Vatandaşlık İptali Davasında Danıştay Kararından Sonra: Temyiz, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru ve AİHM 2026 — Süreler, Yürütmenin Durdurulması, Usmanov Ölçütleri (İYUK m.46-53; 6216 m.45-50; AİHS m.8)

Yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlığın iptaline karşı açılan dava Danıştay’da ilk derece olarak görülür; davanın reddi hâlinde yol bitmez. Danıştay dava dairelerinin nihai kararları, tebliğden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir (İYUK m.46/1) ve bu temyizi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu inceler (2575 sayılı Kanun m.38/1-b). Temyiz kararın yürütülmesini durdurmaz; ancak temyiz merciinden yürütmenin durdurulması istenebilir ve bu konudaki kararlar kesindir (İYUK m.52). Kanun yolları tükendikten sonra otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir (6216 sayılı Kanun m.47/5); başvurunun ağırlık merkezi, vatandaşlık hakkı değil, Anayasa’nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de Usmanov – Rusya kararında, başvuru sırasında kardeşlerine ilişkin bilgiyi vermediği gerekçesiyle yaklaşık on yıl sonra vatandaşlığı iptal edilen bir kişi bakımından Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesinden sonra dört ay içinde Strazburg’a başvurulabilir. Bu sayfada; temyiz dilekçesinin usulü ve bozma sebepleri, temyizde yürütmenin durdurulması, bireysel başvurunun şartları, iptal dosyalarında hangi hakka dayanılacağı, yargılamanın yenilenmesi ve bütün sürelerin takvimi anlatılmaktadır.

Kanun Yolu Haritası

Yatırım yoluyla vatandaşlık Cumhurbaşkanı kararıyla kazanılır. Danıştay, Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan iptal davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m.24/1-a). Bu nedenle vatandaşlık iptaline karşı dava Danıştay’ın ilgili dava dairesinde görülür ve kararına karşı temyiz yolu açıktır. Tespit belgesinin iptaline karşı idare mahkemesinde açılan dava ise farklı bir yoldan, istinaf ile bölge idare mahkemesine gider; bu yol istinaf ve temyiz rehberimizde anlatılmıştır.

Tespit belgesi davasında bölge idare mahkemesinin kararı kural olarak kesinleşir. Ancak 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla İYUK’un 46. maddesine eklenen ikinci fıkraya göre, birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde ilk derece kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilir; idare mahkemelerinde tek hâkimle görülen davalar gibi kanunda sayılan istisnalar bu kapsamın dışındadır. Belge davasında hangi kanun yolunun açık olduğu bu nedenle bölge idare mahkemesinin verdiği kararın türüne göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Temyiz: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu

Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin kanunda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay’da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir (İYUK m.46/1). Danıştay dava dairesinin ilk derece olarak verdiği kararlarda kararın konusu bakımından ayrıca bir sınırlama yoktur; vatandaşlık iptali davasında verilen nihai karar bu nedenle temyize açıktır. İdari Dava Daireleri Kurulu, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceler (2575 sayılı Kanun m.38/1-b).

Bozma sebepleri ve vatandaşlık iptali dosyasındaki karşılıkları

Temyiz incelemesi sonunda Danıştay kararı hukuka uygun bulursa onar; gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa gerekçesini değiştirerek onar. Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması hâllerinde ise kararı bozar (İYUK m.49/1-2). Temyiz dilekçesi bu üç sebep etrafında kurulmalıdır.

Bozma kararı üzerine ilgili merci dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir (İYUK m.50/2). Danıştay’ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde, 50. maddenin ısrara ilişkin hükümleri dışındaki hükümleri kıyasen uygulanır (m.49/4). Bozma kararına uyularak verilen kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır (m.50/4).

Temyiz dilekçesinin iskeleti

Temyiz dilekçesi, dava dilekçesindeki anlatımı tekrar etmek yerine ilk derece kararının nerede hataya düştüğünü göstermelidir. Uygulamada sağlıklı bir dilekçe şu sırayla kurulur:

1. Başlık. Danıştay Başkanlığına; varsa “yürütmenin durdurulması istemlidir” ibaresi.
2. Taraflar ve karar. Temyiz eden, vekili, karşı taraf; temyiz edilen kararın dairesi, esas ve karar numarası, tebliğ tarihi.
3. Kısa özet. İptal işleminin ve ilk derece kararının iki üç cümlelik özeti.
4. Temyiz sebepleri. Her biri dayandığı kanun maddesiyle başlayan ayrı hususlar: 5901 m.31 ve Yönetmelik m.57 bakımından hukuka aykırılık; İYUK m.20 ve m.31 bakımından usul eksikliği; İYUK m.38 bakımından bağlantılı dava; Anayasa m.20 ve AİHS m.8 bakımından ölçülülük.
5. Yürütmenin durdurulması. İYUK m.52/1 ve m.27/2 koşullarının ayrı ayrı gösterilmesi; zarar belgeleri.
6. Sonuç ve istem. Yürütmenin durdurulması, kararın bozulması, yargılama giderleri.

