Kısa cevap: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, vatandaşlığı iptal edilen kişi için bir “yeniden kazanma” yolu öngörmez. Kanunun yeniden kazanmayı düzenleyen 13. ve 14. maddeleri yalnız çıkma izniyle kaybedenleri, ana veya babasına bağlı olarak kaybedip seçme hakkını kullanmayanları, vatandaşlığı kaybettirilenleri ve seçme hakkıyla kaybedenleri sayar; Yönetmelik ise kazanma kararının iptalini ayrı bir kayıp hâli olarak düzenler. Bu yüzden iptal edilen vatandaşlığa dönmenin iki yolu vardır. Birincisi iptal kararını Danıştay’da dava açarak ortadan kaldırmaktır; dava kazanılırsa vatandaşlık yeniden alınmış olmaz, iptal işlemi ortadan kalkmış olur. İkincisi, yabancı sıfatıyla ve sıfırdan yeni bir başvuru yapmaktır: yeni bir yatırımla istisnai yol, beş yıl ikametle genel yol veya bir Türk vatandaşıyla en az üç yıllık evlilik. Yeni yatırım yolunda eski taşınmaz yeniden kullanılamaz; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Kılavuzuna göre bir taşınmaz yalnız bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebilir. Bütün yollarda millî güvenlik bakımından engel bulunmaması şartı aranır. Bu sayfada; Kanundaki yeniden kazanma hâlleri, dava yolunun önceliği, yeni yatırım, genel kazanma ve evlilik yollarının şartları, aile üyelerinin durumu ve senaryolara göre yol haritası anlatılmaktadır.
Vatandaşlığınız iptal edildi; yeniden almak mı, iptali kaldırmak mı?
Önce iptal kararına karşı dava süresini koruyalım, ardından dosyanıza göre yeni bir yatırım, genel kazanma veya evlilik yolunun şartlarını birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKanun Hangi Hâllerde “Yeniden Kazanma”ya İzin Verir?
Türk Vatandaşlığı Kanunu vatandaşlığın kaybını dört başlıkta düzenler: izin alarak çıkma, kaybettirme, kazanma kararının iptali ve seçme hakkının kullanılması. Yönetmelik de yetkili makam kararıyla kaybı çıkma, kaybettirme ve kazanma kararının iptali olarak sayar (m.41). Yeniden kazanma hükümleri ise bu kayıp hâllerinin yalnız bir kısmı için konmuştur.
Kayıp hâlleri ve yeniden kazanma
| Kayıp hâli | Yeniden kazanma | Şart | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Çıkma izni alarak kaybetme | Var | Millî güvenlik engeli bulunmamak; ikamet şartı yok; Bakanlık kararı | 5901 m.13/1-a |
| Ana veya babaya bağlı kayıp ve seçme hakkının kullanılmaması | Var | Millî güvenlik engeli bulunmamak; ikamet şartı yok | 5901 m.13/1-b |
| Kaybettirme (m.29) | Var | Millî güvenlik engeli bulunmamak; Türkiye’de üç yıl ikamet; Cumhurbaşkanı kararı | 5901 m.14 |
| Seçme hakkıyla kayıp (m.34) | Var | Millî güvenlik engeli bulunmamak; Türkiye’de üç yıl ikamet; Bakanlık kararı | 5901 m.14 |
| Mülga 403 sayılı Kanunun 25. maddesinin (a), (ç), (d) ve (e) bentlerine göre kayıp ile 1312 sayılı Kanuna göre ıskat | Var | Millî güvenlik engeli bulunmamak; ikamet şartı yok | 5901 m.43 |
| Kazanma kararının iptali (m.31) | Kanunda düzenlenmemiş | — | 5901 m.13, m.14; Yönetmelik m.22 |
Yönetmelik’in 22. maddesi de yeniden kazanmayı yalnız Kanunun 13, 14 ve 43. maddelerinde belirtilen kişiler için düzenler. Vatandaşlığı 31. maddeye göre iptal edilen kişi bu listede yoktur. Anayasa’nın 66. maddesine göre vatandaşlık kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır; kanunda gösterilmeyen bir yeniden kazanma yolu idari uygulamayla yaratılamaz. Bu nedenle iptalden sonra kişi, Türk vatandaşlığı bakımından herhangi bir yabancı gibi değerlendirilir ve kazanma yollarından birinin şartlarını baştan sağlamak zorundadır.
