlığın durumu

İptalden sonra ailenin Türkiye’de kalabilmesi için gereken ikamet seçenekleri ikamet rehberimizde anlatılmıştır.

Kapsam Dışındaki Aile Üyesinin Kaydı Kapatıldıysa

İptal kararı, kazanmadan sonra doğan çocuğa ve evlenme yoluyla vatandaşlık kazanan eşe tesir etmez (Yönetmelik m.58/2). Uygulamada bu kişilerin kayıtlarının da işlemden etkilendiği görülebilir. Böyle bir durumda iki yol birlikte izlenmelidir: önce nüfus müdürlüğüne ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne yazılı başvuru yapılarak kaydın Yönetmelik’in 58. maddesine göre düzeltilmesi istenir; ardından kayda ilişkin işlem yazılı olarak bildirilmişse bu işleme karşı 60 gün içinde dava açılır (İYUK m.7). Bu sayfadaki dilekçe örneğinde bu ihtimal için ayrı köşeli parantezli paragraf bulunmaktadır.

Davanın Sonucu Aileyi Nasıl Etkiler?

Olası sonuçlar

Sonuç	Aile üyeleri bakımından etkisi	Sonraki adım
Yatırımcının davası kabul edildi	Aile üyeleri hakkındaki bağlı sonuç da dayanaksız kalır	İdare kararın gereğini otuz gün içinde yerine getirir (İYUK m.28/1)
Ailenin davası kabul edildi, yatırımcınınki reddedildi	Aile üyelerinin vatandaşlığı devam eder	Yatırımcı için temyiz ve yeni başvuru yolları
Her iki dava reddedildi	Aile üyeleri yabancı konumunda kalır	Temyiz, bireysel başvuru ve yeniden kazanma yolları

Danıştay kararından sonraki yollar temyiz ve bireysel başvuru rehberimizde, vatandaşlığa yeniden dönme yolları ise yeniden kazanma rehberimizde anlatılmıştır. Yeni bir istisnai başvuruda yatırımcının yabancı eşi ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları da başvuruya dâhil edilebilir (5901 m.12/1-b).

Eşin kendi başına başvuru imkânları

Dava sonuçlanmazsa eş de yeniden vatandaşlık için kendi yolunu arayabilir. Yatırımcının vatandaşlığı iptal edildiğinden evlenme yoluyla kazanma imkânı yoktur; ancak Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet ve diğer şartlarla genel kazanma (5901 m.11) veya yatırımcının yapacağı yeni bir istisnai başvuruya dâhil olma (m.12/1-b) yolları açıktır. Bu yollar yeniden kazanma rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Aile üyeleri için dava açmayı unutmak. Yatırımcının davası açıldı diye ailenin süresi korunmuş olmaz; aile üyeleri davacı olarak gösterilmelidir.
Çocuk için tek ebeveynin vekâletnamesiyle yetinmek. Evlilik devam ediyorsa velayet birlikte kullanılır.
Sonradan doğan çocuğun kaydını kontrol etmemek. İptal ona tesir etmez; kayıt etkilendiyse düzeltilmelidir.
Çocuğun yüksek yararını soyut bırakmak. Okul, sağlık, süre ve önceki vatandaşlık belgelenmelidir.
Aile içindeki menfaat ayrılığını görmemek. Boşanma veya ceza dosyası varsa ayrı dava değerlendirilmelidir.
Bağlantılı dava talebinde bulunmamak. Ayrı açılan davalar birlikte görülmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yatırımcının vatandaşlığı iptal edilince eşi ve çocukları da kaybeder mi?

Yatırımcıya bağlı olarak vatandaşlık kazanan eş ve çocuklar hakkında iptal kararı da uygulanır (5901 m.32).

Hangi aile üyeleri etkilenmez?

Yatırımcının vatandaşlığı kazandıktan sonra doğan çocuğu ve evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşi (Yönetmelik m.58/2).

Kazanmadan sonra doğan çocuğum neden Türk vatandaşı kalır?

Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk doğumla Türk vatandaşıdır (5901 m.7/1); iptal kararı da ona tesir etmez (Yönetmelik m.58/2).

Eşim ve çocuklarım benimle aynı dilekçede dava açabilir mi?

Evet. Hak veya menfaatlerinizde iştirak varsa ve davaya yol açan olay aynıysa müşterek dilekçe ile dava açılabilir (İYUK m.5/2).

Yatırımcı dava açmazsa aile ayrıca dava açabilir mi?

Evet. Her aile üyesinin işleme karşı dava açma hakkı ayrıdır. Aile üyeleri kendi adlarına, ergin olmayan çocuk ise kanuni temsilcileri aracılığıyla dava açabilir.

Çocuk adına davayı kim açar?

Evlilik devam ediyorsa anne ve baba velayeti birlikte kullanır ve çocuğun yasal temsilcisidir (TMK m.336, m.342). Vekâletname her iki ebeveyn tarafından velayeten verilmelidir.

Eşler boşanmışsa çocuk için kim dava açar?

Boşanmada velayet çocuğun bırakıldığı tarafa aittir (TMK m.336); dava velayet sahibi ebeveyn tarafından açılır.

Aile üyelerine yalan beyan isnat edilmeden vatandaşlıkları iptal edilebilir mi?

Kanun iptalin bağlı aile üyelerine uygulanmasını öngörür (5901 m.32). Ancak bu hüküm, işlemin her aile üyesi bakımından kanuni şartlara, Anayasaya ve ölçülülüğe uygunluğunun yargısal denetimini ortadan kaldırmaz.

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme bu davada ileri sürülebilir mi?

Evet. Sözleşme 1995’te Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; çocuğun yüksek yararını (m.3) ve kimliğini, tabiiyeti dâhil koruma hakkını (m.8) düzenler. Temel haklara ilişkin andlaşmalar kanunla çatışmada esas alınır (Anayasa m.90/5).

Ailenin davası ile yatırımcının davası birleşebilir mi?

Biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikteki davalar bağlantılıdır ve birlikte görülmesine karar verilebilir (İYUK m.38).

Çocuğum iptal yüzünden vatansız kalırsa?

Bu durum dilekçede ayrıca ve belgeleriyle gösterilmelidir. AİHM, vatandaşlığın keyfî biçimde sona erdirilerek kişinin vatansız bırakılmasını 8. maddenin ihlali saymıştır (Emin Hüseynov – Azerbaycan (No. 2), 2023).

Çocuğum dava sürerken 18 yaşını doldurdu; ne değişir?

Ergin olan çocuk kendi adına dava açar veya davayı kendisi takip eder; vekâletnameyi kendisi vermelidir. Velayeten verilmiş vekâletname ergin olduktan sonra yeterli olmaz.

Ailemize iptal kararı farklı tarihlerde tebliğ edildi; süre nasıl hesaplanır?

Her aile üyesinin süresi kendi tebliğ tarihine göre işler (İYUK m.7). En güvenli yol, en erken tebliğ tarihini esas alıp bütün aile üyeleri için davayı aynı süre içinde açmaktır.

Dava sürerken çocuğum okula devam edebilir mi?

Yürütmenin durdurulması kararı verilirse işlem dava sonuna kadar uygulanmaz. Bunun için eğitimin kesintiye uğrayacağını gösteren belgelerle istemde bulunulmalıdır (İYUK m.27/2).

İlgili Rehberler

Ailenizin vatandaşlığını birlikte savunalım

Her aile üyesi için kapsam denetimini, vekâletnameleri, çocuğun yüksek yararına ilişkin belgeleri ve yürütmenin durdurulması istemini birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15