Temyiz Sırasında Yürütmenin Durdurulması

Temyiz yoluna başvurulmuş olması kararların yürütülmesini durdurmaz. Ancak kararın teminat karşılığında yürütülmesinin durdurulmasına temyiz istemini incelemeye yetkili Danıştay dava dairesi veya kurulu karar verebilir; davanın reddine ilişkin kararlara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde, dava konusu işlem hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi 27. maddede öngörülen koşulların varlığına bağlıdır (İYUK m.52/1). İptal davalarında teminat istenmeyebilir (m.52/2). Temyiz incelemesi sırasında yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar kesindir (m.52/4). Kararın bozulması ise kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurur (m.52/5).

Usul bakımından da bir kolaylık vardır: yürütmenin durdurulması isteği bulunan temyiz dilekçeleri karşı tarafa tebliğ edilmeden dosya ile birlikte gönderilir; Danıştay’ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda bu gönderme, görevli daire tarafından konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna yapılır (İYUK m.48/5). Bu nedenle yürütmenin durdurulması istemi, temyiz dilekçesinin başında ve ayrı bir başlıkla açıkça yazılmalıdır.

İlk derece aşamasında yürütmenin durdurulması istemi reddedilmişse buna karşı yapılan itiraz için itiraz dilekçesi örneğimize; iptalden sonra Türkiye’de kalış ve sınır dışı riski için ikamet rehberimize bakabilirsiniz.

Temyiz Dilekçesinde Nelere Odaklanmalı?

1. Kanuni unsur. İptal kararı ve ilk derece kararı, 5901 m.31’in aradığı yalan beyan veya önemli hususları gizleme unsurunu somut olarak gösteriyor mu? Gösterilmiyorsa bu eksiklik hukuka aykırılık olarak ileri sürülür.
2. Soruşturma ve ispat. Yönetmelik m.57 iptali araştırma ve soruşturma sonucunda gizlemenin veya yalan beyanın kanıtlanmasına bağlar. Kanıtlanmanın nasıl yapıldığı sorgulanmalıdır.
3. Tespit belgesi ve değer. İptal tespit belgesinin iptaline dayanıyorsa değerin hangi tarihe göre belirlendiği, bilirkişi incelemesi yapılıp yapılmadığı ve bağlantılı davanın durumu tartışılır.
4. Usul güvenceleri. İdari dosyanın getirtilmemesi, esaslı iddiaların karşılanmaması ve gerekçe eksikliği usul hatası olarak gösterilir.
5. Temel haklar. Anayasa’nın 20. maddesi ve Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamındaki iddialar, ileride bireysel başvuruda dayanılacaksa temyiz dilekçesinde de açıkça yazılmalıdır.
6. Yürütmenin durdurulması. Ayrı başlıkla ve zararı gösteren belgelerle istenir.

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

Anayasa’nın 148. maddesine göre herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. 6216 sayılı Kanun bu hakkı ayrıntılı olarak düzenler: ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının önceden tüketilmiş olması gerekir (m.45/2). Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz (m.45/3).

Başvuru doğrudan ya da mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla yapılabilir ve harca tabidir (6216 m.47/1-2). Yurt dışında yaşayan başvurucu için yurt dışı temsilcilikler aracılığıyla başvuru imkânı önemlidir; ancak otuz günlük süre bu durumda da aynen işler.

Kabul edilebilirlik ve esas inceleme

Kabul edilebilirlik incelemesi komisyonlarca yapılır; Mahkeme, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan ve başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvurular ile açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir; kabul edilemezlik kararları kesindir (6216 m.48). Bir mahkeme kararına karşı yapılan başvurularda inceleme, bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır; kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz (m.49/6). Anayasa Mahkemesi bu nedenle bir üst derece mahkemesi değildir; başvuru, kararın yanlışlığına değil, temel hak ihlaline odaklanmalıdır.

İhlal kararı verilirse ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir; ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa yeniden yargılama yapılmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamada hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir (6216 m.50/1-2).

Bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kararları ve gerekçeleri belirleyicidir. Bu yüzden Danıştay’a sunulan dilekçelerde iptalin sonuçları ve ölçülülüğü üzerine kurulan iddiaların kararda karşılanıp karşılanmadığı, Anayasa Mahkemesindeki değerlendirmenin de zeminini oluşturur. Anayasa Mahkemesinin güncel kararları için bireysel başvuru kararları derlememize bakabilirsiniz.

Tedbir

Bölümler, esas inceleme aşamasında başvurucunun temel haklarının korunması için zorunlu gördükleri tedbirlere re’sen veya talep üzerine karar verebilir; tedbire karar verilmesi hâlinde esas hakkındaki kararın en geç altı ay içinde verilmesi gerekir (6216 m.49/5). Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 73. maddesi ise tedbiri, başvurucunun yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlike bulunduğunun anlaşılmasına bağlar. Vatandaşlık iptali dosyalarında bu eşik çoğu zaman karşılanmaz; tedbir istenecekse somut ve ağır bir tehlikenin belgelenmesi gerekir.

Hangi Hakka Dayanılmalı? Vatandaşlık İptali ve Özel Hayata Saygı

Bireysel başvuruda “vatandaşlık hakkı” tek başına dayanılacak hak değildir. İptalden sonra başvurucu yabancı konumundadır ve 6216 sayılı Kanun yabancıların yalnızca Türk vatandaşlarına tanınan haklarla ilgili olarak başvuru yapamayacağını öngörür (m.46/3). Buna karşılık Anayasa’nın 20. maddesi herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğunu düzenler ve bu hak Sözleşme’nin 8. maddesiyle ortak koruma alanındadır. İptal dosyalarında başvurunun ağırlık merkezi bu nedenle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkıdır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de vatandaşlık uyuşmazlıklarını 8. madde üzerinden inceler. Mahkemenin vatandaşlık içtihadı özetine göre belirli bir vatandaşlığı edinme veya koruma hakkı Sözleşme’nin 6. maddesi anlamında bir medeni hak değildir (Alpeyeva ve Dzhalagoniya – Rusya, § 129). Bu nedenle adil yargılanma hakkına dayanan şikâyetler konu bakımından tartışmalı olabilir; esas şikâyetin 8. madde ve Anayasa’nın 20. maddesi üzerinden kurulması gerekir.

Usmanov testi: sonuçlar ve keyfîlik

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 22 Aralık 2020 tarihli Usmanov – Rusya kararında vatandaşlığın iptali için iki aşamalı bir yöntem benimsemiştir. Önce iptalin başvurucu üzerindeki sonuçlarına bakılır ve 8. maddeye müdahale bulunup bulunmadığı belirlenir; ardından tedbirin keyfî olup olmadığı incelenir. Keyfîlik değerlendirmesinde tedbirin hukuka uygun olup olmadığına, karara mahkemeler önünde itiraz imkânı dâhil gerekli usul güvencelerinin bulunup bulunmadığına ve makamların özenli ve süratli hareket edip etmediğine bakılır. Mahkeme vatandaşlığın iptalinin kendiliğinden Sözleşme’ye aykırı olmadığını da vurgular.

Usmanov davasında başvurucunun vatandaşlığı, yaklaşık on yıl önceki başvurusunda kardeşlerine ilişkin bilgiyi vermediği gerekçesiyle iptal edilmiş ve Mahkeme 8. maddenin ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkemenin içtihat özetine göre yanlış veya eksik bilgi nedeniyle vatandaşlığın iptal edilebildiği sistemlerde, hangi bilginin iptal sonucunu doğuracağının kanunda belirlenmesi ve gerekçeli bir karar verilmesi gerekir; makamlar aşırı şekilci bir karardan kaçınmak için diğer ilgili etkenleri de tartmalıdır. Buna karşılık Ramadan – Malta kararında, muvazaalı bir evliliğin iptali üzerine geri alınan vatandaşlık bakımından ihlal bulunmamıştır.

Anayasa Mahkemesi de vatandaşlıkla ilgili bazı başvuruları özel hayata saygı hakkı kapsamında incelemiştir. Mahkemenin Birinci Bölümü, 3 Mart 2022 tarihli A.S. (B. No: 2018/31431) kararında, iyi ahlak sahibi olma şartını sağlamadığı gerekçesiyle vatandaşlığa alınma talebi reddedilen başvurucu bakımından Anayasa’nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Basına yansıyan bir başka kararda ise Mahkeme, vatandaşlığa alınma talebinin iptal edilmesinin başvurucunun Türkiye’deki sosyal yaşamına ve aile hayatına bir etkisi bulunmadığını belirterek başvuruyu kabul edilemez bulmuştur. Bu iki karar birlikte okunduğunda, başvuruda iptalin somut sonuçlarının belgelenmesinin belirleyici olduğu görülür.