Sonuçların başlangıç tarihi de farklıdır. Kaybettirme, Cumhurbaşkanı kararının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren hüküm ifade eder (m.30/1); iptal kararı ise karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (m.32/1). Türk vatandaşlığını kazanma tarihi ile iptal tarihi arasında Türk vatandaşı olarak yapılmış işlemler hakkında iptal kararı uygulanmaz (Yönetmelik m.58/1).
Birinci Yol: İptal Kararını Yargı Yoluyla Ortadan Kaldırmak
Vatandaşlığa dönmenin en kısa ve en güçlü yolu, iptal kararına karşı dava açmaktır. Yatırım yoluyla vatandaşlık Cumhurbaşkanı kararıyla kazanıldığından iptal kararına karşı dava Danıştay’da, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır (İYUK m.7). Dilekçe örneği Danıştay dava dilekçesi örneğimizde yer almaktadır.
Dava kazanılırsa kişi vatandaşlığı “yeniden” kazanmış olmaz; iptal işlemi ortadan kalkar. İdare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye mecburdur ve bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez (İYUK m.28/1). Bu fark önemlidir: yeni bir başvuruda aranan ikamet, yatırım ve millî güvenlik incelemesi yeniden yapılmaz; aile üyelerinin durumu da iptal kararıyla birlikte düzelir.
Dava yolunun yeni başvuruya göre üstünlükleri
| Konu | Dava yolu | Yeni başvuru |
|---|---|---|
| Hukuki sonuç | İptal işlemi ortadan kalkar | Yeni bir kazanma kararı gerekir |
| Yatırım | Mevcut yatırım savunulur | Yeni yatırım veya beş yıl ikamet gerekir |
| Aile | Eş ve çocuklar bakımından da iptal ortadan kalkar | Aile üyeleri için ayrıca başvuru gerekir |
| Süre | 60 günlük dava süresi kaçırılmamalı | Başvuru için kanuni süre sınırı yok |
| Takdir | Mahkeme hukuka uygunluğu denetler | İstisnai yolda Cumhurbaşkanı takdiri vardır |
İptal kararından sonraki ilk iki ay
| Zaman | Yapılacak iş | Dayanak |
|---|---|---|
| Tebliğ günü | Tebliğ tarihinin belgelenmesi; kararın ve ekinin eksiksiz alınması | İYUK m.7 |
| İlk hafta | İptalin dayanağının (m.31 veya m.40) ve tespit kurumu işleminin belirlenmesi | 5901 m.31, m.40 |
| İlk iki hafta | Türkiye’de kalış için ikamet durumunun planlanması | 6458 sayılı Kanun |
| 60 gün içinde | Danıştay’da iptal davası ve yürütmenin durdurulması istemi | İYUK m.7, m.27 |
| 60 gün içinde | Tespit belgesinin iptaline karşı idare mahkemesinde ayrı dava | İYUK m.7, m.32 |
| Yürütmeyi durdurma reddinden sonra 7 gün | İtiraz | İYUK m.27/7 |
Dava sürerken yürütmenin durdurulması istenebilir. Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27/2). İstemin reddine karşı yedi gün içinde ve bir defaya mahsus itiraz edilebilir (m.27/7); bunun için itiraz dilekçesi örneğimiz kullanılabilir. İptal, tespit belgesinin iptaline dayanıyorsa o işleme karşı da ayrıca dava açılmalıdır; bunun için TYTB iptali dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
İkinci Yol: Yeni Bir Yatırımla İstisnai Başvuru
Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak şartıyla, 6458 sayılı Kanunun 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alan yabancılar ile eşleri ve ergin olmayan veya bağımlı çocukları Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığını kazanabilir (5901 m.12/1-b). Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hâli bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir (m.12/2). Yatırım türleri ve tutarları hangi yatırım rehberimizde karşılaştırılmıştır.
Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcı yeni bir yatırım yaparak bu yoldan yeniden başvurabilir; Kanunda bunu yasaklayan veya bekleme süresi öngören bir hüküm yoktur. Ancak yeni başvuru, eski dosyadan tamamen bağımsız bir yatırım ister ve eski dosyanın izleri incelemede görülecektir.
Taşınmaz yolunda yeni başvurunun sınırları
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün Kılavuzu, taşınmaz yolunda yeni bir başvuruyu doğrudan etkileyen kurallar içerir. En önemlisi, bir taşınmazın yalnız bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebilmesidir. Bu kural karşısında, iptal edilen dosyada kullanılan taşınmaz yeni başvuruda dikkate alınamaz; eski taşınmazın değeri eksik bulunduysa bu taşınmaza ek bir taşınmaz alınarak eşiğin tamamlanması da mümkün görünmemektedir. Yeni başvuru için eşik tutarın tamamının yeni taşınmazlarla sağlanması gerekir.
Kılavuzun yeni başvuruyu etkileyen kuralları
| Kural | Yeni başvuruya etkisi |
|---|---|
| Bir taşınmaz yalnız bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebilir | Eski dosyadaki taşınmaz kullanılamaz |
| Taşınmaz yabancılar veya alıcının Türk vatandaşı birinci derece akrabaları adına kayıtlı olmamalı | Aileden veya başka bir yabancıdan alım yapılamaz |
| İkinci el taşınmaz, alıcının kendisi veya birinci derece akrabaları tarafından bir Türk vatandaşına veya şirketine devredilmiş olmamalı | Eski taşınmazı satıp geri almak gibi işlemler sonuç vermez |
| İkinci el taşınmaz, son üç yıl içinde bir yabancı veya 12/1-b kapsamında vatandaşlık kazanmış kişi tarafından devredilmiş olmamalı | Başka yatırımcılardan kısa süre önce el değiştiren taşınmazlar uygun değildir |
| Taşınmaz 12/1-b kapsamında vatandaşlık kazanmış kişiler adına kayıtlı olmamalı | Başka bir yatırımcının taşınmazı alınamaz |
| Taşınmaz alıcının veya birinci derece akrabalarının ortağı ya da yöneticisi olduğu şirket adına kayıtlı olmamalı | Kendi şirketinden alım yapılamaz |
| Hisseli edinimle başvuru yapılamaz; taşınmaz sayısında sınır yoktur | Eşik tamamen yeni ve tam mülkiyetli taşınmazlarla sağlanmalı |
Eski taşınmazın akıbeti ayrıca planlanmalıdır. Taahhüt belirtmesinin durumu, satış imkânı ve mal tasfiyesi riski taşınmazların akıbeti rehberimizde ve 3 yıl dolmadan satış rehberimizde anlatılmıştır.
Eski dosyadan çıkarılacak ders: değer ve rapor
2026 iptallerinin büyük bölümü, işlemde kullanılan değerleme raporundaki değerin sonradan hazırlatılan kontrol değerleme raporlarında eşiğin altında bulunmasından kaynaklandı. Yeni bir taşınmaz başvurusu bu riski tekrar etmemelidir. Kılavuza göre zeminde fiilen tamamlanmış yapılar ile inşası devam eden veya kat irtifakı kurulmuş taşınmazlarda değerleme raporundaki piyasa değeri esas alınır; satış bedeli rapor değerinden düşük veya yüksek belirlenebilir, ancak vatandaşlık için değerleme raporundaki değer, resmi senetteki bedel ve dekontlardaki tutarlar birlikte incelenir. Başvuruda sunulan raporlar düzenlendiği tarihten itibaren üç ay geçerlidir.
Pratik sonuç şudur: eşiğe tam oturan bir bedel yerine makul bir güvenlik payı bırakmak, emsalleri gerçekten karşılaştırılabilir olan ve tarihli emsal noktaları gösteren bir rapor istemek, değerleme kuruluşunu satıcının veya aracının değil yatırımcının bağımsız olarak seçmesini sağlamak ve ödemeleri doğrudan satıcı hesabına yapmak. Eski dosyadaki aracı veya değerleme kuruluşuyla yeniden çalışmak, yeni başvurunun da aynı şüpheyle incelenmesine yol açabilir.
Finansal yollarda yeni başvuru
Mevduat, Devlet borçlanma aracı, fon ve bireysel emeklilik yollarında Yönetmelik, döviz tutarlarının işlem öncesinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca Merkez Bankasına satılmasını arar (m.20/10). Bu kural karşısında, önceki başvuruda zaten Türk lirasına çevrilmiş ve kullanılmış bir tutarla yeni başvuru yapılıp yapılamayacağı belirsizdir; yeni başvurunun yeni bir döviz satışıyla yapılması en güvenli yoldur. Bu yolların ayrıntıları finansal yatırım yoluyla vatandaşlığın iptali rehberimizde yer almaktadır.