Başvuruda sonuçları nasıl belgelersiniz?

Hem Anayasa Mahkemesinin hem de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yaklaşımında ilk soru, iptalin başvurucunun hayatında neyi değiştirdiğidir. Bu nedenle başvuru dilekçesine şu belgeler eklenmelidir: Türkiye’de yaşanan sürenin ve ikametin kanıtları; eşin ve çocukların nüfus, okul ve sağlık kayıtları; iş, şirket ve vergi kayıtları; taşınmaz ve diğer malvarlığı kayıtları; iptalden sonra yaşanan somut sonuçlar (ikamet izni başvurusu, sınır dışı işlemi, banka veya işyeri yazışmaları). Başvuruda yalnız hukuki argümanlar değil, bu belgelerle desteklenen somut bir hayat hikâyesi anlatılmalıdır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bakımından tüketilmesi gereken bir iç hukuk yoludur. 15 No’lu Protokol ile 1 Şubat 2022’den itibaren Strazburg’a başvuru süresi, nihai iç hukuk kararından itibaren altı aydan dört aya indirilmiştir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesinin kararı tebliğ edildiği gün dört aylık süre de takvime yazılmalıdır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla hükmün Sözleşme’nin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin tespit edilmesi, idari yargıda yargılamanın yenilenmesi sebebidir; bu sebebe dayanan istem, kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılır (İYUK m.53/1-ı, m.53/3). Dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonucunda verilen düşme kararı da aynı sonucu doğurur.

Yargılamanın Yenilenmesi: Kesinleşmiş Karardan Sonra Kalan Kapı

Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında kanunda sayılan sebeplerle yargılamanın yenilenmesi istenebilir ve istem esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır (İYUK m.53/1-2). Süre, AİHM kararı dışındaki sebeplerde kural olarak altmış gündür ve dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlar (m.53/3).

Tespit belgesinin iptaline karşı idare mahkemesindeki dava kazanıldığında bu sonucun Danıştay’daki vatandaşlık davasına nasıl yansıyacağı, iki dava birlikte yürütülmezse tartışmalı hâle gelir. Belge davasının sonucu yenileme sebeplerinden birine her zaman tam olarak oturmayabilir. Bu yüzden iki davanın baştan bağlantılı olarak yürütülmesi (İYUK m.38) en güvenli yoldur; bunun için TYTB iptali dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

İptalin Dayanağı Bir Düzenleyici İşlemse

Bazı dosyalarda iptal, Kanundan çok bir idari düzenlemeye dayanır; örneğin finansal yatırım yollarında şartların sonradan kaybı hâlinde iptal öngören usul ve esaslar. Düzenleyici işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz (6216 m.45/3). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde ise bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilir ve düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması ona dayalı işlemin iptaline engel olmaz (İYUK m.7/4). Bu nedenle düzenlemenin hukuka aykırılığı, uygulama işlemine karşı açılan Danıştay davasında ve temyizde ileri sürülmelidir. Konunun ayrıntısı finansal yatırım yoluyla vatandaşlığın iptali rehberimizde yer almaktadır.

Uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğu düşünülüyorsa, davaya bakan mahkemeden Anayasa Mahkemesine başvurması istenebilir; mahkeme iddiayı ciddi görmezse bu iddia temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır (Anayasa m.152). Bu yol bireysel başvurudan farklıdır ve yalnız kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri için kullanılabilir.

Süre Takvimi

Süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar; tatil günleri sürelere dâhildir, ancak sürenin son günü tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8/1-2).

Sık Yapılan Hatalar

• Temyiz yerine karar düzeltme istemek. Karar düzeltme yolu 2014’ten beri yoktur.
• Temyiz dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını istememek. Temyiz kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.
• Temel hak iddialarını ilk kez Anayasa Mahkemesinde ileri sürmek. Bu iddialar temyiz aşamasında da yazılmalıdır.
• Bireysel başvuruyu “vatandaşlık hakkı” üzerine kurmak. Ağırlık merkezi özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı olmalıdır.
• Sonuçları belgelememek. İptalin ikamet, aile, iş ve eğitim üzerindeki etkisi gösterilmezse başvuru kabul edilemez bulunabilir.
• Anayasa Mahkemesini temyiz mercii gibi görmek. Mahkeme kanun yolunda gözetilmesi gereken hususları incelemez.
• Strazburg süresini eski altı ay kuralına göre hesaplamak. Süre dört aydır.

Sıkça Sorulan Sorular

Danıştay vatandaşlık iptali davamı reddetti, ne yapabilirim?

Kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edebilirsiniz (İYUK m.46/1). Danıştay dava dairesinin ilk derece kararlarını İdari Dava Daireleri Kurulu temyizen inceler (2575 sayılı Kanun m.38/1-b).

Temyiz dilekçesi kime hitaben yazılır ve nereye verilir?

Danıştay Başkanlığına hitaben yazılır ve kararı veren Danıştay’a veya 4. maddede belirtilen mercilere verilir (İYUK m.48/1, 48/3).

Temyiz edince vatandaşlığım geri gelir mi?

Hayır. Temyiz kararın yürütülmesini durdurmaz. Temyiz merciinden yürütmenin durdurulmasını istemeniz gerekir; davanın reddine ilişkin kararlarda bu, İYUK m.27’deki koşulların varlığına bağlıdır (İYUK m.52/1).

Temyizde yürütmenin durdurulması reddedilirse itiraz edebilir miyim?

Hayır. Temyiz incelemesi sırasında yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar kesindir (İYUK m.52/4).

Danıştay hangi sebeplerle kararı bozar?

Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması (İYUK m.49/2).

Karar düzeltme isteyebilir miyim?

Hayır. İYUK’un karar düzeltmeyi düzenleyen 54. maddesi 2014’te yürürlükten kaldırılmıştır.

Anayasa Mahkemesine ne zaman başvurabilirim?

Kanun yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde; haklı bir mazeret varsa mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde (6216 m.47/5).

Vatandaşlığım iptal edildiği için artık yabancıyım; bireysel başvuru yapabilir miyim?

Evet. Yabancılar yalnızca Türk vatandaşlarına tanınan haklarla ilgili olarak başvuru yapamaz (6216 m.46/3). Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı herkese tanınmıştır (Anayasa m.20); başvuru bu hak üzerine kurulmalıdır.

Anayasa Mahkemesi vatandaşlığımı geri verebilir mi?

Mahkeme idari işlem niteliğinde karar veremez. İhlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa yeniden yargılama yapılmak üzere dosyayı ilgili mahkemeye gönderir (6216 m.50/1-2).

Anayasa Mahkemesinden tedbir isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz; ancak İçtüzük m.73 tedbiri başvurucunun yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlikeye bağlar. Vatandaşlık iptali dosyalarında bu eşik çoğu zaman karşılanmaz.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine ne zaman başvurabilirim?

Nihai iç hukuk kararından, yani kural olarak Anayasa Mahkemesinin kararından itibaren dört ay içinde (AİHS m.35/1; 15 No’lu Protokol, 1 Şubat 2022’den itibaren).

AİHM vatandaşlık iptalini nasıl değerlendiriyor?

Usmanov – Rusya (2020) kararında önce iptalin başvurucu üzerindeki sonuçlarına, sonra keyfî olup olmadığına bakmıştır. Keyfîlikte hukuka uygunluk, usul güvenceleri ve makamların özenli ve süratli hareket edip etmediği değerlendirilir.

Karar kesinleştikten sonra yeni delil bulursam ne olur?

Zorlayıcı sebeplerle elde edilemeyen bir belge karardan sonra ele geçirilmişse yargılamanın yenilenmesi istenebilir (İYUK m.53/1-a). Süre kural olarak altmış gündür ve sebebin öğrenilmesini izleyen günden başlar (m.53/3).

İlgili Rehberler

• Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi (küme rehberi)
• Yatırım Yoluyla Alınan Vatandaşlık İptal Edildi veya Geri Alındı: Ne Yapmalı?
• Vatandaşlığın İptaline Karşı Danıştay Dava Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
• Yürütmeyi Durdurma Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği (Word ve PDF)
• Uygunluk Belgesi (TYTB) İptaline Karşı Dava Dilekçesi Örneği
• Vatandaşlık Davasında İstinaf ve Temyiz
• İptal Edilen Türk Vatandaşlığı Yeniden Alınabilir mi?
• Vatandaşlığı İptal Edilen Yatırımcı Türkiye’de Kalabilir mi?
• Yatırımcının Vatandaşlığı İptal Edildi: Eş ve Çocuklar Ne Olur?
• Mevduat, Devlet Tahvili, Fon ve BES Yoluyla Alınan Vatandaşlığın İptali
• Sahte Ekspertiz Soruşturması: Yatırımcı Şüpheli mi, Mağdur mu?
• Vatandaşlık Reddine Karşı İptal Davası
• Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararları
• Yurt Dışındaki Yatırımcı Vatandaşlık İptali Davasını Nasıl Takip Eder?
• Vatandaşlığı iptal edilen yatırımcının nüfus kaydı, kimlik kartı, pasaportu ve yabancı kimlik numarası