Eski dosyanın yeni başvuruya etkisi
Kanun, iptal edilen kişinin yeniden başvurusunu yasaklamaz; ancak istisnai yolda Cumhurbaşkanı kararı ve millî güvenlik ve kamu düzeni incelemesi vardır (5901 m.12/1). Eski dosyada iptalin yalan beyan veya gizleme gerekçesine dayanması, yeni başvurunun değerlendirilmesinde dikkate alınabilir. Bu yüzden yeni başvurudan önce eski iptal kararının gerekçesi, varsa ceza soruşturmasının durumu ve dava sonucu birlikte değerlendirilmelidir. Ceza dosyasındaki konum için sahte ekspertiz soruşturması rehberimize bakabilirsiniz.
Yeni istisnai başvurunun adımları
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün yabancı yatırımcılara ilişkin usul ve esaslarına göre süreç sırayla ilerler. Yatırımı yapan yabancı, bizzat veya özel vekâletnameyle tayin ettiği vekili aracılığıyla ilgili tespit kurumundan uygunluk belgesi ister; tespit kurumu olumlu görüş verirse 6458 sayılı Kanunun 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamında ikamet izni için il göç idaresi müdürlüğüne, ikamet izni düzenlendikten sonra vatandaşlık başvurusu için il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne başvurulur. Vatandaşlık dosyası Genel Müdürlükçe sonuçlandırılır.
Yeni başvuruda adımlar
| Adım | Yetkili birim | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Yeni yatırım ve döviz satışı | Banka, tapu müdürlüğü veya aracı kuruluş | Döviz işlem öncesinde bankaya ve Merkez Bankasına satılır (Yönetmelik m.20/10) |
| Uygunluk belgesi | Tespit kurumu | Eski dosyadaki taşınmaz veya yatırım kullanılamaz |
| İkamet izni | İl göç idaresi müdürlüğü | 6458 m.31/1-j kapsamında |
| Vatandaşlık başvurusu | İl nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü | Eski iptal kararı ve dava durumu doğru beyan edilmeli |
| Araştırma ve karar | Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü; Cumhurbaşkanı kararı | Millî güvenlik ve kamu düzeni incelemesi yapılır (5901 m.12) |
İstisnai yolun diğer bentleri
Kanunun 12. maddesi yatırım dışında da istisnai kazanma hâlleri sayar: Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler (m.12/1-a), vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler (m.12/1-c) ve göçmen olarak kabul edilen kişiler (m.12/1-d). Aynı fıkranın (b) bendi, yatırımcılarla birlikte Turkuaz Kart sahibi yabancıları da kapsar. Bu bentler istisnai niteliktedir ve iptal edilen yatırımcıların çoğu için gerçekçi bir alternatif değildir; ancak dosyanın özelliğine göre değerlendirilebilir.
Üçüncü Yol: Beş Yıl İkametle Genel Kazanma
Yatırım yapmadan vatandaşlığa dönmenin yolu genel kazanmadır. Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancıda; ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek, genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak, iyi ahlak sahibi olmak, yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak ve millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak şartları aranır (5901 m.11/1).
Genel kazanma şartları ve iptal edilen yatırımcı
| Şart | Dayanak | İptal edilen yatırımcı için not |
|---|---|---|
| Kesintisiz beş yıl ikamet | 5901 m.11/1-b | İptal öncesinde Türk vatandaşı olarak geçen sürenin ikamet sayılıp sayılmayacağı Kanunda açıkça düzenlenmemiştir |
| Yurt dışında bulunma toleransı | 5901 m.15 | İkamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere yurt dışında bulunulabilir |
| Yerleşme kararının teyidi | 5901 m.11/1-c; Yönetmelik m.15/1-c | Taşınmaz edinmek, iş kurmak, yatırım yapmak veya daha önce vatandaşlık kazanmış çocuk sahibi olmak teyit sayılabilir |
| İyi ahlak | 5901 m.11/1-d; Yönetmelik m.15/1-d | Eski dosyadaki iptal gerekçesi bu yönden değerlendirilebilir |
| Türkçe ve geçim | 5901 m.11/1-e, f | Belgelerle gösterilmelidir |
| Millî güvenlik ve kamu düzeni | 5901 m.11/1-g | Geri alma kararı varsa bu engel önce aşılmalıdır |
İkamet süresinin hesabında iki noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi, Kanun yabancının ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunabileceğini söyler (m.15); Yönetmelik’in 71. maddesinde yer alan altı aylık süre, 2017’de Kanunda yapılan değişiklikten önceki düzenlemeyi yansıtır ve Kanun hükmü esastır. İkincisi, Yönetmelik ikamet süresinin il emniyet müdürlüğünce verilen ikamet belgesi ve giriş çıkış kayıtlarıyla belirleneceğini öngörür (m.71/1-a). Türk vatandaşı olarak geçirilen dönemde ikamet izni bulunmadığından, bu dönemin beş yıllık süreye sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır. Bu nedenle iptal tarihinden itibaren geçerli bir ikamet izniyle ve kesintisiz olarak Türkiye’de bulunmak, en güvenli plandır.
Vatandaşlığa dönüş hemen mümkün değilse Türkiye’de uzun süre kalmanın başka bir dayanağı da düşünülebilir. Sermaye Piyasası Kurulu ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun uygunluk belgesi usulleri, aynı yatırım kapsam ve tutarının 6458 sayılı Kanunun 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine göre kısa dönem ikamet izni ile Göç Politikaları Kurulunun 2017/02 sayılı Kararı uyarınca uzun dönemli ikamet izni taleplerinde de esas alınacağını belirtir. Yatırımı ayakta duran ve şartları sağlayan bir yatırımcı için bu imkân, genel kazanma yoluna giden beş yıl boyunca istikrarlı bir ikamet dayanağı sağlayabilir.
İptalden sonra Türkiye’de kalmak için ikamet izni gerekir; bu konu Türkiye’de kalış rehberimizde anlatılmıştır. İkamet izni kesintiye uğrarsa beş yıllık süre de tehlikeye girer.
Dördüncü Yol: Bir Türk Vatandaşıyla Evlilik
Bir Türk vatandaşı ile evlenme doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz; ancak bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar başvuruda bulunabilir. Başvuru sahiplerinde aile birliği içinde yaşama, evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmama şartları aranır (5901 m.16/1).
Yönetmelik bu yolda önemli bir engel öngörür: araştırma sonucunda yabancının herhangi bir suçtan dolayı yargılamasının devam ettiği veya hükümlü ya da tutuklu olduğu anlaşılırsa başvurusu kabul edilmez (m.25/2-c). Sahte ekspertiz veya dolandırıcılık iddiasıyla hakkında kamu davası açılmış bir yatırımcı için bu yol, yargılama sonuçlanıncaya kadar fiilen kapalıdır. Yalnız soruşturma aşamasında bulunan bir dosyanın bu hükme girip girmediği ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Geri Alma (m.40) ve Millî Güvenlik Sakıncası Varsa
İçişleri Bakanlığının 21 Eylül 2026 tarihli açıklamasında, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından sakınca bildirilen yatırımcıların vatandaşlık kazanma kararlarının geri alındığı belirtilmiştir. Kanunun 40. maddesine göre Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin kararlar, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınır. Bu ayrımın ayrıntıları ana rehberimizde anlatılmıştır.
Bu gruptaki kişiler için yukarıdaki bütün yollar aynı engelle karşılaşır: genel kazanma, istisnai kazanma ve evlilik yollarının her birinde millî güvenlik bakımından engel bulunmaması şartı aranır (5901 m.11/1-g, m.12/1, m.16/1-c). Yeniden kazanma hâllerinde de aynı şart vardır (m.13, m.14). Bu nedenle önce sakıncanın dayanağı öğrenilmeli ve hukuki yollarla giderilmelidir. Sakıncanın kaynağı bir arşiv kaydı, giriş yasağı veya tahdit kodu olabilir; bunlarla ilgili yollar güvenlik soruşturması rehberimizde ve tahdit kodları rehberimizde anlatılmıştır.
İptal ve geri alma: yeniden başvuru açısından fark
| Konu | İptal (m.31) | Geri alma (m.40) |
|---|---|---|
| Dayanak | Yalan beyan veya önemli hususları gizleme | Hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer karar |
| 2026 uygulamasındaki tipik sebep | Yatırım uygunluk belgesinin iptali | Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından sakınca bildirimi |
| Yeni başvurudaki ana engel | Yeni yatırımın Kılavuz ve usul kurallarına uygunluğu; eski dosyanın değerlendirilmesi | Millî güvenlik engelinin devam etmesi |
| İlk yapılacak iş | Danıştay’da dava ve gerekirse tespit belgesi davası | Dava ve sakıncanın dayanağının öğrenilmesi |
Aile: Eş ve Çocuklar Nasıl Etkilenir?
İptal kararı, ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır (5901 m.32). Buna karşılık iptal kararı, Türk vatandaşlığını kazanan kişinin kazandıktan sonra doğan çocuğuna ve evlenme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan eşine tesir etmez (Yönetmelik m.58/2). Ayrıntılar eş ve çocuklar rehberimizde yer almaktadır.
Yeni bir istisnai başvuruda yatırımcının yabancı eşi ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları da başvuruya dâhil edilebilir (5901 m.12/1-b). Dava yolunda ise iptal kararı ortadan kalkarsa aile üyeleri bakımından da sonuç değişir. Vatandaşlığını koruyan bir çocuğun varlığı, genel kazanma yolunda yerleşme kararının teyidi bakımından dikkate alınabilecek unsurlar arasındadır (Yönetmelik m.15/1-c). Çocukların vatandaşlığına ilişkin genel kurallar çocukların vatandaşlığı rehberimizde anlatılmıştır.
Senaryolara Göre Yol Haritası
Hangi durumda hangi yol?
| Durum | Öncelikli yol | Paralel veya sonraki yol |
|---|---|---|
| İptal kararı yeni tebliğ edildi, 60 gün dolmadı | Danıştay’da iptal davası ve yürütmenin durdurulması | Tespit belgesi iptaline karşı ayrı dava; ikamet izni |
| Dava süresi kaçırıldı | Yeni yatırımla istisnai başvuru veya genel kazanma | İkamet izninin kesintisiz sürdürülmesi |
| Dava reddedildi ve kesinleşti | Yeni başvuru yolları | Kanun yollarının tükenmesine bağlı diğer başvuru imkânları |
| Geri alma (millî güvenlik) | Dava ve sakıncanın dayanağının öğrenilmesi | Engel kalkmadan yeni başvuru sonuç vermez |
| Hakkında ceza yargılaması sürüyor | Dava ve ceza dosyasındaki savunma | Evlilik yolu yargılama süresince kullanılamaz |
| Eşi Türk vatandaşı | Dava | Üç yıllık evlilik şartı sağlanıyorsa evlilik yolu |
Danıştay’ın ilk derece olarak verdiği kararlara karşı kanun yolu ve süreleri istinaf ve temyiz rehberimizde anlatılmıştır.
Üç Örnek Dosya
Birinci dosya: Değer eksik bulundu, dava süresi işliyor
Yatırımcının tespit belgesi, kontrol değerleme raporunda taşınmazın değeri eşiğin altında bulunduğu için iptal edilmiş ve vatandaşlığı 31. maddeye göre iptal edilmiştir. Kararın tebliğinden bu yana üç hafta geçmiştir. Bu dosyada öncelik yeni bir yatırım değil, iki davadır: Danıştay’da vatandaşlık iptaline karşı ve idare mahkemesinde tespit belgesi iptaline karşı. Davalarda yatırımcının raporla ilgisi olmadığı, değerin edinim tarihine göre belirlenmesi gerektiği ve yalan beyan veya gizlemenin bulunmadığı anlatılır. Aynı dönemde ikamet durumu planlanır; yeni bir yatırım ancak davaların seyrine göre ikinci aşamada düşünülür.
İkinci dosya: Dava reddedildi, yatırımcı Türkiye’de yaşamaya devam ediyor
Yatırımcı ailesiyle birlikte Türkiye’de yaşamakta, çocukları burada okumaktadır; iptale karşı dava reddedilmiş ve kesinleşmiştir. Bu dosyada iki seçenek yan yana değerlendirilir. Birincisi, Kılavuzun taraf şartlarına uygun ve eşiğin tamamını karşılayan yeni taşınmazlarla istisnai yoldan yeniden başvurmaktır. İkincisi, geçerli ikamet izniyle Türkiye’de kalarak beş yıllık süreyi doldurmak ve genel kazanma yoluna başvurmaktır. İlk seçenek daha hızlıdır ama yeni bir yatırım ister; ikincisi yatırım istemez ama ikametin kesintisiz sürdürülmesini gerektirir.
Üçüncü dosya: Vatandaşlık millî güvenlik gerekçesiyle geri alındı
Yatırımcının vatandaşlık kazanma kararı, sakınca bildirimi üzerine 40. maddeye göre geri alınmıştır. Yatırımın kendisinde bir sorun yoktur. Bu dosyada yeni bir yatırım yapmak sonuç vermez; çünkü bütün kazanma yollarında millî güvenlik bakımından engel bulunmaması şartı aranır. Önce sakıncanın dayanağı öğrenilir, geri alma kararına karşı dava açılır ve varsa tahdit kodu veya arşiv kaydına karşı ayrıca başvurulur. Engel kalkmadan yapılacak bir başvuru reddedilir.
Yeni Başvurudan Önce Kontrol Listesi
- Dava süresi. İptal kararına karşı 60 günlük süre işliyor mu? Önce bu süre korunmalıdır.
- İptalin dayanağı. Karar 31. maddeye mi, 40. maddeye mi dayanıyor? Gerekçe yazılı olarak öğrenildi mi?
- Millî güvenlik. Hakkınızda sakınca bildirimi, giriş yasağı veya tahdit kodu var mı?
- Ceza dosyası. Soruşturma veya kovuşturma var mı, konumunuz nedir?
- İkamet. İptal tarihinden itibaren geçerli bir ikamet izniniz var mı?
- Yeni yatırım. Taşınmaz yolunda Kılavuzun taraf şartları ve “bir taşınmaz bir kez” kuralı; finansal yollarda yeni döviz satışı.
- Aile. Eş ve çocukların hangi yoldan başvuruya dâhil edileceği.
Sık Yapılan Hatalar
- Dava açmadan yeni başvuruya yönelmek. Dava yolu, yeni başvurudan daha kısa ve daha güçlü olabilir.
- Eski taşınmazı yeni başvuruda kullanmaya çalışmak. Bir taşınmaz yalnız bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebilir.
- Eşiği eski taşınmaza ek alımla tamamlamaya çalışmak. Eşik tamamen yeni taşınmazlarla sağlanmalıdır.
- Başka bir yatırımcının veya aileden birinin taşınmazını almak. Kılavuzun taraf şartları buna izin vermez.
- İkamet iznini kesintiye uğratmak. Genel kazanma yolunda beş yıllık süre kesintisiz olmalıdır.
- Millî güvenlik sakıncasını gidermeden başvurmak. Bütün yollarda aynı şart aranır.
- Yeni başvuruda eski dosyayla çelişen beyanda bulunmak. İki dosya birlikte okunur.
Sıkça Sorulan Sorular
Vatandaşlığı iptal edilen kişi yeniden Türk vatandaşı olabilir mi?
Evet, ama “yeniden kazanma” hükümleriyle değil. Kanunun 13 ve 14. maddeleri iptal edilenleri saymaz. İptal edilen kişi ya iptal kararını dava yoluyla ortadan kaldırır ya da yabancı olarak genel, istisnai veya evlilik yollarından birine yeniden başvurur.
En hızlı yol hangisi?
Süre içinde açılan iptal davasıdır. Dava kazanılırsa iptal işlemi ortadan kalkar ve idare kararın gereğini tebliğden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m.28/1).
Yeni bir taşınmaz alarak tekrar başvurabilir miyim?
Kanunda bunu yasaklayan bir hüküm yoktur. Ancak eski dosyadaki taşınmaz kullanılamaz; bir taşınmaz yalnız bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebilir. Eşik tutar tamamen yeni taşınmazlarla ve Kılavuzun taraf şartlarına uygun olarak sağlanmalıdır.
Eski taşınmazın değeri eksik bulundu; üstüne bir daire daha alsam olur mu?
Kılavuzun “bir taşınmaz bir kez” kuralı karşısında eski taşınmaz yeni başvuruda dikkate alınamaz. Bu nedenle eksik kalan kısmı tamamlamak yerine eşiğin tamamını yeni taşınmazlarla sağlamak gerekir.
Başka bir yatırımcının satmak istediği evi alabilir miyim?
Hayır. Taşınmazın 12/1-b kapsamında vatandaşlık kazanmış kişiler adına kayıtlı olmaması gerekir; ikinci el taşınmazın son üç yıl içinde böyle bir kişi veya bir yabancı tarafından devredilmiş olmaması da aranır (TKGM Kılavuzu).
Mevduat veya fondaki param duruyor; onunla yeniden başvurabilir miyim?
Yönetmelik döviz tutarlarının işlem öncesinde bankaya ve Merkez Bankasına satılmasını arar (m.20/10). Önceki başvuruda Türk lirasına çevrilmiş bir tutarla yeni başvuru yapılıp yapılamayacağı belirsizdir; yeni döviz satışıyla başvurmak en güvenli yoldur.
Beş yıl ikametle başvuruda, vatandaş olduğum yıllar sayılır mı?
Kanunda açık bir hüküm yoktur. Yönetmelik ikamet süresini ikamet belgesi ve giriş çıkış kayıtlarıyla belirler (m.71/1-a); vatandaşlık döneminde ikamet izni bulunmadığından bu dönemin sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır.
Beş yıl içinde yurt dışında ne kadar kalabilirim?
Kanuna göre ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunulabilir (5901 m.15). Yönetmelikteki altı aylık süre Kanundaki 2017 değişikliğinden önceki düzenlemeyi yansıtır.
Eşim Türk vatandaşı; evlilik yoluyla başvurabilir miyim?
En az üç yıldan beri evli olmanız ve evliliğin devam etmesi gerekir (5901 m.16/1). Ancak hakkınızda herhangi bir suçtan yargılama devam ediyorsa başvurunuz kabul edilmez (Yönetmelik m.25/2-c).
Vatandaşlığım geri alındı (millî güvenlik). Yeni başvuru yapabilir miyim?
Bütün kazanma yollarında millî güvenlik bakımından engel bulunmaması şartı aranır. Sakıncanın dayanağı öğrenilip giderilmeden yapılacak yeni başvuru reddedilir (5901 m.12/2).
Vatandaşlığım iptal edildi, çocuğum ne olacak?
Size bağlı olarak vatandaşlık kazanan çocuk için de iptal uygulanır; vatandaşlık kazandıktan sonra doğan çocuğunuz ise etkilenmez (5901 m.32; Yönetmelik m.58/2).
Yeniden başvurmak için ne kadar beklemem gerekir?
Kanunda bekleme süresi öngörülmemiştir. Genel kazanma yolunda beş yıllık ikamet şartı, istisnai yolda ise yeni yatırım ve ikamet izni şartları vardır.
Kaybettirilenlerle iptal edilenler arasında ne fark var?
Kaybettirilenler Türkiye’de üç yıl ikamet ederek Cumhurbaşkanı kararıyla yeniden kazanabilir (5901 m.14). İptal edilenler için böyle bir yeniden kazanma hükmü yoktur.
İlgili Rehberler
- Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi (küme rehberi)
- Yatırım Yoluyla Alınan Vatandaşlık İptal Edildi veya Geri Alındı: Ne Yapmalı?
- Vatandaşlığın İptaline Karşı Danıştay Dava Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
- Yürütmeyi Durdurma Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
- Uygunluk Belgesi (TYTB) İptaline Karşı Dava Dilekçesi Örneği
- Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Türkiye’de Kalabilir mi?
- Yatırımcının Vatandaşlığı İptal Edildi: Eş ve Çocuklar Ne Olur?
- Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcının Taşınmazları Ne Olur?
- Mevduat, Devlet Tahvili, Fon ve BES Yoluyla Alınan Vatandaşlığın İptali
- Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığında Hangi Yatırım?
- Vatandaşlık Başvurusunda Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
- Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları: İtiraz Yolu
- Vatandaşlık Davasında İstinaf ve Temyiz
- Türk Vatandaşlığının Kaybı
- Vatandaşlık İptali Davasında Danıştay Kararından Sonra: Temyiz, AYM ve AİHM
Vatandaşlığa dönüş planınızı birlikte kuralım
İptal kararına karşı dava, ikamet izni ve gerekirse yeni bir yatırım veya genel kazanma başvurusunu tek bir takvimde birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

